Gå til innhald

Ruten på Sandnes

Den siste månaden har eg kost meg med eit skriveprosjekt som går ut på å skriva ti minutt kvar dag heilt utan planlegging og baktankar, bare skriva alt som fell meg inn og lagra det til seinare bearbeiding. Det er spennande på den måten at eg faktisk ikkje anar kva eg kjem til å skriva når eg set meg til tastaturet, og det er anstrengande fordi eg må prøva å leggja vekk all tanke på innhald og struktur. Av og til blir eg ganske overraska over kva tankar som dukkar opp. Eg har jobba på denne måten i periodar tidlegare og, og eg synest at det er ein interessant metode for å henta fram råmateriale som eg ikkje alltid sjølv er bevisst på er brukbart. Det meste av dette har eg tenkt å jobba vidare med i sommar, men i går dukka det opp ein tekst som eg tenkte at eg faktisk kunne dela nokså ubearbeida. Det er heilt sikkert fleire enn meg som hugsar den gamle rutebilstasjonen på Sandnes som nå er heilt ombygd og har liknande minne som meg.

Då eg var lita var eg ofte med moster, ei grandtante som budde aleine på Figgen, til Sandnes. Eg og syskena mine var det næraste ho kom å få barnebarn, og engasjementet ho viste var langt over det eg vil tru er gjennomsnittleg besteforeldrenivå. Ho jobba på DFU på Figgen i stort sett heile sitt vaksne liv. På turane til Sandnes var me alltid på kafeen på «Rutebilstasjonen» som ho kalla det og åt enten tomatsuppe med egg (eg fekk alle eggebåtane i mi skål), eller ertersuppe med kjøttbollar (eg fekk alle kjøttbollane), før me tok bussen heim til Bryne eller Ålgård. Dette var stort sett mi befatning med restaurantliv til lenge etter at eg hadde begynt på skulen. Kafear var ikkje noko ein normalt brukte tid eller pengar på. Kjosken utanfor rutebilstasjonen hadde og ein posisjon i livet mitt. Omtrent kvar sundag slik eg hugsar det, køyrde eg saman med onkelen min frå Bryne i den gamle grøngule bobla hans for å henta moster som venta på oss på rutebilstasjonen. Ofte var broren min og med. Så langt reiste ho sjølv med buss, og så vart ho henta av onkelen min som køyrde henne til bestemor og morfar der ho åt sundagsmiddag og drakk sundagskaffi før ho vart køyrd tilbake til Figgen. Då me kom til Ruten fekk eg ofte ein mynt stukken i handa med beskjed om å kjøpa meg eit blad eller kanskje noko godt. Det hende og at eg og moster kjøpte fylte kamderdrops til morfar, ein gave han nesten alltid fekk av svigerinna si på sundagar. Eg trur dei hadde eit godt forhold sjølv om han konsekvent omtalte henne som «Figgen» og ho han som «Ergaen». Den einaste gongen eg høyrde morfar seia namnet hennar var den dagen ho døydde. «Dæ jekk fort mæ na Margit,» sa han med stort alvor. Men den dagen låg heldigvis i fjern framtid til alt eg fortel om her.

Då eg og venninnene mine fekk lov til å bevega oss litt ut av Ålgård sentrum og næraste omegn, hende det at me tok bussen til Sandnes som var langt mindre farleg enn å reisa heilt til Stavanger. Det hende og at ein gjeng ungar reiste til Sandnes for å gå på kino og stå i ein utruleg tett kø for å koma inn på Olsen Banden filmar eller liknande. Då var og Ruten bindeleddet til og frå den store verda. Der inne var det ein fotoautomat me benytta oss av så sant me hadde pengar.

Dei tre siste åra eg budde heime gjekk eg på vidaregåande skule på Sandnes. Det innebar to daglege visittar på Ruten, mykje venting og mykje springing for å nå rett buss. Seinare er staden ombygd og ikkje til å kjenna igjen. Eg syntest derfor det kunne vera på sin plass med ein hyllest til «Gamle ruten». Og sjølvsagt måtte eg ha ei så lang innleiing at sjølve teksten nesten blir eit antiklimaks… Me sånn vart det denne gongen…

Ruten på Sandnes

Kanskje det å samla synsintrykk
nesten starta på Ruten på Sandnes
eg samla dei
på same måten som me samla gammaldagse passbilete
frå automaten med kvit vegg og grønt gardin
som skulle kunna veksla mellom å ha mørk og lys bakgrunn i,
den me pressa oss inn i alt for mange om gongen
kvar gong me hadde pengar
for å ta gruppebilete
der minst halvparten av oss viste seg å ha auga lukka
eller sat uroleg når lysglimtet endeleg kom
og det verkeleg gjaldt.
Etterpå venta me spente
ved stålrenna på utsida
ivrige når biletremsa endeleg kom ut
fuktig som etter ein fødsel med biletsida inn
og me lo av dei,
delte dei mellom oss
og diskuterte kven som skulle ha kva for eit av bileta
før me sette dei inn i hjarteforma plastluker
i raude eller svarte lommmebøker
i plastimitert slangeskinn
før me venta på harde trebenker
på at bussen skulle koma,
eller kanskje til og me på at ein av foreldra
skulle koma med bil for å henta oss.
På den tida hadde me aldri råd til å gå opp trappa til kafeen
der eg visste at det var kjøttbollar i ertersuppa
og hardkokte egg i tomatsuppa
og at dei selde eggegule pannekaker med smør
som det hende at eg og moster kjøpte med oss heim til bestemor.
Det var ein slik gong moster møtte Ole Bringeland
som hadde eit namn som smakte så sterkt av sommar og bringebær
at eg aldri seinare har gløymt det.
Utanfor var kjosken utanfor med PP-pastiller,
peppermyntedrops med kjærlege helsingar
og blad med Donald Daffy, Snurre Sprett og Elmer Midd,
for ikkje å gløyma vekta inne på venteromet
på sida av fotoautomaten
der ein mot ein sum på fem og tjue øre
fekk ein pappbit ut med vekta si på
og eit rimande dikt på baksida.
Tidleg klarte eg å stava meg fram til at
«Dersom et barn skal veies må en voksen først hjelpe til å trå ned veieplata»
så det gjaldt å overtala moster.
Vekta var eg på den tida likeglad med,
ein i etterkant i seg sjølv salig tilstand,
men eg ville så frykteleg gjerne ha diktet på baksida.
Ein gong mange år seinare då eg gjekk på gymnaset
og var nesten for vaksen å rekna,
kom ein eldre heilt ukjend mann og tok meg i armen,
på haldeplassen for Hagabuss retning Ålgård og Oltedal,
han var kanskje ikkje heilt edru og ville gje meg penger
fordi han hadde sett meg ta bussen kvar dag og tenkt mykje på meg,
pengane tok eg aldri i mot;
men i dagane som kom ville eg helst ikkje møta han,
der eg stod og venta saman med alle dei andre,
både dei frå Sandnes vidaregåande
og dei som gjekk på musikklinja
og bar på fiolinkassar
og brukte tida til å kyssa kvarandre
mens dei og venta på bussen
som skulle ta oss forbi Myrå og Bråsstei
heim til lekser og oppvarma middag.

Heidi

Tilpasningsdyktige

Me er då trass alt ganske tilpasningsdyktige. I løpet av det siste året er mykje snudd opp ned. Kven skulle trudd for eit år sidan at det skulle kjennast heilt normalt å gå med munnbind på butikken og at me nesten har gløymt av korleis eit varmt handtrykk eller ein god klem frå ein venn kjennest? Aldri før har eg tenkt smittevern før ein tannlegetime. Sist eg skulle i stolen avlyste eg på grunn av lette symptom på forkjøling eller noko som kanskje verre var. Kven skulle trudd at det er eit ope spørsmål om me det vil vera lovleg å gjennomføra den planlagde vinterferien i Oslo-Bærum-området, og at det er veldig usikkert om det kan la seg gjera å ta med storfamilien til Danmark i juli? Kanskje det ikkje er så rart om nokre av oss av og til føler oss litt slitne i nokre mentale musklar me i grunnen ikkje ante at me hadde?

Heldigvis kan eg igjen vera i lag med yndlingsleikekameraten min på tre år. Me har ein «duploby» med heimehus, barnehage og uteområde som aldri blir rydda vekk frå stova. Der blir det leika rundt det som til ei kvar tid er aktuelle problemstillingar i hovudet på ei lita jente. Mang ein gong har legen måtta koma på traktoren sin fordi barna dett ned der det går an å detta ned. Mang ein konflikt er ordna opp i, og eit enormt antal bursdagsfeiringar er avvikla med langbord og duplokaker. Før jul måtte me kjøpa ledlys, juletre og små kjelkar til duplobarna i tilfelle det kom snø.

I sist veke spurde ei duplojente mora si om ho kunne få ha med bestevenninna på overnatting. Mora svarte då gjennom den tre år gamle regissøren: «Ja, men då må me væra forsiktige, for i dag æ der litt korona!» Duplofigurane kan og plutseleg seia: «Me må passa oss for virusen». Heldigvis har det denne helga vore fantastiske forhold for uteleik i akebakken, og der har treåringen kunna treffa venner og kosa seg med andre ting enn å passa seg for virusen. Sjølv lærte eg meg ordet «helgenomsekvensering» sist helg. Tenk kva me lærer om ting me ikkje ante eksisterte…

Eg har kasta meg på verdens underlegaste trend, og funne ut at Bernie Sanders sine vottar let seg strikka i løpet av to kveldar. Eg kjende umiddelbart dragninga då eg såg at nokon hadde lagt ut oppskrift på nettet, og eg har ledd for meg sjølv av at garnbutikkar verda over er i ferd med å gå tome for garn i dei rette fargane. Sjølv måtte eg nøya meg med beige der det eigentleg skulle vera grått.

Ser ikkje den godaste Bernie rett og slett ut som ein vaske-ekte nordmann, eller til og med som ein traust jærbu der han sit i varme og ufasjonable klede og småhutrar under presidentinnsetjinga. Ikkje rart at me her til lands får ein viss godleik for denne politikaren. Eg høyrde forresten ei venninne som har amerikanske venner referera at dei nå er mange i USA som meiner at det å leva under Biden kjem til å bli reine kommunismen…

Varme vottar kan me trenga her og. Nå har me hatt vinterglatte vegar sidan først i januar og snø i fleire omgangar. Heile den komande veka melder dei kuldegrader i heile det store landet vårt. Så kjekt for ungane at det akkurat denne på mange måtar litt begrensa vinteren skulle bli skikkeleg vinterver. Me treng det me vaksne og. Sjølv om me er aldri så vane med iskald nordavind og regn som kjem sidelengs, så må me vel innrømma at det kan vera godt å få ein liten pause frå det nå i den mørkaste årstida.

Heidi

Litt lys og varme

Slike englespel som den på biletet var eg veldig fascinert av då eg var barn, men eg var vaksen og vel så det før eg fekk mitt eige. Eg har gitt vekk fleire i presang, og har i tillegg til denne ein mindre kyrkjeleg variant med vesen frå Mummidalen i staden for englar.

Kanskje det var min begeistring som smitta over då eg introduserte barnebarnet på tre år for desse, for ungane nå er jo vane med at det meste kan skje bare ein trykkjer på ein knapp. Eg måtte lova å venta med å pakka dei vekk til ho hadde vore på eit nytt besøk. Først gongen ho kom etter jul spurde ho om ho kunne få sjå på dei som gjekk rundt og rundt, og heldigvis forstod eg kva ho meinte så me fekk ei lita stund med kvardagsmagi til kveldsmaten.

Då eg sist sundag skulle laga ein installasjon til ei kveldsgudstjeneste om håp, forstod eg plutseleg at då måtte eg ta med denne. Det er ein veldig enkel illustrasjon på kor lite lys og varme det eigentleg skal til for å laga ein forskjell. Englespelet er ein skjør og spinkel konstruksjon, men rundt og rundt går det til varmen frå eit lite telys. Det skal ikkje alltid så mykje til før magiske, eventuelt heilage, reaksjonar inntrer. For meg vart dette plutseleg eit sterkt vitnesbyrd om håp, lys og varme. Det er jo slikt me treng akkurat nå.

På tysdag stilde eg med englespelet i tredje klasse for å diskutera det som skjedde, som eit lite lynkurs i fysikk. Samtidig fekk eg vist noko om kva lys og varme kan føra til. Det er jo aldri feil bagasje å få med seg vidare. Eg har ei slags klokkartru på at det ikkje alltid er dei store og voldsomme tinga som gjer inntrykk.

Og for dei som måtte lura: Nå har eg pakka vekk siste rest av julepynten for i år.

Heidi

Håpet finst

Om litt

Eg gyngar mine hjelpelause håp,
eg dansar på høghæla sko,

Som eg aldri skulle ha gjort anna,
jublande nedover brusteinane.

Gabriel bles i trompeten sin,
det er ingen grunn til å telja taktar.

Lukkelege menneske,
som framleis
held verda oppe,
med strake armar
og lengtande bøner.

Om litt skal det veksa
roser, tistlar og blå kornblomar
fram av det tome mørket.

Eg som aldri har spelt
i noko orkester før,
står klar på fortauet,
ventande med triangelet mitt.

Eg har skrive mange dikt om håp. I tider som desse kjem det godt med å kunna håpa. Her på Bryne har me ein kveldsgudstenesteserie med tema håp, og i morgon kjem Tore Svæven frå Kirkens bymisjon for å snakka om «Håp som ei livshaldning». Kirkens bymisjon er ein av dei organisasjonane eg verkeleg har tru på og beundrar, så eg ser veldig fram til å høyra han. På grunn av at tidene er som dei er skal gudstenesta streamast, så alle har sjansen til å få det med seg sjølv om dei ikkje fysisk får lov til å vera i kyrkjeromet.

Sjølv skal eg få lov til å vera med fordi eg har ei fast oppgåve med å rigga bønevandringar på kveldsgudstenester. Nå skal eg laga eit bord som skal fungera som ein meditasjonsstasjon på ein digital gudsteneste. Eg trur eg veit korleis eg skal organisera det, men eg har ikkje bestemt meg heilt for detaljane. Det blir spennande å vera med som aktør på eit streama kyrkjeleg arrangement. Det har eg aldri vore med på før.

Og eg kryssar fingrane og foldar hendene og håpar at me snart får kvardagane og sundagane tilbake. Av og til kjennest det som om me er midt i ein eller annan merkeleg film der uventa ting skjer heile tida. La oss halda oss godt fast i håpet.

*

Me ser

Me ser, og snur oss vekk.
Me høyrer, og set i øyrepluggane.
Me talar, og vågar ikkje bruka dei rette orda.

Me prøver, og veit ikkje korleis. Me leitar, og vågar ikkje å finna. Derfor sørgjer jorda,
og me gret med henne

når ingen ser oss.
Men håpet må finnast. Håpet må ha eit ansikt.

*

Håpet har eit ansikt

Ho vandrar rundt på stiane, på gatene og torga.
Ho set seg ned på benkane for å lytta.

Ho seier at ho håpar
at håpet har eit ansikt.
Veit ho at det kan vera hennar eige?

Heidi

Å leva midt i historie

Å leva midt i historien gjer gjer me utan tvil heile tida. Likevel er det slik at nokre gonger merkest det ekstra godt at det er det me gjer. Onsdag var ein slik dag.

Då Donald Trump vart vald til president i USA var ein av dei første tankane mine at dette har ikkje verda tid til. Nå har me ikkje tid til at nokon melder seg ut av klima-avtalar og fornektar menneskeskapte klimaendringar. Eg kom på jobb forvirra og forskrekka utan å ha sove den natta og møtte livredde fjerdeklassingar som trudde at nå kom verda til å gå under i 3.verdenskrig eller noko anna fælt. Grunnen var nok at det dei hadde høyrt om Trump var at vaksne dei stolte på hadde snakka seg i mellom om «den spinngalne mannen som vil bli president i USA». Eg trøysta så godt eg kunne med at ein mann ikkje kunne gjera så mykje aleine, og at sidan så mange ville ha han til president så ville han sikkert mange gode ting og. Me såg på innsetjingstalen hans i barnevennlig versjon på supernytt og roa ungane ned så godt me kunne.

Etter fire år kjenner eg at eg pusta ut frå djupt ein plass i magen då eg såg Biden halda tale om samhald og håp og såg tre tidligare presidentar stå høgtideleg i trappa med sine kvinner. Han som mangla vart det snakka lite om. Det beste av alt var den nye visepresidenten og ho som las dikt om å vera modig nok til å sjå lyset og å våga å vera lyset.

Eg innsåg at eg kvar morgon i fire år med litt høge skuldre hadde slått på radioen eller gått på nettet for å sjå om den amerikanske presidenten hadde funne på noko nytt medan vår del av verda låg og sov. Eg innser at eg lever med eit sterkt forenkla verdsbilete og at verda er langt meir komplisert enn det som blir reflektert i denne teksten, men eg innser og at det er omtrent slik den litt engstelege vesle jenta på botnen av sjela mi opplever livet…

Kvar morgon lysnar det litt meir når eg kikkar ut av vindauga i eit av klasseroma våre. Soloppgangen kjem tidligare i den første økta vår for kvar veke, snart vårast det.

Denne rare koronatida har snart fylt eit kalenderår med dagane sine. Me håpar me er i gang med den siste bratte motbakken før me kan sjå meir normale tider i auga. Det vil visa seg etterkvart kva denne erfaringa har gjort med oss. Eg er spent på i kor stor grad det kjem til å prega litteratur, teater, film og musikk framover. Framleis er det så tidleg at me ikkje har sett så mykje av det som har vore verkelegheita dei siste ti månadane. Me har bare kome så langt at me forundrar oss over kor tett folk står og sit på film og kor rause dei er med handtrykk og klemmar og anna som ikkje har vore ein del av kvardagen vår på lenge. Treåringen har begynt å spørja: «Kan me besøkja dei i viruset?» Stor var gleda då døra vart sett litt på gløtt i denne veka slik at det var lov å gå på besøk igjen. Bare timar seinare var det vafler og lys på bordet og eit barnebarn som lurte på om ho ikkje kunne vera her litt heilt aleine når dei andre ville heim. Det finst mykje å varma seg på.

Ha ei god helg, alle saman.
Denne helga er det lov å vera litt sosiale igjen. Ver forsiktige og ha det fint.

Heidi

Det verkelege livet

Dette er det verkelege livet,
seier radioen,
du drøymer ikkje.
Eg sjekkar ar eg er på rett kanal,
og er usikker på
om det hjelper å klypa seg i armen.
Dei diskuterer portforbod i heimlandet,
og naboen er i karantene,
eg kjøper nye munnbind på apoteket,
og let brilleglasa dogga,
og leggja verda i midlertidig tåke.
Det er sol midt på vinteren,
og vindstille på Jæren,
eit eller anna har slutta å stemma.
Når mørket legg seg stormar dei kongressen
i Washington DC,
medan ein krenka og foruretta statsleiar,
seier at han har blitt lurt,
og ber dei visa verda kven som har rett.
Dei slår vindauga inn
eg ser det på den knusbare skjermen
i mi eiga stove,
dei hoppar inn i store hordar,
med horn på vikinghjelmane,
med bare overkropper og skinnbukser.
Medan smittetala stig
og Europa stengjer ned
finn dei seg skrivebord dei kan leggja beina på
og ivrig ta selfies frå dei store salane.
Den lovleg valde presidenten i USA
blir kasta på hovudet ut av Twitter og Facebook
medan verda diskuterer om han er blitt galen,
om han skal for riksrett igjen,
eller om han skal erklærast ueigna for stillinga.
Me vaskar sursøte klementinar med varmt såpevatn
før me spriter hendene, skreller dei, og tek sjansen på å smaka.
Isrosene blødmer i hagane,
og barna lagar englar i rimlaget på kunstgraset.
Dette burde me skriva heim om,
skriva heim til framtida.
Eg spissar blyanten
og lurer på om dette er noko ho kjem til å tru på.

Heidi

Når verda går av hengslene

Dette er ein tekst eg har hatt svivande i tankane dei siste dagane. Nå skriv eg han nesten direkte inn her, så det kan godt henda at han blir bearbeida og flikka på etterkvart. Eg legg det ut likevel. Det kjennest godt å prøva å fanga dei rette orda. Denne teksten er generelt sikta mot merkelege og surrealistiske dagar, slike opplever me alle saman i mange situasjonar og på mange plan.

*

NÅR VERDA GÅR AV HENGSLENE

Slike dagar
når verda går av hengslene
og det ikkje er mogleg å kjenna seg att
går eg ut
og let nordavinden røska meg,
let kveldslyset bera meg,
let regnet vaska meg
og vintersola varma meg.
Slike dagar
finn eg eit stille hjørne
og let tida leggja armane om ryggen min,
lener eg meg mot den store stilla,
legg tankane mot kjærleiken
som er sterkare enn døden,
og spør Gud og alle gode makter
om kor eg skal gå hen med meg sjølv.
Ventande og vitande
at svaret let seg finna,
finn eg auge å kvila i,
blikk å halda meg fast i,
for visst er me mange saman,
så pustar eg roleg inn og ut.

Heidi


Den første veka i året

«Den siste lange motbakken opp til utsiktspunktet,» skreiv eg i nyårsdiktet mitt. Det kjennest som ganske treffande ord nokre dagar etter at eg formulerte det slik. På sundag kveld kom det nye direktiv frå regjeringa om større varsemd og besøksforbod i to veker. Eg høyrde det i bilen på veg heim frå mor og far med ein treåring i bilen som med stor entusiasme hadde ete middag, is og julekaker med oldemor og oldefar. Baktanken var at det var lenge sidan ho hadde vore i barnehagen og lenge sidan me hadde vore på jobb og i nærleiken av smitte. Oldefar skulle og snart ha gebursdag, så det ville me feira litt. Den første tanken min var at det var jammen i grevens tid me hadde vore på besøk, den andre tanken var at eg håpa me ikkje hadde vore uforsiktige.

Dei siste dagane har smittetala i kommune og fylke auka, og det verkar som om smitten omgir oss på alle kantar. Dei som kan stenga ned har stengd ned og me lærarar held fram så normalt som me bare kan. Me kan velja heimekontor i den delen av arbeidsdagen me ikkje har elevar, og i går hadde eg møter og kulturskule via nettet. Det å vera i lag med kulturskule-elevane på nettet gjekk overraskande fint. Me fekk jo litt rutinar på slikt i vår.

Det finaste er at veret har vore heilt nydeleg desse dagane. Biletet over er frå måndag ettermiddag då eg gjekk heim frå skulen, desse to siste dagane har landskapet vore kvitt av rim, og isen er i ferd med å leggja seg på vatna.

Morgonutsikta frå klasseroma er så fin at eg nesten ikkje klarer å la vera å smugfotografera med mobilen når eg får ein sjanse. Som biletet over viser, så har eg rett og slett ikkje heilt klart det…

I dag morges då eg gjekk til skulen lyste graset under gatelyktene med tusenvis av små iskrystallar i den mørke morgonen, og det var så fint at eg nesten fekk tårer i auga. I det første friminuttet la tredjeklassingane seg ned og laga snøenglar i det tynne rimlaget på kunstgrasbanen. Då me gjekk inn var banen nesten dekka av grøne engleformasjonar. Ungane her er ikkje borskjemde med såkalla norsk vinter, dei tek til takke med lite.

I dag er det Heilage-tre-kongers-dag, og slutt på jula. Eg som vil at alt skal vara gjekk med sorg med på å rydda vekk julepynten tidlegare i veka. Eg vil så gjerne at alt som er fint skal halda fram, og eg som pyntar rett før jul ville gjerne hatt ei julepynta stove i eit par veker til. Slik kjennest det kvart år. Det passa for dagen i dag å avslutta «jul i skulen» i KRLE-timane som alle tre klassane har på onsdagar. Me såg på mange ulike kunst-uttrykk der kunstnarane har framstild dei heilage tre kongane, eller dei tre vise mennene, som nok eigentleg ikkje var kongar og som kanskje ikkje var tre ein gong. Me snakka om korleis desse bare så vidt er innom i historien om Jesus sin fødsel i bibelen, og eg fortalde om historiar og myter som er danna rundt dei. Sjølv må eg seia at eg lenge har vore svært fascinert over forteljinga om desse mystiske personane frå ein annan kultur og høgst sannsynleg ein annan religion som bare dukka opp og drog igjen. Det får meg til å tenkja at det er høgt mellom himmel og jord og at møte med det heilage kan vera mykje.

Elles så er me i det mange av oss kjenner som dagane for nye begynningar, desse dagane då folk flest bles støvet av joggesko og kaloritabellar og stiller seg i køen framfor næraste treningsstudio. Det siste er me forresten fråråda akkurat nå, så det treng eg ikkje føla meg forplikta til. Eg skal innrømma at eg likevel tenkjer at det er eit høve til å prøva å justera kompassnåla litt etter julefesten, gjenerorbra kvardagslivet og prøva å hekta seg på alle gode vanar som me eigentleg liker å halda oss med. Slike gode vanar er for min del ikkje bare kopla til den fysiske og kroppslege delen av livet, men og det å ha tid til å tenkja, vera stille og kjenna etter kor ein skal gå hen med seg sjølv.

Eg håpar alle saman kan pusta djupt inn og ut og seia velkomen til det nye året som kjem enten me vil eller ikkje. Me får høyra at det aldri blir bruk for det portforbodet dei snakka om å finna juridisk dekning for om det skulle trengjast, aldri må tast i bruk. Så får me gle oss over at vaksinene er her sjølv om dei fleste av oss må venta før me får stikket vårt. Eg gler meg og over at det ser ut som om Biden får større handlingsrom i USA enn det kunne sjå ut for, og at det kanskje kan bli litt fart på klima-avtalar og sånt som eg eigentleg synest at det hastar veldig med. Her gjeld det å klamra seg fast til livet med fingertuppane, halda seg frisk dersom ein kan og trø til så godt det let seg gjera…

Og iskrystallane i dag morges, og soloppgangen midt i første time… Det var bare vakkert.

Heidi

velkomen- 2021

Godt nytt år.
Første dagen i eit nytt år kjennest alltid litt spesiell. Han kjem med «blanke ark og fargestifter tell». Framleis kan alt skje. Framleis er ingenting øydelagd.

Det var ei spesiell nyttårsaften og. Lenge lurte me på om me bare skulle vera heime «aleine» i solidarisk dugnad. Me hadde brukt opp våre dagar med meir enn fem gjester, me kunne invitera nokre få, men ikkje alle dei me ville ha likt å invitera. Det ende med at det vart eit lite nyårsselskap heime hos oss. Det har vel forresten aldri vore finare å ha gjester enn akkurat nå. Me er litt utsvolta på sosial kontakt utanom den vanlege familien, og me kjenner på ein ny måte kor fint det er å vera i lag med andre.

Me laga mat heile dagen, prøvde ut ulike vegetariske oppskrifter. Det vart godt, og kvelden vart veldig fin. Eg er aldri klar til å leggja meg med det same gjestene går, så då vart det litt rydding i ro og fred medan eg høyrde på talen til kong Harald. Eg beit meg spesielt merke i fylgjande setning: «Håp er en måte å leve på». For ein fin måte å seia noko viktig på. Eg reknar med at kongen har gode hjelparar når han skriv talane sine, og dei gjer verkeleg ein god jobb, gong på gong har eg tenkt at det kongen seier er det verd å lytta til.

I dag har me hatt ein roleg dag. Eg har strikka på eit av mine fantasiprosjekt og sett på serien om Kjell Aukrust «Gud velsigne Vår Herre». For ein hjartevarmande serie, og for ein person han må ha vore. Læraren hans sa i eit gammalt arkivopptak at Kjell var det ikkje råd å bruka normalplanar på. Mange av oss som er lærarar kan nok kjenna oss litt igjen og sjå for oss både det eine og andre barnet me har møtt på vår veg. Kanskje me til og med har vore litt sånn sjølv… Dei nye planane, slik eg tolkar dei, gir i teorien og tanken god plass til barn som verken handler eller tenkjer etter A4 normen. Eg håpar og ber om at me må klara å organisera oss slik at skulen blir ein god og utviklande plass for alle barn. For å bruka noko av universet til ein annan gut eg trur og må ha vore noko litt for seg sjølv i si tid på skulen, me skal ha plass til både Helene Harefrøken, Bolla Pinnsvin og Nøtteliten. Dei fleste av oss som har halde på ei stund har møtt dei alle saman.

Dagen har og gitt rom for å eta litt restar frå i går, og me fekk litt hjelp frå treåringen og foreldra til å få unna litt av desserten i form av eplekake og heimelaga is. I kjøleskapet hadde eg ei stor skål med multekrem laga av frosne multer. Den hadde det blitt smakt litt for lite på, og sidan det ikkje er slikt me bør leva på kvar dag den komande veka, så har eg utført eit kjøkkeneksperiment. Eg har prøvd å laga multeis omtrent med same oppskrifta som rips-is med stivpiska eggekviter og eggeplommer i samen med kremen. Det vil visa seg om det blir vellukka eller ikkje. Ein snartur ut i mørke og måneskinn vart det og, eg prøvde å fotografera det eg såg, men dessverre var det ikkje så lett å fanga med mobil. Forsøket ligg i alle fall øverst på sida her.

Eit anna forsøk er teksten under. Det begynte med tanken på å skriva ei nyårssalme, men er så langt blitt eit forsøk på ei nyårsbøn. Eg trur ikkje teksten er ferdig, og eg veit ikkje om han er nok gjennomtenkt, men her og nå byr eg på forsøket. Det er slik denne bloggen virkar.

*

Når det nye året opnar døra
la meg gå forsiktig inn med heile meg.
Send gjerne dua framfor meg
så eg veit kva veg eg skal gå,
og eldsøyla når det er mørkt,
slik du gjorde den gongen
du leidde dine inn i det ukjende
og ikkje slapp dei før dei var framme.
La ditt ansikt lysa over oss
og ver oss nådig,
lyft andletet ditt mot oss
og gjev oss fred,
kviskrar eg,
og trur at du høyrer
Så strekkjer eg hendene ut
og seier så modig eg vågar til dei som høyrer:
Kom det er gjort klar for oss,
la oss gå inn.

*

I kveld har eg strikka vidare og sett på talen til Erna. Det var ein fin tale det og. Her er mykje som skal tenkjast og gjerast og diskuterast, men jammen er eg glad for at eg havna i akkurat dette landet. Det har gått opp for meg dei siste åra at me ikkje slik som eg på ein måte har gått rundt og trudd, kan ta verken demokrati, menneskeverd, menneskesyn og menneskerettar for gitt. Det er heller ikkje slik at nokon tenkjer alle dei kloke tankane og ordnar opp for deg. Me må bidra alle ut i frå dei erfaringane, den innsikta og dei verdiane me har for å få eit samfunn som er slik me helst vil ha det. Det passar det fint å minna meg sjølv og andre om den første dagen i året.

Heidi

Framleis romjul

Romjula er eit rom i livet der et alltid har likt meg. Alt er stille og avklart etter intense veker med førjul og jul heime og på jobb. Litt vemodig er det når gjestene reiser. I går reiste Sunniva tilbake til Oslo med tog, og i dag køyrde Leif Halvard til flyplassen.

Eg er veldig takknemleg for jula me har hatt, og for at ho vart nokonlunde normal. Då eg måtte testa meg for korona helga før jul kjendest det faktisk som det største marerittet å tenkja på at det kunne forårsaka at alle barna på trinnet mitt havna i karantene i jula. Sjølvsagt ville det ikkje vera nokon sin feil, og det viktigste er jo at ingen blir alvorleg sjuke. Heldigvis ser det ut som at færre enn før av dei smitta blir veldig alvorleg ramma eller døyr, men desse greiene er ikkje til å spøka med, så me får gjera så godt me kan alle saman, og så får me gleda oss over at det ser ut som det snart skal koma tider der me slepp å vega alle eventuelle symptom på gullvekt for å avgjera om me er ei tikkande smittebombe eller ikkje. Eg gler meg til å kunna tenkja at eg eller andre er bittelitt forkjøla, men kva så…

Det yngste barnebarnet ligg på golvet og smiler og pludrar og det er den finaste lyden og det finaste synet som tenkjast kan. Tida går så fort, og det blir spennande å sjå meir og meir kva for ein liten personlegdom ho skal visa seg å vera. Det blir interessant å sjå om tankane eg har gjort meg viser seg å stemma, og så er det alltid ein fare for sjølvoppfyllande profetiar, så slikt skal ein vera forsiktig med å meina alt for mykje om. Eg får vera mykje i lag med dei, og synest at det er eit veldig stort privilegium.

I morgon er det den siste dagen i eit merkeleg år. Det er bare ein dato, men likevel ein markør. Me har erfart mykje me kanskje ikkje hadde trudd at me nokon gong ville koma ut for, og me har heilt sikkert lært masse. Mange har og fått smellar som dei vil slita med lenge, enten det gjeld økonomi, arbeidsløyse, einsemd eller anna som ikkje har vore kjekt. Eg trur mange av oss har fått ei oppleving av kva som eigentleg betyr mykje, og kva som i grunnen ikkje gjer det i det heile tatt. Eg håpar me kan bruka desse erfaringane til noko godt og nyttig.

Som aktivt medlem i kyrkja og som eit menneske som opplever at trua mi er ein viktig faktor i livet mitt, prøver eg og å tenkja gjennom kva eg har lært. Mange som ikkje er komfortable med å gå i kyrkja har opplevd at det kan vera fint å finna fram til ting på nettet som kan gje kvile og fred i sjela. Korleis opnar me som trur for at det skal bli større plass for at dei som ikkje flaggar trua si så høgt eller så skråsikkert kan finna ein god plass å koma til? Det er spørsmål eg tek med meg inn i det nye året, og eg ber til Gud om at eg ikkje skal operera med ein form for skråsikkerheit som kan lukka dører for andre som i utgangspunktet står på gløtt. Eg unnar alle å ha ei tru å lena seg mot når livet kjennest for stort eller når ein ikkje heilt veit kor ein skal gå hen med seg sjølv. Eg veit at nokre er sikre på at slike tankar rommar eit slags sjølvbedrag. Det gjer eg dei full rett til å tru.

Eg tenkjer at me kanskje må bli flinkare til å snakka sant om livet same kva utgangspunkt me måtte ha for å tenkja å tru det me tenkjer og trur. Kanskje me er likare enn me trur, og kanskje det andre seier kan vera med på å opna portar for oss dersom me vågar å lytta? Det er befriande godt å ha nådd ein alder der ein kan sleppa å tru at ein har heile vitet, og det er fantastisk å kjenna seg sikker på at ein ikkje er her for å prestera det perfekte.

Ha ein god slutt på året, alle saman.

Heidi