sporisand

For ein fin haust eg har hatt. Dagane har vore gode, eg har fått skrive mykje og har hatt og har mange spennande oppdrag og mykje godt samarbeid. Det kjennest meir som eg har skifta jobb enn som å vera pensjonist, men eg har jo aldri vore pensjonist før, så kanskje det handlar mest om eigne fordomar. Eg brukar p- ordet med vilje, for å venna meg til det, for framleis har er det noko med det ordet, som eg ikkje heilt får til å identifisera meg med. Eg er open for at det kan handla om manglande sjølvinnsikt. For eit flott land me bur i som gir oss moglegheit til å kunna bruka år med framleis god arbeidskapasitet til å kunna jobba på nye måtar dersom me har lyst.

Det eg kan sakna litt med det gamle livet er å vera omgitt av nysgjerrige og sprell levande barn store delar av dagane. Det har eg alltid likt veldig godt. Det som er fint er å ha betre tid til å konsentrere meg om slikt som eg har oppriktig lyst til å bruka meir tid på. Det må og nemnast at for klart definerte B-menneske er det nesten litt euforisk å kunna leggja seg om kvelden og vita at ikkje ein einaste alarm skal vekkja deg i morgon klokka kvart over seks…

Adventstida har alltid vore mi favorittid i skulen, nå får eg prøva korleis det er å ha god heime før jul. Adventfeiringa i år vart innleia med stor julemesse i kyrkja der ei stor gruppe menneske avslutta ein lang dugnadsprosess med å produsera ulike varer til sal og så å ha salgsmesse, opning med barnekor og forteljing, kafé og stor julemessefest med stor basar. Det er kjekt å høyra til i ei kyrkje der det er mogleg å be gjennomføra slike arrangement, det er fint å få til fine ting i lag.

i dag har eg bakt litt julekaker, og om nokre timar skal me gjera klar til open kyrkjekafé klokka seks med riskrem, julekaker, julesongar og bingo med pakkepremiar. Dette er ei samling l har kvar månad for alle som har lyst til å vera saman nokre timar for ein prat og ein kopp kaffi. Sidan det er advent trør me til litt ekstra i kveld.

I går tok eg først med Iben og Hella til kyrkje og sundagsskule. I går fekk dei oppdraget å koma fram og tenna det første adventslyset. På ettermiddagen inviterte eg på lystenning heime når mørket senka seg og serverte gløgg, kaffi og kaker frå julemessa. Leif har teke seg ein snartur til Oslo for å feira ein storebror som fyller år. Seinare i veka tek eg meg og ein tur austover. Det blir fint, trur eg.

I fjor, seint ute som eg alltid er, så var eg lukkeleg over at det framleis var godt med lilla lys i butikkane, av og til har eg måtta nøyaktig meg med mørkeblå fordi eg har vore for seint ute. Etterkvart forstod eg at det var fordi dei fleste ikkje bruker lilla lys lenger… Eg er ikkje den første som fangar opp nye trender… Og lilla lys i heimane er heilt sikkert ikkje ein veldig gammal tradisjon det heller, men enn så lenge så er adventstida lilla heime hos oss, så får det bli jul sånn litt etter kvart.

Som julekvelden på kjerringa har alltid vore eit treffande uttrykk på meg. Tidene kjem ofte litt overraskande på meg. Plutseleg er kveldane blitt så tidleg mørke. Mørketida før jul har eg alltid likt veldig godt, så nå er det bare å nyta det lune mørketeppet som pakkar seg rundt oss, og kjenna kor fint det er å tenna lys inne og å ha lange fine kveldar saman med andre eller aleine med radio, podcaster, strikketøy, gode filmar og fine bøker.

God advent, alle saman. La oss ta godt vare på kvarandre. 🕊️

Heidi

Av og til får ein våga å vera ubetenksomt spontan. Dette diktet kjem direkte frå tastaturet mitt denne føremiddagen:

Ei mørkare årstid

Me skal inn i ei mørkare årstid.
Me leitar fram selbuvottar og lange skjerf,
isbroddar til spegelglatte vegar,
faklar til trappa,
ullsokkar til bruk i gummistøvlar,
ull-luer til bruk under sydvestar,
paraplyar, ullundertøy og varmeputer,
me ber til armane våre blir tunge og lange.
Me kjøper ved til lagring i garasjane,
sand til strøing av trappene,
vaksinar mot covid og influensa,
lange stearinlys og økonomipakkar med fyrstikker.
Me finn fram vinterdyner, ullteppe og pelstøflar,
og trøyster oss med kakao og varm te,
elektriske utelys, og tomme kakeboksar me skal fylla,
med kakemenn, kokosmakroner og gjestfridom,
med fint dekka kaffibord og omsorg.
Så tenner me lykter i regnet utanfor,
og veit det er nå me skal snakka saman,
le saman og og vera stille saman.

Me skal kvila saman med naturen,
og mesteparten av døgnet
vera pakka inn i vennleg nattemørke.
Me skal ta vare på kvarandre,
og takka for lyset som er her,
og for lyset som snart skal koma tilbake.

Me skal synge som Sakarja
om at lyset frå det høge
skal gjesta oss som ein soloppgang,
og ein gong veldig snart
leia føtene våre inn på fredens vegar,
dei ligg sikkert der og lengtar etter oss.

Heidi

I går la eg ut eit dikt som handla om siste gongen sjuandeklassen min gjekk ut døra av klasseromet. Det var samtidig siste gongen eg gjekk ut av den same døra etter førti år som allmennlærar, men det tok mange veker før det gjekk heilt opp for meg at eg nå var over i ein ny fase.

Den andre jobben eg samtidig nesten forlot etter tjuefem år var ein deltidsjobb i kulturskulen, som for meg praktisk nok, held til i dei same bygningane som Bryne skule. Her har eg vore dramalærar og lærar i skapande skriving. Nå i haust har eg framleis hatt ein liten jobb i kulturskulen som leiar for ei gruppe tiandeklassingar som har skrive manus til ei stor forestilling me alltid har i Storstova før påske. Det å jobba i kulturskulen har for meg vore herleg befriande. Sjølv om det blir spurt etter planar, evalueringar og mål der og, så har eg opplevd det så utruleg fint at her er det kreativiteten som står i sentrum. Det å få lov til å jobba kreativt, relasjonelt og intuitivt, har eg fått lov til i skulen og, men der er det fleire naturlege begrensningar som gjer at system i ein del situasjonar må trumfa kreativiteten.

Tidlegare denne månaden fekk eg vera med å feira Guri, min fantastisk flinke kulturskulerektor sin 60-årsdag. Då skreiv eg eit dikt til henne, som handla om det å jobba i kulturskule. Etter oppfordring deler eg teksten her, det vil seia eg har teke vekk første delen, som gjekk på å vera den som skal administrera og gjeta kattar (= kulturskulelærarar i denne samanhengen).

Eg må innrømma at eg aldri har undervist musikk-elevar, men eg er nokså sikker på at det er slik det er…

Den magiske melodien

Det finst små og store rom i livet,
det finst kulturskular med rom  fulle av saksofonar,
av klarinettar og små musikantar.
Dit kjem dei alle saman,
med indre ønske om spela,
eller er sende dit av mor og bestemor
med høge musiske ambisjonar,
eller ønske om barndomar fulle av musikk.

Men dei kjem kvar einaste veke
Nøtteliten, alltid fem minutt for sein til timen,
glad, fornøgd og sprell levande
sjølv om han aldri har tid til å øva,
spelar han med freidig mot,
høglytt grovspeling utan kryss og B-ar,
og er raus med klemmane,
før han spring og gløymer lua si på stolen.

Bolla Pinnsvin smiler engsteleg når ho kjem, 
og skjelv litt på labbane,
sjølv om ho har øvd både lenge og ofte,
og mamma og pappa har sagt at ho er flink.
Med nybørsta pigger og eit sjenert smil,
tek ho klarinetten forsiktig opp,
og sjekkar at flisa sit som ho skal.

Helene Harefrøken når timen i dag,
men notene ligg heime eller i ein grøftekant.
Ho gløymer  å hugsa kva melodi ho har øvd på,
og lagar sin eigen i staden,
medan ho snakkar ubekymra mellom spelinga,
og pleier leppene med rosa leppepomade.

Så kjem Pippi Langstrømpe,
som sjølvsikkert og smilande
opererer i eigne notesystem,
og tålmodig forklarar læraren 
korleis dei eigentleg skal låta.

Emil frå Lønneberget,
lærte å spela trekkspel av Alfred
bak veggen på låven,
den sommaren han var fire år,
på trass av det alle hadde rekna med,
og som han sjølv ikkje veit endå,
kan han fort enda opp  i eit symfoniorkester,
eller bli soloartist.

Det som er hemmeleg for alle som ikkje veit,
er at dei alle saman, 
ofte eller kvart jubelår,
i sekund om gongen,
finn den magiske melodien,

den som Brogeen, og alle me andre
alltid har leita etter.
Melodien som for ei fortrolla stund
får veggane i romet til å forsvinna,
taket til å opna seg,
og golvet til å bli heilag grunn.

Dette me alltid lengtar etter,
og som kjem når ein minst ventar det,
og viser at det finst eit univers, 
bortanfor det me kjenner til.
bortanfor solsystema, 
alle kjende notesystem og periodiske system
som er rein glede og sæle,
kvar gong me får eit glimt inn i det.

For den som har elevar får høyra
noter ein ikkje visste om,
og synga songar ingen visste fantest…

Heidi

Me står her og har forete oss
på frukt frå Paradiset.
Forvirra innser me at me kan rekna ut
eit og anna me aldri burde visst svaret på,
at me kan byggja våpen
verda aldri skulle ha sett.
Hovuda våre får til slikt me ikkje har rygg til å bera.
Framleis er me barn i kjensler og sansar,
sårbare, hudlause og redde.
Forgifta av slangegift,
og slitne under føtene,
av alle dei utemde slangane
me prøver å halda nede.
Heidi

Ei lita kvardagshelsing frå skriverommet mitt. Kvar dag, så sant det let seg gjera, set eg meg ned nokre timar og jobbar med dikta eg har liggjande. Det blir sannsynlegvis ei samling neste haust, men eg har veldig mange fleire tekstar enn dei som kan vera saman mellom to permar, så nå gjeld det å få til «å skilja snått og kanel», som det heiter i eit gammalt jærsk utsagn. Det er ikkje alltid lett å bedømma kvaliteten på eige arbeid, i alle fall ikkje når det er nyskrive.

Likevel fell eg lyst til å dela eit av dikta eg har sitte og pussa på i dag. Eg har alltid vore glad i dei gamle urhistoriane i Første Mosebok, og tenkjer at på ulike plan er dei framleis tekstar som er relevante for det å vera menneske.

Elles har eg mange spennande prosjekt å ta del i, så akkurat som eg hadde håpa, så kjennest det nye livet med AFP meir som å ha skifta jobb enn som det å vera arbeidslaus. Det er eg veldig takknemleg for. Eg har så mykje eg har lyst til å gjera og til å få gjort, så dette er ein luksussituasjon på mange vis. Det eg nok saknar mest om eg skal sjekka ut den tanken, er det å vera i klasseromet saman med ein gjeng elevar store deler av dagen, det har eg alltid synest har vore spennande, utfordrande og givande. Heldigvis treff eg dei gamle elevane mine ganske ofte når eg er ute for å handla eller har andre ærend utanfor huset. Det er så fint å høyra at dei har det bra og liker seg på ungdomsskulen.

I helga blir det Oslo-tur med seminarer i regi av Aeropagos. Det gleder eg meg til. Einaste ulempa er at me må koma oss på eit veldig tidleg tog for å unngå buss for tog og for å rekka fram i tide, men det burde vel gå bra. Me blir der eit par dagar ekstra for å få sjansen til å vera saman med barnebarn og vaksne barn. Når ein har eit lite menneske der som vart fødd i sommar, så gjeld det å få mest mogleg tid med han, for utviklinga det første året går så fort at det nesten ikkje er til å tru. Og mormor lengtar sjølvsagt like mykje etter to-og-eit-halvtåringen som har blitt veldig flink til å snakka i haust på ein sjarmerande blanding av jærsk og austnorsk.

Heidi

I går stod me grytidlig opp for å få ein tidleg start på ein lang dag i bilen. Eg må innrømma at tidlege morgonar ikkje er min styrke i livet, men eg må og innrømma at den nydelege soloppgangen me fekk med oss var ei fin oppleving. Himmelen var pastellfarga og det låg store flak av morgontåke og dirra over det vakre franske landskapet.

Det var vemodig å reisa frå denne bobla eller katedralen alt etter korleis ein ser på det. Menneske frå heilt andre liv og kvardagar enn våre eigne, og som var oss totalt ukjende for ei veke sidan, hadde blitt nesten som nære venner. Dersom me ikkje aktivt gjer ting for å treffast igjen er det ganske stor sannsynligheit for at me aldri gjer det. Ein av dei eg møtte sa at han nesten var som eit anna menneske når han var i Taizé. Han var opnare og hadde ei heilt anna ro enn det han vanlegvis opplevde å ha. Slik trur eg det kan vera for mange. Me kjem til å bera med oss ettervarmen av opphaldet lenge, trur eg. Eg vil gjerne dit igjen.

I går var me i bilen tolv timar og kom oss omtrent til Bremen. I dag går ferda til Hirtshals. Eg har nesten strikka ferdig eit blått sjal til julemessa av garn til julemessa, etterpå begynner eg på eit i ein djup rosalillafarge. Når me køyrer bil er eg nesten det som på nyamerikansk heiter tradwife. Far køyrer, mor strikkar»…( + at mor passar på at far ikkje overser at trailarar blinkar for filskifte, eller at han tek unødige sjansar…)

Heidi

Det har vore ein fin og litt vemodig dag fordi det for denne gongen har vore siste dagen av noko veldig fint. Etter ein varm og fin gruppesamtale med gruppa vår, middagsbøn og lunsj, reiste me ein tur til Cluny der me spaserte litt i gatene, drakk kaffi på ein fortausrestaurant, besøkte den gamle kyrkja der, fotograferte litt og åt lunsj.

I føremiddag såg eg ei dame gå forbi.Eg tenkte, er det Kari Veiteberg, eller er det bare ei som liknar? Det viste seg å vera Kari. Eg kjenner henne litt frå før, og det var kjempekoseleg å møtast igjen. Ikkje minst var det veldig deilig å snakka norsk. Nå har eg konsentrert meg så mykje om å finna ord og formuleringer på andre språk at det vart som eit sosialt friminutt

Me gjekk på ei utstilling i lag som ein av brødrene hadde laga om medisinske urter med bilete og lyrikk til. Kari kjende han godt frå før, så eg fekk og litt omvisning i lag med henne. Det er så fint både å sjå og høyra om denne plassen. Kari fortalde broderen at eg skreiv salmar og han spurde smilande om eg hadde lyst til å spela piano inne i utstillingslokalet mens folk såg på utstillinga. Det er synd med alle spennande oppdrag eg av naturlege grunnar må takka høfleg nei til… Me fekk servert varm te av mynte og skal av kakaobønner. Det smakte nydeleg. Smaken minna om after eight. I klosterhagar har det frå gammalt av blitt dyrka urter til medisinsk bruk. Me kunne få smaka på ein del av desse, og lesa om korleis dei tradisjonelt var blitt brukte til å kurere små og store plager

På kveldsgudstenesta fekk alle utdelt eit tynt stearinlys. På eit gitt tidspunkt skulle lysa tennast. Dei som kjenner meg godt veit at eg er villt begeistra for levande lys og sørgjer over at dei av sikkerhetsgrunnar nesten er erstatta av dårlege etterlikningar med batteri. Det gleda mitt hjarte å høyra at kvar fredag får alle i kyrkja eit lys som skal brenna under bøna.

i kyrkja her er det ikkje stolar, folk sit på golvet, i trapper og på bønneskamlar. Ved inngangen får ein utdelt songbok og diverse lausark, så å få organisert det å setja seg ned på ein nokonlunde komfortabel måte og halda styr på eigendelar, ytterjakke, sangbok og lausark kan vera utfordrande for kaotikarar som meg. Eg prøver å få sett meg i ei trapp for å få eit minimum av ryggstøtte. Eg oppdaga at eg ikkje fann lyset mitt, og vart lettare fortvila. Heldigvis klarte eg rota det fram. Eg sat med det i handa for å vita kor det var. Uheldigvis kom det borti sidemannen og brakk då eg skulle leita fram ein song i songheftet…

På eit gitt tidspunkt fekk to barn med litt assistanse frå ein av brødrene gå fram og tenna sine lys på det store Kristuslyset. Så gjekk dei ned og delte flammane sine med.andre. Etter.at alle hadde fått og delt eld lyste hundrevis av små lys opp det store rommet. Heldigvis gjekk det an å halda det brukne lyset mitt slik at det og kunne lysa klart og lenge…

Me har pakka og gjort.det meste klart til avreise i morgon. Då skal me køyra langt og lenge. Heldigvis er me blitt fortald at på sundagar er det ikkje lov å kjøra trailarar på dei store vegane i Tyskland. Det vil gjera turen lettare.

Me har teke farvel med mange og sagt at dei er.velkomne til å besøkja oss i Norge. Fleire har sagt dei har lyst til å koma, så kven veit…

Heidi

Som det ofte er på reise, går dagane fortare og fortare. Tema for dagen var liding og det å handtera ei verd med så mykje vanskeleg. Korleis skal me med Guds hjelp klara å halda håpet oppe?

I tillegg til bibeltekstgjennomgåing, diskusjon i smågrupper og dei tre bønnetidene i kyrkja, var alle oppfordra til å bruka tid aleine og ha ein time i taushet for å tenkja. Eg sette meg i landsbykyrkja for å skriva litt i stilla. Det var det to andre og som gjorde. Når det sit tre personar saman heilt stille i ei lita gammal steinkyrkje er det utruleg kor mykje lyd heilt rolege ting lagar. Å mista ein kulepenn på golvet er eit skikkeleg smell, og det å ta på seg ein regnjakke bråkar så mykje at ein helst burde gjort det ute. Lunsjen i dag var og eit måltid i stille der det ikkje var lov å snakka saman.

Etter mat gjekk dei fleste i samtalegruppa mi ein spasertur til nabolandsbyen. Der var det marknad med sal av grønsaker, heimebakte brød, honning, franske oster, vin og ein lokal variant av fish and chips…

Det var ein veldig triveleg tur, og veldig fint å ha ein slik aktivitet saman og. Det er litt synd å reisa frå alle desse menneska ein begynner å bli ganske godt kjend med

l kveld begynte kveldsbøna i kyrkja med ein halvtimes stille bøn om fred i verda, og spesielt for befolkninga i Ukraina, Gaza og Myanmar. Det kjendest som ein fin ting å få vera ein del av.

Heidi

Biletet over er frå den gamle landsbykyrkja i Taizé. Glasmaleriet er laga av Frêre Eric, ein av brørne frå Taizé kommuniteten som ikkje lever lenger. Eg liker denne framstillinga av Frans av Assisi så godt. Eg kjøpte ein plakat med dette motivet første gongen me var i Taizé. Dessverre vart han øydelagd etter kvart, så nå har eg kjøpt ein ny…

I denne kyrkja, som ligg nede i sjølve landsbyen, sat eg litt i dag med penn og skrivebok. Delvis sat eg der aleine, men det kom inn menneske nå og då for å be eller for å sjå på den gamle kyrkja. Eg liker å sitja i kyrkjer å skriva, og eg liker å sitja på kafé eller på eit bibliotek med skriveboka. Av og til er det fint å vera midt i livet og bare sjå kva som skjer.

Det er seint på kvelden, og eg er trøytt og litt ør i hovudet etter mange spennande menneskemøte. Eg har høyrd mange historier, og i mange av dei er det mykje sorg og frustrasjon. Eg blir merksam på kor priviligert eg har sjølv har vore. Det går og opp for meg kor tøff etterkrigstida var i Tyskland. Sjølv mange av dei i min generasjon som er fødde meir enn femten år etter krigen, har opplevd mykje etterkrigsfrustrasjon og foreldre som har hatt det vanskeleg. I min barndom høyrde me om dei vanskelege krigsåra og om norske heltar. Kva menneska i Tyskland opplevde etterpå høyrde ikkje med i våre historiar. Desse siste dagane har eg høyrd historiar både frå menneske som vaks opp i DDR og BRD… Eg innser kor skjerma, trygg og priviligert barndom eg hadde på Ålgård og på Bryne på 60- og 70-talet.

Eg har og møtt mange kreative menneske, og til og med fått ei CD-plate og tekstar frå ein eg møtte som har vore både prest og lekbroder, og som nå er forfattar og visesongar. Det er spennande.

Det at så å seia all samtale må foregå på tysk eller engelsk, og til og med bittelitt på min særdeles vaklande fransk, gjer det litt meir energikrevande å snakka med folk. Eg ville gjerne ha vist nokre av dei litt av det eg har skrive, men eg kan ikkje skryta av omsetjingar til verdsspråka. Eg veit ikkje om eg stolar på Google translate, dersom då Google translate i det heile tatt forstår nynorsk…

Her er me, det vil seia eg og Leif, minoriteten, dei einaste norske. I dag blei eg spurd om kva slags tradisjonsmat ein absolutt bør smaka om ein kjem til Norge. Det var vanskelegare enn eg hadde trudd å forklara lefser, komler og rømmegraut på tysk. Til slutt kom eg på at eg kunne visa bilete på der Handy, som mobil viser seg å heita på tysk… Det ordet fantest ikkje då eg sat i tysktimane til Bergeland.

Nå får eg ta kvelden. Dagane her er lange og intense. Det å ta tidleg kveld for å få nok søvn har aldri vore min styrke…

Heidi