Gå til innhald

Helsing frå Oslo S

Ventar på toget som ser ut til å gå på oppsett spor til oppsett tid. Slikt er ingen sjølvfølge, så det er eg takknemleg for. Sola skin og folk er glade. Dei som ventar ute ved sporet i lag med meg drikk kaffi, les i boka si eller samtalar på språk eg ikkje forstår. Kofferten er tyngre enn då eg kom takka vera Eva Mari sine gavmilde gener og eit loppemarked med mange fine bøker. Helga har vore god og haustveret på denne sida av landet har vore sympatisk.

På sida av meg snakkar dei sørlandsk og lenger bak stavangersk, det burde vera ein grei indikasjon på at du Huskestuen har kome seg på rett spor.

I dag har me vore og sett på utstillinga til mi svigerkusine Ingrid Østenstad. Eg har ikkje spurt om lov til å leggja ut foto av bileta hennar rett og slett fordi og gløymte det. Eg fjernar det straks viss eg ikkje får lov. Eg liker bileta hennar kjempegodt. Ho baud på kaffi, sjokoladekake og nydelege haustplommer.

Gleder meg over å ha treft Halvard og fått mykje tid med Sunniva og Eva Mari. Veit at nettdekninga på toget er elendig, så det er fornuftigast å prøva å få lagt ut det eg har skrive.

Fred og solskin

Fortset med litt spontanoppdatering. Me er på Drammen stasjon der dei opplyser om at det er eit toghavari lenger framme på linja og at me blir ståande her inntil vidare. Får bare håpa at toghavari ikkje betyr ei alvorleg ulykke, men eit eller anna som det går raskt å ordna opp i… Høyrer at billettøren sannsynlegvis får opplysningar på telefonen nå. NSB og Vy passar godt for folk som lever etter Askeladdmetoden:Dette blir sikkert spennande, for dette var heilt uventa…

Me står framleis på Drammen stasjon. Nå blir det opplyst om at det og er straumstans pga tre som har falt over linja… Dei prøver å få alternativ transport, men han på høgtalaren antyda at det heller ikkje blir problemfritt… Så får me sjå…

Det er ikkje så ofte eg er live-reportar frå det skjer /ikkje skjer. Nå har me vore i Drammen i snart halvannan time trur eg. Dei har prøvd å skaffa bussar utan å lukkast, og akkurat nå koplar dei på eit ekstra tog som skal sørover. Dei er viss i ferd med å få skikk på toglinja, så nå vil dei prøva å få eit dobbelt tog trygt gjennom uveret det fleire tre skal ha falt over linja. Dette er framleis spennande. Folk tek det heile med fatning, sjølv om eg høyrde ei seia at dette var siste gong ho satsa på å reisa strekninga med tog. Veldig synd at det blir slik. Eg har strikketøy, mobil, ipad, niste og fire bøker, så me får bruka tida godt…

Nå står me på Kongsberg stasjon og har fått beskjed om at me må venta til kvart på tolv i natt før me i beste fall kjem vidare. Det er forsåvidt eit interessant sosiologisk eksperiment. Dei fleste tek det med fatning, andre er temmeleg ampre.

Heidi

For livet skal vi slåss

Sist fredag stilde me opp i Stavanger med ein liten delegasjon frå familien for å vera med på klimabrølet. Via mobilen vart me oppdaterte med at Sunniva på same tida stod klar i Oslo for å brøla i lag med venninnene sine. Ein kan meina kva ein vil om betydninga av eit brøl og to, men det kjennest godt å få sagt i frå om miljøfrustrasjon, engstelse for framtida og ønsket om å gjera noko, om enn aldri så mikroskopisk for å betra sjansane for at barnebarn og eventuelt komande oldebarn og skal få ei grøn jord med reint vatn og reint hav å leva menneskeliva sine på.

Som me snakka om i bilen på veg heim, så er litt av problemet at me alle har så mange svin på skogen, så mykje me kunne gjort annleis og så mange små val i kvardagen som ikkje er berekraftige nok. Me er så vikla inn i vanar, oppdragelse og ei miljøuskuldig fortid at det ikkje er fort gjort å feia stien sin rein. Likevel ser eg små håp, små lyspunkt, små vendingar som tilseier at verda er på veg i rett retning. Dei vel eg å halda fast på. Eg stoppar meg sjølv og spør litt undrande om det er klimaaktivist eg skal bli når eg blir stor, så svarer eg meg med nokre linjer frå Ingrid Sjöstrand sitt dikt «Angår det mig, kanske?» «Angår vi varandra, du och jag och alla vi som råker leva här just nu och som det hänger på hur det skal bli här i världen? Kanske det, kanske…»

Denne tematikken er noko som vil visa att i den nye diktsamlinga mi som kanskje blir klar før jul og kanskje ikkje. Nå vil eg lufta nokre av desse dikta her og invitera til tankar og innvendingar om nokon kjenner noko til det når dei les. Eg er takksam for innspel for eg vil gjerne at råmaterialet mitt skal bli betre.

Så mykje
kan framleis halda henne oppe,

denne skjelvande, sårbare

og sterke jorda vår,

den einaste me har,
denne kloden av mold og støv og gras

fast og tålmodig under føtene våre.
Ho som framleis kan bera oss,

vogga og lindra,

gje vatn til dei tørste og
solvarme til dei frysande.
Ho som ved eit under

framleis er her
etter feberrier, forvirring,
kalde og varme krigar,
tørke og flaumar
og våpenlagar kaldare enn fantasien

sine barmhjertige grenser.
Framleis finst det mykje
som kan bera oss og henne
gjennom forbi og bortanfor
alt me går rundt og frykter:
bøner, kjærleik, svarttrast-song.
snøklokker og humler
solsikker og barnebarn.

Utfordra meir enn nokon gong
til tillit og klokskap

står me her med utstrekte hender
Fyll våre tome skåler
med håp og tru og kjærleik.

***

Med reinleik og visdom
skulle me gå fram,
med tålmod og godleik

Eg skimtar stadig spora
etter deg
det hender eg ser dei tydeleg
eg fylgjer dei
famlande, skråsikker og i blinde.
Kor skulle eg elles gå med meg sjølv
sterk som eg er og svak,

trøytt og uroleg,
roleg og overmodig.

Eg fylgjer deg
med og utan solbriller

utan kart
og med alt eg måtte ha av mot og vilje.

( 2.Kor 6. 4-3)

***

Du som framleis leier dine

gjennom skogar av alt me ikkje har visst om
gjennom brenningar av nedkjølt liv
og gjennom buldrande stormar.
Du som framleis er der
og skal vera

midt i alt som koma skal.
Sjå til meg her går eg.
Eg plukkar stjerner

og syng nye songar om mot.

***

Skulder ved skulder
hand i hand
og dagane lysnar
merkbart nesten synleg

Frå dag  til dag
drope for drope
smeltar isen.
Me stør kvarandre sine ryggtavler
med flate modige hender

Og går saman ut

For å redda verda

***

Det er fort gjort å la oss sluka
sluka av den store kvalen
med eller utan plast i magen.
Slukast av det store mørket
og enda i dødsskuggens dal.

Men visst
kan me koma oss ut att.
bli spytta ut og reka i land
på den rette stranda.
Her har skjedd under før.

***


Å gå her med eit lite menneske
med framleis ustø gange,
min intenst blåøygd kvitrande liten fugl
med musehaleantenner på toppen
og eit overmot av open uskuld.
til og med i raseriet
kvar gong ho støyter skoen sin
og snublar i steinar og røter,
med hudlaust tillitsfull framtid
som treng å møta rødhetteskoger
og enger med humler og bier
viper og ville bringebær.

Eg ber for henne som endå ikkje veit
om ei framtid der håpet må sigra
og løfter henne opp,
eit sommarbarn mot kroppen min.

Ho lener det vesle ansiktet
mot sida mi
med heile sin tillit og tyngde.
Eg held henne godt fast.

Klar til å vassa eg
barføtt i dei kalde bølgjene.

***

Heidi

Å gje slepp på august

Eg kan ikkje dy meg for å sitera Skjæraasen igjen når me skal nyta siste dagen i denne månaden som er «det mykeste myke jeg kjenner,
denne skjelvende streng mellom sommer og høst, denne dugg av avskjed i mine hender».

Eg skundar meg å fortelja meg sjølv at eg liker september og. Eg liker september veldig godt faktisk, så her er det bare å gje slepp. Det er bare å la årshjulet me viser dei minste elevane snurra roleg frå stikkordet «sommar» til stikkordet «haust». Om alt går som det skal og plar, så kjem sommaren tilbake før me veit ordet av det.

Nå skal me ta i mot litt kjølegare og litt mørkare dagar. Og framleis er årstida slik at mysteria og freden i naturen er godt synlege. «Dette lyset som hviler på modningens høyde, dveler og synker mot visningens dal.»

Eg er eit velsigna og grådig menneske. Sommaren har vore god, og nå er tida inne for å gje slepp på han for å gje plass til noko nytt.

Eg er ikkje i mål med diktsamlingsprosjektet mitt. Eg skriv og skriv frå notatbøker og lause lappar alt eg har skrive ned i sommar og vintrane og somrane før det. Framleis er det eit laust og ustrukturert råmateriale som kan bli til noko fint eller enda i den digitale eller fysiske papirkorga. Eg tenkte likevel å by på nokre tekstar der i frå. Det verkar litt skjerpande på meg sjølv. Eg tek gjerne i mot ros og ris og oppbyggjelege innspel om nokon skulle kjenna at dei får lyst til å kommentera. Når ein sit aleine med skribleria sine, kan ein lett bli litt blind og ufokusert.

*

Så står me her
saman og aleine
med dei sprikande liva våre
pakka tett rundt kroppen.
Står her med trass og håp,
med vrang og god vilje
og store haugar
av alt me ikkje makta
sjølv om me gjerne ville
blanda med bunker av alt som vart betre
enn nokon kunne ha venta.

Me står her med hendene fulle
av liv og knuste glasbitar,
med krukker fulle av skår,
og speglar fulle av sprekker.

Me står her med sorga
over alt som skulle ha vore
og takken for alt som vart.
Står her og er framleis i live
skjelvande, sterke og redde,
framleis med håpet
som gulltrådar
i furene i handflatene våre.

Sjå i nåde til nervebanane i våre levde liv
til spora me tråkka opp
der me skulle og ikkje skulle gå,
slik at dei ikkje blir andre til skade,
slik at gode ting kan spira
i furer av tap og tårer.

Så kviskrar me knapt høyrbart,
i takt med vår eigen pust og puls:
Så får du ha takk, då Gud,
deg høyrer livet til.

*

For alle som har uro i blodårene.
For dei som bur i lengten
og aldri slepp fri
tenner eg eit lys.

*

Med vemod opnar me for det vakraste
for mogning, rips og bringebær
for gult korn,
stankelbein,
og svarttrasten
som snart skal slutta å synga.

Dagane mørknar forsiktig,
og morgonane har med seg
eit skarpt drag
av noko me framleis ikkje vil kjennast ved.

Alt som har liv er velsigna.
Bare det som har vore kan bli borte.
Bare me som lever kan møta døden.

Det er me som er her
med vemod, undring og håp.
Barbeinte i det gulnande graset.

*

Eg kan nok tenkjast å by på meir seinare. Nå ropar andre gjeremål på meg.

Heidi

Ja, ja kjære barn, har du noe ull?

Eg trur eg må ha nemnd det før, men det å ha eit bittelite menneske i ferd med å erobra talekunsten på fanget i nærleiken eller i tankane, er stort.

Heilt sidan eg las «Det musiske mennesket» av Jon-Roar Bjørkvold, og var på fleire foredrag med den same mannen, har eg vore djupt fascinert over barn si spontant musiske tilnærming til livet. Han gjorde meg merksam på noko eg hadde observert utan heilt å vera det bevisst, korleis barn som ein del av utviklinga si leikar seg med songar dei kan og lagar nye tekstar til melodiar dei har lært. Det er fascinerande at dette er noko nesten alle barn gjer, akkurat som alle barn skriblar fram og tilbake før dei rablar runde krusedullar og så teiknar hodefotingar, og akkurat som barn i heile verda bablar dei same lydane før dei snakkar ma-ma, da-da og så vidare. Det triste er at veldig mange av oss sluttar å teikna og sluttar å laga songtekstar og melodiar etter kvart som me utviklar oss og blir sjølvkritiske.

Den vesle eg observerer tettast, har stor glede av å synga. Ho syng heile dagane, når ho har lagt seg, når ho nettopp har vakna og ventar på å bli henta i senga, og når ho blir køyrd i vogna. Ho kan mange vers på mange songar, men treng ofte hjelp undervegs. Slett ikkje alle songane ser ut til å vera meiningsberande for henne, det er vel symptomatisk at første linja i ein av yndlingssongane ofte blir sunge slik: «Ja, ja kjære barn, har du noe ull?»

I sommar opplevde eg for første gongen at ho på Bjørkvoldsk vis forandra på ein tekst ho kunne. Ho sat i vogna og me var ute og gjekk tur langs ein landeveg i Danmark. Plutseleg song ho om seg sjølv på ein melodi ho kunne: «… sover, … sover, vooooognen sin». Eg tenkte at det måtte nokon ha sunge for henne før, og improviserte vidare med henne: «… søve i vognå, … søve i vognå, … søve, … søve oppi vognå si.» Ho var med på leiken og song vidare saman med meg. Eg tenkte det måtte vera noko andre hadde sunge med henne på trilletur, men ingen kunne hugsa at dei hadde gjort det.

Før ho var gammal nok til å seia nesten noko som helst, sat ho i den høge stolen sin i lag med mamma, pappa, mormor, morfar, oldemor og oldefar.
Ho hadde nettopp begynt i barnehagen. Ho klappa hendene sine på hodet
gong etter gong og smilte forventningsfullt. Ein av oss kom på at det kanskje var ein song i barnehagen ho gjorde bevegelsane til. Mamma foreslo «Hode, skulder kne og tå,» og «Oldemor foreslo «Min hatt den har tre kanter». Ho smilte av familiekorets musikalsk sett litt vaklande framføringar, men først då me prøvde oss med «Lille Petter edderkopp» lo ho høgt og fulgte ivrig bevegelsane om at «Så begynte det å regne, og Petter ned han datt». Ved ein kvar anledning i vekene som fulgte fekk ho folk med på å synga «Lille Petter edderkopp» kvar gong ho klappa seg på hodet. For henne må det ha vore ei sterk bekrefting av kommunikasjon og å nå fram til nokon med noko ho ville fortelja.

I går då eg fekk gleda av å vera i lag med henne song ho både «Oscar (hunden) sier, voff, voff, voff, voff, voff gjennom hele byen», og «Babbine på bussen sier mamma min, mamma min, mamma min…» Det kan jo tenkjast at nokon har sunge dette med henne før, men det virkar som spontan barnesong. Som mormor med bittelitt meir avstand enn eg hadde til mine eigne fire barn som delvis var små samtidig, så frydar eg meg endå meir over det mirakuløse med ungar si spontane utvikling. Eg tenkjer: er dei verkeleg så små når dei begynner med dette? Det kan godt vera at ein eller fleire av dei gjorde akkurat det same på same alder, eg har bare gløymt det.
Eg skreiv ned eldsteguten sine filosofiske betraktningar og eldstejenta sine dikt og eventyr, men då var dei eit par år eldre. Med dei to yngste som nesten var tvillingar utan å vera det, vart det lite tid til å skriva ned.

Så dette er litt for å hugsa for framtida korleis det var å oppleva. Tanken slår meg at det kan virka som snikskryt av mitt fremmelege barnebarn, og slikt har me jo fått læra at ein ikkje skal driva på med. Eg må derfor leggja til at eg slett ikkje trur ho er den einaste ungen i verda som gjer desse tinga, det er bare det at nå har eg tid til å leggja merke til det. Eg ser ho er relativt tidleg med å snakka, og det er kanskje ikkje så rart etter å ha levd i hus med fire tilgjengelege vaksne som alle er glad i å prata.

Det er så fint å vera mormor og det er så fint å få lov til å observera. Leve dei musiske elementa i menneskelivet, dei gjer livet fargerikt. Nå skal eg sjå om eg får til å skriva ein julesong nokon har ønska seg… Det er lov å vera musisk sjølv om me er vaksne og sjølvkritiske. Saman med barn syng eg av full hals, og skulle ønska at eg hadde litt meir talent kombinert med songgleda.

Heidi

Ved skulestart

Så er skuleferien ugjenkalleleg over. Me vaksne har vore på jobb i mest ei veke allereie, og gjort oss så klare som me har kunna bli til å ta i mot elevane våre på måndag.

Som all erfaring alt hadde kviskra meg i øyret: Det var fint å møta kollegene igjen, det var interessant å førebu seg gjennom diskusjonar, foredrag og praktisk arbeid, og det var fort gjort å gløyma den lange sommaren og den store fridomen. Då eg sykla heim frå jobb etter den første planleggingsdagen var det mest som om eg ikkje lenger hugsa anna enn regulerte og disiplinerte dagar med jobb og andre faste gjeremål. Som alltid så skjelv eg litt for det store ansvaret det er å skulla ta i mot alle barna med eit ope og varmt hjarte og med med armane fulle av læreplanar. Me er blitt minna om kor viktig jobb me har, og at forskning viser kor stor betydning det har for eit barn å kjenna seg sett, likt og respektert av læraren sin. Heldigvis har eg aldri slitt med å bli glad i elevane mine, det som kan kjennast overveldande er at dei er så mange og at me har så få armar, auge og øyrer når me skal vera der for dei. I tillegg så er det alt det som det er krav om at me skal tilretteleggja for dei slik at dei skal kunna læra.

Sjølv synest eg stort sett at alt eg prøver å formidla og tilretteleggja for elevane er kjempeinteressant, men av og til ser eg det frå deira side og tenkjer at for nokre av dei er dette nesten som om eg sjølv etter ein streng timeplan kvar dag skulle ta leksjonar i astrofysikk, kinesisk, motorlære, avansert kjemi og arabisk. Så skulle eg bruka ettermiddagen på å prøva å læra alt om forskjellane på ulike bilmerke medan eg grudde meg til at det i morgon vart forventa at eg skulle springa 60-meteren på ti blank for å klara livsmeistringsmerket…

Heldigvis er det slik at dei fleste barn og vaksne liker å læra nye ting. Og heldigvis er det slik at skule er uendeleg mykje meir enn å bli tvangsmata med kunnskap ein ikkje har bedt om å få servert…

Skulen er ein arena for å vera levande og i utvikling. For dei fleste barn er skulen ein stad der ein får venner, utvikler sosiale ferdigheiter, opplever fellesskap med andre, er omgitte av interesserte og omsorgsfulle vaksne, og lærer å meistra seg sjølv og livet. Ikkje først og fremst for å bli gagns menneske i ei framtid som vaksne, men like mykje for å leva gode liv her og nå. Barndomen har stor eigenverdi, og er ein del av livet dei alle skal bera med seg resten av tida si. Det veit alle me som har vore barn.

Som det står i Bryne- skule- songen som alltid blir sungen ved flaggstonga første skuledag «Her ska me gå på skule i sju lange, gode år, mens regnet pøse og mens solå skine», «her ska me læra møje om å leva», «ja når me æ litt leie oss og når alt æ heilt topp, når livet smile og når me må streva» «For her på Bryne skule her liga me oss godt, her trivest me her æ det godt å vera, her ska me synga, lega, dansa og teina møje flott, her ska me leva ska me veksa og læra».

Måtte det vera godt å vera barn på skulen vår, og måtte me vaksne klara å stå i alt det boblande, levande, utfordrande, uforutsigbare og alltoppslukande på ein god måte.

Heidi

Kjærlighet fra Gud

Eg er framleis i prosessen vaska og sortera gamle kosedyr. Kanskje det har fått meg på ein barnsleg kanal, for plutseleg dukka ein av dei første salmetekstane eg lærte opp i hjernen min, og vil ikkje heilt sleppa taket. Det er ein fin tekst som får meg til å smila, så eg tenkte at det kunne eg skriva ein spontantekst. For meg er denne teksten i slekt med barndomsminne som glansbilete og kveitemjølsklister og blomeplukkande barn på bruer og stup beskytta av ein engel. Samtidig som teksten ber med seg smaken av solbær frå hagen, lukta av nivea solkrem og kjensla av eit sveitt kronestykke i handa som skal i kollekten på sundagsskulen, så rommar han eit stort og djupt kjærleiksmysterium eg alltid har bore med seg:

Kjærlighet fra Gud springer like ut
som en kilde klar og ren.
I dens stille bunn i dens dype grunn
gjemmes livets edelsten.

Mormor, eller bestemor som eg må omtala henne som dersom dette skal bli rett, var ikkje kyrkjegjengar og så vidt eg veit sette ho aldri i vaksen alder sine bein på eit bedehus, sjølv om eg ikkje har sikre belegg for å hevda det siste. Livsanskuelsen hennar var nok ei blanding av pragmatisk realisme med eit lite streif av barnetru. Ho fortalde at dei song mykje salmer på skulen og at læraren som spelte orgel sa at ingen trong å prøva seg på noko tull mens han spelte fordi han hadde auge i nakken. Bestemor song denne songen for meg og i det vesle hovudet mitt med stor trong til poesi, sentimentalitet og alt som var vakkert var, var desse linjene så vakre at det gjekk kaldt nedover ryggen min. Kjelder av rennande vatn og edelsteinar av liv i djupe grunnar, kunne det bli finare? Bestemor sa at ho hadde lese at dei song den songen i eit kongeleg bryllaup og at det andre verset passa så godt:

Kjærlighet fra Gud som en yndig brud,
kommer smykket til oss ned.
Lukk kun opp din favn, kom i Jesu navn,
himlen bringer den jo med.

Dette gjorde at eg insisterte på å bruka denne salmen då me gifta oss. Eg hadde litt problemet med orda yndig brud, kunne det bli oppfatta som om nokon trudde at det var det ein trudde ein var. Begrepet ynde er for meg assosiert til noko skjørt, vevert, forsiktig og sjarmerande, og eg har aldri tenkt at det var det første ordet nokon ville bruka om dei skulle beskriva meg med enten det var med brudekjole eller andre typar klede. Eg tenkte at det var det andelege innhaldet som var det viktigste og let det stå til…

Det siste verset har eg først oppdaga for fullt i vaksen alder. Ei klok dame eg møtte i Korsvei-samanhang sa at det hadde gått opp for henne at dette var sjølve grunnsteinen i trua hennar. Her tillet eg meg å sitera det med gammal språkbruk sidan eg innleia diktet i stilen glansbilete og blondegardin. Eg synest rett og slett det er vemodig vakkert slik:

Kjærlighet fra Gud, er det store bud,
er det eneste jeg vet.
Bli i kjærlighet og du har Guds fred,
ti Gud selv er kjærlighet.

Dette er då ei utruleg vakker skildring av eit mysterium? Dersom ein klarer å bli i kjærleiken, i tilliten, i respekten for livet og for andre menneske, det er då ein finn fred. Dette er tankar som er gjenkjennelege i meir enn vår eigen religion, og eg tenkjer at her kan dei som svergar til å nærma seg livet gjennom meditasjon og mindfullness og kan kjenna seg att. For meg inneber det og at ein kan fokusera på noko anna enn seg sjølv, det å sikra eige velvere og å engsta seg for alt ein ikkje kan gjera noko med.



Eg trur framleis at kjærleik, håp, tru, tillit og solidaritet kan redda verda.

Heidi

Ellevte august

Dei siste fire-fem dagane har me brukt ganske mykje tid på rydding. Ein del av dei som les dette veit at rydding ikkje er min favorittsyssel eller det eg er flinkest til i dette livet. Det er godt likevel å ha kome så langt. Det verste med å rydda er den manglande evna til å kasta noko som helst. Eg brukte ein heil føremiddag bare på å rydda skrivebordet mitt der papirbunkene var høge og papirordnarane skyhøge og sprekkfulle. Etter å ha teld på knappane og teke sats lenge, så ende eg med å kasta alle notata og alle utskrifta av kompendium frå studiet i vinter. Bakgrunnen var for det første at det var så utruleg mykje, og eg gav opp å sortera det. For det andre veit eg at alle dei sirleg ordna ringpermene (nå ja…) frå lærarskulen vart oppbevart i hyller i mange årtier nesten utan at eg opna dei. Eg har ein del liggjande på hard-disken frå det siste studiet, lærebøkene finst, og det meste bør eg vel helst ha internalisert om det heile var vellukka?

Eit anna problem ved rydding av skrivebord er at eg er ein kaos-skrivar som nesten kvar einaste dag noterer ned noko eg vil bruka i tekstar eg skriv. Det meste er i notatbøker, men det hender og at eg skriv på det eg har for handa. Så er eg ein hund etter bøker, og blir magnetisk dregen mot alle stader ein kan få kjøpt seg billige diktbøker. Eg har mange hyller med diktbøker, og mange diktbøker som ikkje får plass i desse hyllene. Dei har eg ikkje rukke å rydda. Systemet akkurat nå er å finna ein ledig sprekk oppå bøkene der ein kan stappa ting inn utan at andre ting raser ut, men skrivebordet og golvet er ganske ryddig.

Eg har ein mann som kan opptre ganske entusiastisk når han først går inn for noko, og nå var ein av kongstankene hans at me skulle rydda eit rom i kjellaren der me har kasser fulle av julepynt, gamle leiker og klede. Han har lese japanske minimalistbøker av det slaget der ein får beskjed om å halda eit og eit klesplagg i hendene og kjenna om du er emosjonelt knytta til plagget slik at det skal få fylgja deg vidare, eller om du skal takka for fylgjet og senda det til gjenbruk. Eg let meg overtala til å gå gjennom nokre kasser med klesplagg eg ikkje har hatt hjarte til å kvitta meg med av ulike grunnar. Det eldste var eit lilla applikert skjørt som eg gjekk rundt i for førti år sidan… Alt kan koma til å bli passeleg og moderne igjen, slikt kan ein aldri vita… Ikkje sei at akkurat det skjørtet kunne du hatt lyst til å arva, for nå er det send i veg. Ein del fekk eg berga, men veldig mykje av det eg ikkje har brukt dei siste fem – ti åra hamna i svarte søppelsekker med adresse Fretex. Eg angrar nesten litt her eg sit og skriv, men eg sa fint takk for fylgjet i alle fall…

På jakt etter ein del Duplo-klossar som eg er sikker på at me har ein plass, så fann me store mengder gamle kosedyr i eit kott i ein knevegg. Her låg det ca fem gonger så mange bamsar og mjuke dyr som eg i min villeste fantasi hadde trudd at me hadde… Iben som var på overnatting, hadde ein stor dag med å få vera med og leita dei fram. Dei lukta litt kjellar/ loft, så ho gjekk med på at ho måtte hjelpa mormor å bada dei i vaskemaskinen. Nå har det vel gått fem vaskemaskinsrundar med trommelen full av nokre velbrukte og nokre nesten nye mjuke venner. Det vakte minner å finna alt dette. Eg er einig med den japanskinspirerte minimalisten min i at det meste må gjest vekk til gjenbruk, og me har send ut melding til ungane om at dei som vil ha tilbake bamsane frå barndomen, må seia i frå… Ein del skal få vera her, og eg må nok ta ein runde med å sy på nye knappeauge der blikket manglar, festa lause trådar, sy igjen sprukne saumar og sy på nye bamsemunnar der dei har løsna…

Og den legendariske årlege handlinga å ta ut innmaten av lærarkalenderen sin, knytta det saman med ein hyssing, og leggja på plass i skrivebordskuffa før ny innmat blir plassert inn i ringpermringane, er utført… Ja, eg brukar framleis ein papirkalendar. Kanskje det neste år er så få att av oss at fagforbundet sluttar å tilby «dinosaurene» blant oss innmat til kalenderen? Eg er på gli og kan nesten tenkja meg ein digital kalender, men bare nesten…

Sommarferien er nesten over, og han har vore god. På tysdag skal me vaksne vera klare til dyst med blanke ark og fargestifter tel. Og då kan me rette opp att det som glapp for oss i fjor, alt skal bli så systematisk likevel… Dette er året då me skal ha system i sysakene, ha alle papir på plass der dei skal vera, og koma oss heim til rett tid kvar einaste dag i staden for å bli sitjande til langt på kveld fordi me har lagt lista for høgt eller på feil plass.

Det er alltid kjekt med nye ubrukte skuleår, og det er alltid eit sjokk å kasta seg ut i det nye året fordi kontrasten mellom romslege dagar med fullstendig gjenvunnen kvilepuls og det å skulla skapa ein ny verden, som er omtrent det me gjer kvar gong me set i gang med eit nytt år med nye timeplanar, årsplanar og rutiner. Det er som å hoppa frå ti-meteren ut i vatn som du veit vil kjennest iskaldt dei første minutta, og du veit at du skal og må hoppa. Det positive er at all erfaring seier at det blir bra, og for å halda fast på biletet: at du liker å bada. Det blir kjekt å sjå elevar og kolleger igjen, og det er ein viss fryd med alt som er nytt og ubrukt.

Eg har fått lese veldig mykje i sommar, og noko av det siste eg har lese ferdig er boka over. Ho er skriven av Sunniva Gylver som er prest i den norske kyrkja og Bushra Ishaq som er norsk -pakistansk lege og muslim. Dei er venninner og har jobba saman i ei gruppe som har som formål å få god dialog mellom kristne og muslimar. I kvar sin halvdel av boka skriv dei refleksjoner over dei same tema med kvart sitt utgangspunkt. Dei er klare på at sjølv om begge trur på Gud som skapte himmel og jord, så er dei opne om at det er mykje som skil dei to måtene å tru på, ikkje minst fordi muslimane har eit heilt anna syn på Jesus enn det dei kristne har.

Eg har lese Bushra sine refleksjoner med stor interesse, og eg innser at det er veldig lett å ha fordommar. Det å vera praktiserende muslim gjer ein veldig sårbar for fordommar. Ei muslimsk dame sa i eit program eg høyrde på radioen at noko av det verste var at mange gjekk ut i frå at alle muslimar sympatiserte med fanatiske terrorgrupper som IS. Bushra reknar seg som pasifist akkurat som eg gjer sjølv, og ho tek sterk avstand frå at valdsbruk skal ha noko som helst med islam å gjera. Akkurat som me etnisk og kulturelt kristne nordmenn forheld oss til religionen vår på veldig ulike måtar, så gjeld det same for muslimar.

Sjølv er eg så heldig å kjenna opptil fleire kvinner som bruker hijab i det daglege, noko Bushra ikkje gjer. Felles for dei kvinnene eg tenkjer på er at dei er sterke, modige, sjølvstendige og varmhjarta. Dette betyr sjølvsagt ikkje at det ikkje er ting i islam eg synest er vanskelege, men eg trur at om me skal få til ein god måte å leva saman på, så må me bli kjende med kvarandre, lytta til kvarandre og våga å bli glade i kvarandre.

Ein musikar eg høyrde på Sommar i P2. Bendik Giske, sa noko som var så fint at eg måtte notert det ned. Det handla om å forhalda seg til andre menneske. «Eg ser på deg, og liker det eg ser. Eg treng ikkje å lika meiningane dine, og eg treng ikkje å lika det eg har høyrt om deg. Eg veit bare at når eg ser på deg akkurat nå, så liker eg deg.»

Eit nytt skuleår er nesten som eit nytt år, så nye nyttårsløfte kan me godt ta med oss inn i det som kjem. Eg foreslår at det å lytta til folk som meiner andre ting enn oss og det å utfordra oss sjølv på å våga å lika folk me ikkje kjenner og som står for ting me sjølve er skeptiske til.

Heidi