Gå til innhald

August

AUGUST

August er det mykeste myke jeg kjenner,
denne skjelvende streng mellom sommer og høst,
denne dugg av avskjed i mine hender.

Dette hemmelige milde inn over jorden,
denne lyende stilhet:
Tal Herre, tal!
dette lyset som hviler
på modningens høyde,
dveler
og synker mot visningens dal.

Disse kvelder da trær
er som skygger i skyggen.
Denne etterårsfred over sted og forstand.
Jeg har drømt at jeg seilte mot evigheten,
og en kveld i august var den første
besynderlig duse kjenning av land.

Jeg vet midt i alt det jeg ikke vet:
August er det mykeste myke jeg kjenner,
myk som sorg og som kjærlighet.

– Einar Skjæraasen – (1900-1966)


Eg klarte ikkje å la vera å bruka Einar Skjæraasen sitt nydelege augustdikt dette året og. Naturdikta hans er noko av det vakraste eg veit, og dette er nesten det aller vakraste.

Eg gjekk av toget i juli med den tunge kofferten min, og medan eg vandra gjennom gatene på Bryne på veg mot huset vårt så vart sommaren langsomt til august. August er ein av dei månadane eg er aller mest glad i. Det paradoksale er at det alltid er med eit visst vemod ein tek i mot vekene i august, for dei ber bod om at sommaren går mot slutten. Nå gjeld det å fortelja seg sjølv at det heiter sommar i fire veker til, og at det er den aller finaste delen av sommaren me går inn i akkurat i dag.

Eg skreiv at eg hadde litt blanda kjensler for å bli aleine i ei leiligheit i Oslo med to kattar, men at eg tok det som ei utforsking av komfortsonene mine. Etter å ha vore i lag med til dels ganske mange menneske heile tida i heile sommar var det uvant å skulla vera i eige selskap i tre dagar. For det første var eg sjølvsagt ikkje heilt aleine i tre dagar når alt kom til alt. For det andre så var det faktisk veldig godt med aleinetid. Etter fem-seks veker med ferie er det ei god kjensle å flyta rundt i god tid og i dagar som lagar seg til etterkvart som dei kjem. Eg hadde eit utruleg hektisk arbeidsår med studier på toppen, så sommaren i år var ekstra velkomen. Nå skal eg nyta siste rest av skuleferie (les avspasering om du måtte ha behov for det). Eg kjenner på kroppen og sjela at ein etter å ha hatt nokre rolege veker har fått kvilepulsen på plass og meir tid og rom for dei store tankane enn elles i året. Det er godt slik. Kanskje eg kjem att om ein dag eller to med eit av mine eigne august-dikt. Eg kjenner det ligg nokre linjer der som har lyst til å bli skrivne.

Heidi

Driva rundt i sommaren

Eg liker å driva rundt i sommaren. Eg liker meg godt i naturen, men etter at eg vart vaksen og vel så det så har det gått opp for meg kor godt eg likar byar og. Eg liker store samlingar med menneske og det å kikka, smugkikka, lytta og smuglytta. Eg liker å finna ut meir om det å vera menneske og det å vera andre, og eg liker å observera smil og venlege handlingar sjølv når dei reint objektivt sett verken er til meg eller har noko med meg å gjera.

Første del av dagen gjekk eg i lag med Eva Mari. Me haldt oss stort sett på Grünerløkka. Me var innom små butikkar der dei allereie hadde sommarutsal, det som heiter «sale» i store delar av konfeksjonsbransjen. Til mi eiga overrasking ende eg opp med kjøp av fleire klesplagg. Ho er ein av mine desiderte favorittpersonar å driva rundt i byar med.

Då Eva Mari måtte heim, fann eg ut at eg ville driva vidare aleine. Eg hadde ein fantastisk ettermiddag og tidleg kveld der eg sat lenge på benkjer og bare såg på livet. Eg hadde ein lang samtale med ein = Oslo-selgjar som fortalde mykje om livet sitt og om korleis det var å vera han. Han lyste opp då eg ønskte han masse lukka til vidare, for eg trur han såg at eg oppriktig meinte det. Eg innser at det skal mykje til å vinna kampen for å bli rusfri, men eg håpar det er oppnåeleg for dei fleste menneske å få så pass kontroll på livet sitt at dei opplever at dei kan ha eit verdig liv.

Eg takka nei til ein godt vaksen mann med kort rundt halsen som ville ta meg med inn på eit kontor i ei sidegate for å foreta ei undersøkjing av mine kjøpevanar med eit flakslodd som premie. Eg trur heilt sikkert at han snakka sanr, men eg sa som sant var at eg ikkje orka ei kjøpeundersøkjing i dag. I staden brukte eg lang tid på Tanum bokhandel med lovleg smuglesing i mange bøker og ein innkomande facetimesamtale med barnebarnet som ville visa at ho hadde laga ein fin hatt i barnehagen. Eg kjøpte meg ei bok som virka interessant og etterpå ein softis med nøttestrø og sette meg på ein mur og lytta til ein gatemusikar som spelte den same melodien mange gonger på saksofonen sin.

Eg vart ramma av ei plutseleg fridomskjensle. I dag var det ingen som venta på meg, eg kunne rett og slett gjera akkurat det eg ville, gå på kino om eg hadde lyst eller noko heilt anna. Eg gjekk til og med til Saga kino for å sjekka om det var ein spennande ettermiddagsfilm, men det gjorde det ikkje. Då gjekk eg ned på Aker Brygge. Der drakk eg kaffi og las i boka eg hadde kjøpt. Så sat eg på ein benk og las vidare i boka. Til slutt gjekk eg ytterst ut på brygga og såg på folk som solte seg, bada eller kjørde rundt i motorbåtane sine eventuelt segla i seglbåtane. Etter ei veke her er eg einig med meg sjølv i at Oslo er ein fantastisk sommarby, ikkje minst når veret er til dei grader på lag med meg.

Nå har eg brukt nokre timar i leilegheita i lag med kattane og støvsuga, rydda og vaska litt slik at det skal bli ok for dei eigentlege bebuarane å koma heim tidleg i morgon kveld. På onsdag sleper eg med meg kofferten min og dreg heim for å vera mormor og ein del andre ting. Det blir fint det og.

Heidi

Varme sommardagar

På torsdag stod storfamilien klar med pappkroner og fløyter bak låven på Rønningen gård. Det var overraskingsselskap for Henrik som hadde fylt 60 år. Jubilanten hadde ikkje lukta lunta og vart oppriktig overraska.

Så var det støvelkasting, ringspel og legging av eit stort puslespel som konkurranse mellom to lag. Så åt me reker, pølser, pastasalatar og kaker. Kaffien vart kokt på bål. Det er ikkje ofte me kan sitja ute til seint på kveld i tynne sommarkjolar utan å kle på oss utover kvelden, men denne kvelden var heilt perfekt til utesitjing.

Dagen etter var det så varmt at me droppa planar om byvandring, og fann ut at me ville på ny tur til Langøyene. Det var ein lang kø med menneske som ville dit, men etter ein halvtime var me på båten. Der ute var det folksomt, men ikkje trongt. Heile storfamiliar var på øya, nokre grilla, andre varma afrikansk mat i store gryter og åt saman på teppe og solstolar medan ungane bada og koste seg.

Etterpå fann me oss ein uteserveringsstad slik at resten av dagen og kvelden og kunne nytast utandørs.

I dag, sundag, reiste Leif grytidleg frå Oslo og meg med sykkel på bilen og telt og friluftsutstyr i oppakninga. Han skulle kjøra til Hamar og ta toget vidare til Røros der han og Gunnar legg ut på ein lengre sykkeltur. Eg utfordrar comfortsonene med å passa kattar aleine ei halv veke til. Etter så mange år i ein stor familie er det å campera aleine på tur noko eg må øva meir på. Eg trivst godt aleine heime, men det å bu aleine på hotell osv fristar ikkje så mykje. Her i ein by i eit område med mange kjende bør eg ha ein trygg øvingsplass. Dessutan har eg selskap av to kattar og har øvd ei heil veke på å finna fram i området.

Så må eg innrømma at det første eg gjorde etter kattemating og frokost i dag var å finna næraste T-bane stasjon og reisa til Eva Mari. Me har ete gresk lunsj på Vollen, symd mellom vannliljer i Bogstadvatnet, strikka på terrassen hennar og ete spekemat, flatbrød og eggerøre saman med familien hennar. Eg nyt å vera i lag med grandnieser og grandnevø som vanlegvis bur i Mosjøen, og har hatt ein fantastisk sundag.

Vel tilbake i mitt midlertidige bumiljø ville eg gå ein tur, men vart overraska av ei skikkeleg torebyge med innebygd skybrot. Saman med andre klimaflyktningar måtte eg søkja ly på ein Dehli de Luca butikk der eg drakk farris til det verste regnet var over og skunda meg heim fordi eg bare var kledd for varmt, tørt sommarver. Nå nyt eg seinkvelden med radio, skriving og to kattar. Juli går langsomt mot slutten og eg har tenkt å sluka desse dagene med begjær før eg må innsjå at me går inn i den delen av sommaren som vert kalla seinsommar. Det er ein del av sommaren eg i grunnen har spesielt stor sans for, det er bare det at den andre delen har gått alt for fort. Eg innser at på eit par felt i livet er eg eit grådig menneske.

Heidi

Vandra gatelangs og sjå kva som skjer

Morgonen kom med blå himmel og ein ny varm og fin sommardag i hendene. Dagen starta med eit besøk hos Borghild og Thea. Dei bur like i nærleiken. Det var veldig kjekt å sjå leiligheita deira. Me åt bringebær, jordbær og moreller og hadde det fint. Dette har vore ein skikkeleg familiesommar. Med Arild i går og Borghild i dag i tillegg til alt tida me har hatt med «ungane» våre i sommar, så overgår me nesten oss sjølv. Må skunda meg å fortelja at eg verkeleg liker at det er slik.

Med dei fine vekebillettane me har til all kollektivtrafikk, fekk eg litt lyst til å dra opp for å sjå igjen den første skulen eg jobba på, Bakås skole på Ellingsrudåsen. Jammen klarte eg ikkje å finna han og, sjølv om eg nesten hadde gløymt at me måtte ta heis opp og ned til T-banesporet. Her hadde eg eit fint år der eg fekk prøvd meg i mange slags utfordringar før eg flytta heim til relativt fredelege Bryne. Det var ein god første arbeidsplass, og eg er takknemleg for at eg fekk ei heilt annleis erfaring før eg gav meg til på Bryne skule «for godt». Inspirert av gjensynet googla eg skulen si heimeside og på sida fann eg ei personalliste som viste at ingen av kollegene mine frå då jobbar der lenger. Det er for så vidt naturleg nok, for den gongen var eg den desidert yngste læraren der.

Så reiste me til sentrum. Eg gledde meg over å sjå at ungane bada i den store fontena i Spikersuppa og at folk solte seg og åt lunsj på graset i Slottsparken. Heldigvis er det framleis lov å trø i graset i Norge.

Eg åt ei heilt fantastisk fiskesuppe på Litteraturhuset, eller rettare sagt på uteborda utanfor.

Og sidan har me vore på vandring slik det ofte blir når eg reiser med denne mannen eg har med meg. Nesten 20 000 steg i fylgje stegteljaren er ikkje verst når gradestokken ligg og vippar mellom 25 og 30 grader.

rrem

I kveld har eg sitte på den knøttlille verandaen til Sunniva og lese ut denne boka som Trygve anbefalte til Leif. Begynte på ho fordi Leif tok ho med på turen til Langøyene i går, og klarte ikkje stoppa før ho var utlesen.

Heidi

Sommar i Oslo

Me er så heldige at me får låna leiligheita til Sunniva og Trygve for å passa kattane medan dei er på ferie. Det er ei utmerka løysing for alle partar, og ikkje minst for oss. Me vart tekne i mot med varm linsesuppe som varma godt for oss som var litt våte og kalde etter nedrigging i pøsregn i Seljord og ein biltur med straumsparemodus. Me var så heldige at me fekk eit døgn i lag med husfolket før dei reiste til ferieland grytidleg i går morges.

Sommaren kom over oss for fullt i går, og me kan nyta dei finaste sommardagane me har hatt i år. Eg trur at viss eg kom til Oslo eller til og med til Oslo for første gongen så ville eg tenkja at det var veldig fint her med masse grøne lunger, benker og fortauskafear.

I går vart me inviterte til middag hos Eva Mari og Henrik som hadde besøk av barna og barnebarna sine. Det er så kjekt å vera i lag med dei alle saman, og kjekt å møta dei små som veks like fort som barn pleier å gjera. Me fekk servert kald kokt laks med rømme, saltkokte poteter, agurksalat og rømme og jordbær og fløte til dessert. Skikkeleg god sommarmat i varmen med andre ord. Etterpå var det kaffi på verandaen medan kvelden sakte kveldna mot natt.

I dag tok me ferge ut til Langøyene for å dra på badetur i lag med Arild, Hege og dei tre barna. Det var kjempekoseleg, og eg lar meg imponera over at ein kan dra ut til øyene i Oslofjorden og bada som ein del av trikkebilletten eller fleirreisekortet. Det vart det første sjøbadet for meg i år, og eg syng som Lillebjørn Nilsen i ein song om ein annan badeplass i Oslofjorden. «Det er tyve graders vann på katten, i all fall er det sikkert mer enn atten…» Eg forstår at han har rett i at sommar i Oslo slett ikkje er så verst. Vel tilbake i byen åt me middag i lag mad Halvard på ein liten indisk restaurant. Så har eg sitte i på ein benk på eit gatehjørne og lese ei bok før det var på tide å gå til leiligheita for å mata kattane, setja på ein vaskemaskin og vaska saltvatnet ut av håret. I morgon spår dei ein ny varm sommardag, slikt er eg veldig svolten på og kan ikkje få nok.

Heidi

Håpet har eit ansikt

I dette tilfellet kunne eg ikkje dy meg for å setja inn Peter Halldorf som eit eksempel på ansiktet for håp, bare fordi han hadde så fint ansiktsuttrykk på dette biletet. Peter Halldorf er forfattar og teolog og ein usedvanleg klok mann. Han hadde mykje å dela med oss som var på Korsveifestival. På desse festivalane har dei den fine tradisjonen at den som har delt tankane sine på føremiddagen set seg under det store treet i hagen ein times tid slik at dei som har lyst til å vita meir, stilla spørsmål eller samtala om innhaldet kan gjera det. For konstant nyssgjerrige menneske som meg, så er det eitt av høgdepunkta på festivalane.

Det som gjer at eg likar meg så godt på Korsveifestival er at det er så mange innfallsvinklar inn til levd liv, til det å tru, til det å engasjera seg i samfunnet og til det å vera eit medmenneske. I Korsveibevegelsen har eg opplevd den gode kjensla av å bare kunna lena meg mot det som foregår, mot menneska og mot kreativiteten og teologien. Eg må innrømma at av og til når avisene skriv om «kristenfolket» som rasar mot det eine eller det andre så har eg litt problem med å identifisera meg med den skisserte gruppa. Korsveifolket derimot, ikkje noko problem, der står eg planta med begge føter samtidig.

Det er nå 24 år sidan me var på vår første korsveifestival. Nokre av dei menneska me møter der har vore med heile tida, og nokre av dei ser me bare annankvart år. Det gir eit fint og rart og litt konfronterande møte med livet at alle er litt, men ikkje veldig forandra for kvar gong me ser dei. 24 år er ei stund… Det gjer meg glad og litt rørt å observera livet på denne måten.

For meg er det ein bonus at me alltid har vore der i lag med gode venner, ein del av dei bur langt borte, og då er det ekstra fint å få desse opplevingane saman. I år var det 1800 menneske saman på Dyrsku-plassen i Seljord, men sidan teltplassen er ordna i tun der menneska på kvart tun har felles langbord og dagleg har til samarbeidsprosjekt å laga eit ganske avansert middagsmåltid på grill og bål, så blir det intimt og nært samtidig som det er stort.

Her er eit bilete frå paneldebatten på folkemøtet. Ein av deltakarane inviterte til eit arrangement som skal foregå i mange byar 30. august, klimabrølet. Folk skal då samla seg framfor rådhusa og brøla for å få dei folkevalde til å innsjå at det er på tide med endringar med det same i håp om å unngå klimakatastrofa som stadig fleire tenkjer på med stigande uro. Hermed er du som les invitert til å vera med og brøla dersom det er eit slikt arrangement i nærleiken av der du bur.

Og her er eit litt uskarpt bilete frå kveldsmessa der forrettande liturg Carl Petter spelar sjølvlaga folkemusikkliturgi på klarinetten ståande barbeint i den kvite sanden rundt altaret.

nor

Temaet for festivalen, «Håpet har et ansikt» gjekk igjen som overordna tema i alt som skjedde desse fem dagane festivalen varte. Dette er bare eit lite utsnitt av mine eigne opplevingar. Eg ser ikkje vekk frå at andre kunne ha skrive veldig annleis om det dei hadde opplevd. Store deler av dagen skjer det veldig mykje paral lelt, så ein er nøydt til å velja kva ein sjølv vil få med seg. Det aller viktigaste er at eg faktisk kjenner meg inspirert og oppmuntra til å våga å bera eit ansikt av håp med meg ut i livet, og det var det eg hadde håpa på…

Her marsjerer barn og vaksne inn til «Folkefesten» siste kvelden. Stort sett var veret fint, men siste kvelden og under nedrigginga på sundag fekk me og smaka på den typen høljeregn som dei av og til byr på i Telemark. Ein gong regna det nesten heile tida, då introduserte Tore Thomassen festivelfolket som «totusen gærninger i et gjørmehav». Det høyrest jo nesten litt eksotisk ut.

nor

Heilt til slutt vil eg ta med eit bilete som ein kommentar til at noko av det eg synest korsveifestivalane verkeleg lukkast med er å ta med barn og tenåringar og laga opplegg som er på ein slik måte at mykje av programmet kan barn og vaksne oppleva saman. Barna i manesjen er med som skodespelarar i ei fortsetjingsforteljing skriven av Tore Thommasen der barna tek avstand frå den vaksne kjedelege måten å fortelja livet på. Samtidig blir dei forsøkt forført og knebla av ein mindre velmeinande forteljar Mørk som meiner at viss dei forstår kva unike sjansar dei har, og vil spela på hans lag, så kan dei koma til å få forsyna seg godt av ein ryggsekk med pengar som han ber på ryggen.

Det får bli med dette. Eg har mykje meir å dela frå den store «Korsveiforteljinga», men det får kanskje koma etterkvart. Nå har me trådd inn i neste kapittel av sommaren 2019 og opererer som kattepassarar i ei lånt leiligheit på Tøyen. Fortsetjinga kjem truleg etterkvart.

Heidi

Kom med fred

rrem

I dag stod eg opp grytidleg, nærare bestemt klokka fem over fem for å nå det første morgontoget sør-vestover. Det vart eit lite sidesteg frå det fantastiske korsveifestivallivet for å ta del i ei gravferd som det var viktig for meg å vera med på heime på Bryne.

Eg har kjend Toril i 28 år. For 28 år sidan flytta ho inn på hybelen vår, og var nesten som ein i familien i to-tre år før ho flytta ut og hamna i nabolaget vårt. Tolvte mai ringde ho meg for å fortelja at ho hadde fått ein alvorleg kreftdiagnose, og på fredag døydde ho. Av og til forsvinn livet før nokon hadde venta og trudd det, og ein står att med ei litt svimmel kjensle av kor dyrebart det er å få lov å leva, og kor hårfin grensa mellom liv og død er.

Det vart ei vakker gravferd der det kom tydeleg fram kva slags sterk og modig dame ho har vore. Ho vart fødd med funksjonshemninga hydrocefalus kombinert med ryggmargsbrokk og har brukt heile arbeidslivet sitt på å jobba for intergrering, likeverd og retten til at menneske med funksjonshemningar skal få styringsrett over sin eigen situasjon på ein heilt annan måte enn det som har vore vanleg fram til nå. Ho kjem truleg til å forbli den einaste eg kjenner som har vore i Geneve som ein del av den norske sivilsamfunnsdelegasjonen for å leggja fram situasjonen for norske funksjonshemma for FN.

Det virkar å vera så alt for tidleg å måtta levera livet sitt tilbake til æva allereie etter 49 år. Ho hadde så mykje ho kunne ha utretta. Eg og ho hadde felles prosjekt som me aldri kom i mål med. I tillegg til å vera uvanleg talefør og skarpt-tenkjande så var ho veldig musikalsk. For fleire år sidan laga ho melodiar til eit par av tekstane mine. Ho syntest ikkje ho fekk heilt til å setja melodiane inn i notelinjer, så i påvente av ein eller annan gong å finna nokon som kunne hjelpa oss med sluttføringa, så er eg redd melodiane er tapte for alltid. Me som syslar med kreative ting jobbar ofte i rykk og napp og har lett for å tru at me har ei uendeleg masse tid til samarbeid framfor oss. Slik viser det seg ikkje alltid å bli. Kanskje er det det beste for oss likevel at me ikkje veit, og at me trur sommaren og livet skal vara evig.

Det eg eigentleg ville dela i dag var eit dikt eg skreiv til Toril dagen før ho døydde. Me som var rundt henne fekk vita at nå var det snakk om dagar og ikkje veker eller månadar. Eg ville så gjerne at ho skulle oppleva det å «bli henta» som noko fredeleg og trygt. Inspirert av Frans av Assisi skreiv eg dette diktet om «syster død». Eg skriv det her både til minne om Toril og i tilfelle nokon andre skulle ha bruk for desse orda.

Kom med fred når du kjem, syster død.
Kom med tilliten i hendene.
Tilliten og ein blomekrans til den som ventar.
Blåklokker for alt som skjelv og bivrar,
og for sommarblå himmel.
Brudeslør for alt som er og var og koma skal,
og rampete gule tiriltunger for gleda.
Nyperoser mest utan torner
for den som skal bera kransen kring panna.
Kom når du må, syster død.
Kom på bare føter.
Gjer det du må gjera,
men kom med tillit, tru og fred
som overgår all forstand, angst, bitterheit og sinne.

Heidi