sporisand

Det er siste dagen i april. I morgon er det mai og definitivt vår. Mai månad er alltid ein veldig velkomen gjest.

Som eg har vore inne på før denne veka, ikkje alt her i livet går som ei har tenkt og planlagd. Dette skulle ha vore ein stor dag for eldste mormorjenta mi og meg. Me hadde bedd henne fri frå skulen, og skulle setja oss på morgontoget til Oslo for å ha ei helg i lag med tante, onklar og to små syskenbarn.

Ho hadde gleda seg villt og uhemma, og teke telefonar til mormor av typen: «Hei, mommor, i dag æ de bara elleve dage te me ska te Oslo! Æg gleeeede mæg sånn!» Eg var inne på tanken om det var innanfor å reisa til Oslo nå, men legen på sjukehuset syntest ikkje at det var ein god idé. Ho ville i alle fall ikkje gjort det sjølv…

Og eg kjenner det var rett avgjersle å ikkje reisa, eg hadde ikkje følt meg heilt klar for ein så pass strabasiøs tur i dag. Spesielt ikkje med tanke på at eg i går fekk ein velkjend type melding frå Go -Ahead. «Toget du har billett til i morgon er dessverre innstilt, det blir sett opp buss for tog…»

Men det er aldri kjekt å skuffa nokon. Kofferten var funnen fram, og barnet hadde planlagd reise og opphald i lang tid. Ho er likevel stor nok til å forstå at akkurat denne gongen kunne det ikkje la seg gjera.

Her heime normaliserer livet seg langsamt. Huset er fullt av blomar. Dagane går i eit litt rolegare tempo enn vanleg, men i dag har eg fått skrive litt. Kvar dag har eg fått telefonar frå folk som lurer på korleis det går, blomsterbukettar og besøk. I dag kom mor og far ned med lefser, druer og Kvikk-Lunsj for eg måtte absolutt ikkje kava med å laga mat… Det var koseleg.

Faren min er nesten like flink til å leika «Vera- glad -leiken som Pollyanna i dei gamle barnebøkene. Når eit av barnebarna plutseleg måtte gipsast frå livet på grunn av ein hoftefeil var hans reaksjon som fylgjer: «Dette er verkeleg ein gledens dag. Tenk at dette vart oppdaga, då slepp ho store problem seinare i livet.»

I dag hadde han ei liknande tilnærming til jenta som måtte avlysa Oslo -turen. «Dette er ei veldig nyttig erfaring, altså. Alle menneske kjem til å møta skuffelsar i livet. Nå forstår ho korfor ho ikkje fekk reisa, og må leva med skuffelsen. Det er ei veldig god trening å læra seg til å måtta godta at noko ein har gleda seg til ikkje skjer likevel!»

Kanskje han har litt rett? Eg har jobba lenge nok med barn til å vita at det finst barn som må svelja alt for mange skuffelsar, og lenge til nok til å vita at når små og store skuffelsar blir eit mønster, då er det ikkje sunt lenger. Men at heilt vanlege barn som er godt oppfulgt på alle kantar av og til må leva med at noko dei har gleda seg til ikkje kan gjennomførast, det er vel kanskje ikkje direkte skadeleg…

Men visst skal me to på Oslotur med toget… Det vart bare ikkje akkurat i dag 🐦.

Heidi

Når eg skal kjenna at sjela er på plass i kroppen min og hjartet mitt på plass i livet mitt, synest eg at ein av dei beste stadane å finna denne tilstanden på er nede ved havet. Det er deilig å stå på stranda og vita at ein er ei bittelita brikke i det store spelet medan havet sine tunge og rytmiske hjerteslag slår mot stranda heilt utan at du treng å bidra på nokon som helst måte.

I går prøvde eg ut at det å gå ein tur på stranda er helsebot, sjølv om det var greitt å gå enda litt saktare enn eg pleier å gjera. Denne dagen var det ekstra forblåst, nokre stadar var det nesten som å gå i eit månelandskap.

Overskrifta på innlegget var noko som dukka opp då eg tenkte på dei merkelege døgna på sjukehuset. Av og til er det andre ting enn logikk og intellekt som held oss oppe. Eg er litt overraska over kor mykje humor eg opplevde midt i det heile, at eg til og med «kom litt på låtten» då dei sa at eg kunne sova trygt sidan ein person skulle sitja ved skjermen og fylgja med på hjartet mitt heile natta… Det var mange småting på overvakingsavdelinga som eg verkeleg mora meg over. Heldigvis har den eldste dotter mi, som for øvrig er den fødde stand- up-artist, den same mørke humoren som meg. Me sende meldingar til kvarandre og ringde, og eg lo så tårene trilla, eigentleg litt overraskande at eg hadde så stort behov for å le…

Og så har det vore så fint å oppleva kor mange fine folk eg kjenner, og kor mykje kjærleik og varme det er mellom menneska. Så mange fine ord, og så mange fine blomar. Det har vore så fint at så mange venner har vore innom meg, og å kjenna kor fint det er å ha ein familie.

I dag fekk me overraskande morgonlevering saman med ein fargerik bukett frå dei to yngste mine som bur i Oslo. Det var masse godsakar i den store øskja som kom, nydeleg eplemost, nysteikte rundstykke og ein veldig god gouda-ost frå eit lite gardsysteri. Me inviterte Inger og Arne på frokost, tende lys og hadde det fint.

På sjukehuset vart eg og veldig bevisst på kor fint det er å ha ei tru ein kan pakka varmt rundt seg sjølv. Eg har aldri i mitt liv følt ei så merkeleg ro, eg følte meg boren på englevenger og vart veldig beroliga av at eg visste eg var omgitt av forbøn. Eg er nesten sikker på at eg framleis har mykje ugjort på jorda, tenkte eg, og den tanken var så fin å halda fast i.

Paradoksalt nok er eg etter på ein måte å ha blitt fillerista av livet, meir sikker enn nokon gong på at det er utruleg sterke krefter i det gode …

Kvelden før eg vakna meg ein litt opphovna legg og begynte å engsta meg litt, haldt eg foredrag i Brynekyrkja om Håp og tru i kvardagen med fokus på håp i vanskelege tider. Dersom nokon har lyst kan dei faktisk gå inn og høyra på det ved å googla podcast Bryne kyrkja og klikka seg inn på menyen. Sjølv har eg ikkje høyrd på det. Eg veit jo kva eg sa, og eg synest framleis det er litt ubehageleg å høyra på sin eigen stemme.

Håp og varme tankar

Heidi

I går kom eg uforvarende til å leggja ut eit bilete på facebook som eigentleg bare skulle liggja ute på ein liten bestemorkonto på Instagram. Det er ei innstilling på den kontoen som gjer at viss det ikkje er skrudd av så kjem det samtidig ut på Facebook og….

Eg oppdaga ikkje før etter fleire timar då folk kontakta meg etter å ha sett på biletet at eg var på sjukehuset. Dei lurde på kva som var gale, og så måtte eg fortelja at eg hadde vore innlagd på SUS i helga med blodpropp i lungene, men var heime nå… Det høyrest jo veldig dramatisk ut, og er det og, men for meg vart dette ei annleis oppleving enn eg hadde tenkt viss nokon hadde fortald meg at dette skulle eg gjennom. Eg trur at eg som har vore » midt i stormen sitt auge» har vore meir roleg enn alle rundt som har engsta seg. Det er ganske utruleg, for eigentleg er eg både hypokondar og pyse når det gjeld sjukdom. Eg må bare seia at eg opplever å ha hatt englevakt sidan det vart oppdaga og behandla i tide

I januar skada eg ein muskel i leggen, og det har vore vondt opp i kneet. Det har vore vondt å gå, og derfor har eg, som har pleid å vera ganske flink til å gå tur, sitte mykje meir i ro og venta på at det skulle bli bra. I tillegg har arbeidsdagane mine bestått av å sitja og skriva i staden for å springa opp og ned trapper og gå rundt på skulen min. Dette er høgst sannsynleg grunnen til at det danna seg blodproppar i den, vonde foten, som forøvrig var i ferd med å bli bra igjen.

For nokre veker sidan høyrde eg tilfeldigvis om ein som hadde blodpropp i leggen utan at det vart oppdaga i første omgang. Eg blei fortald at om bare den eine leggen hovnar opp utan at ein har skada seg, så skal ein sjekka om det kan vera blodpropp. Sist sundag hadde eg vondt l leggen, men knytta det til den gamle skaden, og at eg hadde stått og gått mykje i helga. Om natta vart leggen vond og øm, det kunne minna litt om krampe. Dagen etter sa eg til Leif at viss leggen hadde vore hoven hadde eg nesten frykta blodpropp. Han såg at den vonde leggen var hovnare enn den andre, og sa at eg kanskje burde sjekka det hos legen.

Eg ringde ned til legekontoret og la opp til å bli beroliga: Dette er sikkert ingenting, men eg ville bare høyra om de synest det bør sjekkast. Eg kunne svara nei på det meste: Leggen var ikkje veldig hoven, han var ikkje hoven ved ankelen og ikkje misfarga. Og eg var vel ikkje kortpusta? Kortpusta nei, ikkje i det heile tatt… – Dei trudde ikkje det var noko å bekymra seg over, og eg var letta…

Det siste spørsmålet heilt på tampen vart liggjande og sviva i bakhovudet dei komande dagane. Var eg ikkje i ferd med å bli litt kortpusta? Eg bestemde meg for at det var bare psykosomatisk. Fordi dei hadde sagt ordet kortpusta vart eg plutseleg andpusten når eg gjekk opp trappa vår. For ei dramaqueen eg var… Tolte ikkje psyken min å høyra ordet kortpusta utan å gjera meg heilt nevrotisk. På torsdag melde eg Eva Mari som er sjukepleiar. Burde eg gå til lege? Eg sende bilete av begge leggene mine og. Det var då ikkje så stor forskjell? Ho sa at eg måtte koma meg til lege for sikkerheits skuld. Det måtte eg lova. Og profesjonelt kommenterte ho at ein ikkje kunne lesa av grad av hevelse på eit bilete, då måtte ein bruka målband… Ja, då fekk eg kanskje ringa legen, men nå var det for seint, så det fekk bli i morgon.

Eg skulle i veg på sokneråd om kvelden og tok sykkel for å sjekka om eg blei meir andpusten enn normalt. Det var forferdeleg. Då eg kom fram etter ein kort motbakke på sykkelen vart eg ståande utanfor kyrkja og hiva etter pusten utan å føla at eg fekk kontroll på han. Ein som og skulle på møtet, helste muntert: «Ja, ja, det er i motbakkar me kjenner at me lever!» Eg prøvde å nikka muntert, for eg hadde ikkje pust nok til å svara. Så kom den handlekraftige nestleiaren i rådet. ( Eg har ikkje spurd om å få bruka namnet hennar her). » Er du dårleg?» Eg fekk til slutt hiksta fram at eg bare måtte få pusten tilbake. «Dette er ikkje normalt, Heidi. Du syklar jo så mykje, og eg har aldri sett deg slik. Eg går ikkje frå deg nå, enten kjører eg deg heim eller til legevakta! » Me fekk ringd Leif og han henta meg til øyeblikkeleg konsultasjon på legevakta. Eg forklarte den veldig hyggelege legen at anfallet ved kyrkja kanskje var panikkangst fordi eg var hypokondar og hadde fått for meg at eg kanskje hadde blodpropp. Han såg på meg: «Pleier du få slike anfall?» «Eg, nei, aldri…» Då syntest han me skulle ta det på alvor…

Nokre timar seinare vart eg køyrd inn i ein lunge CT maskin. Etterpå sa sjukepleiaren at eg nok måtte førebu meg på dårleg nytt, for radiografen hadde sett noko… Det viste seg at dei hadde funne fleire blodproppar. Så var det hjarteultralyd og masse elektrodar. Ikkje lenge etter låg eg på ryggen i ei seng på overvakinga tilkopla alt mogleg. Ein sjukepleiar sa at nå kunne eg sova trygt, for dei skulle overvaka hjartet mitt heile natta og ikkje ta auga av meg eller skjermen…

Eg tenkte med meg sjølv at behovet for det kanskje ikkje høyrdest ut som den tryggaste situasjonen i verda… Så låg eg der, fortumla og forundra. Eg skulle jo bare sykla til eit møte… Eg sov ingenting den natta, men kjende meg roleg og trygg sjølv om eg tenkte eg hadde god grunn til å vera livredd. Nå måtte eg bare stola på helsevesenet og at eg var i Gud sine hender.

Nå er eg heime att, og føler meg letta og takknemleg. Forstår at eg faktisk var i livsfare, men at dette ser ut til å gå bra. Livet er vakkert og dyrebart. I løpet av dei få dagane eg var i sjukehusbobla har våren eksplodert og det er berusande grønt og fint ute. Nå skal me til stranda og gå ein liten tur. Ta vare på kvarandre de som les dette. Eg har fått så utruleg mykje varme og støtte frå familie og venner desse dagane. Ofte gløymer me å vera takknemlege for at me har kvarandre, og så blir me plutseleg minna om alt me har.

Heidi

Frå mitt lettare skambelagde liv som kreativ kaotikar.

I går skulle eg innom nettbanken for å sjekka noko. Då fekk eg beskjed om at bankID-en min måtte revitaliserast. For å koma dit måtte eg først bruka brikka, som eg heldigvis fann i rett skuffe, så langt alt bra. Men så var neste steg at eg skulle skriva inn det personlege passordet mitt. Det viste seg at det personlege passordet ikkje fungerte. Ja, nei, jo, det var viss sant… Eg måtte få nytt passord for eit halvt års tid sidan, og då fekk eg ikkje bruka det gamle som eg alltid har brukt… Kva var det for eit passord, igjen?
Var det …..? Nei, det var viss det nye google-passordet. Ikkje var det koden på bankkortet mitt heller… Då må det kanskje vera…? Eller var det det siste passordet på PC-en på jobb…? Ein får prøva…

Ja visst ja, eller Nei visst, nei. Det var feil, og i tilegg får eg opp ei melding om at eg ikkje får fleire forsøk fordi eg har tasta inn for mange feil passord… Av og til lækjer tida alle sår, så då eg prøvde igjen i dag hadde eg eit håp om å få det til, men nei, tilgangen var framleis sperra…

Då var det bare å bita i det sure eplet og ringa kundeservice… Først måtte eg svara på spørsmål om kva det gjaldt.
-Gjeld det kontoar i DNB?
-Eh, ja…

Så får eg får litt panikk, eg har konto i Sbanken, men den er jo gått saman med DNB. Svarte eg feil? Eg legg på før eg får nye spørsmål. Eg får høyra med økonomen min, som eg forøvrig deler husvere med. Han meinte at eit ja, til den automatiske samtalepartnaren som spurde om det gjaldt konto i NSB måtte vera korrekt svar…

Eg kjenner meg litt stressa. Korfor får det å ringa kundeservice i ein bank gjer meg meir nervøs enn å snakka til ei stor forsamling kan forklarast med at når det gjeld økonomi føler eg meg alltid på bortebane. Dei kan fort koma til å spørja om ting eg ikkje kan svara på. I tilfelle jernteppe når dei spør om personnummeret mitt, så skriv eg det ned og har det framfor meg på bordet. Eg legg og fram bankkort og kodebrikke, ein veit aldri heilt kva ein kan trengja.

Så slår eg nummeret igjen, og automaten stiller eit litt strengt spørsmål:
-Eg ser at du nettopp ringde, gjeld det det same?
– Ja. (litt nølande):
– Svarte du ja eller nei?
– Ja, eg svarte ja!

Så er det uendeleg lang venting med ein mild stemme ca annankvart minutt som fortel at det er stor tilgang på linja i dag, og at eit alternativ kanskje kan vera å chatta med ein automatisk rådgjevar?

Eg ventar med høgtalar på. Prøver å rydda litt, men det gjeld å vera klar i tankane det sekundet eg kjem gjennom.

Endeleg ein tålmodig damestemme som sikkert er van med å bli ringd opp av rotekoppar som har gløymd passorda sine. Ho forsikrar meg om at ho skal hjelpa meg, og at ho håpar eg forstår at ho bare må stilla meg nokre kontrollspørsmål. Eg hugsar det som har vore kontrollspørsmål før, namna på to av onklane mine, og namnet på den første katten min, men i dag skulle det ikkje vera så enkelt.

– Da spør jeg deg: Hvor mye penger, sånn ca er det på sparekontoen din.
– Eh… Nå må eg innrømma at eg vart veldig usikker.
– Ok, jeg kan spørre om noe annet. Hvor mye har du på brukskontoen din?
– Oj, nei, det vart eg usikker på og. (Ler litt nervøst.) Uff, eg må bare innrømma at eg er under middels interessert i økonomi.
– Jeg forstår.
(Stemmen er tålmodig, men det forsåt ho heilt sikkert ikkje. Folk som jobbar i kundeservice i ein bank har nok full kontroll på eigne kontoar.)

Nå er eg skikkeleg stressa. Kanskje eg framstår som mindre begava, dement eller som ein svindlar?

– Men du husker kanskje hvilken butikk du brukte bankkortet ditt i sist?
– Ehh, nå må eg tenkja meg om… Jo, eg trur det var Kiwi Rosseland på Bryne.

Heldigvis er ho nøgd med svaret, og heldigvis hugsar eg at eg har fast overføring til Redd Barna, og kva adresse eg budde på før.
Eg er innvilga tilgang til eigen konto, takk og lov for det… Nå må eg bare prøva å klekka ut ein god og trygg plan for å hugsa det nye passordet eg må laga meg…

Fortel meg, ein eller annan at eg ikkje er aleine med å koma i slike situasjonar med jamne mellomrom. Eg lovar meg sjølv bot og betring, eg skal prøva å hugsa kva eg har på kontoane mine i tilfelle eg må ringa banken…

Eg trur me treng tusen år til med evolusjon før slike hjernar som min har stålkontroll på å hugsa passord. Det er jo så uoverkomeleg mange av dei…

Først var eg fortvila over å bruka så lang tid på å finna ut av dette, og likevel set eg meg ned og brukar like lang tid på eit blogginnlegg. Eg har vel ei slags tru på at slike situasjonar må skrivast ned… For å skapa forståing for andre med same eventuelt framleis ikkje oppdaga diagnose som meg.

Eg får melding på mobilen at eg skal evaluera samtalen eg hadde med banken på ein skala frå 1-6 der seks er høgast. Raust trykkjar eg eit sekstal. Det er sikkert utruleg irriterande å ha ein jobb som dei har. Kanskje dei akkurat nå sit i matpausen og diskuterer engasjert kor sjokkerte dei er over økonomikompetansen i det norske folket. Det unnar eg dei…

Heidi

Eg er eit forskåna menneske, det seier eg med takksemd. Eg har kjend på fortvilinga over alt som er gale her i verda, og på angsten for alt vondt som skal skje.

Det å oppleva det verste av alt, har eg så langt ikkje måtta kjenna på, og eg har vore så heldig at eg ikkje har fått smaka på depresjonar, noko eg har sett andre måtta slita med og som eg har veldig stor respekt for. Liding og tunge tankar og kjensler er ein stor del av det å vera menneske. Me lever med dette sårbare at det meste faktisk kan skje oss, og at vonde ting til ei kvar tid skjer med andre menneske.

Påsken er historia om det ordlause mysteriet. Her er det svik, knuste håp, grenselaus liding og menneskeleg vondskap sett i system.
Alt som barn hadde eg mange spørsmål knytta til om dette verkeleg måtte skje. Og viss det måtte henda, var då dei innblanda menneska bare marionetter som måtte bidra til at Guds vilje skulle skje? Framleis er mykje i påskemysteriet lukka gåter for meg, men eg sluttar aldri å la meg fascinera av desse historiane som seier mykje om livet, både det me forstår og ikkje forstår. Det største mysteriet, og den sterkaste konklusjonen for meg, er at Kristus var sterkare enn døden. Livet var sterkare enn døden, kjærleiken var sterkare enn hatet. Det gir håp i ei kronglete samtid, der det er lett å kjenna seg liten og makteslaus.

I lyset, eller kanskje heller mørket frå langfredag, hadde eg lyst til å prøva å skriva ein salmetekst som rommar noko av denne smerta. Denne teksten har ligge på skrivebordet mitt sidan før påske. I dag legg eg han rett og slett ut, og er open for innspel.
På salmeseminar har eg fleire gonger høyrd om Svein Ellingsen som let salmetekstar liggja i skrivebordsskuffa i månadar og år heilt til han var sikker på at det var akkurat slik den teksten skulle vera. Eg innser at eg på alle vis har mykje å læra av den fantastiske salmediktaren Svein Ellingsen, men av og til får eg bare veldig lyst til å dela ferskvare og gjerne få innspel frå andre…

*

Når trøysta er blitt borte,
og livet blir eit sår,
når angsten slit i kroppen,
og tida bare går
heilt utan ro og glede,
når håpet snur seg vekk,
når tilliten har visna
med dagane som gjekk.

Når hendene er kalde,
og hjartet slår og slår,
heilt utan mål og meining
i timane som går.
Når alle våre tårer,
blir tørrare enn sand,
og ord heilt utan meining
dei einaste me kan.

Kom trøyst oss, Gud som er her
sjølv om me ikkje ser.
Kom til oss du som høyrer
kvar bøn me ikkje ber.
du som er kjend med liding,
og sjølv veit alt om svik,
som ropte ut di avmakt,
eit mørkt og einsamt skrik.

Du Gud som kjenner mørket,
du som er den som er,
du som er bare kjærleik,
kom sjå til dine her,
for kjærleik rommar smerte,
la kjærleik bli ei bru
til oss som lite skjøner,
Vår Gud, kom trøyst oss du.

*

Heldigvis er eg viss fødd som ein «håplaus håpar», ein som ikkje kan la vera å håpa på at gode ting skal skje. Eg trur at det å løfta håpet høgt opp er noko av det viktigste me er kalla til. Det er så lett å la seg overvelda av alt det vonde me høyrer om i verda, og nesten gløyma alt det gode og håpefulle som faktisk finst og som faktisk skjer.

Sundag 19. april skal eg snakka om «Tru og håp i kvardagsliv» på kveldsgudstenesten i Bryne kyrkje klokka sju om kvelden, så nå sviv det mange håpstankar som prøver å finna dei gode og rette orda. Det blir spennande.

Eg skal og vera med på to konsertar som eg gler meg veldig til, så dette blir ei spennande veke på mange måtar.

Og for å skifta stilnivå sånn avslutningsvis. For dei som får kalde føter av at ting er som dei er kan det vera lindrande å strikka seg eit par varme restegarnssokkar, slike som dei eg blei ferdig med i går. Eg oppdaga først då eg tok biletet at eg har kome til å leggja inn ein liten stripefeil, men det er slikt som skjer i det ekte levande livet. Så må eg innrømma at dei heimestrikka sokkane eigentleg er meir meg enn den elegante tangodama på bileta over, men i kunsten kan ein drøyma seg til venger ein ikkje har…

Heidi

Då det var på høg tid for Abraham
å sjå seg om etter pensjonistleilegheit,
fekk han det store kallet.

Noa sin alder då han havna i båtbyggjarbransjen
treng me ikkje ein gong å nemna.

Det er fint for den store forteljinga
at Abraham ikkje var fastlåst
til pensjonistavtalar,
stolen framfor fjernsynet,
aldersbustad i syden eller trim for eldre.

Forunderleg å kunna innsjå
at livet går vidare med nye vegar,
heilt til siste porten ein dag dukkar opp.

Bare vita at vegane går vidare,
at alle dagar kan bera med seg under
under, og kallet til å vera andre til velsigning

I Gud sine tidslinjer bur tida og livet,
skulle ikkje kvar dag og time
av livet vårt vere velsigna?

Me skulle alltid sjå oss om
forvitne og fulle av livsmot
for å skimta dei nye vegane
og med glede våga oss vidare.

***

I november var eg i kyrkja og høyrde Hans Johan Sagrusten snakka om Første Mosebok. Han har skrive ei bok om temaet: «Fyrste Mosebok- ein livsvisjon», som eg allereie hadde lese med stor glede, og kan anbefala til alle som er glade i dei gamle opphavsforteljingane dei fleste av oss vel hugsar frå skulen.

Diktet over er direkte inspirert av han og noko av det han sa om kor allmenmenneskelege desse historiane er, og korleis me alle kan spegla liva våre i dei. I fylgje han er essensen av Første Mosebok at «Livet går vidare» og «Gud er med». Dei djupaste menneskelege erfaringane har mennesket erfart sidan urtida. Dette sjølv om dei historiane stammar frå var nomadar som levde i telt og vandra rundt med dyra sine, og ikkje visste noko av det me veit om teknologi, moderne liv og moderne samfunnsordningar.

Dei djupaste erfaringane har me likevel til felles. Menneske blir fødde, menneske elskar, beskyttar, oppdreg barn og slåst med kvarandre. Menneska erfarer forelsking, Gudsnærver, sjalusi, konkurranse, alderdom og død. Dei mistar dei dei er glade i, og kjenner djup sorg. Dei gravlegg sine kjære og tek med historiane om dei vidare. Dei går gjennom vanskelege tider og kjemper tunge kampar, men livet går vidare og Gud er med. At menneska i urhistoriane blir mytisk/ mystisk gamle, er ein slags parentes i det heile som det finst teoriar om. Det viktige er at mennesket sin livsveg går vidare heilt til livet kjem til ein ende, og menneska ber kvarandre sine liv, og minne om andre sine liv i hendene sine. Ingen blir pensjonert frå eige liv. Ein går vidare og har ein funksjon så lenge livsvegen er der.

Eg hadde ikkje tenkt det då eg begynte å skriva, men eg trur eg skal ta med meg det andre Sagrusten-inspirerte diktet som eg reinskreiv for ein halvtime sidan saman med diktet over. For meg er dette eit fredsdikt, eit miljøverndikt og eit dikt om samfunnsengasjement. Det kan sikkert lesast på andre måtar og.

Eg og Kain

Kvifor ser du ned?
sa Herren
då Kain ikkje ville møta blikket hans.

Eg er då ikkje sett til å vakta bror min
svarde Kain,
framleis med blikket mot jorda.

Eg lurer på om eg ser
dei same spora i molda,
dei same insekta kravlande over bakken
som Kain såg den gongen,
her eg står og ser ned.

Og dersom nokon lurer på korfor eg har med eit bilete av havregrøten eg laga til frokost i går…
Så tenkjer eg at nye dagar, nye begynnelsar og nye krefter er ein fin kommentar til resten av teksten…

Heidi

Me tel våre draumar.
Krig er ikkje ein av dei.

Me strikkar varme klede
og ønskjer ikkje at nokon skal ta dei på seg
for å døy eller for å drepa.

Me fortel barna våre gamle eventyr
før me syng for dei om kvelden.
Me vil ikkje at dei skal bli vaksne og drepa kvarandre.

Me lærer dei om livet,
så dei kan ta vare på dei som lever.

Me ber bøner og pakkar bønene tett rundt dei
for å beskytta dei mot alt vondt.

Me kyssar dei på kinn og panne
og kviskrar dei mjuke ord i øyra.
for at dei alltid skal vilja det gode.

***

Andersen nede i svingen
ønskjer seg ikkje anna enn fred.
Han bakar bollar til ungane,
både sine eigne og naboen sine,
og slepp ut katten.

Ingen av naboane er interesserte i bråk-
Det finst ikkje ein i heile gata
som ville stemma ja, til krig,
ikkje ein einaste ein.

Det er ikkje eit menneske i heile bygda,
som ville bruka pengane sine til å laga bomber,
eller å okkupera markene eller hagane
til dei som bur på den andre sida av elva.

I alle land dekkjer dei bordet
så ungane får kveldsmat
før dei legg dei i sengene
Og pakkar dei trygt inn
så dei skal finna kvile.

Foreldre er rare slik,
dei drøymer ikkje om
at barna skal døy i militæruniformar
eller byggja seg bombefabrikkar
for å bli rike og mektige.

Heidi

Etter å ha skrive eit innlegg om alt som har gått gale i verda, kan det kanskje vera greitt å balansera med noko som er fint, for det som er fint er det og veldig mykje av… Sjølv synest eg det er veldig fint at eg framleis, i godt vaksen alder, har begge foreldra mine her, og at dei framleis er ganske friske og raske.

I denne veka fylde far 86 år, og barna, det vil i denne samanhengen seia syskena mine og meg, feira dei saman med svigerbarna med ein lang frokost heime hos meg, som etterkvart gjekk over til kaffi, lefser, julekaker og varm eplekake. Syster mi, terapeuten, som liker å gå litt på djupet utfordra far og spurde kva kan hadde lærd av livet.
«Det må jo vera å oppdra barn», sa han, diplomatisk. Det var jo eit smart svar, for viss me repliserte at det hadde han klart godt, måtte det jo vera det perfekte svaret til å få oss og til å kjenna oss som vellukka oppdragne… Men syster var ikkje heilt fornøgd.

«Nei,» sa ho,»Eg meiner kva veit du nå om livet som ein ikkje automatisk veit når ein er ung?» Nå måtte far tenkja seg litt om, men ikkje så veldig lenge. «Det eg har lært,» sa han, «er at det ikkje finst to menneske som er heilt like kvarandre. Alle har ulike erfaringar, og alle opplever livet forskjellig. Derfor har eg lært at ein må vera «litt ydmyk» i møte med andre. Ingen veit kva andre strir med, og eg har sett at livet ikkje alltid er så lett for alle, altså. Det er viktig å møta alle menneske med respekt, for me kan ikkje vita korleis det er å vera dei».

«Nå har du jo ganske mange oldebarn, kva vil du formidla til dei om livet?» «Då vil eg seia til dei som skal oppdra dei og passa på dei at dei må passa godt på dei. Dei som har barn og barnebarn må vera tett på og fylgja dei opp heile tida. Det er heilt nødvendig slik som tidene har blitt…»

«Ja, men kva ville du seia direkte til dei som dei kan ta med seg i livet som eit tips frå deg?» «Då vil eg seia at det er viktig å hugsa at dei må vera «ydmyke». Det trur eg er det aller viktigaste».

Og det var jo kloke ord frå ein etterkvart veldig godt vaksen mann. Eg satsar på at han synest det er greitt at eg deler det med fleire. Det eg tenkjer på når eg skriv dette er at det er bra for barn å bli oppdrogne av ein heil landsby. Mine barnebarn er så heldige at dei har tre generasjonar over seg som både har lyst til å vera tett på dei, og som liker å leika med dei. Så får eg tola at oldefar og oldebarn på fem går laus på kvarandre med sofaputer og teppe når dei har putekrig. På ein måte misunner eg mor og far det at dei var så unge då dei vart foreldre og besteforeldre. Mine oldebarn kan ikkje vera trygge på at dei har ei oldemor som har lyst til å leika gøymsel eller ta ein heftig putekrig.

Heidi

Kva i all verda
har fått oss til å tru
at det er heilt i orden
å drepa og å bli drepen?

Kven i all verda
har fått ideen om
at unge døtrer og søner,
skal ta på uniform og gå ut for å drepa?

Kva har fått oss til å tru
at det er betre å bruka pengane på å laga våpen
enn på å redda jorda barna våre skal bu på?

Kven har sagt
at det er ein god idé å velja oss leiarar
som prioriterer makt over nestekjærleik?

Me som ikkje liker ordet arvesynd,
kva diagnose og kva språk
skal me bruka om det som feiler oss?

Og finst det vegar ut av denne labyrinten?
Me er mange nok som deler spørsmåla.

Fri og bevare oss,
og Kyrie Eleison.

Heidi

Me sit her i lag,
spinn trådar av håp,
me sit her, og me er mange,
spinn trådar av liv,
av bøner og song,
spinn trådane sterke og lange.

Me nøster dei opp
til nøste av mot,
me nøstar i dagar og netter,
me sit kvar for oss,
i bøn og i song,
og nøstar for dei som kjem etter.

Så strikkar me liv,
strikkar klede av håp,
lar pinnane gløda av bøner,
me strikkar oss mot,
og varme og trøyst,
for avmakt som ingen skjøner.

Så me kan gå ut
vera varme av håp,
ha bøner og song til klede,
og varme av lys,
i gater av frost
få dela ut mot og glede.

Nå deler eg ein kanskje ikkje heilt fullend og gjennomarbeida song som er resultatet av eit par timars arbeid på biblioteket. Dersom nokon har innspel på ting som skurrar eller fungerer i teksten, så er eg open for det. Nå skal eg ut i ettemiddagslyset og kveldssola for å koma meg heim til litt middag før eg skal på barnekor med barnebarna.

Heidi