Gå til innhald

Kvalbukar og nattsvart cabaret

IMG_20190217_192745_940

Påfyll til sjel og tanke gjer godt. Nokre gongar ligg impulsane og dirrar i kvardagslufta i dei roma ein bur og arbeider i. Andre gonger trør ein inn i andre og større rom og finn noko der som ein ber med seg lenge, og kanskje til og med må dela med andre. Eg har lyst til å dela tre slike opplevingar med deg som les her, kanskje når impulsen deg i dag, kanskje seinare. Det er det som er det rare og fine med tankar og rørsler mellom menneske, dei held fram med å skapa nye tankar ut frå kven det er som tenkjer, og med dei erfaringane alle menneske ber med seg.

På torsdag var eg på teater i lag med kolleger, me såg Cabaret, eit stykke eg hadde tankar og forestillingar om frå før, men som eg gleda meg til å sjå i ny og lokal drakt. Det eg såg rørde meg langt inn i sjela. Dette å vera menneske, å lengta etter glede og kjærleik, å villa underhalda og underhaldast, dette å villa gå i flokk med andre, og dette å villa sleppa å bli drogen ned i alt det som er vanskeleg og gjer vondt… Skodespelarane var kjempeflinke, spesielt gjorde Mareike Wang og Even Stormoen inntrykk på meg. Handlinga foregår på eit litt frynsete varieteteater i Berlin i mellomkrigstida. Det første som rørde meg var at dei som jobba med cabareten var menneske som gav inntrykk av å ha vore ute både ei og to vinternetter før med ekte menneskekroppar, med slitte kostyme og ansiktsuttrykk. Dei utstrålde ein slitt og melankolsk råskap som gjekk rett i hjartet på meg.

Stykket handlar om kor vanskeleg det kan vera å vera menneske, og kor lett det er å gjera som flokken og ikkje sjå at ein trør feil. Plutseleg gjekk heile teatertruppen med armen løfta til nazihelsing, og ein av hovudpersonane oppdaga plutseleg at han hadde tent lette pengar på å spreia nazipropaganda. Alle i salen forstod kor gale det kom til å gå utan at karakterane på scenen klarte å sjå kva dei var med på. Dei hadde meir enn nok med å takla dei krevjande kvardagsliva sine og såg ikkje at undergangen nærma seg før det var for seint.

IMG_20190215_190358_051

På fredag var eg på gospelkonsert i kyrkja med to kor, New-Orleans-inspirert jazzband og innflogen afroamerikansk solist. Det var ei stor oppleving. Songar som «Just a closer walk with thee», «When the stars begin to fall» og «Oh I´m just a weary pilgrim», gjorde det så tydeleg for meg korleis det å syngja slike songar og det å kunna tru at ein er i ein større samanhang og i ein større kjærleik enn den jordiske, har sett mot i menneske gjennom vanskelege tider og hjelpt dei å ta vare på håpet og gleda. Det stod og klart for meg at me treng ei tru full av håp til å halda oss fast i, og til å holda oss oppreiste av i tider som dette og. Eg gjekk ut der i frå med kroppen full av glede.

cof

cof

På sundag kom eg meg så vidt i veg på sundagsgudsteneste. Det var ein gudsteneste med familiefokus, og sidan eg ikkje hadde barn å ta med meg vurderte eg å ta det med ro heime og høyra på radioen. Heldigvis kom eg meg dit, for dette viste seg å vera mat for sjela både for såkalte vaksne og for barn i alle aldrar. Temaet var Jonah som vart slukt av ein stor fisk, og altarpartiet var slik at me såg halen og kjeften på ein kval stikka ut på begge sider. Jammen talte ikkje denne historien og til meg på ein måte som møtte tankane mine der dei er heime for tida. Plutseleg stod «barneforteljinga» om Jonah for tankane mine som eit høgaktuelt kall til handling.

For å oppsummera kjapt for dei som ikkje heilt har barnelærdommen fremst i tankane: Jonah vart send av Gud for å fortelja folk i byen Ninive ei forferdeleg historie om dom og undergang. Han prøver å ryma, og i strabasane for å sleppa unna havnar han i magen på ein stor fisk, før han etter tre dagar blir spydd opp, og til slutt luskar til Ninive for å framføra domsprofetien og spå at byen skal bli øydelagd. Folk i byen angrar, og øydelegginga kjem ikkje likevel. Jonah blir sint på Gud og meiner at han har tapt ansikt til inga nytte, undergangen kom jo ikkje… Gud må halda opp spegelen for han slik at han ser at eigen stoltheit er ein liten sak i forhold til det at tusenvis av menneske vart sparde.

Ei gruppe barn hadde jobba med teksten på førehand og skulle få fortelja om sine tankar. Stikkordet kval fekk dei til å assosiera til kvalmagar fulle av plast…

Både altaret og presten og alle som hadde oppgåver i denne gudstenesta stod «midt i kvalen», og for den som hadde fantasien i orden var det mange tankar ein kunne spinna seg rundt dette. For meg vart fasiten tankar om å våga å sjå, tankar om å våga å seia frå og tankar om håp og ei lysare framtid. Er det ikkje det me trur på i kyrkja. Som det står i håpstangoen frå latin- Amerika. «Så kan vi holde ut i harde tider, så vet vi Gud er nær selv når vi lider…»

Barna hadde laga ei bønevandring i kyrkja der det mellom anna var eit bønetre der ein kunne henga opp papirstrimlar i ulike fargekodar, ein farge for takk, ein for vanskelege tankar … To barn stod ved døypefonten og teikna krossmerke på hendene til dei som ville velsignast. Barn dansa, barn var forsongarar og barn løfta fram vin og brød i nattverdsinnstiftelsen. Barn er sjølve håpet, og det som gjer at me aldri må slutta å kjempa for ein meir rettferdig verden og ei jord som kan ta vennleg i mot nye generasjonar lenge etter oss.

IMG_20190217_192626_904

Og om me endåtil må la oss sluka,
av store kvalar med og utan plast i magen,
slukast av det store mørket,
kjempa i dødsskuggens dal,
skal me vita
med kvar fiber i kroppen,
at her har det skjedd under før,
for den som stirrar vondskapen rakt i auga,
og ikkje prøver å flykta
frå det som må gjerast
frå det å ta dei beiska orda i munnen
og halda speglane høgt oppe
sjølv om me fryktar vårt eige bilete der inne
meir enn noko anna vondt.

Heidi

(PS: Diktet på slutten er eit uferdig førsteutkast, men det høyrde heime her.)

Den tredja er kärleken den röda

IMG_20190215_123340_169

Livet er møblert av gode ting. Så mange gode ting at det kan bli knapt med tid til slikt eg gjerne skulle hatt tid til, som det å fanga tida i eit blogginnlegg i det ho spring forbi. I dag tek eg meg den tida.

Eg er i den heldige situasjonen at eg akkurat nå deler hus med eit lite barn. I tillegg deler eg husvere med foreldra hennar, morfaren hennar, ein hund og ein katt. Noko av det aller finaste er at denne buforma skal vara ei lang stund. Det er fascinerande å sjå eit elska lite menneske erobra livet og språket. Dette med språkinnlæring observerer eg på ein endå meir oppdagande måte enn eg gjorde då mine eigne lærte å snakka. Nå er me inne i ein fase der det kjem nye ord kvar dag. Av og til kjem orda overraskande. Her ein dag henta ho den eine inneskoen sin. Eg spurde «Har du henta skoen?» Svaret var «Tøffel!» eit ord eg aldri har høyrt henne bruka verken før eller seinare. Så gjekk ho glad og fornøgd bort og henta den andre tøffelen.

Ho har oppdaga at den vaksne beundrarskaren synest det er utruleg morsomt at ho svarar «Banan» når nokon spør om ho kan seia pappa. Når ho får akkurat det spørsmålet i ettertid svarer ho høgt og tydeleg «Banan» og ler høgare og meir støyande enn nokon av oss andre. Sannsynlegvis er det meir erfaringshumor enn verbal humor, men kva som foregår i eit lite barnehode kan ein bare gjetta seg til.

Det aller koselegaste med å ha eit barn buande er at nokon ropar begeistra «Hei!» når ein står opp om morgonen, og at denne nokon spring for å henta ei bok og finna eit fang, heilt uanfekta av at morgonen er ei travel tid for alle. Ein god klem og eit entusiastisk «Ha det!» før ho blir kjørt til barnehagen er heller ikkje feil.

Noko av det eg i smug nyt med å vera i lag med eit lite barn, er at songstemmen min blir sett pris på. Det er nemleg ikkje daglegdags for slike som meg at nokon gjerne vil eg skal syngja for dei, eller at dei til og med ser ut til å lika det. Sidan alle lærde fortel at song og småbarn er ein viktig kombinasjon, så syng eg i veg med den stemmen Gud gav meg og som sant å seia aldri er blitt særleg polert.

Det er ganske sterkt å syngja dei songane eg heilt tydeleg hugsar at mor song for meg om kvelden då eg var veldig lita. «Tror du Ole Lukkeøye kommer nu, jeg har lagt meg og jeg venter, kjære du. Mine hender har jeg vasket, aftenbønnen har jeg bedt, og jeg føler nu at jeg er ganske trett…» og «Sov Dukke-Lise, sov og bli stor, ti mens du sover våker din mor…» Så fylgjer eg på med det som var god-natt-songen til mine fire barn «Jeg folder mine hender små i takk og bønn til deg, la alle barn i verden få det like godt som meg…» og med det som mest av alt er denne vesle jenta sin god-natt-song «Når trollmor har lagt sine elleve små troll…» Så kjem i rein sangglede og melankoli «Vinden rider høyt på sky, over hav og land og by, stormen raser tung og hvit, sorg og død kom ikke hit…»

Det som verkeleg har vore songen til oss to, eg og barnet, er «Byssan lull, koka kittelen full, det kommer tre vandringsmenn på vegen». Den begynte eg å syngja for henne då ho var nyfødd og av og til utrøysteleg, og songen var så fin fordi han hadde så mange vers som det tok lang tid å syngja seg gjennom, kombinert med ein trøystande melodi. Den har eg synge for henne fleire gonger i veka heilt sidan då, og det ser nesten ut som om han er spesielt beroligende. Eg opplever at denne teksten på ein spesiell måte tek vare på essensen i livet: To steg fram og eit tilbake, to gode ting, og ein sår og vanskeleg. Etterkvart endrar tonen i teksten seg, og i dei to siste versa er alt godt på ein litt vemodig og sår måte. Det siste verset er noko av det vakreste eg veit:

«Byssan lull, koka kittelen full, tre er tingarna de goda, den ena er vår tro, den andra er vårt hopp, det tredja er kärleken den röda».

Heidi

Å pakka jula vekk

img_20190104_235307_355

Eg må bare innrømma det. Det gjer vondt å pakka jula vekk. Eg innser at det var gode grunnar til å gjera det nå; Juletreet har begynt å få tørre bleike nåler, i morgon samlar speidarane inn juletre i gata vår, jula er over, eg deler hus med allergikarar, me er mange som bur her akkurat nå, og golvplassen kan trengast til andre ting enn eit overtidig juletre…

Likevel, eg har prøvd meg med litt barnslege strategiar for å halda på julekosen litt lenger, og irritert meg litt over at speidarane, som eg for alt i verda gjerne vil støtta kombinert med at dei befrir oss frå å ha eit juletreskjelett på verandaen til langt ut i mai, ikkje kjem om ei veke i staden for i morgon. Eg har og nevnt for dei eg deler hus med at mange etter gammal skikk held på at det er jul til tjuandedagen…

Lenge tenkte eg at sjølv om juletreet for, så kunne me halda ei vekes tid på det andre, men plutseleg var stova full av plastboksar til oppbevaring av julepynt, og min ellers eiegode mann var i ferd med å samla inn englar i heile stova for å leggja dei oppi… Eg ende med å måtta resignera, innvendig høyrde eg for meg setningen frå ein tidlegare populær song: «Everything comes to an end.»

Eg er ikkje mellom dei som likar at ting har ein ende. Eg vil helst få lov til å velgja sjølv kva eg vil skal avsluttast, og det er for å vera ærleg ikkje så mykje. For meg er det ei velsigning at det går an å vera gift med den same mannen og halda på den same jobben heilt til ein blir sparka eller boren ut. Eg har framleis ei venninne eg har hatt sidan før eg begynte på skulen, og barndomsvenninnene frå barneskulen ville eg ikkje drøyma om å ikkje halda kontakten med. Og så er det jula, eg er jo ikkje ferdig med jula…

Eg sørger over at eg ikkje fekk endå fleire kveldar der med familie og gode venner og levande lys og røykelse, varm gløgg, juletre og adventstjerner i vindauga. Eg snakkar strengt til meg sjølv om minner meg om kva Henning Sommerro skriv i Vårsøg. «Når hausten kjæm, og kvardagslivet venta, da ska e takk for sommarn som e fekk». Slik er det sjølvsagt med juler og. Flinke og takknemlege vaksne takkar for jula dei fekk i staden for å sørgja over at ho er forbi…

Det må innrømmast at ein del av julepynten aldri rakk å bli funnen fram fordi det er blitt så mykje av han. Det skal og innrømmast at i kveld vart det kasta eit par gebrekkelege nissar og englar frå den tida eg hadde barn i barneskulen, fordi desse var så herja med at eg ikkje har teke dei fram dei siste åra. Nå er det tomt for dorullenglar og skeivklipte glanspapirlenker i julekassane våre, men kanskje det kjem nye etterkvart…

Då han eg deler livet med foreslo å kasta mykje meir, var eg slem nok til å halda opp ein avskalla gipsnisse med gapande munn frå hans eigen barndomsheim. Kanskje me skulle kasta den? Det skulle me ikkje… -Det er utruleg kor sentimentale fleire enn meg blir med gjenstandar som har fulgt oss gjennom heile vårt juleliv, og som objektivt sett ikkje har nokon estetisk verdi lenger, dersom dei då nokon gong har hatt det…

Det hender at eg smiler litt av desse rare rituala me utfører. Ei dame med sans for humor sa at mykje av julefeiringa er ei blanding av teater og realityshow. Det har ho sjølvsagt litt rett i, og eg trur at rituale er ganske viktig for menneske. «Same prosedure as last year», dei fleste av oss finn ei viss glede i det. Kanskje fordi både jula, påsken og 17.mai heng i oss frå me var veldig små og har i seg spor av den magien og mystikken eit lite barn opplever ved dagar og tider som er heilt annleis.

Nå er jula pakka vekk, og eg sit her og skriv og lyttar til Jul i P2 på podcast… Eg må jo sørgja for å få med meg alle episodane før jula er over. Eg trøyster meg med at ting lett kan gå bra. Det kan veldig godt vera at me er her alle saman neste år når jula skal pakkast ut og vera ny og ubrukt. «Viss ingen går i fella, men passar seg for den, skal alle om et år få feire jul igjen…» Og nå er juledukane etter svigermor, julekulene til bestemor og dei førti år gamle papirserviettane i hard papir som svigermor aldri fekk brukt opp, pakka fint ned og klare til då, saman med dei raude julelysa me aldri fekk brent og adventserviettane som var til overs pakka og klare til då.

Så får eg trøysta meg med at artsmangfaldet mellom oss menneske er så stort at nokon sikkert har kjend stor glede ved å pakka jula vekk. Det unnar eg dei…

På biletet øverst kan de sjå kor tom ei stove blir når julepynten er pakka vekk og dei to yngste har reist tilbake til Oslo…

Heidi

Godt år !

rhdr

rhdr

I går tok me oss tid til å høyra kongen sin nyttårstale. Han innleia talen me å sitera frå ordspråka i bibelen:»Bevar ditt hjerte framfor alt, for livet utgår frå det.» Det var omtrent slik eg ville begynt min eigen nyttårstale dersom eg var invitert til å halda ein slik. Her på bloggen min, kan eg halda så mange talar eg bare vil, så her kjem det ein for dei som har lyst til å lytta eller snarare lesa.

Eg følte meg nesten litt på lag md kong Harald. Dei siste diktbøkene mine «Ta heller med deg hjertet ditt», og «Eg høyrer heime i livet», handlar om sånn omtrent akkurat dette. Eg veit jo at kongen har gode hjelparar når det gjeld taleskriving, men eg er likevel sikker på at det han seier i denne den viktigste talen i året, er det som ligg han på hjartet. Det gjer sjølvsagt ikkje kongen til ein mindre klok mann at han helsar spesielt til alle lærarar, helsearbeidarar og alle andre som gjer sitt beste for at andre menneske skal føla seg sett og ha det bra.

I talar er det både lov og god skikk å sitera andre. Derfor vil eg først sitera mi kloke venninne Gunn Olufsen som skriv i nyttårshelsinga si: «Ha det gildt og vær gilde med hverandre». Så klokt og enkelt kan det seiast på den jordnære gode jærske måten. Ulf Ludvigsen skriv i si helsing at det er håp for verda så lenge dei aller fleste menneske vil kvarandre vel. Det er eg veldig enig i.

Det er lett å tenkja seg livet som eit rotterace der dei sterkaste overlever og det gjeld å trø kvarandre ned for sjølv å koma seg fram. Ofte blir der framstilt omtrent slik i mediabiletet, det meste er farleg, og det er mange onde menneske der ute. I mitt hovud er ingen menneske bare onde eller bare gode, likevel ser eg ofte spor av det gode. Eg ser menneske som iler til for å hjelpa, trøysta og støtta kvarandre, eg ser menneske som gjerne vil gjera sitt til at det felles livet vårt her på jorda skal bli best mogleg for dei fleste.

Det store spørsmålet er korleis me skal organisera oss best mogleg for å gjera verda betre. Mennesket er flokkdyr, men som alle flokkdyr har me lett for å skilja mellom vår eigen flokk og andre flokkar. Me treng nokon å meina, tenkja og tru saman med, og har det som nesten kan virka som eit instinkt for å frykta andre flokkar som trur, tenkjer og meiner annleis enn oss, og byggja fiendebilete. Måtte Gud og alle gode krefter hjelpa oss å bryta ned murar i staden for å byggja dei.

Kongen snakka om dei små tinga, korleis smil, vennlege ord og gode blikk kan vera med på å løfta det gode opp for andre menneske. Det har eg stor tru på. Eg håpar me i året som kjem kan vera flinke til desse små og utruleg viktige handlingane som ein kanskje kunne kalla kvardagssolidaritet. Eg håpar og at me saman kan tenkja dei store tankane og dei lange linjene. Korleis tek me vare på jorda? Korleis skapar me ei meir rettferdig verd? Kva må me vera villige til å gje slepp på i vår flokk for at andre flokkar skal nyta godt av ei meir rettferdig fordeling.

Medan eg skriv dette er eg barnevakt for det vesle barnebarnet mitt som søv den første føremiddagskvilen sin dette året. Ho møter livet med blind tillit og blir like overraska kvar gong det skjer ting ho ikkje hadde sett for seg. Det å snubla og detta får henne til å hyla ut i overrasking over at slikt kan skje. Eg veit at denne graden av tillit ikkje er noko me i same grad ber med oss resten av livet, men eg ynskjer henne mest av alt eit liv i tillit til livet og til andre menneske. Eit liv der ho blir boren til ho blir i stand til å bera seg sjølv og andre menneske. I denne improviserte nyårstalen må eg ta med noko som er noko av det aller viktigste for meg. Kanskje eg er yrkesskada etter 33 år i skulen, men det får så vera… Hald auga vidopne for alle barn enten det er barnebarn, eigne barn, venner av barn du kjenner, naboungar eller ungar du møter på bussen. Det går sikkert an å oppdra eit barn utan ein landsby i ryggen, men for ein del barn er det som bergar dei at nokon utanfor familien, same kven det er, er klare til å sjå dei, respektera dei og elska dei. Eg har sett ein tendens til at det er meir og meir nærliggande for folk å tenkja «mitt barn» i ein flokk av andre individ. Eg trur me som samfunn er veldig tente med at alle tenkjer «våre barn» både om barna i ein klasse, i ei gate og i eit lokalsamfunn.

nfd

nfd

Denne fantastiske kaka som Gunnar bakte til nyttårsfesten i går får stå som eit symbol på oppsummeringa av orda mine. Ha det gildt, ver gilde med kvarandre, og måtte me alle bli meir innstilde på å dela.

Heidi

Romjul

<em>IMG_20181229_000117_916

Då eg eit par veker før jul var ute på julehandel i lag med Odd Christian, kjøpte eg ein gave til meg sjølv som eg ikkje har hatt tid til å forhalda meg til før i dag. Det var ein eigenarta variant av sjangeren julehefte som såg slik ut:

IMG_20181228_235822_881

Tittelen «Rein poesi» appellerte sjølvsagt til meg. Biletet øverst i innlegget er ein av til- og- frå- lappane som fulgte med. På innsida av juleheftet kom dei med fylgjande programerklæring:


Dette juleheftet er til alle dem som ikke fikk til kalendergavene i år heller. Til dem som brenner ribba, aldri helt finner takten, ble for full på julebordet i år igjen …»

Eg kan forsikra dei som måtte lura om at eg ikkje vart full på julebordet, men eg kan absolutt tenkjast å vera mellom dei som kan tenkjast å brenna ribba.
Ellen Wisløff som har skrive forordet skriv vidare at ho i fjor fekk ideen til eit mollstemd julehefte, og at ho fekk Aschehoug forlag med på tanken.

Ho avsluttar med fylgjande avsnitt:

Og hvis juledrømmen krasjer for mye med livet sjær, skal jeg tenke: Det er bare jul. Og så lar jeg støvet ligge, tenner et stearinlys, og leser Ruth Lillegravens tekst:

«og så, trass alt det skitne og skakke
og skeive, vil det være jul igjen

slik det blir jul til sist

uansett».

IMG_20181228_235930_195

I kveld fekk eg altså tid til å fordjupa meg i dette bladet. Det var fint. Det er mange fine tekstar der som eg gjerne skulle sitera, mellom anna «Når nettene blir litt for lange» av Helge Torvund og «God jul til jula» av Gro Dahle. Det får eventuelt bli ein annan gong…

IMG_20181229_000240_206

Dette juleheftet fekk eg av Torhild nokre veker før jul. Det fekk eg og lese i kveld. Her og står det mykje fint.

Og framleis skal eg halda litt på jula, den på sin måte sjarmerande, litt skakke og halvpolerte jula i heimen min som aldri blir heilt som den i kulørte juleblad.

IMG_20181227_181957_312

Men som er fin likevel. I dag stod me tidleg opp for å senda Sunniva tilbake med toget, men det viste seg at ho hadde gjort ein feil då ho kjøpte billetten slik at det ende med ein ekstra føremiddag på Bryne og ein flytur heim. Ein ekstra føremiddag var jo ekstra bonus for dei av oss som helst vil halda lengst mogleg på julegjestene. For å sitera eit kjærleiksdikt: «Vi skilles så ofte, vi møtes så sjelden…» Men her skal det ikkje klagast. Det er velsigna fint å få julegjester, og ein av dei har me framleis buande.

IMG_20181227_095501_424

Og ganske mykje kom eg då i mål med før jul. Eit av prosjekta var dokka til barnebarnet.

IMG_20181228_120604_581

I morgon flyttar ein liten familie inn hos oss og skal bu her under ombygginga av huset sitt. Då eg var liten budde eg i eit hus med mor og far og lillebror, bestemor og morfar og tre onklar. Nå skal me prøva oss på litt av det same ei stund. Eg reknar med det vil by på både store gleder og på nokre utfordringar me nok skal finna ut av.

mde

mde

I dag har eg delvis sitte klistra og sett sjakk på fjernsynet. Det er merkeleg at det skal vera så spennande sjølv om eg ikkje har spelt eit einaste parti sjakk i heile mitt liv, og ikkje ein gong er sikker på systemet av flytting av brikker. I tillegg har eg fått med meg Howards End og minnekonserten for Kim Larsen. Eg ser vanlegvis lite fjernsyn og kosar meg med å ha tid til det.

Så må ein jo eta opp mat ein vanlegvis ikkje har i huset. I mitt tilfelle lefser og jærgome, strengt tatt handla inn mest til meg sjølv på gardsutsaleg på veg til Sandnes. Det minkar i kakeboksar og skålene med riskrem og moltekrem er tome. Snart er me tilbake til langt sunnare kvardagsmat, og det er sikkert det beste. Nå skal me likevel nyta resten av ferien og tenkja gode tankar for året som snart skal koma. Nokre bøner kjem og vel med i ei verd som vaklar sin skeive gang gjennom tider som skal koma og henrulla.

Alle har me ting me fryktar og ting me engstar oss for. Heldigvis har og dei fleste av oss håpet om at det gode skal skje, og at det gode skal få større plass i verda. Ein del av oss har til og med ei utprega og optimistisk tru på det gode. Sjølv må eg innrømma at eg trudde verda var på veg til å bli meir human og rettferdig. At menneskeheita hadde blitt meir sivilisert og at menneskeverd, menneskerettar og humane verdiar var noko som automatisk kom til å prega verda meir og meir framover.

Framleis vil eg gjerne tru det, men det har gått opp for meg at det kanskje likevel ikkje er ein naturlov at ting kjem til å bli betre for alle menneske på jorda. Kanskje er det slik at me må bruka vår eigen stemme og ropa så høgt me kan at me vil verna menneskeverdet og livet på jorda, og at me vil jobba for ei meir rettferdig verd sjølv om det kjem til å kosta oss privilegier me ikkje så gjerne vil gje slepp på? Eg kjenner at eg allereie er i ferd med å prøva ut stemmestyrken min.

Og eg ynskjer av heile meg eit godt år for alle som les dette. Måtte det gode skje og skje.

Heidi

Jul 2018

IMG_20181226_225101_333

Det er blitt kveld andre juledag, og sjølve juledagane er snart til endes. Symptomatisk nok spring eg litt bak dei fleste andre. Nå i kveld har eg fått rydda unna innpakningspapir og band og andre veldig siste-innspurt-relaterte remedier, og eg har akkurat klart å finna dei små gyngehestane til å henga på juletreet, det eine duftlyset med julelukt og den vesle figuren med ein liten trommeslager frå dronningens garde som sit på tromma si. Alt saman kjøpte eg i København i november og eg har ikkje klart å finna det att før nå. Eg hadde til og med gløymt at det var gyngehestar det var, eg hugsa bare at det var dansk julepynt frå Illums bolighus. Nå har eg hengt det fint på treet mitt, vel vitande om at dei som pynta sitt tre i begynnelsen av desember, snart skal begynna å plukka pynten av, det er godt me er ulike…

IMG_20181226_224752_538

rhdr

rhdr

Nå sit eg her og er godt fornøgd med at ryddinga til jul nesten er fullført… Eg høyrer på verdibørsen på opptak på P2 og kosar meg med litt aleinetid. Framfor meg på bordet har eg ei bunke fine julehefte som eg kanskje snart får tid til å lesa i.

Det å organisera jul er teambuilding på høgt nivå. Det er mykje som kan gå gale, og dei meste småtinga som gjer akkurat det blir heldigvis fort gløymt. Det er mykje som skal klaffa. For eksempel skal ein få juletreet til å stå oppreist i foten sin, ein skal ha middagen klar til gjestene kjem og hugsa kor ein har lagt alle gavane ein har kjøpt inn. Eg er glad eg aldri har kasta meg på bølgja om open kjøkkenløysing. Korleis alle andre får til å halda det ryddig rundt seg når dei lagar mat, er meg ei stor gåte.

I store trekk kom me faktisk i mål. Huset var pynta då eg la meg vesle julafta og dagen etter kom store og små barn og barnebarn og fann julestrømpene sine som framleis heng att frå barndomen. Dei av oss som hadde tenkt seg i kyrkja nådde gudstenesten. Det var vakkert og fint. Eg gløymde bare att eit skjerf, det finn eg nok att neste gong eg er i kyrkja. Om det er der votten min ligg er vel tvilsamt, men eg har eit håp om å finna igjen den og. Pinnekjøtet var passe kokt og steikt og passe utvatna, og kålrabistappa som hadde ein suppeaktig konsistens etter eit forsøk med bruk av stavmiksar, smakte godt. Det sterkt forkjøla barnebarnet i kjole inspirert av det usynlege barnet i Mummidalen åt julemiddag med stor matlyst og kvitra som ei lita lerke då ho fekk vera med og opna pakkar. Det var veldig triveleg å feira julekvelden med alle «barna» våre rundt oss. Det er ikkje mange ting eg liker så godt som å få bruka litt tid med «ungane» mine. Eit barnebarn på toppen er sjølvsagt rein fryd og bonus.

Ei kritisk etappe av julefeiringa er overgangen frå ein sein julekveld med alt av rot det fører med seg til å arrangera familieselskap relativt tidleg første juledag. Når nye rettar skal tryllast fram, bordet dekkast, rotet ryddast vekk og alt ordnast til er det godt med litt assistanse. I dette tilfellet kom hjelpa både frå generasjonen over og under, mor og far kom heldigvis litt tidlegare og hadde med seg deler av maten. Hjelpa deira kom vel med og alt var nokonlunde i orden då dei siste gjestene kom, og eg trur at alle hadde det fint.

I dag, andre juledag var det sein frokost og hurtigsjakk og kø på bada då eg skulle stellast i stand til dagens juleselskap hos syster og svoger. Det krevest god kondis for ei intens jul med storfamilien, sjølv er eg laga slik at eg nyt å ha mange folk rundt meg nesten heile tida. Eg er takknemleg for å kunna feira jul med fire generasjonar. I morgon er det ingen selskap for min del, eg ser for meg ein roleg dag med besøk av mitt eldste og einaste barnebarn og noko som liknar litt meir på ein normal dag. Heldigvis er romjula framleis uspretta og ubrukt. Me kan ikkje gi oss med julefeiring nå når eg endeleg har funne fram den siste pynten.

Heidi

Advent 2018 – Luke 23

61F105E7-8AAF-4C06-8A11-53F1C87A6719

Så er me komne til den dagen som på godt jærsk heiter «Litla julaftå». Sunniva og eg brukte mesteparten av dagen til å farta litt rundt og besøkja folk, overlevera brev og julegavar og få seg ein kopp kaffi eller to.

Det er ein veldig koseleg ting å bruka dagen før dagen på, spesielt sidan alle me besøkte hadde store framskritt på oss i pyntevegen, slik at me fekk litt forsmak på julefreden…

Det eg skal prøva å hugsa til neste år er at det ikkje gjer noko om huset er rydda og delvis pynta før klokka seks på lille julaften. Dersom alt går på skinner er det vel tid nok, men livserfaringa burde ha lært meg at det er sjeldan ting gjer akkurat det…

Juletreet var for ein gongs skuld veldig fint, men Halvard og eg strevde fælt med å få sett det i foten. Me har for eit par år sidan kjøpt ein juletrefot som fungerer litt etter revesaks- metoden, ein pressar treet ned i ein ring der det på ein måte kjem i eit gripegrep mellom tre jerntenner. Ved første forsøk kom treet nedi, men det stod skakt og me måtte få det ut att. Ved andre forsøk tok treet overbalanse og velta. Sunniva sin teori om at treet vart stødigare etter at me hadde helt på vatn i foten fordi denne ville bli tyngre med vatn i høyrdest fornuftig ut, men utprøving av dette trikset førde til at minst ein liter vatn måtte tørkast av parketten med badehandkle og at begge dei to juletre-underlags-teppa vart søkkvåte-. Til slutt kom far i huset heim og klarte å finna ut av det i lag med yngstesonen…

Fleire av juletrelysa mangla glaset som skulle beskytta pæra, men dei lyste likevel. Etter å ha fått til å festa eit lys i toppen som stjerna skulle træst ned på, viste det seg at stjerna må vera arva eller kjøpt til eit anna sett med lys, for ho lot seg på ingen måte pressa ned på topplyset. Heldigvis fann me ei anna stjerne med ein annan patent som ikkje er så fin som den andre, men det vår vera slik i år…

Dei fine juletrekulene eg har arva etter bestemor er på plass og nå ser treet og stova ganske bra ut. Kanskje planen min om å vakna på julaften i eit ryddig og velordna hus med potetene skrelde og pinnekjøtet klart slik at mor kan setja seg ned og kosa seg med TV kaffi, frukt og TV til det er på tide å gå i kyrkja viser seg å fungera ein eller annan gong. Det blir ikkje i år… Men det går nok bra likevel. Me er vel nokså heilt etter eige skjema, og der er trass alt det me er mest vane med her i huset…

God jul både til dokker flinke folk som har kontroll på jula, og til dokker andre som kjenner seg meir igjen i situasjonen her i huset. Det blir jul!

F7AB0378-E1C3-4BD0-BC24-EEFED7F2DD42
Heidi