1.desember, frost og strålande sol. Det er på tide å gjenoppfriska gamle adventblogg-kunstar etter nokre særs intense veker med boklansering, ferdigstilling av manus til 10.-klasseforestilling, fagevalueringar, utviklingssamtalar, evalueringar av iop-ar og litt forskjellig anna. Det følest som om kvar halvtime i døgnet har vore timeplanlagde dei siste månadane, så nå skal det bli velsigna godt med ei roleg helg….
Eg er takknemleg for at alt har gått bra, og at eg er lukkeleg og heilskinna gjennom hektiske og fine veker.
Etter å ha brukt mykje bloggkapasitet på bokproduksjon sist eg var flink til å bruka bloggen, så må eg nesten visa fram at bøkene er trykka, klare og i sal. Sist veke hadde eg boklansering i lag med Torhild på biblioteket. Det vart ei fin oppleving. Alle stolane i salen var opptekne og dei måtte bera inn fleire. Eg følte meg møtt med ein vegg av varme og entusiasme. Takk til dei som var med på å utgjera det gode publikumet, og takk til Torhild som det alltid er ein fryd å opptre saman med.
Nå er boka å få kjøpt på Bryne på Vivo, Nordli og Garborgsenteret og i tillegg på Jærhagen på Klepp. Det går òg an å bestilla frå oss. Det er deilig å vera så langt. Nå gjeld det bare å la resultatet vera som det vart og ikkje bruka krefter på små detaljar som kunne vore annleis.
Nå går eg som sagt ei roleg helg i møte. Det kjennest fantastisk. Eg har tenkt å feira med å baka litt julekaker, vaska litt skapdører på kjøkkenet og kanskje toppa det med å stikka innom apoteket og få meg ein influensavaksine. Så er det ikkje utenkjeleg at eg litt tid til skriving. Eg har lova nokon eit dikt, og eg har lova nokon ein salme. Eg gleder meg og til tid med barnebarn, men nå skal timane få lov til å flyte roleg.
Desember er framleis ei nesten opna bok med blanke ark. Du er med dette invitert til å opna ei og ei luke i lag med meg, og så får me sjå kva dette blir til.
Heidi
Her er ei samling bilete som eg har henta frå bloggen min. Eg har lagt dei her for å sjekka ut nærare med Linda som skal hjelpa meg med designet om dei er gode nok til å brukast i ei bok. Alle er fotograferte med mobil, så eg må finna ut om oppløysinga er god nok. Eg hadde opprinneleg ikkje tenkt å posta denne sida, men så tenkte eg at det kanskje er eit gjenkjenneleg tilbakeblikk på dei siste tre og eit halvt åra, så eg trur eg lar det stå.
Heidi
Kva skal barnet heita? Det kan vera eit nesten umogleg spørsmål når ein står med eit nyfødd barn i armane og ingen namn er fine nok. Det å namngi ei bok kan og vera ganske vanskeleg. Eg trudde at diktsamlinga mi skulle heita «Kjære mi tid», som ei kjærleikserklæring til tida eg har fått, står midt i og skal få, men heilt sikker har eg ikkje vore. Eg er redd at folk les tittelen bare i lys av det uttrykket som gav meg ideen til eit dikt, altså eit forundra utrop over eit eller anna, kanskje med eit ørlite anstrøk av noko negativt som i «Går det verkeleg an?».
Nå er eg blitt endå meir i tvil for ein svært lokal kritikar som er sett i sving med å lesa korrektur meiner at
tittelen gir assosiasjonar til tida som er forbi. Altså ein tittel som passar viss ei gammal dame ser seg tilbake. Eg opplever det ikkje slik, men ein skal lytta til kritikk som kjem frå andre fordi dei fleste andre ikkje kan forventast å tenkja og oppleva på same måten som meg…
Eg har derfor tenkt på alternative titlar, og dette blir verkeleg ei hastesak fordi eg har tenkt å levera frå meg første utkast i løpet av morgondagen. Diktsamlinga skal innehalda fylgjande: Dikt om årstider og natur, dikt frå skulen, dikt om det vanskelege, dikt om det fine, dikt om koronaepidimien, barndomsdikt, mormordikt og dikt om tida som går så utruleg fort. Dersom eg skal skifta tittel, kva for ein av dei fylgjande dekkjer innhaldet på ein god måte og er samtidig ein fengande tittel?
- Du kan godt gå ut i storm
- Å dyrka smilerynker
- Frå nå av vil eg bu i håpet
- Å la seg bera
- Me skal pakka livet ut
- Me som har ledd mykje saman
- Fri oss frå likesæla
- Pust livet inn og stå i deg
- Ønska livet velkomen
- Nokre dagar er fullmøblerte
Eg tek i mot innspel med stor takk.
Heidi
I dag kjenner eg ikkje begrensningens kunst. Eg sit her og jobbar og finn fleire tekstar eg har lyst til å dela for å sjå om eg blir klokare av det… Overskrifta handlar om dikt 2 og 3 under her. For to år sidan oppdaga dei ved ein tilfeldigheit at Leif trong ein stor hjarteoperasjon. Det vart ein rar sommar medan me gjekk og venta. Eg trur aldri før eg har publisert den teksten, og eg kjenner at orda framleis rører ved livet vårt på ein heilt spesiell måte.
1
Lag på lag med barndom
Eg ber på dei voggande minna
om ein barndom som var min,
ein annan barndom som var barna mine sin.
Nå står eg her på ny
eg står her og vil aldri flytta meg.
Eg står her med målband og klokke
midt i barnebarn si barndom.
Helst ville eg få fylgja dei lenger enn langt,
kanskje snoka med meg opp endå ein etasje
med barndomar langt der framme.
Eg grådige menneske,
som vil leva og leva og aldri får nok,
eg vil fylgja dei langsamt og forsiktig
og bu nye barndomar.
*
2
Så mange me er blitt
Ei mor i meg sjølv
ei mor som er mi mor,
ei mor som var hennar mor,
ei dotter som er meg,
ei dotter som er mi,
ei dotter som er hennar
Alle mine døtrer,
og alle mine mødrer,
kom og la oss dansa.
Så mange me er blitt.
*
3
Hjartet ditt vart hjartet vårt
Den dagen dei ringde frå sjukehuset
vart hjartet ditt plutseleg hjartet vårt.
Me hadde det mellom oss i bilen,
ved middagsbordet,
og medan me sov om nettene.
Du kjørde det bankande hjartet vårt fram og tilbake,
frakta det mellom sjukehuset og hagen vår heime
for å leggja det under alle luper og skjermar.
Det låg der og var vårt.
Det bare låg der og dirra.
Det låg i pusten vår og planane våre.
Me la det forsiktig ned i tilliten vår,
me prøvde å la det banka ubekymra
medan me såg fjernsynsprogram
om togturar og pilgrimsvandringar,
og prøvde å drøyma gode draumar.
Med uro og høg puls telde me
dagane og vekene fram til operasjonen
som låg der som redning og dommedag.
Forsiktig bar me det med oss,
ein vår og ein sommar,
hjartet vårt og sjølve livet
gjennom tikkande sekund
og levande dagar.
Det banka seg fram mot den dagen,
den dagen då du skulle ta det med deg aleine
og leggja det under sterke lampar,
for å overgi deg og hjartet vårt.
*
4.
Dagane kom så tett den sommaren
Dagane den sommaren,
meir hand i hand,
meir på tå,
og med føtene fastare på jorda.
Meir levande saman
i skuggen av det som skulle koma,
medan sommarveker gjekk forbi,
med bare føter og med milde vindar i hendene,
alltid med hjartet ditt bankande mellom oss.
Alle åra me hadde hatt i lag,
eit kikkeskap i eit hjørne
med små og store rom
fulle av hendingar og år
fulle av spebarnsgråt,
glade barnestemmar,
tenåringar og barnebarn.
Alle ansikta som endra seg
utan at me rakk å leggja merke til deg.
På eit udekka bord ei bok om livet,
og alt som hadde gått så fort forbi.
Ein draum om nye tider,
om nye kapittel,
om nye songar.
Dagane kom så tett den sommaren
med ny tyngde og med nye fjørlette draumar.
*
5
Ikkje eit sekund betenkningstid
Ikkje eit sekund betenkningstid
ikkje ein time utan innhald.
Bare livet
det som kjem og kjem
pulsslag på pulsslag,
bølgje etter bølgje,
tone på tone,
morgon etter morgon
medan barna dine blir vaksne,
håret ditt grånar,
og klokka tikkar utan å ta friminutt.
Me trekkjer pusten djupt
og blir med ein runde til.
*
6
Luktene i rom eg har gått ut av
Det luktar rosmarin i skogen
eller kanskje er det timian.
Timian og våt rå jord.
Då eg fekk mine eigne nyfødde barn på brystet
lukta dei og rått og ramt av jord.
Fostervatn og jord,
den overraskande angen av jordmennesket.
Lukta av såpa frå dispensarane på sjukehuset
var lukta av tjøre frå telefonstolpane i barndomen.
Lakena som lukta reint av såpepulver og strykejern
på den tida det lukta kjøleg av mold og potetåker.
Luktene i rom eg forlengst har gått ut av.
Magiske lukter som ber meg med
før eg har fått tenkt deg om
til rom eg heilt hadde gløymt,
til kvardagar for lenge sidan.
*
7
Dotter mi dansar gjennom gatene
Dotter mi dansar gjennom gatene
som då ho var åtte år
med lattermilde tankar
og sommarkjole i alt for kalde kveldar.
Eg kjøper kakao med chilismak,
men ho veit ikkje om ho vil ha.Å fanga vaksne døtrer
med sommarfuglhåv
er ikkje tilrådeleg.
Eg smiler litt av at eg skjøner såpass.
*
8
Alle eg kunne vore venner med
Eg et frokost på hotell
med alle eg kunna vore venner med
i eit anna rom av livet.
Den vesle lyshåra guten
som kunne vore barnebarnet mitt,
han som vil forsyna seg av alt,
han ikkje orkar eta opp,
og etter fem minutt
sit med kriblingar i heile seg
og vil springa vidare.
Mor hans,
som kunne vore dotter mi
tålmodig forklarande,
men med svetteperler i panna.
Den eldre dama med rullator
kledd i sjal og sterke fargar,
som smiler bleikt
og prøver å balansera tallerkenen
i smale passasjar mellom borda
kunne ha vore mor mi.
Hadde eg vore annleis om ho var det?
Den litt sjenerte mannen
pertentleg kledd
som forsiktig legg appelsinmarmelade
med spiseskei
i kanten av tallerkenen sin.
Eg lurer på kva han kunne fortald meg
om eg spurde kva han syntest var det viktigste i verda.
Eg ser fleire som kunne vore systrene mine
og venninnene mine,
eg lyttar så lenge i smug
at eg nesten blir kjend med dei.
Eg føler plutseleg eit streif av sorg
over alle dei eg aldri skal bli kjend med,
alle historiene eg aldri skal få høyra,
alle samtalane eg aldri blir ein del av.
Det er som alle bøkene eg aldri vil få lese,
sjølv om eg starta nå,
og las så lenge det er liv i meg.
Alt ein aldri rekk,
nå ligg det her og ropar.
Kom og bruk meg ropar tida,
det er kanskje ho som har den sterkaste stemmen.
Heidi
Eit kapittel i den nye boka er fullt av mormordikt. Eg håpar desse gir gjenkjenning.
*
1
Dotter mi sin mammamage
Dotter mi sin mammamage
ei struttande oransje påskeappelsin,
under kjolen,
under vinterkåpa,
snart klar til å sleppa livet ut.
Det største påskeegget
fullt av ein som snart har tenkt seg ut.
Måtte portane opna seg
og vegen leggja seg til rette
for dine første skrik
og inngangen til oss og alt det nye.
*
2
Den store livsbogen står i spenn
Ein bølgjande struttande mammamage
sit fast på yngste dotter mi,
og synleg sparkande der inne
han som snart skal koma ut til oss.
Den store livsbogen står i spenn
tidevassbølgja er snart klar.
Eg foldar fingrane i fine mønster i fanget,
i håp om god bør
og godt og tenleg ver.
*
3
Den blå ballongen fylt med mot og glede
Den blå ballongen fylt med mot og glede
bind eg i ei snor om handleddet ditt
når eg skal senda deg ut
og ombord i dei store båtane.
Det er du som skal segla
mot soloppgangar og kvardagar,
du som snart skal på skulen
med ein rosa sekk full av forventningar
dinglande på ryggen,
du som skal skal gå opp og ned trappar
eg ikkje ante fantest.
Du og den blå ballongen,
og eit skrin fylt av nye fargeblyantar.
Gå ut i glede barn,
gå ut i ditt eige tempo
me er her for deg.
*
4
Så står eg her igjen
Så står eg her igjen
med eit nyfødd barn i hendene,
har fått lov til å vera med ein runde til
leva saman og dikta i lag
eit liv,
eit eventyr,
ein katedral.
Trilla eit nyfødd barnebarn
under raude raunbær,
under fugleflokkar,
som gjer seg klare
for turar me ikkje veit om,
til stadar me ikkje veit kor er.
Heldige meg
som har klart å klamra meg fast,
som har klart å kvalifisera meg
til nye rundar
til eventyrskogar
til ulvar og ville jordbær,
til voggesongar eg framleis hugsar alle versa på
til denne vemodig kjende kjensla
av eit pustande augustbarn mot hjartet mitt,
ein ubeskytta, liten og mjuk kropp
som kviler tungt og lukkeleg i armane mine.
*
6.
The fact that I will love you till I die
Eg et is med ho som snart skal fylla tre,
me smiler til kvarandre
Katie Melua syng frå radioen
om ni millionar syklar i Beijing
and the fact that I will love you till I die,
medan tida renn ubønhøyrleg forbi.
*
7.
Måtte vegen bli deg god
Du lener hovudet mot aksla mi
rettar deg opp,ser rundt deg
med forvitne kuleauge.
Den nesten nyfødde sitt nye blikk på livet.
Ein månad gammal i dag
med gulldun på hovudet
og nestensmil over leppene.
Me syng deg dei gamle songane
om skutor på vågen,
og kärleken den röda,
og sorg og død kom ikke hit.
Du gryntar litt
open for påfyll av mjølk,
men enn så lenge let du deg roa
av song.
Kanskje at du en gang får
myrtekransen i ditt hår
kanskje etter dagens dåd
får ditt hår en sølvertråd.
Men framleis har det meste
enno ikkje skjedd.
Gud signe deg vesle menneske,
måtte vegen bli deg god.
*
8
Eventyret
Du veks og lærer om tramping
på trollet sine bruer,
om blomsterplukking
i ulven sine skogar,
for snart er det du
som skal sova som Tornerose,
kyssa froskar i lag med andre prinsesser,
og sleppa det lange håret ditt ut frå tårnet,
akkurat som Rapunzel.
Du skal ri på kvitebjørnen,
dansa med dvergar,
stikka deg på lange torner,
og bita forsiktig i forgifta eple.
Du skal dansa deg til Soria Moria slott
og bli flydd av ville svaner
i eit fletta nett over havet,
Du skal gå barbeint over myrene
og samla myrull og brennenesler
for å veva kvite skjorter.
Du skal slå fylgje med Hans og Grete
og brekka forsiktige bitar av kakehuset.
Du skal nesten målbinda Askeladden,
og fly til fjerne land med Tommelise.
Du skal gjera det umoglege, barn,
klatra opp på det brattaste berget
og berga prinsen din frå heksa.
Du skal leva og veksa deg sterk nok
til å løfta livet ditt som ein prikkete hest
på strake armar over hovudet ditt.
Heidi
Eg trur det første kapittelet i den nye diktboka mi skal vera dikt frå min eigen barndom. Eg har ganske mange av dei, men dei kjennest viktige. Det eg lurer på er om dei er for «smale», nærmast bare ei minnebok for meg sjølv, eller om det går an å kjenna seg att i dei. På grunn av den problemstillinga har eg kutta ut ein del barndomsdikt som eg tenkte var mest for meg sjølv, for dei som vaks opp på det same byggefeltet eller gjekk i den same klassen som meg på Ålgård skule.
Eg synest desse dikta fortel ei ganske sann historie om kven eg var då eg var frå sånn omtrent fire til sju år gammal, men er det interessant for andre å møta dette barnet? Dersom eg begynner ei bok med slike dikt, vil då mange tenkja at heile boka er uinteressant. Det er så mykje ein kan lura på, og i dei siste svingane kjenner ein seg nesten «ordblind». Som alltid tek eg godt i mot alle innspel.
1.
Songen om alt som var
Det spelar ein song i sommargraset,
ein song frå gløymde heimelaga seljefløyter.
Morfar laga dei til oss,
dei ber på songen om alt som var.
Sykkelklyper og armstrikkar,
matpakkar til onklane i tømde sukkerposar,
smaken av sukkerbiter dyppa i kaffi,
eller stukne ned i eit appelsin
som ein saug safta ut av.
Lukta av nivea og syrinar,
av varm gummi frå luftmadrassane,
raslinga av papirposar frå morfar si sykkeltaske
med varer frå Sverres konditori.
*
2.
Grøn krukke frå barndomen
Nokon går med tøflar i trappa mi
det er truleg ein onklar frå barndomen
med armstrikkar kring skjorteermene
og håret greidd bakover med cheseline hårkrem.
Eg ser eg den grøne krukka på skjenken,
den eg skulle knusa av vanvare
mykje seinare, etter at eg var blitt vaksen
og onklane og bestemor var døde.
Det var ikkje ei veldig fin krukke,
men bestemor var glad i ho,
så eg gråt då det skjedde.
*
3.
Prikkete ballar og hoppetau
Stripete hoppetau med blå handtak.
Eg lærte aldri å hoppa
med kryssa armar,
eller ta doble rundar med tauet,
men det gjorde ikkje så mykje.
Solfrid si mor let oss leika med mat på altanen
med bordet og dei små stolane
Me laga suppe
til oss og dokkene
av vatn og brød
og ei tynn osteskive
som Solfrid fekk i skåla si.
Halli hallo, inn, ut
jentenamn, gutenamn,
blomar og land,
medan me dabba store prikkete ballar
Kongen i hålå,
og Kari Mari krigsmann,
døden skal du lide.
Med ilande uhygge song me
om den sorte gryte,
og skunda oss under brua av armar
og samanfletta hender.
Min mann Mass,
døde stille på dass,
med dolokk i hånden,
forlot han ånden.
Ofte var me takknemlege
for at me framleis kunne seia fritt for lov,
og bli usårbare.
*
4
Med høg hestehale og vidopne auge
Ein gong var eg
ein veldig liten observatør av livet
med høg hestehale og vidopne auge,
med øyre som tok inn alle frekvensar,
dei vaksne ikkje visste at eg hadde antenner for.
Ein fire år gammal spion
midt i vaksne samtalar
som prøvde å fanga orda,
dei som ofte betydde meir enn dei sa.
og ikkje alle ord vart sagde høgt.
Eit barn med nervetrådar utanpå kroppen
som framleis bereknar funna sine,
nesten seksti år seinare.
og prøver å forstå.
Medan sekunda tikkar vidare.
*
5
Ein gong var du Rødhette
Ein gong var du Rødhette,
korg over armen full av konglar,
kåpe med spiss hette.
Skogen som var mindre enn nokon skulle tru
ser du ikkje for bare tre.
Du går der med tanker om moglege ulvar,
og som alltid med blikk for tyggisar
som kanskje kunne skrapast av asfalten,
eller plukkast frå skogbotnen,
og tyggast mjuke med innlagd spytting av småstein.
Kanskje er det ulvar langs hovudvegen og,
der det bare kanskje er lov til å gå,
med gummistøvlar eller brune støvlettar.
mot bilane som kan kjøra på små barn
om du ikkje går forsiktig?
Så du går forsiktig og veit det er farleg,
langs vegkantar, med støvete sjokoladepapir
og sigarettsneipar.
Forbi dei brune stolpane
som luktar så godt av tjøre,
der ein kan klatra i med stolpesko
om ein er elektrikar
eller kanskje jobbar i televerket.
Bilane kjører forbi
med nummerskilt fulle av tall
du kanskje skal skriva ned
i oransje notisbøker
når du blir eldre
og liker å skriva tal.
Du vandrar mellom store gutar
og bestefedre på syklar
med sykkelklyper og sidetasker.
Eventyrlysten og forviten
på alt du framleis ikkje veit så mykje om.
*
6
Me samlar på glans og papirdokker
Me samlar på glans og papirdokker,
lagar kveitemjølsklister i hankelause koppar,
og snurrar store knappar på tråd,
medan me lagar vogger og kråketær
med ulltråd mellom flinke fingrar.
Me går tur med hunden
med gamle jojoar frå Coca Cola og Fanta,
dei av oss som blir flinke nok til å læra oss kunsten.
Medan Esso stasjonen reklamerer for ein tiger på tanken,
og kan selja deg ei stor og tigermønstra badebukse
dersom du er gut.
Me blir blå på handledda
av kunsten å klikka klikk-klakk-kuler,
og lar hopperingen med kule gå rundt og rundt,
sjølv om mor til Grete Iren hadde høyrt
at ein kunne få hofteskade av det,
mor og ho vart einige om at faren ikkje kunne vera stor.
Det ville vera rein løgn å hugsa
at eg kunne hiva opp ballar og sjonglera
tre om gongen eller to med ei hand,
men nå i diktet kan eg kanskje unna meg å klara det,
nesten ingen ville kunna avsløra meg.
Eg vart aldri spesielt flink til å hoppa spring,
slo aldri hjul over enkel strikk på strak arm,
hadde meir enn nok med å få til «det vanlege spelet»
når strikken var i lårhøgde,
og fekk i grunne aldri heilt teken på «baklengs dra».
Kanskje eg ikkje prøvde hardt nok?
Men noko fekk eg då til.
Me laga hus med do og kjøkken,
eg og Grete Iren,
på ei mark der ingen budde,
og togg kjekt på tyggiklyser skrapte opp frå gata,
eller dei heimelaga av gammal tjørepapp.
*
7
Me song fleirstemd med Liv Godin
Me song fleirstemd med Liv Godin
ho som viste oss filmar frå Kongo
der ho alltid gjekk med tropehjelm.
Ho stilde oss opp midt i alle slags timar
og dirigerte songen etter tonehøgdeprinsippet.
Me broderte dukar på stoffbitar
frå mannen sine avlagte bukser,
Jacques Godin, belgisk misjonær
eit pust frå den store verda.
Ho var tidleg ute med redesign,
sikkert førti år før læreplanane.
Hundebo gjekk framleis i gangane
med lagerfrakk og sandalar
om kveldane dreiv han biblioteket.
KB Lima var sjef og skulestyrar
og let meg lesa tekst på brosjyrar
frå Trygg trafikk
på bokmål og nynorsk
den dagen eg skreiv meg inn på skulen,
seinare enn alle andre,
fordi mor oppdaga det for seint.
Noreg har mange born,
men ingen å missa.
Eg las Norge
sjølv om eg såg det stod Noreg,
Det var nok ein stavefeil,
eg visste jo ikkje at nynorsk eksisterte.
Eg skamma meg i vekevis etterpå.
Eg skulle jo bare visa skulstyraren at eg kunne lesa.
Kanskje han vart i tvil?
Eg, ein vandrar gjennom dei første friminutta
såg og observerte dei store og flinke
i klatrestativ, fotball og leik
og sugde til meg livet
i skulegarden på Ålgård skule.
Eit spennande teaterstykke på ein stor asfaltscene.
Eg prøvde å vera usynleg
for ikkje å forstyrra forestillinga.
Det let seg gjera heilt til eg åt eit eple
med ein veps på
som gav meg vepsestikk på halsen.
Nokre av dei andre i klassen
kunne rampete vers eg aldri ville våga å framføra.
Anne på landet, tiste i spannet,
og politi Margeri, dreid i bokså klokkå ti.
Tenk om eg hadde sagt det siste
og lensmann Auestad tilfeldigvis hadde kome forbi
med det store smilet sitt og høyrt kva eg sa.
Eg raudna varmt og heftig bare ved tanken.
*
8
Stjerneauge og blussande kinn
Det finst alltid ein stad der inne
ei lita jente med stjerneauge og blussande kinn,
ei lita jente med eit litt såra drag over panna,
men med modig blikk
mot det ho trur skal koma.
Kanskje nokon flettar håret hennar akkurat nå,
og bind himmelblå silkeband nederst på flettene
sløyfeband med svidde kantar.
Det er første dagen i oktober. Eg burde snart vera heilt i mål med diktsamlinga mi, men eg småspring framleis så fort eg kan i mellomstundene i håp om å koma i mål. Det er ein tilstand eg har blitt van med gjennom livet, så det stressar meg ikkje meir enn det burde…
Eg har lyst til å leggja ut nokre dikt i dag og. Det kjennest nyttig å få lufta tekstane litt. Eg tek framleis meir enn gjerne i mot tilbakemeldingar.
*
1.
Edderkoppen
Eg ser på regnet og vinden utanfor,
eg plukkar den femkronestore edderkoppen
forsiktig ned frå veggen,
og flyttar han til eit anna rom i huset
før gjestene kjem.
*
2.
Me som har ledd mykje saman
Me som har ledd mykje saman
blir aldri framande for kvarandre.
Me som har vore fortvila saman,
trøytte saman
og sett små under skje med jamne mellomrom,
vil alltid bera litt av den andre med seg
i eit hjørne av hjartet,
eller aller lengst nede i ei ekstra stor regnjakkelomme.
Eg skal snofla meg fram
i bratte trapper og lange korridorar
og plutseleg hugsa
at her gjekk me saman ein gong.
Det var der me stod
då du fortalde det hemmelege.
Når me kjem til gatekryss og rundkjøringar
og noko nytt skal skje
skal me modige ønskja kvarandre
lukka til vidare.
Me skal meina akkurat det me sa,
at frå nå av håpar me at det meste
som skal skje
er godt.
Det er ingen grunn for tårer,
for visst skal me sjå einannan igjen,
me skal møtast,
i neste veke eller om lenge.
Då skal me smila noko hemmeleg,
og kvila trygt i blikket til kvarandre
før me går vidare.
Slike som har ledd mykje saman
kan aldri bli heilt framande,
ikkje for kvarandre.
*
3.
Sundagen
Me tek sundagen i hendene
som ein stor melonmåne
og bit i han så safta renn.
*
4.
Herleg oppslukt av å leva
Du har smakt på dei gode dagane
der du ikkje hugsar om du er vaksen eller barn
ung eller gammal, trøytt eller opplagd
fordi du har vore så herleg oppslukt
av det å leva.
Om du høyrer fløytemusikken
må du klora deg fast i han med neglene
så kan du dansa og synga
eller bare lytta roleg og andaktsfullt
for akkurat nå er du barnet frå ditt indre,
du er heime hos deg sjølv.
*
5.
Glede, tolmod og kjærleik
La glede tolmod og kjærleik
få stor plass
Det er slike som dei
som skal halda deg oppe,
som skal bera deg gjennom
når livet frys til,
og du treng å bli boren.
*
6.
Du skal syngja deg gjennom
Du skal syngja deg gjennom
når det kronglar seg til,
gripa fatt i kvilenotar og gånotar
og bare klamra deg fast.
Du skal lukka auga
og syngja høgt når det er nødvendig
i store skogar om natta,
og i mørke trapper som knirker.
Alltid freidig
og aldri redd for mørkets makt,
stjernene vil lyse.
Det er heilt i orden å klatra i notelinjene
dersom det kan redda deg.
*
7.
Pust livet inn og stå i det
Pust livet inn og stå i det.
La strikkepinnane gå.
ikkje ver redd for vrange maskar.
Ikkje ver redd for å ta for deg av fargane,
sjølv om det betyr at du må festa trådane etterpå.
*
8.
Ha tol med oss som rømmer
Ha tol med oss som rømmer
frå slikt me ikkje vil vita av,
med oss som ikkje orkar å sjå.
Ha nåde med oss og hald oss
med sterke hender slik at me kjenner,
det er mykje meir enn motet det kjem an på.
La oss klamra oss til deg
i det kalde vatnet
heilt til me vågar å symja sjølv.
*
9.
Kyrie og gloria
Tida er naken og begrensa
Me kviskra eit kyrie,
og nynnar eit gloria.
Me høyrer klokkene slå ni slag
og samlar livet vårt til bøn.
*
10.
Kom, for alt er gjort ferdig
Skaparen opnar kyrkjedøra
og hentar oss inn frå gata.
Han seier kom inn
for her er det plass til deg.
Kom, for alt er gjort ferdig.
*
11.
Ei sliten Mona Lisa
Ei sliten Mona Lisa
med store tatoverte overskrifter
på panna og på brystet.
Store vidopne auge
og eit forpint smil,
striper av sorg langs det eine kinnet,
klar for det meste
Du held deg oppe så vidt det er,
tenk at det er mogleg.
Så mykje eit menneske er i stand til å bera.
Eg ser deg og kjenner pulsen din
i mine eigne årer.
Eg tryglar tida og livet om å vera deg vennleg.
*
12.
Redde tankar med kalde fingrar
Det hender at redde tankar
rører meg med kalde fingrar
Det hender at eg begynner å be
om at føflekken over høyre kne
ikkje må vera farleg,
Eg lover å vera vaksen og klok,
eg lover å få han sjekka.
Eg ber om at hjartet mitt ikkje må få kramper
og plutseleg slutta slå,
om at hjernen min ikkje heilt utan vidare
skal begynna å blø,
om at det andedraget
eg akkurat nå dreg ned halsen
ikkje må bli mitt aller siste.
Eg ber om at barnebarna mine
velsigna vere dei,
ikkje plutseleg skal springa ut
framfor ein buss i fart,
ikkje plutseleg skal detta ned
lange og veldig bratte trapper,
mot ein stor og alt for kald kjellar,
Eg ber om at ikkje noko slags mørke
skal sluka ein einaste ein
av dei eg er glad i.
Så puster eg inn så djupt eg kan,
held pusten fast der inne
og takkar med alle nervetrådane i heile meg
for livet og ein ny dag.
*
13.
Bøner på strikkepinnar
Ikkje alle veit at ein kan be med strikkepinnar,
det kan ein.
Dei ber glødande bøner
med garn og fargar,
med masker og rader,
lysande og gråtande.
Bønar for fødde og ufødde barn.
Bøner for dagar som skal koma.
Bønar som blir gensarar
og vottar til iskalde fingrar.
Strikkepinnar syng stille songar.
i blått og grønt og rosa
om det fine som har vore,
og det gode som koma skal.
Dei veit alt om vrange maskar
i tillegg til dei rette,
om aukingar og fellingar
og slikt som raknar før ein oppdagar det.
Dei veit det meste
om å rekkja opp att og begyna på ny.
Strikkepinnane har bore
mange bøner,
mykje levd liv,
lyst lett garn,
og store garnvaser,
slike ein til slutt på klippa brutalt vekk med saks.
Dei er nåtida mellom hendene
på toget og i sofaen,
i godt lag og i stille rom,
dei har alltid ein tråd til framtida.
*
14.
Han har kyst meg på hjarte og bryst
Dødsfrykten er ikkje langt borte frå meg.
heller ikkje min andre faste medvandrar,
Livstørsten, evig optimist
og ein smule utmattande,
ein som skamlaust framoverlent
alltid vil ha meir.
Eg kjennest ved tørsten og svolten,
den andre fyren prøver eg å halda på avstand.
Han dukkar opp med ulike masker
og kysser meg med den spisse munnen sin
før eg får stoppa han.
Han har kyst meg på hjarte og bryst,
i pusten og på halsen,
men så langt ikkje klart meir
enn å skremma vitet ac meg.
Han frir til fantasien
og saman kler dei seg ut
og prikkar meg med isnåler.
Det hender dei dansar meg
gjennom dødsskuggens dalar
mens eg lukkar auga hardt
og minner meg sjølv på kven eg er.
Eg veit at ein dag,
om litt eller lenge,
vil det vera han sjølv eg ser
når eg får rive av han maska.
Då har eg trening i å møta han,
kanskje det hjelper?
Då må du blåsa
mildt og vennleg på meg,
himmelske kjærleik,
og så får vel eg stå i det og.
*
Eg innser at 14 tekstar sikkert er nok til å ta energien frå dei fleste som les, men i kveld hadde eg ikkje vit til å stansa i tide, så då får det heller vera sånn…
God sundagskveld til alle
Heidi
For å oppretthalda fredagstradisjonen med å by på tekstar frå den komande diktsamlinga, tenkte eg at eg kunne leggja ut nokre haustdikt. For nå er det bare å ta det innover seg. Hausten er her, og me det er ikkje veldig sannsynleg at me får fleire sommardagar på denne sida av jul. Når det er sagt, så er ikkje hausten så verst den heller…
*
1
Det handlar om nåde
Når sommardagar kjem smygande
med store smil og opne armar
midt i september,
handlar det om nåde.
Du drikk med glede og begjær
alt du ikkje var sikker på at du skulle få meir av.
*
2
I mørknande blå kveldar
I mørknande blå kveldar
når sjøen ligg augustmild
og skarvane ligg flate over havet
under indigofarga himmelduk
kanta med appelsinfarga solnedgang,
er livet ein vemodig tone
om mogning, haust og livsmot.
*
3
Mørket kjem utan truslar
Mørket kjem tilbake utan truslar,
bare stille tuslande,
ein aldrande gammal venn,
stryk deg mjukt over kinnet og halsen
for å invitera deg med
på vandringar i kjende landskap.
*
4
Ingenting er meiningslaust
Hausten legg fargar i skogen,
fuktig mold og skogbotn
til forveksling likt lukta av nyfødde barn.
Vemodsmjuke bølgjer
nedover ryggrada
av sommar som har forsvunne.
Skodda i tunge flak over vatna,
raude mogne nyper
i frekt samspel med bleikrosa blomar.
Ingenting er meiningslaust
syng myrulla
og sveipar mjukt og modig
over livet med kvite penslar.
*
5
Natta kjem med stjerner i hendene
Natta kjem med stjerner i hendene
og med ullteppe for alle som frys på føtene.
Kven kan setja ord på natta,
på blomane og stjernebileta,
Kassiopeia og Andromeda
blå valmuesøster og ranunkel?
Alle døtre av vatnet og molda
av lufta og av elden
Heilt til himmelen lysnar i aust
skal me sova som blomsterløkar i jorda.
Sova til me vaknar med smak av luft og vind i munnen
med utsikt til stjernene,
og til det lyse sløret som varslar dag.
*
6
Morgonhusa
Morgonhusa står der og glødar
med aprikosfarga auge mot soloppgangen i aust.
Snart skal blikka bleikna og kvardagen begynna,
men først denne andakten i heilag morgonlys.
*
7
Havet løftar på kjolen
Havet løftar på kjolen,
løftar den tunge nattblå silken,
med den kvite kniplingskanten
for å visa fram det irrgrøne underskjørtet.
Framleis er ingenting for seint.
Heidi
I dag illustrerer eg med ei elevteikning. Eg satsar på at vedkomande gir meg lov, for eg fekk lov til å bruka det og mange andre på instagram. Det har vore ei travel veke med to kveldar i kulturskulen, eit foreldremøte, ferdigstilling av individuelle læreplanar, soknerådsval og diverse anna. Sånn sett har det vore ei grei veke å ha resten av huslyden på vandring i Spania, eg har mest ikkje hatt tid til å vera heime nok lenge nok til å mata katten. Ei fin veke har det vore likevel, dersom nokon oppfatta innleiinga som sutring over lærarane si umoglege arbeidstid.
I dag har eg etterkvart kome så langt at eg har hatt tid til å jobba meir med ferdigstilling av diktsamlinga mi. Eg fekk lyst til å leggja ut nokre prøvesteinar i dag og. I boka skal det vera ei eiga lita avdeling med dikt frå klasseromet. Eg limer nokre av dei inn her, og ser om nokon kjenner seg att:
*
Eg håpar dei ser at eg ser dei
Eg står her i klasseromet,
med eit bein på bakken
og det andre i halvspagat,men vil ingenting anna enn å vera her.
Eg står her og er glad for å finnast
medan eg sjonglerar ballar og regnboger
tal og bokstavar, lærdom og folkeskikk,
stjerner og nymånar, grammatiske reglar,
nynorsk verb-bøying og store appelsiner.
Eg står her med fulle hender
og håpar at barna ser at eg ser dei.
*
Ser du meg, lærar?
Eg ropar namnet mitt høgt
slik at du skal vita kven eg er.
Eg bles i basunar for at du skal finna meg.
Eg er den ventande og den ropande.
Eg er her og vil sleppa å bli usynleg.
Ser du meg, lærar?
*
Nokre dagar er fullmøblerte
Nokre dagar er fullmøblerte
heilt frå vekkjarklokka flerrar draumane
og brutalt dreg sceneteppet til sides
heilt frå dagen kitlar deg i nakken litt for brått.
Du småspring for å nå jobben
før skuleklokkene ringer
og du skal stå vaken og glad
i klasseromet med planane klare.
Du jobbar medan opnar matpakken
og slurkar kaffien mellom oppgåvene.
Du jobbar til klokka fortel
at du burde ha stansa for lenge sidan,
og kvelden er klar til å innhenta deg.
Til slutt tek du avslutningsnummeret,
sjølve postludiet
til vissa om
at du må koma deg i seng nå
skal du koma deg opp i morgon.
Du veit at du har halde godt fast i marionettetrådane
og dansa dei rette dansane,
Du veit at du har klart det i dag og,
i alle fall viss du ser stort på det.
For visst har du hengt med i svingane,
ledd mykje
og varma deg på livet,
og visst har du nytt utsikta undervegs.
*
Eg vil knela ned og la meg overraska
Verda speglar seg i barneauge
og ser med eitt annleis ut.
Eg skal setja meg ned på kne og lytta
etter det eg har gløymt at eg veit,
etter alt eg ikkje har forstått før nå
Eg vil knela ned og la meg overraska.
Så vil eg våga å ta det med meg ut,
kviskra det i store vaksne øyre
bare håpa i det lengste
at den som har øyre å høyra med høyrer.
*
Bare springa
Å springa gjennom gangen og hyla
i flyt gjennom dag og tid
usikkert manøvrerande
med trass og uthaldenheit
som kan driva vaksne folk galne,
vera i opprør, open og lukka,
tru at alt skal ordna seg,
eller tru at alt går gale,
skyva tankane til sides bare springa,
ropa ord som skal svi
hinsides frekke ord,
kasta i sinne som eldkuler
blindt eller mot dei som skal rammast
hyla av fryd og frustrasjon,
sprenga alle grenser
og koma tomhendt tilbake.
Kven bankar på døra med silkehanskar
eller med hendene klare til boksekamp?
*
Læraren
Me står her i havet av draumar
av optimisme og knuste håp,
av bokstavar, tal, undring og uro,
kulerammer og stand-up- show,
står her i store bølgjer av fastspikra normer
av blankpussa læreplanar
og sprell levande ungar.
I eit mylder av boblande, sitrande liv
står me med såkornet i hendene,
med radarar og fiskehåvar,
med stoppeklokker, gymfløyter, spader og sopelimar,
med smilehol og beisk sjølvkritikk,
og tek i mot livet sekund for sekund
alt som har vore, er og koma skal.
Me formanar, hysjar og skjenner,
løfter fjernkontrollar og peikestokkar,
gir oppgåver og leselekser
medan me skrur store projektorar av og på
og kranglar med smarte elektroniske læremiddel.
Bård skulemeister gjekk heim
lagerfrakken er hengd vekk
sandalane hans er bare til sommarbruk.
Snart hugsar ingen lyden av kritt mot grøne og svarte tavler.
dekorerte tavler før sommaravslutninga har gått i gløymeboka
saman med fargekritt, blomar og gule soler
og læraren si godkjenning med skrå lærarskrift:
La stå!
Men visst er me her framleis,
me står her og pustar djupt
både inn og ut
medan hjarta våre dunkar som bare det
for levande barneliv, for pensum og mål for timen,
for alt me skal makta
for alt me trur på og alt me må.
Og kjenner at livet er velsigna og skremmande.
*
Alle i det same huset
Sommarfuglbarn
og grensesprengjarbarn
snurrebarn og sprettballbarn,
grublebarn, følebarn,
hostebarn og feberbarn,
varme barn og frysebarn,
Tøysevaksne, strengevaksne,
ryddevaksne, leikevaksne,
tryggevaksne, slitnevaksne
gråtevaksne og trøyttevaksne.
Alle i det same store huset
siglande gjennom tida.
*
Morgon i klasseromet
Eg tek modig tak i mitt hjørne av den store blå duken
klar for å rista liv i ein ny dag,
klar til å halda himmelen oppe,
klar til å stå der med hjartet mitt i hendene
på plass i klasseromet,
for å ønska dei velkomen når dei kjem
nokre av dei framleis med natta i auga,
før me bretter skuledagen ut
og hoppar saman inn i han.
*
Klokkene
I nesten heile mitt liv
har skuleklokkene vore der,
tikka meg framover,som tidebønsklokkene i gamle kloster.
Alltid desse klokkene
med visarar som dreg tida framover,
og aldri let oss dvela for lenge.
Desse klokkene som dagleg minner oss om
at det er i dag desse barna er barn,
det er i dag dei skal læra om spørjeteikn og komma,
høyra legendene om helgenar og heltar
og teikna barneteikningane dei ikkje er i stand til å laga seinare.
i dag dei skal læra å kvila trygt i andre blikk,
læra å lytta,
læra å finna ro.
Det er i dag dei skal få krefter til å bera seg sjølv
frå nå av og resten av livet.
Når klokka ringer
må du setja kaffikoppen lydig til sides,
reisa deg opp
og leggja kvardagstankane til sides,
Du må hoppa jamføtes inn i denne timen,
via deg til dette andedraget,
og symja framover sekund for sekund.
Slik er det med barn og skuleklokker
slik er det sikkert og med klosterklokkene.
Dei held deg oppreist,
dei leier deg vidare,
vekk frå ei tid som ikkje lenger eksisterer,
til ei tid me framleis veit lite om.
Dette skal me klara.
*
Sist helg då eg la ut dikt fekk eg så mange hjartevarmande kommentarar frå folk som sa at dei kjende seg igjen. Desse dikta er heilt forskjellige frå dei eg la ut då. Dersom du som les har lyst ville det hjelpa meg å vita kva for nokre av desse dikta du synest kommuniserer med deg som lesar… Men bare viss du har lyst, altså.
Heidi
Det er nydeleg seinsommar på Bryne, nesten finare sommarver enn det har vore i heile sommar sjølv om me skriv 8.september. Etter nokre veldig travle oppstartsveker i skulen, har eg nå ein følelse av å ha hovudet over vatnet, så vidt det er, og å kunna pusta litt roleg mellom slaga.
Det er på tide å få ferdigstild diktsamlinga eg har jobba med å redigera i sommar. Datamaskinen min har vald å ikkje vera heilt samarbeidsvillig. Han nekter å skriva ut, nektar meg tilgang til å kopiera enkelte filer, og gjer det i det heile tatt litt kronglete for meg. Eg håpar å finna ut av det i løpet av dagen. Heldigvis er pilegrimen eg deler hus med heime akkurat nå, så eg håpar han kan hjelpa meg å finna ut av det før han vandrar vidare.
I diktsamlingane mine er det typar av dikt som går igjen. Dikt om naturen, dikt om å vera mor, dikt om døden, Gud og livet og diverse andre tema eg stadig kjem tilbake til. Eg må innrømma at ein ny type dikt har snike seg inn mellom dei andre denne gongen. Dei er dikt om å kjenna seg på terskelen til ein ny livsfase, og dikt om å innsjå kor fort livet går. Sidan dette verkeleg er ein dag for å nyta seinsommaren, så tenkte eg at eg kunne by på nokre tekstar. Eg gjer det alltid med litt skjelvande mot når det nærmar seg utgjeving, for då er det på ein måte blitt alvor i leiken…
***
Før me har visst ordet av det
står me her
og ser framover
med finrynka ansikt,
grånande hår
og nesten utslitne sko.
Nokså takknemlege,
men framleis
uforskamma svoltne på livet.
***
Tenk at tida tar sjansen på det.
Tenk å forvandla oss til gamle damer
av aller finaste sort.
Med spennande rynker i pannen
og raust med hud under haka.
Skrid me fram på livsens catwalk,
dei meste elegante av oss på høge hælar,
me andre på fargerike sko.
Me kjem her i lange rekkjer,
det er plutseleg blitt så mange av oss.
Kven er dette?
undrar du,
undrar dei forsiktige sommarfuglane
og dei høglytte kråkene.
Dette er venninnene mine
svarar eg med mjuk honningstemme.
Dei er alle unge,
i alle fall var dei det i går.
Kanskje dette er eit slags karneval,
det er noko som ikkje stemmer,
smiler du med dine finaste
og mest innsmigrande smilerynker.
Det ordnar det seg nok.
***
Det forundrar meg å sjå på kalendaren
eller å kasta eit blikk på klokka.
Eg prøver ofte å fortrenga at det er mi tid
som tikkar vidare
medan eg, skamlaust grådige menneske
står her med opne hender
og alltid vil ha meir.
For framleis er kveldane lyse
og livstrongen endelaust stor.
Det kan vel ikkje stemma
at eg i beste fall er hjelpelaust eldgammal
når det er barnebarna mine sin tur
til å bli vaksne
til å nærma seg min alder.
Eg har aldri før skjøna
kor kort sjølv eit langt menneskeliv er.
***
Før me har visst ordet av det
står me her og ser framover
med finrynka ansikt
grånande hår
og nesten utslitne sko.
Nokså takknemlege,
men framleis uforskamma svoltne på livet.
***
Eg held fylgje med tida,
eg er blitt ganske flink til det,
kvar morgon med reveljen frå mobilen,
som lar meg vakna såpass
at eg etterkvart kan tenna lys og trakta kaffi
ettekvart kan takka Gud for dagen.
Om eg får tid
legg eg merke til ansiktet mitt
i stadig forandring
der inne i spegelen
kvar gong eg spring forbi.
Eit levande timeglas
med merke av tida som går,
men framleis,
denne dagen og,
set eg føter under meg,
og syklar til nye arbeidsdagar
takknemleg og glad
for å få henga med
for å framleis kunna røra ved tannhjula
som driv oss og tida vidare.
Når eg får tid
pakkar eg alle engselege tankane
inn i bøner av lys og spindelvevtråd,
og legg dei i lomma eller langs grøftekanten.
***
Me skal slipa dagane
forsiktig og kjærleg som diamantar.
Me skal halda sekunda fast
ytst på tungespissen
så lenge det heiter i dag.
Me skal stryka tida vår
så ømt og forsiktig me kan
og halda liv i henne så lenge ho er der.
***
Eg ser biletet mitt i spegelen,
og ser at tida går.
Dei store penslane har rørt meg,
og gitt meg nye lag med ansikt.
Hadde ikkje håret mitt ein annan glød
sist gong eg kikka inn dit?
Smilerynkene er framleis ganske smilande,
men djupare enn før.
Bak ansiktet mitt skimtar eg resten av verda.
Ho treng meg meir enn den flate kalde spegelen.
I mine eigne auge skimtar eg lyset
og kjenner meg langsomt att.
Heidi
sporisand 