Gå til innhald

La oss dela håpet

Godt nytt år, alle saman. Det trur eg ikkje eg har skrive her endå. Det fine biletet over er laga av ein av elevane i fjerde klasse. Den gruppa som jobbar med teikning/maling og keramikk i kunst-og-handverk-timane starta året med å laga kunstplakatar for å oppmuntra til mykje godt håp for året som kjem. Tanken er at me skal henga opp plakatane i nærmiljøet.

Sjølv er eg full av håp. Her er det jammen nok av både små og store håp å velja mellom. Då bror min kom med nyttårsønske ein stad på nettet ønska han eit år med mykje rausheit. Det heng eg meg på. Måtte me vera rause med kvarandre, og ikkje sjå oss blinde på slikt som eigentleg er detaljar. Måtte me møta kvarandre med nyssgjerrig openheit slik at me kan læra av kvarandre og bli klokare.

I romjula fekk me mykje tid sidan både det eine og det andre måtte avlysast. Ein kveld såg me filmen «Don’t look up», ein satirisk film der ein forskar oppdagar at jorda er i ferd med å bli truffen av ein meteor og kjem til å gå under. I eit parodisk samfunn fullt av fjas og maktkamp er det umogleg å få folk til å lytta slik at katastrofa kanskje kan unngåst. Dette er sjølvsagt ei kunstnarisk tilnærming til å fortelja oss noko om korleis verda taklar den trugande klimakrisa. Eg anbefalar alle å henta fram eit ope sinn og sjå filmen.

Og eg har absolutt håp, både for å finna løysingar for å unngå det verste utfalla av klimakrisa. Eg har håp om at koronakrisa vil løysna grepet, og eg har håp om at menneska kan bli klokare og meir lyttande. Ikkje minst har eg håpet om at me kan stå saman og at me kan lena oss mot ein større tillit som er større enn egoismen vår.

For å uttala meg superpretensiøst sidan årsskiftet tradisjonelt er ei tid for store ord, så siterer eg rett og slett kyrkja sin nattverdliturgi og takkar for at eg kan tru at kjærleiken er sterkare enn døden.

Og tilbake til kvardagslivet. I dag har eg sopt gran-nåler av golva mine, og nå ventar eg på to mormor-jenter som skal vera her i ettermiddag. I følge messenger er dei på veg, så då må eg ta pause frå å leika rikssynsar og profet. Ha ei fin helg, alle saman. Eg oppmuntrar oss alle til å våga å sjå både opp og ned, bakover og framover, og ikkje minst til å sjå dei som står ved sida av oss.

Heidi

Klar for neste kapittel

Så er jula rydda ut av stova, og det nye året har vore her i snart ei veke. Eg har problem med å sleppa taket i det meste, o

g gå vidare.

Som ein kan sjå på biletet, så er eg ikkje minimalist når det gjeld juletrepynt. Det første året me hadde juletre sat me på lille julafta og laga julepynt for å ha nok å pynta med. Det slepp me nå.

Her er det mange minne. For nokre år sidan arva eg ein del av juletrekulene etter bestemor. Eg trur dei kanskje må vera frå femtitalet, og dei knuser viss ein tek litt hardt i dei. Eg har gode minne om då eg var barn og fekk hjelpa bestemor å pakka dei ned då juletreet skulle ut. Først pakka me ei og ei kule inn i appelsinpapir med bilete av dei tre musketerane på. Så vart dei lagde i noko som kanskje var gamle skoøskjer, og så i ein litt kraftigare pappkasse før onkelen min bar kassen forsiktig opp på høgaloftet. Der skulle dei stå i påvente av nye juler.

Litt pynt har me og arva etter svigermor og svigerfar. Då eg var med og rydda etter dei, forstod eg kor sentimentale kjensler dei fleste av oss har rundt jula. For meg som ikkje hadde vakse opp med det vesle lammet som mangla eit fyrstikkbein, pyntekulene med skraper i og den piperøykande julenissen, var det nesten rart å sjå kor høg lista vart for å kasta eller gje vekk noko av det.

Dei første juletrekulene våre vart kjøpte billig på ikea. Etterkvart har me fått mange fine ting i gave, eller er har unna meg litt nye ting når juletreet skal pyntast igjen. Her finst mange minne, englane frå då Sunniva var i Bolivia og pynt eg har fått av venninner og av tidlegare elevar. Det er nesten som å bla i ei minnebok.

Nå er det årlege juletreet vårt, som skal vera eit heilt ekte tre så lenge eg har stemme, så fullt av pynt at det sikkert kunne halde til å pynta fire tre på ein meir sparsommelig måte, men eg liker det slik. Det er nesten litt flautt å fortelja at min til nå einaste kamp innad i soknerådet var å prøva å få dei andre til å bli einige med meg i at me ikkje skulle gå over til kunstig juletre i kyrkja. Eg tapte…

Eg har høyrt at ordet høgtid rett og slett kjem av ordet høg tid, altså tider sin stikk opp som platå og fjelltoppar på ei flat tidslinje. Det gjer meining. Nokre tider er høgare enn andre tider og festar seg lettare til minnet. Kvar gong eg ryddar vekk julepynten lurer eg på korleis det kjem til å vera neste gong me skal feira jul. Kjem me framleis til å vera her alle saman? Korleis kjem tida til å vera då? I fjor hadde eg kanskje ikkje sett for meg ei til koronajul, men slik vart det. Me begynner å venna oss til det. Det følest nesten ikkje surrealistisk lenger å gå rundt mellom menneske som har toppa antrekket med eit blått eller svart munnbind.

Nå går me vidare og takkar for jula som var. Det nye året kjem eg tilbake til seinare.

Heidi.

Romjulshelsing

Jula er ei god tid. Etter det tradisjonelle førjulskappløpet med meg sjølv opnar tida seg for fred og ro og romslege dagar. Eg trivst med det alt saman.

Sånn omtrent lille julaften om kvelden innser eg som vanleg at dette kjem eg ikkje til å rekka. Julaften føremiddag kjem til å bli ein intens etappe for å få i mål det viktigste og ordna slikt eg har gløymt. At juletreet ser kaotisk ut, at vindua ikkje er vaska på innsida og at eg ikkje veit korleis eg skal få plass til alt pynten er eit lite problem. Slikt går seg til. Eg veit frå før av at når jula først er på plass i stova kjem eg helst til å villa ha det slik for evig og alltid.

Så kjem det til eit punkt der ein forsoner seg med situasjonen… Krumkakene fekk eg aldri steikt, og det blir ikkje heimelaga karamellpudding i år. Sølvet får eg ikkje pussa, så gjestene får eta riskrem med teskeier eller spiseskeier i rustfritt stål. Arbeidsromet blir som så ofte før midlertidig katastrofeområde som ikkje kjem til å bli rydda i sjølve jula. Og så får jula bare bli ringt inn. Me er så klare som me kan få blitt…

Første juledag tek eg kjøkkenvakt. Sunniva har alt steikt foccacciabrød og kan ta ein tur med faren sin i det nydelege veret. Klokka fire er det selskap her for næraste familie. Det er koseleg å samlast.

Så opnar dagane seg til små barmhjertige oasar av god tid. Sunniva har gitt oss i julegave at ho skal ordna spennande middag ein dag. Det blir dumplings med gode grønsakar. I tillegg får me nybakt julebrød og brød bakt på surdeig om morgonane. Veret er fint og me går turar med og utan barnevogn. Den eldste småjenta har oppdaga kor kjekt det er å gå i rolle. Ho tar på seg Pippi-parykk og forlangar å få malt frekner i ansiktet. Så får mormor beskjed om å gå inn i stova og seia at me har fått ein uventa gjest. Pippi serverer peparkaker som ho har bakt på golvet i Villa Villekulla, og mormor lovar å kjøpa gullpengar som ho kan ha i den vesle blå pappkofferten neste gong ho kjem på besøk.

Den nye typen julehefte er fine. Herborg Kråkevik laga det første av dei for nokre år sidan. Nå finst det mange. Eg kjøpte eit sjølv fekk eit anna av Leif og fekk eit tredje til jul. Tredje juledag kom tida for å liggja på sofaen og lesa.

Sjakk utan å kunna reglane, strikketøy, filmar og god mat. Vanlegvis ville me hatt treff med venner og storfamilie. I staden blir det rolege dagar og eit visst forbruk av hurtigtestar kvar gong nokon føler seg litt forkjøla eller ekstra trøytte. Det funkar det og. Nå kom prinsesse Elsa på besøk. Ho lurte på om mormor hadde kjøpt inn gullpengar, for Elsa er jo ei prinsesse og treng ein koffert med pengar ho og. Det hadde heldigvis mormor hugsa å ordna.

Heidi

Luke 24- 2021

Me har hatt ei kjempefin julaften. Ingen var i karantene og alle som var tenkt å vera her kunne samlast. Dagen begynte med åtte rundt frokostbordet og Sunniva sitt kjempegode surdeigsjulebrød med smak av nellik og kardemomme. Ute strålte sola. Det var kaldt og klart og til og med kvitt på bakken.

Det sluttar aldri å forundra meg at den føremiddagen som gjekk så utruleg seint når ein var liten går så utruleg fort nå. Me var blant dei heldige som fekk plass på ein av fire gudstenester med plass til 50 personar i kvar.

Me vart ein stor gjeng som hadde gleda oss til å høyra og sjå Iben synga i barnekor på julaften. Slik vart det jo likevel ikkje i år, men ho stod glad og opprømt og venta i julekjole og kåpe då eg og Sunniva kom og henta henne for å ta henne med på gudsteneste. Gudstenesten var kort og fin på tross av at me fekk vera så få der inne om gongen. For oppgira ungar på julaften var det lenge nok å sitja stille, sjølv kunne eg godt ha sitte mykje lenger for å kjenna på roa og høgtida og høyra på fin song og musikk.

Som ved eit under var alt heime ferdig i tide. Tradisjonen tro kom far med ferdig kokt pinnekjøtt som bare skulle inn i ovnen. Maten smakte nydeleg og kvelden vart veldig fin.

Tenk at julaften kom og let seg gjennomføra i år og. Så får me så kva resten av jula og det nye året har å by på. Takk for fylgjet gjenom adventstida, kjære lesarar. Eg håpar alle har hatt ein fin kveld.

Heidi

Luke 23 – desember 2021

Freden har senka seg i stova og jula er veldig rett rundt svingen. Det me har rukke til nå har me rukke, og det me aldri rakk får vera som det er.

Lille julaften pleier å vera ein travel dag, og slik vart det i dag og. Nokre privilegie utan om det vanlege fylgjer med å ha vaksne barn. I dag har eg kome to gonger ril dekka bord. Sunniva serverte nybakt surdeigsbrød til frokost laga på surdeig ho hadde med seg frå kjøkkenet sitt i Oslo. Halvard laga kvit pizza med trøffelolje, salami, sylta raudløk, sjampinjong , og ruccola med riven parmesan over til middag. Begge deler smakte kjempegodt.

Leif og eg, og eg og Sunniva, har vore på to små rundar for å dela ut julehelsingar. Normalt ville me gått inn litt hos dei me besøkte, men i dag stod me flinkt på god avstand og prøvde så godt me kunne å ikkje smitta nokon, sjølv om me så vidt me veit ikkje smittar.

Vår nye venn, munnbindet, er aldri langt borte. Då me handla lefser og gode grønsaker på Skjæveland gardsutsal fekk ei linje frå ein av barndomens julesonger nytt innhald: «… og feste maska før vi banke på…» song det i hovudet då eg såg den eine etter den andre av glade kundar koma ut av bildøra og stoppa litt for å ta på munnbindet. Det er mykje som får ny meining med tida.

Nå er det på tide å ta kvelden. Morgondagen ventar snart.

Heidi

Luke 22-2021

Årets beste julegave fekk eg nok i dag morges då hurtigtesten eg skulle ta for å sjekka meg ut av skulesmitten var negativ. Det var et stor lette å kunna tenkja at nå kan jula gjennomførast omtrent som tenkt. Eg er glad og heldig. Eg veit om folk som må feira jul i isolasjon pga smitte, og veit at det kan skje kven som helst. Eg skal til og med innrømma at når ein av mobilane våre ringer på uventa tidspunkt, så er den første tanken som streifar meg at det kan vera smittesporarar.

Me er einige om at tida er inne til å snakka om andre ting. Ikkje eit koronarelatert ord til i dag, vart me einige om. Ingen av oss har vel klart det heilt, men me synest det er eit prisverdig prosjekt.

Eg har passa minstejenta heime hos Ingrid og Oddvar for at mamma skulle få ein liten pause til å gjera andre ting. Det var fredeleg å setja seg ned i eit ferdig julepynta hus mens gullungen sov. Her heime var det meste framleis ikkje heilt i boks.

Då eg kom heim hadde Leif og Halvard fått treet på fot med lysa på. Treet var så fint at det såg nesten ikkje ut som om det høyrde heime hos oss. Våre tre har ofte sett ut som om dei er utplukka etter prinsippet «tre det er litt synd på fordi ingen kjem til å kjøpa dei viss ikkje me gjer det.»

Mens treet vart pynta dukka barnebarna og foreldre opp, så eldstejenta fekk hjelpa til litt. Det er noko av det gildaste eg veit når stova fylles opp av nesten alle mine. Det vart trekt kaffi, som til og med eg måtte innrømma vart alt for sterk, og Iben fekk servera peparkaker og kakemenn me bakte i helga.

Sunniva laga middag, og eg prøvde å finna plass til alle englane rundt i stova. Framleis er eg usikker på kor stallen til julekrybba er, og kor eg har lagt adventstjernene som skulle vore opphengde for fire veker sidan.

Kvelden vart brukt til å laga risbollar og pakka inn dei siste gavane. Eg og Halvard har sett på Beatlesdokumentaren som vart innspelt i samband med eit prosjekt og aldri blitt ferdigstilt før nå. Veldig interessant, gler meg til å sjå vidare. Nå skal eg bare få risbollane i boksen, så skal eg finna meg noko boksliknande å krypa ned i eg og.

Heidi

Luke 21- desember 2021

Nå er juleferien her. Eg feirer med å sovna heile tida her eg sit framfor fjernsynet med Leif og Sunniva og prøver å sjå ein julefilm. Kveldane har blitt alt for seine den siste veka, det har vore så mykje nødvendig og koseleg eg har måtta ordna.

Sunniva og Halvard er vel heime begge to, eg er glad for at dei har kome seg så langt. I desse rare tidene kan ein ikkje ta noko for gitt. Eg føler at me alle, ikkje minst fordi me er sju lærarar i den aller næraste familien, balanserer dagleg på ein knivsodd og risikerer å vera neste mann som blir smitta eller havnar i karantene. Heldigvis treng me ikkje lenger å vera fullt så redde som før verken for å bli smitta, sjuk eller å smitta andre.

Eit par dagar med heimeskule har eigentleg vore ganske fint. Sidan me er ganske mange vaksne på trinnet, har me gode sjansar til å følgja dei ganske godt opp mens dei jobbar. Eg trur faktisk ein del av dei opplever å få meir vaksenkontakt enn dei gjer i klasseromet.

Det dei fekk av undervisning i dag var plan C. Plan A var nissefest inne på skulen, plan B var utedag med kakao, peparkaker og eit lite songoppdrag, og så måtte me jammen til å tråkla saman ein plan C i går. Det er første gongen eg har vore med på ein digital juleavslutning, men det fungerte godt. Dei aller fleste jobba som heltar og måtte minnast på å ta matpause. Me får håpa det snart blir normal skule igjen, men det er ganske fascinerande å sjå kva det går an å få til nå når alle elevane er vane med å bruka ipad. Kva skulle me gjort om me vart kasta ut i heimeskule for ti år sidan?

I morgon ventar mange koselege gjeremål, litt baking, litt pynting og rydding, litt barnevakt og ferdigstilling av eit par presangar. Eg rett og slett liker «styret rundt jul» og synest det er kjempekoseleg. Utfordringa er bare å ha litt krefter igjen når julaften kjem.

Ha ein god siste innspurt før jul, alle saman. Det er viktig at me tek oss tid til å sjå kvarandre. Det er faktisk viktigare enn det meste av alt det andre.

Heidi

Luke 20 – desember 21

Veret var nydeleg, så det hadde vore ein fin dag for uteaktivitet, grilling og forteljing rundt bålpanna som me eigentleg hadde planlagd. Nå ville det seg ikkje slik denne gongen.

Det å gå over på heimeskule var mykje lettare enn sist, for nå har me jo gjort ein del erfaringar. Når me bare kom i gang glei det veldig fint. Nå ha eg fått gjort ferdig litt julegavar og pakka inn mykje som vart kjøpt utan ekstra papir. Tida går alt for fort nå før jul. Auga dett igjen. Eg må koma meg i seng. I morgon får me ferie.

Heidi

Luke 19- desember 2021

For nokså nøyaktig eit år sidan, sat eg på arbeidsromet her heime med heftige hosteanfall og venta på svaret på ein koronatest. Då ungane kom heim frå Oslo sat mor med munnbind i andre enden av stova og venta framleis på svar. Eg var veldig redd for å ha smitta kolleger og elevar slik at dei skulle måtta feira jul i karantene.

Heldigvis var svaret på testen negativt, og det blei jul i stova. Den gongen såg eg ikkje for meg i min villaste fantasi at noko slikt skulle gjenta seg neste gong det vart jul.

For å gjera ein lang historie kort… Smittesituasjonen tilseier at nokre av trinna på skulen, mellom anna mitt, skal ha heimeskule på måndag og tysdag. Eg har teke ein negativ hurtigtest i dag og tenkjer at då kan eg med høg dannsynlegheit ikkje ha smitta barnebarn på overnattingsbesøk, familie som eg drakk adventkaffi med, eller vennene som åt kveldsmat hos oss i kveld.

Det er eg takknemleg for. Eg har hatt ein lang og fin sundag som ikkje har blitt kasta vekk på soving. Dei små overnattingsgjestene sov seg fredeleg gjennom natta, men såg ingen grunn til å drøya morgonen unødig lenge. Ti på halv seks stod me opp eg og jentene, og jammen kom ikkje morfaren tuslande grytidleg han og. Det er ikkje kvar sundag me er frokost halv sju eller startar på peparkakebaksten i nitida om morgonen.

Eldstejenta har kome i den fasen at ho lagar linjer på eit ark, fyller linjene med bokstavar og ber mormor lesa kva ho har skrive. Det er ein fryd for henne å oppdaga at ho kan skriva noko som kan lesast. Etter å ha lese høgt eit til dette ukjend åttelydsord, spør eg kva ho trur det ordet kan bety. Løysingsorientert som ho er fortel ho raskt at det er jo namnet til lillesøster til Karill… Det namnet kan ein jo ha behov for både å kunna lesa og skriva…

Lillesyster stabbar rundt på to framleis litt ustø bein og trener seg på å halda balansen. Ho øver og iherdig på førstelinja i same songen som i går: Bæ, bæ liela… Melodien er klokkeklar, men teksten er det ikkje heilt lett å få tak på. Det er fascinerande å sjå korleis lysta til å læra nye ting ser ut til å sitja djupt planta i barn. Som me song med Liv Godin på Ålgård skule på begynnelsen av 70-talet: «Øve, øve jevnt og trutt og tappert det er tingen, alltid bedre om og om og om igjen»

Eg ser for meg korleis Liv Godin midt i ein heilt annan time, for eksempel ein handarbeidstime, spontant kunne stilla elevane opp som eit songkor, og med stor entusiasme dirigera songen på sin særeigne måte.

Mange av lærarane frå skulegangen min har eg på repeat i minnet, og eg kan endå høyra for meg ting dei sa og gjorde både med ord, intonasjon, kroppsspråk og bevegelsar. Det er i beste fall litt rart å tenkja på at folk på Bryne kan leva med ting eg har sagt og gjort som lærar djupt forankra som ein film i minnet. Samtidig er det viktig at me, og ikkje bare dei av oss som er lærarar, hugsar at me stadig går rundt og lagar avtrykk i kvarandre sine mentale minnebøker

Måtte me gjera det med klokskap.

Heidi

Luke 18 – desember 2021

Som alle veit er fotografering av barn som baker peparkaker eller vestlandske kakemenn obligatorisk dokumentering av førjul i heimen… Så her kjem mitt bilete. Barnehender er forresten noko som i seg sjølv kan gjera meg lettare sentimental, så då er lista for innlegget lagt.

Eldstejenta hadde alt både bakt og pynta peparkaker i dag mens lillesyster sov, så me tok fram den lyse deigen her. Den eldste sa at mamma trudde lillesyster var for lita til å baka, men me to fann ut at sidan ho var her og var vaken fekk ho få ein sjanse. Eittåringen var faktisk imponerande delaktig. Ho gjorde ivrige forsøk på å trykkja ut kaker med eigne hender og laga dyrelyder til både lam og bjørn som vart trykte ut. Song gjorde ho og. «Bæ, bæ, liela». Begge to var ganske tålmodige, så me kom over halvvegs i den doble porsjonen med deig før det var på tide å gjera noko anna.

Eg hadde tenkt at me kanskje kunne julepynta litt i huset, men fireåringen såg ut til å ha mest lyst til å bare slappa av og kosa seg. Me har lese om Ludde, Albert Åberg og Mummitrollet som feirar jul. Så har me sett på Jul i svingen, leika litt med dokker og ete litt lørdagsgodt. Risgrøten me hadde kjøpt inn hadde ho ikkje så lyst på likevel, så det vart fiskepinnar i staden. Eg ser at det kan vera ei grense for peparkaker og risgrøt i desse tider for dei som er fire år og.

Minstejenta stabbar meir og meir rundt på eigne bein sjølv om det framleis går fortare og er tryggare å hurtigkrabba seg fram. Ho er ei lita kosejente som er glad i både bæring og fang. Det seiest at kattar, hundar og strikketøy får blodtrykket på stressa personar til å gå ned. Fornøgde barn på fanget må vel toppa den formen for statistikk, sjølv om eg har mistanke om at illsinte hylande barn kan ha veldig motsatt effekt.

Til mi overrasking så la begge seg heilt utan protestar og har sove søtt sidan då. Eg veit av erfaring at plutseleg vaknar dei og er klare for fest og basar eller for ein veldig grytidleg start på dagen. I slike tilfelle angrar eg alltid på at eg ikkje hadde vett til å leggja meg grytidleg kvelden før… Det kan det henda eg gjer i natt og…

Men før eg koplar meg frå her må eg skunda meg å seia at barnebarn er det finaste eg veit.

Heidi/ mormor