Gå til innhald

Advent 2018-luke 18

Tysdagar er dei lengste langdagane i vekene mine. Først er det vanleg jobb og så den vekeplanlagde tida for møter og utviklingsarbeid. Så kjem det ein liten pause som eg brukar på skulen og med gilde kolleger i kulturskulen før det er skapande skriving med kulturskule-elevane mine frå halv seks til halv åtte. Ofte blir klokka halv ni og ni før eg kjem meg heim, for det er ofte litt etterarbeid med det eine og det andre. Ofte er eg trøytt før eg kjem til kulturskuledelen, men eg liker meg så godt i lag med skrive-elevane mine at med ein gong eg møter dei gløymer eg at eg er trøytt.

I dag tenkte eg å dela ein skrive-idé som viste seg å vera ganske vellukka. Eg hadde kopiert opp mange julesongar både på engelsk og norsk, og elevane skulle klippa ut linjer, fraser eller ord og laga sine eigne juledikt ved å lima det saman på nye måtar. Dei kunne føya til ord med blyant, eller la det vera.

Jentene på skriving likte oppgåva godt, og eg syntest at dikta deira vart interessante. Dersom me hadde hatt meir tid, kunne me jobba meir med å perfeksjonera tekstane og bruka dei som ein slags slam-poesi som kunne framførast med musikk til. Det er mykje mogleg at dette egnar seg best på mellomtrinnet og på ungdomsskulen, men det er fritt for å prøva ut idéen dersom nokon har skrivetimar att. Eg veit av erfaring at det er vanskeleg å skriva gode juletekstar. Det er ingen gong det er lettare å falla inn i klisjear og konvensjonar, og resultata har lett for å bli ganske platte. Dette synest eg har noko litt forfriskande over seg, og elevane må forhalda seg til desse tekstane frå ein ny innfallsvinkel.

Heidi

Advent 2018- luke 17

FE081832-8947-43B5-98BD-D0D13CB43041

Desse lengste nettene og mørkaste dagane i året fascinerer meg. Eigentleg går denne perioden litt for fort over slik all tid gjer det i mitt hovud, men det er eg forsiktig med å snakka høgt om.

Eg har vast rundt og sett på folkelivet og handla litt, men sett mest. Men først var det jobb og litt utviklingssamtale før eg vaste meg heim.

Vel heime såg eg ein nydeleg film frå Mexico, Roma, som så vidt eg forstår er den første filmen som er lagt ny ut på Netflix utan å ha vore vegen om kinoane.
Filmen er ein sterk historie om året 1970 og hushjelpa Cleo som framstår som det verkeleg gode mennesket. Filmen er på spansk, og noko eg trur er eit indianarspråk, men midt i er det ein nesten absurd scene der nokon prøver å slukka ein skogbrann og ein mann utkledd som eit slags monster direkte frå nyttårsfest, tek av seg maska og syng «Barndomsminne frå Nordland», betre kjend som «Å eg veit meg eit land». Kor mannen kjem frå og kor han går hen og korfor han syng på norsk, får me aldri vita… Det er nesten som i firkantegg- mysteriet i Donald der dei innfødde plutseleg hoppa rundt og syng «På Vossevangen der vil eg bu…» Ikkje la deg skremma av at produserane har vald å laga filmen i svart- kvitt. Det var ei stor filmoppleving. Under filmopplevinga fekk eg laga ferdig den hekledokka eg held på med. Nå manglar ho baren klede å ha på seg.

Nå er eg veldig sliten, og skal koma meg i seng. Denne siste veka før jul er alltid intens for slike som meg som snoflar seg litt fram i siste liten.
Eg prøver å halda julegavekjøping på eit nokonlunde nøkternt nivå, men eg må innrømma at gavar til nokså små personar ser eg overalt både i butikkar, strikkebøker og i kreative lyspunkt…

E4D4A647-0FD1-4705-9906-05A55D3A04C3

Heidi

Advent 2018 – Luke 16

C01EB681-D181-46E3-88B7-84B233EA8C77

I dag har me pakka julepost og ordna julebrev. Framleis er eg ikkje i mål med breva, men i bete fall får dei fleste brevet sitt før jul. Romjulsbrev er forresten koselege å få dei og.

Nå drikk eg gløgg og landar dagen, forøvrig ein blåsande desemberdag av det slaget me på Jæren vil karakterisera som «bidande å vasskalle».I dag kom eg meg rett og slett aldri ut på tur…

Derimot har me vore på mange koselege førjulsbesøk og ete risbollar hos Gunnar og Hanne Lise, julebrød med brunost hos mor og far og vegansk kake hos Arne og Hilde. Me får håpa den siste runden veg litt opp reint kosthaldsmessig… Til alt dette har me drukke store mengder svart kaffi og eg har hekla på dokka eg vil ha ferdig til jul.

I dag har eg brukt litt av dagen til å leita etter fine dikt til eit juleprosjekt eg har gåande. Eg har sitte lenge med diktsamlinga «Vinterhuset» av Åse Marie Nesse, ei av favorittsamlingane mine gjennom tidene. I boka beskriv ho ein fase i livet der mora vart dement og faren alvorleg sjuk og at ho mistar dei begge to. Ho har skrive eit minnedikt til far sin som eg synest er så utruleg vakkert. Ho held fram at milde menn er ei undervurdert menneskegruppe. Det er eg heilt einig i. Eg har møtt ein del av dei gjennom livet, og i dag vil eg rett og slett hylla milde menn med dette diktet. Verda har meir enn nok av krigshissarar og maktmenneske…

Ettermæle

«Vi levde nesten femti år i lag.
og aldri sa han eit vondt ord.»

I avisene
står det om styre og tillitsverv
råd og komitear.

Kven spør om ein mann var mild?
Berre kvinner
og umyndige barnebarn.

I bøkene
står det om felttog og erobringar
bragder og livsfarlege heltar.

Ein mann lever åtti år på jord
stillferdig og fredsæl
ei uspennande historie.

På tavlene
står det om rekordar og rundetider
omkamp og istider, istider…

Ein mann tar seg tid til å tenke
på andre, og hente, vente
han får ingen medalje.

I stjernene
står det om å sigre over seg sjølv
og ta alt opp i beste meining.

Di livssoge far,
står skriven i ei stjernebok
med gullsnitt.

Åse Marie Nesse

852205D6-2E69-459C-A99E-D3F368725128

Heidi

Advent 2018- luke 15

2919DF0E-860E-4CBF-BBE9-36875AB46890

Det er med stor glede eg kan ta meg tid til koselege juleførbuingar som å baka litt og sånn. Etter eit aldri så lite maratonløp er eg endeleg så langt, og det kjennest så bra.

Det vesle mennesket eg hadde ansvaret for til i dag ettermiddag sov heile natta, men vakna med stor energi og livslyst klokka kvart på fem. Sidan alle våre barn pleide å vakna i fem- tida på den alderen, så var det kanskje litt halvhjerta eg prøvde dei gamle triksa for å forlenga natta litt, – som å gi henne tutten ho hadde kasta på golvet, leggja henne ned igjen og godsnakka roleg utan å skru på lyset. Gullungen peika på døra ut til gangen på ein veldig bestemt måte med ein liten peikefinger. Sidan ho strengt tatt ikkje kan snakka ennå, så lar eg meg imponera over så tydeleg non-verbal kommunikasjon. Ho var heller ikkje sein om å krabba til tripp- trapp- stolen og peika mot kjøkkenet.

For å gjera ein lang historie kort… Ti over fem sat eg og drakk kruttsterk kaffi medan ho fornøgd gumla i seg brødskiver. Under måltidet fortsatte «samtalen», ho sa «der» og «den» og «meir» og svara tydeleg «ja» når eg spurde om eg skulle henta meir skive til henne. Når ho er fornøgd med seg sjølv eller dei ho snakker med klappar ho i hendene og legg gjerne til eit begeistra «Oi!» Kommunikasjon er fascinerande.

Det skulle visa seg at ho på ingen måte hadde tenkt å sova vekk dagen hos mormor og morfar, så me hadde ein aktiv dag med innlagt trilletur «ned til byen». Etter at ho vart henta har det vore juleaktiviteter og litt enkel middag. I dag passa det godt med ein ettermiddag og kveld heime i fred og ro. Eg høyrde på radioen medan eg jobba med andre ting og fekk med meg at pakkar som skal koma fram til jul må sendast seinast i morgon. Eg har både pakkar og uskrivne julebrev som i beste fall skal fram til jul, så eg er viss ikkje heilt i rute likevel…

Eg fekk og med meg diverse stillingsrapportar frå klimatoppmøtet i Polen. Heldigvis kom dei i mål til sist etter fleire ekstrarundar, og har nå, så vidt eg forstår skrive under på ein oppfylgjingsavtale etter toppmøtet i Paris. Det gleder meg at dei er så pass langt, sjølv om eg gjerne skulle sett ei endå mykje større grad av mobilisering. Menneskeflokkar er ikkje det enklaste å snu. Dessverre trur eg at klimaendringane er menneskestyrde. Eg skulle ynskja eg ikkje trudde det, men det gjer eg altså… For meg er det heilt uforståeleg at me ikkje alle saman set det aller øverst på dagsordenen å prøva å styra unna ein klimakatastrofe…

Korleis kan me få oss til å fortsetja på same måten som før viss me verkeleg trur at me er bare millimeter i frå å styra verda inn i ein katastrofe. Eg forstår jo at endringar tek tid, men eg trur me må kopla på ekstragiret me har til krisehandtering. Dersom det er så gale som mange meiner så må me begynna å tenkja på ein ny måte. Eg forstår jo at det ville medføra ein del praktiske problem dersom alle menneske bestemte akkurat nå at dei aldri meir ville reisa med fly eller om all oljeproduksjon vart stoppa med øyeblikkeleg virkning, men kva er gale med oss sidan me stort sett held fram med å leva akkurat som før? Eg vil helst ikkje tilhøyra den generasjonen som for all ettertid vil få det stempelet at me ikkje våga, var villige til eller gadd å berga jorda frå ein økologisk katastrofe medan det endå var tid…

Eg egnar meg frykteleg dårleg som domsprofet, men når eg nå ein gong har denne vesle talarstolen som bloggen min er, så kan eg jo benytta denne fine førjulskvelden til å seia til alle at me må hjelpa kvarandre til å ta ansvar. Måtte Gud hjelpa oss til det…

Heidi

Advent 2018- luke 14

9AFCD2D1-2AE5-427D-BECD-D75483112F84

I dag kan eg rapportera om nok ein innhaldsrik dag. Før klokka tolv på føremiddagen vart det dansa både afgansk og syrisk folkedans. Leif hadde invitert heim den eine klassen sin med ungdomar som har vore så kort tid i Norge at dei har rett på tilpassa norskopplæring, på føremiddagsvisitt i ein norsk heim, (vår) og med servering av peparkaker og clementiner. Sidan fredag er den dagen der eg disponerer tida sjølv, så var eg invitert til å vera saman med dei. Det var ei veldig trivelig oppleving.

Dagens opplæring i norsk julekultur var Alf Prøysen si vise om julefeiring hos firbeinte dyr med lange halar. Eg veit ikkje om songen var vald fordi han truleg er lite religiøst anstøteleg, men det viste seg å vera mange vanskelege ord og raskt tempo i rytmen. Eg måtte dramatisera litt for å få dei til å forstå orda, men dei klarte nesten å læra seg orda. Det var ein versjon litt utanom det vanlege når ungdomar frå Afganistan, Syria, Thailand og Romania sat i sofaar og lenestolar og song «Heisan og hopsan og fallerallera, på jolekvelden da skal alle sammen være glad… Det var omtrent så langt me kom tekstmessig… Dei var meir på heimebane når dei fekk lasta ned musikk på spotify og youtube og spontant demonstrera folkedans frå heimlandet.

Etterpå var det meir besøk av gilde folk i stova. Eg hadde invitert Torhild til lunsj, eggerøre, røykelaks, avokado og reker, og ikkje lenge etter henne ankom gullungen som er her på overnatting til i morgon. Ho har vore ei solstråle heile ettermiddagen, og i femtida tok eg henne ut for å trilla vogn i det fine klare vinterveret. Det har blitt så fint nede i sentrum, det var jo heilt mørkt i femtida, men det er masse julelys både på butikkar, i uterom og på og rundt bolighus. Med den fine parken ved Kongo, det oppgraderte torget med juletre og skøytebane, så er det slik at eg nesten litt stolt kan invitera med meg gjester og fortelja at «Slik har me det her.» Det er utruleg koseleg å få meir liv i sentrum slik at ein ikkje må på kjøpesenteret for i det heile tatt å finna nokon ein kan slå av ein prat med.

Turen vart litt lenger enn eg hadde trudd, og sjølv om eg prøvde etter beste evne å forhindr det, så sovna ho dei siste ti minutta. Eg var litt engsteleg for at nå var legging og nattesøvn spolert for veslejenta, men då eg fekk vekt henne var ho like blid. Ho pratar i eitt sett sjølv om det ikkje er så lett å forstå kva ho har lyst til å seia, men ho ser ut til å la seg oppmuntra av å ha ein samtalepartner. Ho smilte og lo og «song», det vil i dette tilfelle seia å gjera eit par av bevegelsane til Lille Petter Edderkopp for å få meg til å synga. Etterpå krabba ho glad og fornøgd ut på badet til kveldsstellet og la seg med eit smil utan å kny. Eg kan ikkje hugsa at det var sååå lett å leggja ungar for 25- 32 år sidan. Eg og ho har vore aleine heime i kveld, så det vart litt fjernsyn og hekling på ei julegavedokke.

Nå må eg leggja meg, for det kan fort bli ei kort natt… Barnebarn er gildt…

53027AD0-50C5-4629-9BD7-760F4512FFD3

Heidi

Advent 2018- luke tretten

123262FF-FE8B-4D59-94FE-EA6BB1C78E05

Eit knallgult engledecoupagebilete under produksjon på juleverkstaden i går,, får vera den visuelle delen av luka for i dag. I dag har eg brukt ettermiddagen og tidleg kveld på uviklingssamtalar med foreldre og elevar, og nå har eg ei kjensle av snart å ha teke att kollegene mine i framdrift. I år måtte dei få eit skikkeleg forsprang på grunn av at eksamen måtte prioriterast. Her kan eg jo bruka eit linjeskift eller to på å lata som om eg alltid er ekstremt tidleg ute med alt som skal gjerast, og at dette året er eit unntak…

Eg ville bare fortelja at foreldresamarbeidet er ein fantastisk del av lærarlivet. Det er eit privilegium å få lov til å leva så tett inn på levande ungar, og det er ei tillitserklæring å få vera med på å skapa barndomen deira. Eg er fullt klar over at me som lærarar ikkje er handplukka av foreldra til desse barna. Både me og dei er delar av eit system, og det er ikkje å forventa at dei bare møter oss med blind tillit. Eg lærer mykje av å koma i tett kontakt med så mange ulike foreldre, og eg kjenner djup respekt for at dei barna me deler dagane med er det aller finaste og mest dyrebare dei har. Foreldra har ikkje skrive læreplanane for skulen, og det har ikkje me heller.

Så står me der og har saman ansvaret for å gjera barna til «gagns menneske i skule og samfunn», og som det heiter så fint i kommunevedtektene våre:»gje elevane lyst på livet og evne til å meistra det». Eg tenkjer som Kolbein Falkeid seier i diktet til lærarane som skal møta dottera hans: «Å såmenn, ver reine på hendene…» Noko av det eg er aller mest redd for som lærar er å vera med og påføra barna ein barndom som vil vera sår og vanskeleg å bera med seg i vaksenlivet. Martin Lönnebo skriv at barnet som blir bore vil seinare sjølv bli i stand til å bera, både seg sjølv og andre. Eg håpar me saman med alle foreldre kan bera barna passe mykje til at dei blir i stand til å bera tyngda av liva sine seinare. Eg håpar me støttar dei nok til at dei i positiv sjølvkjensle kan våga å lena seg i tillit mot andre menneske og mot alt som seinare skal skje dei.

Ofte skulle me som jobbar i skulen ynskja at me hadde fleire armar enn to, og fleire timar i døgnet enn dei me har fått tildelt. Me ser at det ikkje heilt lar seg gjera å til ei kvar tid sjå og støtta alle barn slik dei optimalt sett til ei kvar tid burde bli sett og støtta. Det å få til eit godt samarbeid med foreldra, er eit godt utgangspunkt for å saman kunna støtta barna med nok omsorg, nok grenser, nok respekt og nok albuerom. Eg trur eg må leita i diktbøkene mine og finna eit dikt som på ein eller annan måte stør opp under desse tankane…

Her i frå til Nangijala
spelar min lind,
synger min nattergal.

La Madicken balansera på taket
medan Pippi løftar hesten sin
for alle oss som er barn
trass i rynker og det som verre er.

La oss og Ronja Røvardotter
gjera oss klare
for vårskriket vårt.

Etterpå
skulle det ikkje forundra meg
om me svever
som på fuglevenger,
rakt og triumferande
rett over Helvetesgapet,

modigare enn Karlsson på taket.

*
Kanskje me rett og slett
skulle ha løfta ein hest av og til?

Kanskje me skulle ta oss tid
til å sitja på ein benk i sola
og høyra bekken klukka
under isen ein stad
medan bjørka sprett i vilden sky?

Vel vitande at
ein stad i det fjerne
står Brogeen med fela si
og spelar den magiske melodien.
(frå Ta heller med deg hjartet ditt, 2015)

Heidi

Advent 2018- luke tolv

For at de som ikkje er så heldige å jobba i skulen i desember, kan eg visa litt kva det mellom anna går glipp av…

86838DD6-73FE-4F2D-94FD-D13851398C45

Baking av lussekattar.

Juleverkstad…

FA397D00-65A2-4903-9756-EF18E5A99D19

Og det ikkje fullt så idylliske: Fru Huskestuen sat i nesten tre timar med å fylla ut evalueringsskjema, eit arbeid som burde teke ein tredjedel av tida dersom dei elektroniske prosessane for ein gongs skuld hadde spelt på lag med henne… Så fekk ho dårleg tid og oppdaga at vinterjakken var gjengløymd i det andre bygget etter utevakt rett før juleverkstad. Så viste det seg at nøkkelkortet låg i lommen på den allereie nemnde jakken. Ho kom seg inn likevel, og sprang heim omtrent samtidig som det var på tide å kjøra til juleforening med venninner frå førti år tilbake-.

Ho kom seg i veg til rett tid med eit berenett fullt av uinnpakka julegavar, teip, julepapir og pakkelappar. Me kom til eit koseleg adventspynta hus med masse lys, heimelaga gløgg, fyr i peisen, graut, spekemat og ovnsvarme lussekattar. Huskestuen lånte eit rom og fekk pakka inn gavane me har tradisjon for å gje kvarandre, helst i innpakka tilstand. Så var det kaffi og julekaker og ei skikkeleg fredastund før bilen skulle heim att. Ute på trappa stod det lykter med levande lys, det var kaldt og stjerneklart og vakkert.

3A9AA46C-68F5-4F1D-845B-B71DD8C65E3D

Nå manglar fru Elvira bare I-paden sin, ho har vore på utkikk etter han sidan i dag morges, men han dukkar vel opp att. Sidan ho burde ha sove i fleire timar allereie sluttar ho her med ein lettare omskriven variant av Erik Bye sine ord i «Vår Herres klinkekule»: «Og drømmer at hun leter mer i morgen, og håper at hun finner den igjen».

Heidi