Gå til innhald

15.mai

I dag lar eg Hedda frå 7.klasse få koma til orde. Ho skreiv denne teksten i skrivetimen på torsdag og eg har fått lov til å bruka han. Eg trur mange av oss kjenner oss igjen i både mange nye ord, mykje nyheiter og tørre hender etter all vaskinga.

Dagens første store opptur var at eg fekk til å levera kulturskulemanuset som eg strevde sånn med å få gjennom på internett i går. Eg får vri litt på eit litt slitt uttrykk og seia at det ordnar seg for snille kulturskulelærarar. Etter å ha lagt siste hand på det som skulle gjerast før utviklingssamtalane, så belønna eg meg med noko eg nesten aldri gjer, sette meg ned framfor fjernsynet med strikketøy midt på blanke dagen. Det føltest nesten litt uansvarleg.

Etter barnehagen tok eg i mot ei hoppande glad lita jente som hadde ete is i barnehagen og laga 17.mai-fest. For første gong sidan nedstengninga våga me å ta henne med innom oldemor og oldefar der alt var som før med potetkaker med sukker og ispinne barnestolen etter mormor på plass ved kjøkkenbordet og leikene etter mormor og syskena i ei stor korg i stova. Det var rørande å sjå kor glade alle var for å sjå einannan, og alt føltes nesten velsigna normalt bare med litt ekstra handvask og antibacing og klemmeforbod. Ho kunne fortelja oldemor at ho var på «øvenatting» hos mommor og moffar. Nå ligg det vesle velsigna vesenet og søv i sprinkelsenga si med to tuttar i kvar hand og så mange bamsar, kosedyr og bade-ender at det er så vidt ho får plass sjølv. Viss me er heldige så søv ho kanskje til klokka er bortimot seks i morgon tidleg.

Det har vore ein fin dag, det er godt å gjera dei normale tinga sjølv om me gjer dei med eit lite streif av redsel eller dårleg samvit. Kven skulle tru at eg nesten ikkje skulle våga å seia høgt at eg har besøkt foreldra mine. Redselen for å bli smitta eller mykje verre å smitta nokon som blir alvorleg sjuke ligg der, me får bare prøva å vera kloke og ansvarlege.

I dag på ei nyheitssending fekk eg sjå Erna og regjeringa dansa «Enig og tro til Dovre faller» på fjernsynet. Seinare høyrde eg dansen bli kritisert på radio. Nokon meinte at klovneri fekk vera for klovnar og at regjeringa har alvorlegare ting å tenkja på i desse tidene. Dansen er spelt inn for å vera med i eit barneprogram på fjernsynet 17.mai. I denne saka støttar eg regjeringa.

Heidi

Klar for litt god tid

I morgon har eg frilansardagen min, og har tenkt å jobba litt med ulike prosjekt, men nå har eg hatt så mykje å koma i mål med at eg har jobba seint og tidleg heile veka. Det betyr at eg kan tillata meg å ta det litt med ro.


Eg har nettopp lasta opp boka eg fortalde om i går, og har bestillinga klar. Det litt irriterande er at eg ikkje får bestillinga gjennom. Eg har jo heile tida hatt litt i bakhovudet at når eg bestiller frå utlandet, så kan det vera at det stoppar opp på eit eller anna punkt i forhold til koronakrisa, men eg har ikkje fått nokon hint som skulle tyda på at noko ikkje er i orden. Eg får kryssa fingrar og tær og håpa at eg får det til i løpet av morgondagen… Eg var i grunnen ganske fornøgd med å ha fått til heile prosessen utan hjelp frå min meir datakyndige mann, men nå er eg open for all hjelp eg kan spa opp for å koma i mål.

I morgon skal elevane få ei aldri så lita 17.maifeiring i skuletida som eit plaster på såret for at dei mistar 17.mai-arrangementa på skulen. All ære til FAU som så vidt eg har forstått er med og sponsar det heile. Eg håpar dei får litt betre ver enn det kan sjå ut som, men elevane våre er oppdregne i regn og nordavind og toler litt på verfronten.

Eg har lyst til å slutta med ein av elevtekstane frå boka i dag og. Eg gir ordet til Shannon, som er den eg trur har vore skrive-elev nest lengst av alle elevane eg har hatt. Det er gildt med dei som går lenge på faget slik at eg får fylgja utviklinga deira gjennom mange år på rad.

*

Jeg er

Jeg er tomrommet i verdensrommet som ingen ser.
Jeg er skyggen i mørket
og et vindkast i stormen.

Jeg er steinen på havbunnen du kastet da du var ti.
Et lite barns drøm, glemt med årene,
og de voksnes bekymringer.
Jeg er streifet av ukjent lengsel,
en vissen blomst langs veikanten.

Jeg er det du ikke bryr deg om,
overalt, men ikke synlig.

Shannon

Heidi

Nå er me så langt

Etter mykje hardt og kjekt arbeid har eg og dei sju skrivejentene mine nå eit bokmanus nesten klart for trykking. Eg veit at eg ofte har skrive om kor interessant det er å arbeida med skapande skriving med barn og ungdom. I år er jentene i kulturskuleklassen min spreidde i alder frå 12-20 år. Det fine er at dei likevel er ei veldig fin gruppe som tek vare på kvarandre og oppmuntrar kvarandre. På tysdagar er eg ofte trøytt når eg etter undervisning og prosjektutviklingstid skal nesten rett på kveldsundervisninga. Så snart me er i gang så føler eg meg ikkje trøytt lenger. Det gir energi å vera i lag med denne gjengen. I siste liten fekk eg lyst til å ta med nokre av tekstane. Dei som får koma til orde her er Gabriele og Hannah. Det er litt tilfeldig, for her er det mykje fint å velja i:

Ho forstod ikkje

Ho hugsa den første dagen då det starta.
Dei stygge blikka i spegelen om morgonen og om kvelden.
Ho hadde merka dei store armane sine som bare hang der
som blaute klær på ein kleshenger.
Ho såg at det var stygt, men ho let dei vera der.
Den neste veka la ho merke til dei breie hoftene sine.
Dei likte ho heller ikkje.
Ho syntest dei fekk henne til å sjå feit ut.
Kvar veke merka ho nye ting.
Det siste ho merka
var at då ho ville sjå på ansiktet sitt i spegelen
så var spegelen heilt blank.
Det var sol ute.
Sola var fin.
Ho skulle ønska at ho var like fin.
Ho forstod ikkje
at den som hata det ho såg i spegelen
kunne vera fin.
Korfor såg ho det ikkje sjølv?
Kanskje det ikkje handla om å vera fin?
Kanskje det handla om noko mykje meir komplisert?
Kanskje handla det om å vera sola utan å sjå ut som ei?

*

Det var aldri nok

Du gjorde dette mot meg.
Du forventa aldri at eg skulle klara meg.
Eg skal ta fram nål og tråd og sy bitane saman.
Eg gav deg alt.
Det var aldri nok.
Ikkje eingong tårene
fekk det til å bli.
Nå står du der og ser på meg.
Du ser ut som du har tapt
ein million i Lotto.

Gabriele

​*

Hjerte rimer på smerte

Hjertet, det låg der knekt.
Det hadde uansett blitt knust før eller siden.
Dette hjertet er ikke av glass.
Ikke kast det.
Fest blodårene sammen igjen.
Bind muskeltrådene sammen.
Dette hjertet skal ikke på søppelhaugen.
Det er knust,
men kan bli helbredet.
Lever det heller til gjenbruken,
eller ta det med deg hjem.
Hjerte rimer på smerte,
det er det en grunn til, kjære deg.
Og om det ikke rimer,
kan det uansett helbredes.
Om hjertet ditt er knust,
har du andre organer.
Du kan elske noen like sterkt med en lunge.
Det finnes alltid flere muligheter.

Hannah

*
Det er fint å sjå kor godt elevane i sjuande klasse synest det er å vera tilbake på skulen. For mange av dei er to månadar uendeleg lang tid. Fleire kom tilbake og hadde vakse minst fem cm. Dei synest det er litt trist at ikkje alle kan vera i lag i friminutta, og kanskje litt stress at dei må vaska hendene heile tida. Det å halda ein meters avstand er heller ikkje lett.

Eg merkar at ein blir sliten på to litt ulike måtar med fjernundervisning og klasseromsundervisning. Eg er glad for at me får desse vekene saman før dei skal vidare, og det er litt hjarteskjerande at eg med ein viss sannsynlegheit ikkje får dela ut avskjedsklemmar når me nærmar oss
St. Hans.

Livet er nesten i det normale hakket igjen. Me får håpa at det verste Koronastyret er over nå. Det får visa seg.

Heidi

No fram til sumarstid

I dag stel eg denne. Eg leita etter gode youtubefilmar til undervisninga og vart rørd av dette samspelet laga i to heilt ulike stover nå i mars.

Av og til ville verkelegheita hatt dårlege odds i eit stort pengespel. Kven ville trudd då me gjekk inn i det nye året at Norge kom til å bli omtrent heilt nedstengd i to månadar.

Kven ville tenkt seg at den tolvte mai det same året snødde det då barna gjekk til skulen der dei måtte slusast puljevis inn i klasseroma til handvask og kohortar?

Det er mykje me ikkje veit. Veldig mykje av det me fryktar kjem aldri til å skje, og mykje av det som skjer ville me aldri hatt fantasi til å tenkja oss.

Aprilsnø er eit ord for slikt som ikkje varer. Maisnø har me ikkje ord for ein gong, den pleier ikkje å koma ein gong.

Håp og vitaminar

Det finst masse håp og vitaminar
i knallraude rips
i svarte solbær
i oransje tomatar i drivhuset,
i grøn salat frå svart jord
i eldraude chiliar
og støvete blåklokker i grøftekanten.

***
Det me kan vita nesten heilt 100% sikkert er at nå kjem det ei årstid med mykje håp og vitaminer. Ho skal koma, om ikkje så brått.

Heidi

Som om me aldri har vore borte

Mai månad kveler oss,
velmeinande og vennleg
tek han strupetak
med alle desse kirsebærblomane,
denne vennlege brisen
korleis vågar han røra oss på denne måten?

Svart-trost og vipe,
måltrost og alle desse andre
som aldri kan gje oss fred
Den første krydra angen av gras
etter ein lang vinter
Tunge angar av spirea,
nyutsprungne bjørker
og tidlege blomar

Alt dette som hentar oss inn
som gjer kveldslufta rusa av kjensler
og får oss til å lengta.

Å lengta etter det som var
Å lengta etter alt som kunne ha blitt
Å lengta etter alt som koma skal.

Trøytte av lengt,
med armane fulle av liv,
står me her og kan ikkje sova.
For våre urolege sjeler si skuld
finn me ikkje kvile.

Ein stad høyrer me gauken gala
for aller første gongen.

Snart skal blåklokkene
ringa sommaren inn
og me skal pusta friare.

***
Diktet over la eg ut på bloggen min for nøyaktig seksten år sidan. Eg trur det må vera ei spontanskrive og sidan har eg ikkje brukt det til noko, så då fekk det bli gjenbruk i dag. Eg veit ikkje om fleire enn meg kan bli gripne av ei slags kjensle av rastløyse på denne årstiden. Me blir liksom så svoltne på liv når alt blir grønt og lyst, og så blir me redde for at livet skal springa i frå oss.

I år er det på ein måte slik at me skal gjenerobra kvardagslivet, og det er jo for så vidt litt av eit prosjekt.

Det er ikkje sant at eg ikkje har vore innom skulen sidan me stengde ned. Eg har vore der to gonger, den eine gongen for å vera med på eit møte og henta noko og den andre gongen for å vera vikar, men i dag var eg der for første gong for å vera på jobb på nokonlunde vanleg måte. På veggen hang ein kalender med mars månad oppe, og på kanten av PC skjermen hang to gule lappar om ting eg måtte hugsa å gjera ca den 13. mars. Ingen av delene fekk eg gjort fordi dei dagane det skulle gjerast på aldri kom til å eksistera på den måten alle hadde rekna med då lappane vart hengde opp.

Eg fekk veldig fort den same følelsen som overraskar meg etter kvar gong eg har hatt ferie. Plutseleg følest det som om eg har vore der heile tida. Då eg skulle skriva inn noko i lærardagboka vart eg oppriktig overraska over kor stor mengde kvite ark eg måtte bla over for å koma til dagen i dag.

Det var kjekt å vera i gang. Veret vart mildare enn eg hadde venta då eg oppdaterte meg på yr, sjølv om me fekk ei haglbyge over oss då me gjekk heim. Det virka som om elevane var oppriktig glade for å sjå kvarandre igjen og protestane på det nye strikte vaske- og kohortsystemet vakte mindre forundring og protestar enn eg hadde trudd. Etter ei kort innføring i alt som skulle gjelda frå nå av, var me ute heile skuledagen. I morgon får me prøvd oss på ein vanleg skuledag. Det kan nok fort gå greitt det og. Nå har eg jobba til langt på kveld med elevtektstar og evalueringar, så nå er det på tide å seia takk for i dag. I morgon lovar dei fire til seks varmegrader og det skal ikkje regna lenger enn fram til klokka tolv.

Heidi

Så får det vera det same med resten

Eg såg meg i spegelen.
Eg kikka nærare etter
og såg
at åra på mystisk vis
har sprunge frå meg.
Eg må vel ha vore her
den dagen det skjedde?
Ja, det må eg jo ha vore.
Eg som har levd og levd.
Eg som har hanka inn
dansande dagar,
strevsame dagar,
fire barn
og hundrevis av elevar.
Eg har sett gjestar koma og gå
og godtfolk passera langs vegen.
Eg har hatt malande kattar
strykande mot leggene mine
og meir enn ein gong
plukka roser  og kvite blomar.
Eg har klamra meg fast
med tenner og negler.
Har hengt bakpå tida
medan det gjekk så det kosta
og klort meg fast etter beste evne.
Visst var eg der då toget gjekk,
det gjekk bare så fort.
Eg har så mykje å gjera
i dag eller i går
eller helst i sist veke.
Svara finn eg ikkje,
eg bare kviskrar lågt
medan det heile susar vidare:
Herre gjer meg til ein reiskap for din fred.
Lat meg så fred der hatet rådar.
Så får det vera det same med resten.
***

Eg begynte å skriva kvar dag på bloggen den dagen Norge stengde ned, eller var det kanskje dagen etter. I fleire år har eg skrive dikt om håp og mot og hatt ein sterk følelse om at det kjem til å bli bruk for dei ein dag.

Då me runda 13. mars, tenkte eg at «kanskje det er nå» nokon har bruk for dikta? Fram til nå har eg leita fram, eller skrive eit nytt kvar dag, og nå har eg begynt å leita i gamle gøymer. Teksten over skreiv eg for ni år sidan. Han var av dei eg vraka då eg skulle finna tekstar til diktsamlinga som kom ut det året, eller kanskje eg skreiv det om til det ugjenkjennelege? I dag fann eg det at og tenkte at det som står der er jo faktisk noko eg framleis kan ha lyst til å fortelja, og så fekk det bli dagens tekst.

I dag har me hatt «ein nesten heilt normal sundag». Rett nok vart det gudteneste frå nettet, før det vart nokre timars arbeid med å førebu den komande skuleveka. Det blir ei annleis og spennande veke som eg er spent på.

Etterpå reiste me ut på tur. Det var solskin, men akkurat så bitande kaldt som det er her av og til på denne tida når nordavinden set inn. Leif hadde funne ei rute som svingde innom Viste-hola, ein av dei eldste steinalderbustadane i landet. Eg har vore der fleire gonger, men nå var det ganske lenge sidan. I ei relativt grunn fjellhole budde det ein flokk menneske, kanskje rundt 20 personar, så det må ha vore relativt trongt om plassen då nordavinden sette inn. Bein frå hola visar at dei har jakta på sel og sjøfuglar.

For første gongen på lenge fann me ut at me ville eta middag ute ein plass. Me gjekk forbi Viste Strandhotell der dei serverte sundagsmiddag. Me fekk eit bord i eit rom heilt for oss sjølve med nydeleg utsikt over sjøen. Sett innanfrå var det ein nydeleg maidag, sett utanifrå måtte det ganske varme klede til for å få den same opplevinga.

Om kvelden var me inviterte til å eta kveldsmat heime hos venner av oss. Det er veldig lenge sidan me har vore på besøk hos nokon bortsett frå hos Ingrid og Oddvar som høyrer til det me på det oppdaterte språket vel må kalla «familiekohorten», så i dag hugsa me «det gamle livet vårt», og gløymde nesten at me framleis er i Korona-krise.

I morgon skal eg gjera noko så normalt som å gå på jobb og sjå elevane att etter å ikkje ha vore i lag med dei på eit like langt tidsrom som ein sommarferie. Det blir fint og litt spennande. Alle trinna har fått tildelt ein turdag der me skal ta «kohortane» med ut på tur. På måndagar er det me som skal i veg. Så eg sjekka Yr i gårkveld såg eg at dei melde 2-4 varmegrader, altså kaldare enn det har vore nesten alle dagane i vinter. I dag hadde dei lagt eit par grader på vermeldinga, men kaldt blir det. Håpar at elevane har oppdaga kor kaldt det er slik at dei ikkje er blåfrosne etter ein time. Denne læraren skal stilla med fleire lag ull + vottar, lue og varm drikke, har ho tenkt. For eit par år sidan bestemte eg meg for at nå var eg blitt vaksen nok til at det var slutt på å gå og frysa…

Eg ynskjer alle lærarar som les dette og som skal starta med undervisning på skulen denne veka ein god oppstart.

Heidi

Å kunna gøyma seg for ulven

Rødhette må bli trygg nok
til å våga seg ut i store skogar
med meistringsglede
og ulvekompetanse
seinare i livet
når skogane blir større
og ulvane får lengre tenner
og djupare stemme
og ikkje lenger let seg lura
av eit ullteppe og fire sofaputer
i det trygge barnerommet.

*

Eg veit at eg har sagt det før, men eg klarer ikkje å la vera å bli fascinert av barnebarnet si bearbeiding av alt som er skummelt gjennom den nå lenge pågåande yndlingsleiken, «gøyma seg for ulven», med varianten «gøyma seg for trollet». Med skrekkblanda fryd gøymer ho kosedyra seg sjølv og gjerne dei vaksne som er til stades bak senger, under bord eller under teppe og puter. Smilet er stort når ulven eller trollet har gått forbi og me kan krypa fram og pusta letta ut. I går vart ho introdusert for eventyret om ulven og dei sju geitekillingane, ei forteljing som sjølvsagt traff midt i interessefeltet.

Martin Lönnebo har vel ikkje fagfeltet sitt først og fremst innan barnepsykologi, men han er ein svært klok mann og har samla seg mykje kompetanse når det gjeld menneske. Eg synest han har tankar verd å lytta til når det gjeld dette og:

«Det å stille de store spørsmålene er like naturlig som barnas lek. Det blir blant annet sagt at barn har formulert alle de eksistensielle spørsmålene før seksårsalder: om godheten, ondskapen, livet og døden, kjærligheten og hatet. I leken leker barnet seg fram til det å være menneske».

Videre skriv han om det å leita seg fram som menneske og når ein er vaksen. Han er spesielt oppteken av å bruka tilliten og spontaniteten vidare i livet for å vera open og våga å veksa i tru og visdom, men det er ein annan historie som ikkje høyrer heime her i dag. Det mest befriande med Lönnebo sine tankar er tankane hans om å høyra til i ein større samanheng og ikkje trenga å vera den som alltid skal vera så flink eller den har som mål å bli verdsmeister i det meste. På same måten som Per Fugelli set han fokus på at me er ein del av eit stort fellesskap der det å gjera det vesle ein kan er godt nok, for me skal ikkje leggja heile puslespelet aleine. Han seier rett nok med eit glimt i auget at mindre enn det skal ein heller ikkje gjera. Det som skil han frå Fugelli er at han har ei sterk tru på ein Gudsdimensjon.

I dag har eg redigert boka eg lagar saman med skriveelevane mine. Det er eit stort, men og interessant arbeid. Nå er eg snart i mål… Innimellom har eg og teke meg tid til å gå ein tur ute i det grøne mailandskapet med ei venninne. Nå trur eg det blir sofaen og strikkepinnar resten av kvelden.

Eg avsluttar med ein elevtekst i dag og. Kanskje det blir den siste i denne omgangen. Ute er det lyst og fint sjølv om klokka er halv ni. Eg er så glad i lyset i sommerhalvåret.

Heidi