sporisand

Så fekk eg brukt gavekortet mitt på Wiig gartneri. Me haldt oss til spanske margeritter og stemorsblomar i fine fargar fordi dei skal vera spesielt hardføre, og i dette hjørnet av verda er det ikkje så lett å garantera sol og varme.

I går var eg og i lag med ein gjeng fantastiske damer, og eg veit nesten ingenting som eg trur må vera betre for helsa enn det å le høgt og lenge, vera med i samtalar om slikt som engasjerer, og å vera i lag med varme, kloke menneske som vil kvarandre alt vel. Det at ein har gått nokre mil saman gjennom år med solskin, svingar og motbakkar slik at ein er kjend i kvarandre sine historier er og ein fordel.

Eg spontanskreiv akkurat eit dikt om sterke damer ein kan lena seg mot, så her kjem det ferskaste diktet eg kan klara å spa opp.

Damer med varme supper,
lys i auga og på bordet
med nysteikte rundstykke,
gult smør og lyttande øyre
skal ein aldri undervurdera.
Det er slik livet,
komande generasjonar,
og generell kvinnehelse
blir løfta og boren vidare
på sterke armar
heilt over i gleda,
gleda, tryggleiken og handlekrafta.

Heidi

Det er sol ute, det er ikkje veldig varmt, men sola skin. Då kan me leva med at gradestokken ikkje kryp høgare opp enn til ni grader. «Sakta, men steg för steg går det framåt, det måste man tro», som Märta Tikkanen skriv i «Århundredets kärlekssaga.»
Sakta, men steg för steg prøver me å gjera hageflekken, terrassen og huset klart for sommaren. Det er ikkje slikt me er flinkast til, men hagen er veldig liten. For ikkje så veldig mange år sidan bygde me ei hagestove med glasskyvedører på terrassen. Nokre år har det nesten fungert som drivhus for Leif sine tomatar, agurkar og chili, men i år blir det mest utestove. Dei fine putene med markblomar, med heimesydde trekk, som me hadde arva etter svigermor, var blitt bleika og medtekne av mange år i skarp, sol, så på laurdag var me innom Ikea og handla med oss litt nye putetrekk. Det kom seg med det same saman med litt støvsuging og vasking. Rotet rundt får bli neste steg. Nå lurer me på å kjøra til eit hagesenter og kjøpa spanske margeritter, for i følgje far er det takknemlege blomar å begynna med i utepotter når veret framleis er kaldt. Det hadde jo vore fint med litt blomar. Eg har fått både oransje stemorsblomar og ein stor rosa hortensia i gave i sist veke, men dei får foreløpig bare vera ute på dagtid…

I går tok eg sykkelen for første gong for å sykla til sentrum etter sjukehusopphaldet. Det var pusteproblema etter å ha sykla opp ein motbakke som fekk meg på legevakta sist eg var ute og sykla, og plutseleg kjende eg ein litt panikkaktig følelse då eg skulle bruka sykkelen. Tenk om det same hende igjen, og så var me like langt… Sjølv om eg visste at det var ein heilt irrasjonell tanke, så ende eg faktisk med å sykla ein omveg utan motbakker. Heldigvis gløymde eg meg av, og tok den vanlege vegen heim, og det gjekk heilt fint. I den grad ein klarer å observera seg sjølv frå utsida, så er kroppslege reaksjonar ein studie verd. Eg fann ut at det nok var lurt at eg hadde bestemt meg for å halda meg heime i helga, for etter ein liten handletur med sykkel og kafebesøk med tidlegare kolleger, var eg meir sliten enn eg hadde trudd. Så skulle eg ut igjen i «syforening» om kvelden, men der vart eg henta og kjørt til døra etterpå. Kvelden var veldig koseleg og det å vera i lag med andre ser det ikkje ut som eg blir sliten av. Me åt deilig suppe med nybakt brød og store mengder jordbær etterpå. Synet av jordbær får eit eller anna inni i oss til å nesten tru at det er blitt sommar.

Skriving blir eg heller ikkje trøytt av. Eg er så priviligert at eg samarbeidar med mange flinke musikarar. I forigårs fekk eg ein fin melodi frå Arne Martin på ein salme eg hadde skrive, og i dag fekk eg ein nydeleg melodi frå Trond. Eg kjenner meg kjempeheldig kvar gong det bare ligg ein ny melodi på mobilen. Sidan eg ikkje utan vidare les noter så godt, får eg som regel ei lydfil i tillegg, og så er det bare å lytta i spenning. Det neste prosjektet trur eg blir ein salmetekst som så vidt har begynt å svive i hovudet mitt som eg vil at Anne Kristine skal setja melodi til. Det å jobba med salmar er ei stor glede. Etter konsertane for snart tre veker sidan spurde fleire om eg hadde gitt ut ei bok med salmetekstane og melodiane dei har fått. Det har eg ikkje gjort, men eg har tenkt mykje på at det kunne ha vore fint. Det som gjer det litt problematisk er dette med rettigheitar. Eg kunne nok blitt einig med dei som har laga melodier om korleis det kunne ordnast, men eg er usikker på korleis det er når noko er gitt ut som notar på ulike musikkforlag. Mistar ein på ein måte retten til å forvalta eige åndsverk, som det så fint heiter på fagspråket? Slike ting er eg ikkje flink til å setja meg inn i. Det eg veit er at det etter kvart har blitt mange tekstar som har fått seg melodiar. Nokre av dei har eg nesten heilt gløymt når eg tilfeldig finn dei ein plass og blir minna om eksistensen på desse. Eg er litt som eg var i skulen. Det er kjekkare å laga noko nytt enn å jobba vidare med noko ein har laga tidlegare.,,

Kanskje tida er komen for dei spanske margerittene? Så kan det vera det blir tid til litt tekstskaping etterpå før eg skal ut ein tur igjen i kveld.

Heidi

Framleis har eg stova full av vakre blomar. Alle bukettane eg har fått den siste halvanna veka står framleis, eg bare plukkar ut det som har begynt å visna kvar morgon, og så står dei der omtrent like fine. Ein skulle nesten tru at dei som har kjøpt blomar til meg har brukt eit fargekart med same koden, for alt saman passar så fint i lag. Eg måtte finna fram den rosa løparen frå ei skuffe fordi nå var det rosa og grlnt som gjaldt.

Dagane kjem og går og er gode. I dag er det tolv dagar sidan eg vart innlagd på akutttovervaking på sjukehuset. Det kjennest mest som ein bisarr draum eg drøymde og vakna frå, men eg må nok forhalda meg til at det var verkeleg. Livet normaliserer seg medan blomane står der og lever blomelivet sitt. I dag halverer eg mengda blodfortynnande som eg har teke etter at eg kom heim. Eg føler meg i grunnen heilt som vanleg. I alle fall så lenge eg skriv, strikkar, les, tenkjer og snakkar med folk. Når eg skal gjera husarbeid, gå små avstandar eller anna fysisk, kjenner eg at eg framleis ikkje er heilt tilbake til normalen. Men det kjem seg.

I helga som kjem hadde eg og Anne Mette planlagd tur til Hamar for å besøkja Astrid. Det har eg gleda meg til. Eg har sagt til dei to andre involverte at eg håpar å kunna reisa som planlagd, men at eg må venta til det nærmar seg for å bestemma meg heilt. Heilt fram til sundag var planen å setja seg på toget fredag morgon. Reiseplanen var som vanleg, eg med tog og Anne Mette med fly. I går kveld bestemde eg meg for at det kanske trass alt var lurast å ta det med ro heime denne helga og. Det er ein lang togtur for ei helg, og det som gjorde utslaget var nok at togtrafikken har vore så aldeles til ikkje å stola på det siste drøye året. Buss for tog kan vera ganske slitsamt, spesielt fordi ein ofte ikkje får vita det før rett før turen startar, og fordi mi erfaring er at det kan vera mykje venting, kanskje ein eller annan plass ute, og at det kan bli mykje byting av bussar og tog, og av og på med bagasje. Då Halvard var heime før påske vart toget hans innstild to gonger før han til slutt gav opp og sette seg på eit fly. Sjølv har eg opplevd å måtta venta over ein time i høljeregn på eit busstopp på Krossmoen…

Det hadde nok gått bra, og eg sørgjer litt over eigen bestemmelse om å halda meg heime, samtidig er det ein bagatell i den store samanhengen, eg kjem til å ha det heilt fint heime og. Eg har fått beskjed om å ikkje pressa meg dei første vekene, og då trur eg dette er den rettaste løysinga. Eg er van med at eg greier det meste om eg legg viljestyrken til, men kanskje dette ikkje er rett tid til å tøffa seg. Litt av grunnen er og at fleire av mine næraste har sagt at dei synest det ville vera mykje betre og meir betryggande at eg rett og slett prioriterte å ta det litt med ro.

Og korfor skriv eg om dette på bloggen? Det har vel knapt nok allmenn interesse om eg skal på togtur eller ikkje? Det er kanskje mest for å dokumentera litt for meg sjølv om desse litt rare vekene… Eg har dokumentert mai månad i livet mitt i meir enn tjue år. I dag har eg lese meg bakover for å hugsa kven eg og livet mitt var på denne datoen bakover i tida. Eg har møtt meg sjølv i mange dører, og funne ut at på mange måtar er lite forandra. Det er den same dama eg møter kvar gong. Likevel er det kanskje lov å håpa at me blir litt klokare og får litt meir erfaring frå kvart år som går.

Eitt er forandra dette året. For ein gongs skuld sit eg ikkje med høge aksle og redigerer boka frå skapande skriving i kulturskulen, eg skal ikkje ha ein einaste utviklingssamtale, ikkje skriva ei einaste vurdering, eg skal ikkje planleggja 17.mai-pynting av klasserom eller turar og utflukter i mai og juni, eg har ikkje ansvar for ei einaste forestilling, og treng ikkje reka rundt i butikkar for å finna rekvisittar. Eg kan rett og slett bruka tida mi som eg vil. Det inneber mellom anna at det er færre unnskuldningar for manglande innsats i hus og hage… Og det inneber at i staden for å vera på jobb skal eg om to timar møta dei andre pensjonistane frå Bryne skule til lunsj på Ritz. Jo då, ein skrid fram i alder og i beste fall i visdom, og det er vel på mange måtar bra…

Heidi

Nå kjem eg nesten rett frå open kyrkjekafé, og tenkte at det kunne vera dagens tema… For halvanna år sidan var me tre damer i diakoniutvalet som bestemte oss for å prøva ut noko me alle hadde gått og tenkt på. Kva om me av og til gjer kjellarstova i kyrkja om til kafé og lagar ein plass der folk kan koma og setja seg ned for ein prat og ein kopp kaffi? Me ville at det skulle vera eit lavterskeltiltak der alle i nærmiljøet kunne koma for å bruka kyrkja si til noko kvardagsleg, og for å møta nokon til uformell prat.

Vegen hit har vore litt kronglete og humpete midt i at det har vore fint. Me opplevde at når me inviterte til slike kveldar med lite eller ingenting program kom det færre enn me hadde håpa. Det å koma ein stad der det var lite folk, gjer at ein fort kan kjenna eit ansvar for at her må eg prata med mange og skapa god stemning, og så blir det ikkje heilt så avslappa å koma dit som me hadde tenkt.

Etterkvart begynte me å invitera nokon til å ha eit lite musikkinnslag for oss. Det kjende me var ein god idé, og nå etter jul har me teke endå eit steg vidare og invitert ein gjest kvar gong for å bidra med noko vedkomande er oppteken av. Me har hatt tema om å leva med demensdiagnose, om pilgrimsvandring, om å vera adoptivbarn på jakt etter biologiske foreldre, og me har hatt diktkveld.

I dag var Ståle Ree gjest hos oss. Han har nettopp gitt ut boka «Æg halte bare når æg går»! Boka er delvis ein biografi om kva eit liv kan innehalda frå det å bli påkjørd av ein lastebil som liten gut og å måtta vera aleine på sjukehus i månedsvis fordi besøk av foreldre bare gjorde sjuke barn urolege. Halvparten av boka er gode historiar, heilt sanne, halvsanne eller ikkje sanne i det heile tatt, som Ståle har brukt til å underhalda med gjennom eit langt liv som entertainer. Takk for at du kom og fekk oss til å le høgt og lenge, Ståle.

Sidan me er ei lita gruppe frivillige utan budsjett å lena oss mot, kan me bare tilby dei som deler med oss ein blomsterkvast eller litt sjokolade som takk for at dei kom. Det er me ærlege om når me spør nokon, og folk er forbausande generøse sjølv på dei premissane.

Me inviterer til open kyrkjekafé den første måndagen i månaden klokka 18.00- 19.00, bortsett frå i juli. Velkomen til alle som bur nære nok til å få det til. Dersom du kunne tenkja deg å bidra med eit innlegg på ca 20 minutt, eller kjenner nokon du trur me kunne spørja, er me og kjempetakknemlege. Dette er eit forum der det handlar om å dela med kvarandre.

Heidi

I dag starta sundagen med at eg blei med Leif til Stavanger på katolsk messe. Han blei oppteken i den katolske kyrkja i februar i fjor, så nå er me ein økumenisk familie. Til å begynna med syntest eg at det var ein skikkeleg dårleg idé at me skulle tilhøyra kvar vår kyrkje, men etter at eg fann ut at eg måtte respektera og velsigna hans vegar og val, så har det blitt noko eg lever godt med. Det betyr jo at me til saman får ganske mange impulser inn i livet vårt. Ofte går me i kvar vår kyrkje på sundag at, og nokre gonger går han i lag med meg. Eg har som oftast med meg mormorjentene og deltek på sundagsskule i lag med dei, men i dag var dei velkreiste, så då kunne det vera min tur til å flytta litt på meg.

Eg har framleis litt ei kjensle av å vera kyrkjeframand når eg er i St.Svithun, og det trur eg er ei ganske sunn erfaring. Liturgien er ikkje automatisert, i tillegg brukar dei andre melodiar, og nokre gonger ledd på latin det er litt vanskeleg å finna ut av. Det som er fint er at det er ein veldig samansett kyrkjelyd med menneske frå mange ulike nasjonaliteter. Det er alltid full kyrkje, sjølv om dei har mange messer på ulike språk kvar einaste sundag. Det som eg opplever som ei sorg, er at eg ikkje kan delta på nattverden fordi dei offisielt ikkje godkjenner nattverdfellesskap med dei som er medlemmar i den norske kyrkja. Det får ein vel bare respektera. I Taizé kan alle få nattverd på katolske messer, og det fekk me og på økumenisk retrett hos St.Josefsøstrene, så det blir gjort unntak. Det som var veldig fint i dag var at ei av salmene var henta frå Taizé-kommuniteten. Eg fekk veldig flashback til dei daglege bønene der, der desse songane blir sungne firstemde med klosterbrørne som solistar. Eg pleidde å setja meg i ei trapp, for å få litt ryggstø, dei fleste sat på golvet eller på bøneskamlar. Bak meg hadde eg ofte tyske Simone, som song så fint at det var som balsam for sjela å høyra stemmen hennar. Ho bydde og på halspastillar viss nokon, for eksempel meg, fekk ei hostekule. Ho kviskra at dei var så små at det gjekk godt å synga med dei i munnen.

Etter messa var det kyrkjekaffi og eit spennande seminar om Selja og Sunniva-legendene ved Ragnhild Aadland Høen, som sikkert mange har lese innlegg av i Vårt Land. Ho hadde eit sterkt og spesielt forhold til Selja, og familien hadde seld alt dei kunne unnvera for å kjøpa eit hus på Selja der dei håpar det etterkvart kan byggjast eit kloster. Me var på Selja sommaren for to år sidan, og me syntest og det var ei stor oppleving å vera der. Eg hugsar at eg sette meg i klosterruinane for å skriva på ein salme eg haldt på med, bare for det kjennest så fint å gjera det akkurat der. På same måten har eg fleire gonger betalt meg inn i Nidarosdomen for å kunna sitja der i fred og ro og skriva. Ho snakka om «thin places», stadar der mange får ei kjensle av å vera på ein heilag og spesiell plass. Første gongen eg høyrde det uttrykket var då me var på klosterøya Iona ute på Hebridane ein gong rundt århundreskiftet. Då møtte eg nokon som spurde om eg var pilgrim. Eg sa at på ein måte var eg vel det. Dei sa at dei og var pilgrimar, men til mi overrasking var det ikkje Iona-kommuniteten eller klosterruinane som var målet deira. Dei sa at dei ikkje rekna seg som kristne, men som menneske med eit meir alternativt syn som søkte «thin places» for å koma nærare andelege krefter.

Om eg skal ramsa opp stadar som eg opplever som spesielt fine og med ein heilt eigenarta fred, så vil eg framfor alt trekkja fram Iona, dit skulle eg svært gjerne koma tilbake. Denne vesle øya ute i havgapet med kyrkjer og klostrruinar frå keltisk tid, nesten utan bilar og med mange beitande sauer. Som eit fun- fact, som det så fint heiter, så var det faktisk ein golfbane der og. I den fasen då me var der var min kjære mann heilt hekta på golf, så me hadde med oss golfbagen, sjølv om bilen måtte stå igjen i Tobermory på den større øya Mull. Med mange tuver, og store mengdar sauelort trur eg ikkje golfbanen var det som gjorde størst inntrykk på han heller på Iona. Av andre stadar kan eg nemna Taizé, Nidarosdomen, Dyrskuplassen i Seljord rigga for Korsveifestival og som allereie nemd litt, Selja. Og så Vadstena i Sverige. For meg er det og absolutt ein slik plass.

Eg trur det bur ein pilgrim i veldig mange av oss, det er bare ikkje alle som går så langt…

Heidi

I går var maihimmelen blå, sjølv om vinden framleis var nokså kjøleg.

Etter sjukehusopphaldet skal eg prøva å leva mest mogleg som vanleg, aktivt, men utan å pressa meg for mykje. Eg fann ut at det perfekte turmålet for dagen måtte vera Ølbergstranda. Der er det så fint. Det går an både å gå langs stranda og vegen, og å slappa av på benkjer og svaberg. Dette viste seg å vera ein god idé som me langt i frå var aleine om. Det var lange køar framfor bua der dei sel den legendariske softisen og pølser og pommes frites. Me hadde bestemt oss for å feira livet og mai månad med kvar vår softis, så då var det bare å stilla seg i kø. Isen smakte nydeleg, og etterpå gjekk me tur. I mitt nokså rolege tempo gjekk det kjempefint. Me gjekk stien bortover og stranda tilbake. Barn og vaksne koste seg med alt frå vindtett turdress til bikini. Ein mann gjekk fram og tilbake med metalldetektoren sin, og eg lurde på kva han håpa på å finna. Dei aller modigste prøvde seg til og med på eit bad, men ut i frå lydane dei kom med, var det nokså tydeleg at sjøvatnet rett og slett var iskaldt. Likevel føltest det nesten som å trø over terskelen til ei ny og varmare årstid. Det såg og ut som om verda vart minst to hakk grønare bare frå soloppgang til solnedgang.

Dei siste dagane har eg lytta mykje til radioprogrammet «Drivkraft» i podcastvarianten. Eg liker så godt program der nokon opnar døra inn til sitt eige liv og deler av erfaringane sine. Dei får tid til å snakka og reflektera, og blir ikkje avbrotne heile tida. Det spesielle er at i eit slikt format framstår alle deltakarane som sympatiske og flotte personar som du kunne ha lyst til å bli kjend med. Mot slutten av programmet får alle det same spørsmålet dei skal svara på: «Kva er drivkrafta di?»

Eg har tenkt litt på kva eg ville svara om eg fekk eit slikt spørsmål på direkten. Eg trur eg har fleire drivkrefter. For det første så er eg utruleg interessert i andre menneske. Ordet forviten kunne eg ha brukt men det er så negativt lada at det unngår eg… Eg les med stor interesse portrettintervju av, eller biografiar om, menneske eg aldri har høyrd om. Eg synest det er utruleg spennande å tilfeldigvis høyra andre sine samtalar på bussen, og er vel av dei få som finn underhaldningsverdi i at folk snakkar i mobiltelefon på toget eller i butikken slik at alle kan høyra den høyrbare delen av samtalen. Heilt frå eg var lita har eg kunna sett på ei tilfeldig samling menneske i ein kø eller på veg ut av ein buss og lurt på korleis det hadde vore å blitt godt kjend med kvar og ein av dei. Var dei heilt som dei såg ut til? Hadde dei noko i livet sitt som var veldig hemmeleg? Kva gjorde dei når dei var aleine heime eller når dei skulle ut på noko? Var dei einsame, fattige eller kanskje veldig berømte? Av og til har eg nesten sørga litt over alle dei menneska me aldri får sjansen til å bli kjende med.

Ei anna drivkraft er at eg alltid har ein sterk trong til å skapa eit eller anna. Laga eit ansikt på tallerkenen når eg legg ned maten. Plukka alle blomane eg finn og sjå kva slags bukettar det går an å laga. Klippa ut store mengder bilete og tekst frå vekeblad og laga noko fint av det. Strikka med fargar som ingen trudde kunne bli fine saman. Laga ein song om noko du høyrde nokon seia i butikken… Eg har langt frå same drivkrafta når det gjeld kryssord, sudoku, puslespel og slikt som det finst ein fasit til. Eg hugsar at min hovudinnvending i tankane mot matematikken me hadde på barneskulen var at der sat me og brukte masse tid på å rekna ut noko som dei vaksne visste svaret på frå før. Så langt og ikkje lenger strekte fornuften seg.

Så har eg alltid masse eg har lyst til å seia til folk. Mange tankar eg har lyst til å setja ord på, og mykje eg har lyst til å diskutera på ein respektfull måte. Som min tidlegare kollega Tove D pleide å seia: «Det er ingenting farlig med å være ærlig og redelig uenige» … Eg kan synast det er veldig interessant å snakka med menneske som ser verda frå heilt andre vinklar enn meg, men kan nok rygga litt tilbake om tonen blir aggressiv eller veldig ovanfrå og ned. Konfliktar og slåsskampar klarer eg meg litt for godt utan.

Og så har eg alltid vore så meiningslaust glad i å leva. Eg veit ikkje korfor det er slik. Det er rein flaks. Og det er kanskje den delen av meg sjølv eg nødigst ville forandra på. Eg veit at mange menneske har opplevinga av at livet deira går i motbakke, og eg har den aller største respekt for dei som må kjempa mot depresjonar. Det er urettferdig at livet opplevest så ulikt frå person til person. Det eg er sikker på er at me alle ber fragment av kvarandre sine liv i hendene våre. Dersom me forstår at me har eit stort ansvar for å ta vare på kvarandre, og ikkje minst på alle som er barn, enten dei er våre eller andre sine, så trur eg at me ville kunna bli flinkare til å støtta kvarandre og forsiktigare med å dømma.

Heidi

I barndomen var det to dagar eg til å begynna med ikkje forstod var datoar. Det var «fystemai» og «syttanemai». I forhold til mange av dei eg kjenner som har meir akademisk bakgrunn, er eg så heldig å ha fått vakse opp med 1.mai feiring. Då eg var lita budde me i lag med mor sin familie, og onklane mine var ekte arbeidarpartifolk. Det var vel for så vidt besteforeldra mine og, sjølv om morfar var skomakar av yrke. For meg var første mai dagen då ein dressa seg opp og heiste flagget. I tillegg var det namnet på avisa som kom kvar morgon. Då eg lærde å lesa oppdaga eg at denne avisa eigentleg heitte Rogalands avis, men heime vart ho alltid omtala med det opprinnelege namnet «Fysste mai». Eg og bror min fekk vera med onklane mine for å sjå på feiringa i Stavanger. Me vart kledde i fine klede og reiste inn i onkel Magnus si gulgrøne folkevognsboble. Onklane mine var klare for feiring med masse cheseline i håret og kvite skjorter. Om dette skjedde to gonger, tre gonger eller fleire gonger er eg usikker på. For meg har det blitt ståande som ein rutine som alltid var slik. I Stavanger såg me på eit uendeleg langt tog med musikkorps, faner og alvorlege menn i frakk. Me fekk pølse i spisse kremmarhus og måtte passa oss for å ikkje grapsa ut kleda, og etterpå fekk me is og kanskje til og med ein heliumsballong på metallpinne.

Ei av dei store kulturelle hendingane eg hugsar frå barndomen var at me etterpå gjekk på folkefest i Bjergsted. Der var det ei jente litt eldre enn meg med lange knestrømper som song Evert Taube, «Pappa, kom hem, för jag lengtar etter dig, kom innan sommarn är slut lilla pappa,» slik eg hugsar det vart bror min, som var eitt år yngre enn meg og hadde fleire lopper i blodet lei før meg, og så var det å finna bilen og reisa heim att med gassballonger i fanget.

At farfar som var bonde, politikar for venstre og medlem i soknerådet absolutt ikkje syntest at første mai var ein dag som burde feirast oppdaga eg aldri, for me måtte reisa med ferge for å koma dit og det gjorde me aldri første mai.

Då me flytta til Ålgård, som framleis var ei industribygd på 60-talet der veldig mange jobba på DFU eller på «Fajansen på Figgen», var denne dagen ein høgtidsdag der og. Det var arrangement på Heradshuset for barn og familiar, og mange hadde fått pengar til å kunna snopa på Kafeen, som sikkert tjente godt i mai. På Heradshuset var det og diverse underhaldning. Eit år hugsar eg at Eva og Rita Ravndal fekk synga med bandet til storebroren Tony «Så en gang skal jeg dra til Kansas City, og kanskje finne oldefars saloon». Det var imponerande, eg syntest dei såg veldig proffe ut og song veldig fint. Eg trur til og med dei hadde kvar sin mikrofon. Men sidan Eva og Rita var store og kule jenter, eitt og to år eldre enn meg, var det heilt utelukka for meg å gå bort til dei og seia at dei song fint.

Ein gong då me kan ha vore tolv- tretten år gamle reiste eg og Jane til Sandnes for å sjå korleis dei feira første mai der. Sannsynlegvis var kanskje Rita og Karin saman med oss og. Me såg mannskoret Varden marsjera gjennom Langgata medan dei høgtideleg song «Kameraaater, kameraaater,» og «Den er vår, den er vår!». Etterpå trur eg kanskje me gjekk på Melkebaren og åt rundstykke og drakk brus.

Ein annan første mai eg hugsar veldig godt var då eg budde i Oslo i 1986. Eg var gravid og venta barn i midten av august, at han ikkje kom ut før det var blitt september er ein annan historie, den tek eg ikkje her. Det var ein nydeleg dag, sommaren hadde slått ned i byen. Eg var ute i raud mammakjole, og skoa vart så tronge og vonde at eg tok av meg skoa og gjekk barbeint i gatene. Dette var mindre enn ei veke etter Tsjernobylulukka, og før me visste så mykje om stråling og bequerell som vart dei store samtaleemna etter kvart. Dagen etter høyrde eg at nokon hadde oppfordra gravide til å halda seg innomhus på grunn av strålefaren. Eg vart ganske redd, men roa meg etter kvart, og heldigvis kom både eg og babyen uskadd frå det, om første mai-feiringa skulle ha utsett meg for nokon slags form for fare.

Og i dag? Eg har ikkje gått i 1. mai tog på veldig lenge, men har stor respekt for arbeiderrørsla og det som har skjedd i landet vårt for at folk skal ha det mest mogleg likt og dei same rettane same kven ein er og kva ein tener. Eg er bekymra for utviklinga som viser at ulikskapane mellom dei som har mest og dei som har minst er aukande. Spesielt tenkjer eg at barnefattigdom er veldig verd å vera obs på.

Utfordringane i tida er kanskje annleis enn det var på 20- talet. «Opp I som sulten knuget har», er kanskje ikkje fullt så aktuelt for dei fleste i landet vårt lenger. At det ikkje er samfunnsutfordringar lenger veit alle ville vera ei stor løgn å ropa ut, og endå større er dei globale utfordringane. Det er nok å ta tak i om ein framleis har lyst til å forandra verda.

Eg var barn under hippietida, men gammal nok til å få med meg «siste runde av Jesus bevegelsen» som ung og idealistisk tenåring.
I lærarskuletida hadde eg lilla skjørt, sjal og tresko, sjølv om eg nok oftare gjekk med dongeribukse og joggesko. Eg var medlem av framtida i våre hender, og kan framleis kjenna litt av dragninga mot «Katt og kanin og eit småbruk på Høland» som det heiter i ein gammal song. Eg tek og med litt frå ein tekst av Halvdan Sivertsen, til ære for 1.mai og «alt som ein gong var».

Du går enda rundt med hippiehår,
du har ei slengbukse frå fjerne år
fra du var med,
og du lev på det.
Du var ung og du var fri,
den sommeren i 69:
Da vi sang om kjærlighet og fred,
om ei felles jord, der vi sku rive muran ned.

Alle har sitt eget 69,
der vi står mens tida går forbi.
Og æ syns det er litt trist,
når du si takk førr sist,
det går greit, det går bra,
men ingenting er som da:
Da vi sang om kjærlighet og fred,
om ei felles jord, der vi sku rive muran ned.


Heidi

Det er siste dagen i april. I morgon er det mai og definitivt vår. Mai månad er alltid ein veldig velkomen gjest.

Som eg har vore inne på før denne veka, ikkje alt her i livet går som ei har tenkt og planlagd. Dette skulle ha vore ein stor dag for eldste mormorjenta mi og meg. Me hadde bedd henne fri frå skulen, og skulle setja oss på morgontoget til Oslo for å ha ei helg i lag med tante, onklar og to små syskenbarn.

Ho hadde gleda seg villt og uhemma, og teke telefonar til mormor av typen: «Hei, mommor, i dag æ de bara elleve dage te me ska te Oslo! Æg gleeeede mæg sånn!» Eg var inne på tanken om det var innanfor å reisa til Oslo nå, men legen på sjukehuset syntest ikkje at det var ein god idé. Ho ville i alle fall ikkje gjort det sjølv…

Og eg kjenner det var rett avgjersle å ikkje reisa, eg hadde ikkje følt meg heilt klar for ein så pass strabasiøs tur i dag. Spesielt ikkje med tanke på at eg i går fekk ein velkjend type melding frå Go -Ahead. «Toget du har billett til i morgon er dessverre innstilt, det blir sett opp buss for tog…»

Men det er aldri kjekt å skuffa nokon. Kofferten var funnen fram, og barnet hadde planlagd reise og opphald i lang tid. Ho er likevel stor nok til å forstå at akkurat denne gongen kunne det ikkje la seg gjera.

Her heime normaliserer livet seg langsamt. Huset er fullt av blomar. Dagane går i eit litt rolegare tempo enn vanleg, men i dag har eg fått skrive litt. Kvar dag har eg fått telefonar frå folk som lurer på korleis det går, blomsterbukettar og besøk. I dag kom mor og far ned med lefser, druer og Kvikk-Lunsj for eg måtte absolutt ikkje kava med å laga mat… Det var koseleg.

Faren min er nesten like flink til å leika «Vera- glad -leiken som Pollyanna i dei gamle barnebøkene. Når eit av barnebarna plutseleg måtte gipsast frå livet på grunn av ein hoftefeil var hans reaksjon som fylgjer: «Dette er verkeleg ein gledens dag. Tenk at dette vart oppdaga, då slepp ho store problem seinare i livet.»

I dag hadde han ei liknande tilnærming til jenta som måtte avlysa Oslo -turen. «Dette er ei veldig nyttig erfaring, altså. Alle menneske kjem til å møta skuffelsar i livet. Nå forstår ho korfor ho ikkje fekk reisa, og må leva med skuffelsen. Det er ei veldig god trening å læra seg til å måtta godta at noko ein har gleda seg til ikkje skjer likevel!»

Kanskje han har litt rett? Eg har jobba lenge nok med barn til å vita at det finst barn som må svelja alt for mange skuffelsar, og lenge til nok til å vita at når små og store skuffelsar blir eit mønster, då er det ikkje sunt lenger. Men at heilt vanlege barn som er godt oppfulgt på alle kantar av og til må leva med at noko dei har gleda seg til ikkje kan gjennomførast, det er vel kanskje ikkje direkte skadeleg…

Men visst skal me to på Oslotur med toget… Det vart bare ikkje akkurat i dag 🐦.

Heidi

Når eg skal kjenna at sjela er på plass i kroppen min og hjartet mitt på plass i livet mitt, synest eg at ein av dei beste stadane å finna denne tilstanden på er nede ved havet. Det er deilig å stå på stranda og vita at ein er ei bittelita brikke i det store spelet medan havet sine tunge og rytmiske hjerteslag slår mot stranda heilt utan at du treng å bidra på nokon som helst måte.

I går prøvde eg ut at det å gå ein tur på stranda er helsebot, sjølv om det var greitt å gå enda litt saktare enn eg pleier å gjera. Denne dagen var det ekstra forblåst, nokre stadar var det nesten som å gå i eit månelandskap.

Overskrifta på innlegget var noko som dukka opp då eg tenkte på dei merkelege døgna på sjukehuset. Av og til er det andre ting enn logikk og intellekt som held oss oppe. Eg er litt overraska over kor mykje humor eg opplevde midt i det heile, at eg til og med «kom litt på låtten» då dei sa at eg kunne sova trygt sidan ein person skulle sitja ved skjermen og fylgja med på hjartet mitt heile natta… Det var mange småting på overvakingsavdelinga som eg verkeleg mora meg over. Heldigvis har den eldste dotter mi, som for øvrig er den fødde stand- up-artist, den same mørke humoren som meg. Me sende meldingar til kvarandre og ringde, og eg lo så tårene trilla, eigentleg litt overraskande at eg hadde så stort behov for å le…

Og så har det vore så fint å oppleva kor mange fine folk eg kjenner, og kor mykje kjærleik og varme det er mellom menneska. Så mange fine ord, og så mange fine blomar. Det har vore så fint at så mange venner har vore innom meg, og å kjenna kor fint det er å ha ein familie.

I dag fekk me overraskande morgonlevering saman med ein fargerik bukett frå dei to yngste mine som bur i Oslo. Det var masse godsakar i den store øskja som kom, nydeleg eplemost, nysteikte rundstykke og ein veldig god gouda-ost frå eit lite gardsysteri. Me inviterte Inger og Arne på frokost, tende lys og hadde det fint.

På sjukehuset vart eg og veldig bevisst på kor fint det er å ha ei tru ein kan pakka varmt rundt seg sjølv. Eg har aldri i mitt liv følt ei så merkeleg ro, eg følte meg boren på englevenger og vart veldig beroliga av at eg visste eg var omgitt av forbøn. Eg er nesten sikker på at eg framleis har mykje ugjort på jorda, tenkte eg, og den tanken var så fin å halda fast i.

Paradoksalt nok er eg etter på ein måte å ha blitt fillerista av livet, meir sikker enn nokon gong på at det er utruleg sterke krefter i det gode …

Kvelden før eg vakna meg ein litt opphovna legg og begynte å engsta meg litt, haldt eg foredrag i Brynekyrkja om Håp og tru i kvardagen med fokus på håp i vanskelege tider. Dersom nokon har lyst kan dei faktisk gå inn og høyra på det ved å googla podcast Bryne kyrkja og klikka seg inn på menyen. Sjølv har eg ikkje høyrd på det. Eg veit jo kva eg sa, og eg synest framleis det er litt ubehageleg å høyra på sin eigen stemme.

Håp og varme tankar

Heidi

I går kom eg uforvarende til å leggja ut eit bilete på facebook som eigentleg bare skulle liggja ute på ein liten bestemorkonto på Instagram. Det er ei innstilling på den kontoen som gjer at viss det ikkje er skrudd av så kjem det samtidig ut på Facebook og….

Eg oppdaga ikkje før etter fleire timar då folk kontakta meg etter å ha sett på biletet at eg var på sjukehuset. Dei lurde på kva som var gale, og så måtte eg fortelja at eg hadde vore innlagd på SUS i helga med blodpropp i lungene, men var heime nå… Det høyrest jo veldig dramatisk ut, og er det og, men for meg vart dette ei annleis oppleving enn eg hadde tenkt viss nokon hadde fortald meg at dette skulle eg gjennom. Eg trur at eg som har vore » midt i stormen sitt auge» har vore meir roleg enn alle rundt som har engsta seg. Det er ganske utruleg, for eigentleg er eg både hypokondar og pyse når det gjeld sjukdom. Eg må bare seia at eg opplever å ha hatt englevakt sidan det vart oppdaga og behandla i tide

I januar skada eg ein muskel i leggen, og det har vore vondt opp i kneet. Det har vore vondt å gå, og derfor har eg, som har pleid å vera ganske flink til å gå tur, sitte mykje meir i ro og venta på at det skulle bli bra. I tillegg har arbeidsdagane mine bestått av å sitja og skriva i staden for å springa opp og ned trapper og gå rundt på skulen min. Dette er høgst sannsynleg grunnen til at det danna seg blodproppar i den, vonde foten, som forøvrig var i ferd med å bli bra igjen.

For nokre veker sidan høyrde eg tilfeldigvis om ein som hadde blodpropp i leggen utan at det vart oppdaga i første omgang. Eg blei fortald at om bare den eine leggen hovnar opp utan at ein har skada seg, så skal ein sjekka om det kan vera blodpropp. Sist sundag hadde eg vondt l leggen, men knytta det til den gamle skaden, og at eg hadde stått og gått mykje i helga. Om natta vart leggen vond og øm, det kunne minna litt om krampe. Dagen etter sa eg til Leif at viss leggen hadde vore hoven hadde eg nesten frykta blodpropp. Han såg at den vonde leggen var hovnare enn den andre, og sa at eg kanskje burde sjekka det hos legen.

Eg ringde ned til legekontoret og la opp til å bli beroliga: Dette er sikkert ingenting, men eg ville bare høyra om de synest det bør sjekkast. Eg kunne svara nei på det meste: Leggen var ikkje veldig hoven, han var ikkje hoven ved ankelen og ikkje misfarga. Og eg var vel ikkje kortpusta? Kortpusta nei, ikkje i det heile tatt… – Dei trudde ikkje det var noko å bekymra seg over, og eg var letta…

Det siste spørsmålet heilt på tampen vart liggjande og sviva i bakhovudet dei komande dagane. Var eg ikkje i ferd med å bli litt kortpusta? Eg bestemde meg for at det var bare psykosomatisk. Fordi dei hadde sagt ordet kortpusta vart eg plutseleg andpusten når eg gjekk opp trappa vår. For ei dramaqueen eg var… Tolte ikkje psyken min å høyra ordet kortpusta utan å gjera meg heilt nevrotisk. På torsdag melde eg Eva Mari som er sjukepleiar. Burde eg gå til lege? Eg sende bilete av begge leggene mine og. Det var då ikkje så stor forskjell? Ho sa at eg måtte koma meg til lege for sikkerheits skuld. Det måtte eg lova. Og profesjonelt kommenterte ho at ein ikkje kunne lesa av grad av hevelse på eit bilete, då måtte ein bruka målband… Ja, då fekk eg kanskje ringa legen, men nå var det for seint, så det fekk bli i morgon.

Eg skulle i veg på sokneråd om kvelden og tok sykkel for å sjekka om eg blei meir andpusten enn normalt. Det var forferdeleg. Då eg kom fram etter ein kort motbakke på sykkelen vart eg ståande utanfor kyrkja og hiva etter pusten utan å føla at eg fekk kontroll på han. Ein som og skulle på møtet, helste muntert: «Ja, ja, det er i motbakkar me kjenner at me lever!» Eg prøvde å nikka muntert, for eg hadde ikkje pust nok til å svara. Så kom den handlekraftige nestleiaren i rådet. ( Eg har ikkje spurd om å få bruka namnet hennar her). » Er du dårleg?» Eg fekk til slutt hiksta fram at eg bare måtte få pusten tilbake. «Dette er ikkje normalt, Heidi. Du syklar jo så mykje, og eg har aldri sett deg slik. Eg går ikkje frå deg nå, enten kjører eg deg heim eller til legevakta! » Me fekk ringd Leif og han henta meg til øyeblikkeleg konsultasjon på legevakta. Eg forklarte den veldig hyggelege legen at anfallet ved kyrkja kanskje var panikkangst fordi eg var hypokondar og hadde fått for meg at eg kanskje hadde blodpropp. Han såg på meg: «Pleier du få slike anfall?» «Eg, nei, aldri…» Då syntest han me skulle ta det på alvor…

Nokre timar seinare vart eg køyrd inn i ein lunge CT maskin. Etterpå sa sjukepleiaren at eg nok måtte førebu meg på dårleg nytt, for radiografen hadde sett noko… Det viste seg at dei hadde funne fleire blodproppar. Så var det hjarteultralyd og masse elektrodar. Ikkje lenge etter låg eg på ryggen i ei seng på overvakinga tilkopla alt mogleg. Ein sjukepleiar sa at nå kunne eg sova trygt, for dei skulle overvaka hjartet mitt heile natta og ikkje ta auga av meg eller skjermen…

Eg tenkte med meg sjølv at behovet for det kanskje ikkje høyrdest ut som den tryggaste situasjonen i verda… Så låg eg der, fortumla og forundra. Eg skulle jo bare sykla til eit møte… Eg sov ingenting den natta, men kjende meg roleg og trygg sjølv om eg tenkte eg hadde god grunn til å vera livredd. Nå måtte eg bare stola på helsevesenet og at eg var i Gud sine hender.

Nå er eg heime att, og føler meg letta og takknemleg. Forstår at eg faktisk var i livsfare, men at dette ser ut til å gå bra. Livet er vakkert og dyrebart. I løpet av dei få dagane eg var i sjukehusbobla har våren eksplodert og det er berusande grønt og fint ute. Nå skal me til stranda og gå ein liten tur. Ta vare på kvarandre de som les dette. Eg har fått så utruleg mykje varme og støtte frå familie og venner desse dagane. Ofte gløymer me å vera takknemlege for at me har kvarandre, og så blir me plutseleg minna om alt me har.

Heidi