Gå til innhald

22.august

Med august kom sommaren tilbake. Vekene før skulen starta og den første veka med skule kom med varm sol, høge temperaturar og blå himmel. Det gjorde ubeskriveleg godt.

Nå er kvardagane tilbake, eller i alle fall nesten tilbake. Skuledagane med smittevern og kohorter begynner å bli ein vane, samtidig så blir me nokså bevisste på at me har ein rimeleg utsett arbeidsplass i forhold til dei mange som har heimekontor eller arbeidsplass der det alltid er ein meter til ein kvar annan person. Det siste let seg på ingen måte gjera når ein jobbar med relativt små barn. I kvardagen går me ikkje rundt å tenkjer på det, det kan me ikkje, men det er litt spesielt at av mine tre «lærarbarn» så har to av dei opplevd nedstengning av kohortar på grunn av smitta elevar på skulen der dei jobbar. Det betryggande er jo at dei begge stadane har klart å slå smittesituasjonen raskt og effektivt og utan stor dramatikk.

Framleis kjendest det som ei lett sorg at alle elevane eg hadde jobba med så lenge skulle på ein ny skule heilt utanfor, eh… i alle fall fleire hundre meter frå min eigen kvardag. Så trakk eg pusten djupt og gjekk inn i neste kapittel klar for å bli glad i , engasjert i og opptatt av nye små menneske. Den første veka på jobb har vore spennande og fin. Eg trur dette skal bli veldig bra. Å begynna eit nytt skuleår, spesielt når ein jobbar i både skule og kulturskule er ei intens oppleving etter veker med låg kvilepuls. Den første veka har ein nesten ikkje tid til å trekkja pusten, så er ein i gang. Eg held på at eg har den beste jobben i heile verda.

Framleis er det sommar i ei drøy veke i følgje det som står i lærebøkene til elevane, at det er sommar i juni, juli og august, og så blir det etterkvart haust. Hausten er og ei fin tid. Vemodet ligg i at sommaren er over. Nå melder dei akkurat på radioen at det er meld om dobbelt så mange koronasmitta i går som dagen før, og at politiet i mange byar har hatt jobb med å prøva å roa ned private festar… Eg håpar me klarer å vera kloke nok til å gjera alt me kan for å halda smittenivået nede.

Meir enn noko er desse dagane fulle av ei nervøs venteglede me går her og ventar på ei lita augustsyster, eller kanskje det blir ei septembersyster til ho som snart skal fylla tre år. Eg går ingen plass utan mobil. Alltid beredt.
Eg sender ei bøn for ho som skal fødast og for dei eg kjenner som er i djup sorg akkurat nå. Livet er intenst og mangfaldig.

Heidi

Allkjærleiken

For å ikkje blanda trådane alt for mykje, så skriv eg eit innlegg nummer to i dag. I tankane mine ligg det tusen tråder i eit salig eller usalig rot. Der inne fungerer det utmerka, men det er ikkje alltid det blir slik når tankane skal hentast ned til skrivne ord.

Eg hadde lyst til å skriva litt meir om Martin Lönnebo og det han truleg kallar «allkärleken» på svensk. I mi norske omsette bok heiter det allkjærligheten, så det får det bli når eg siterer han. I det uttrykket legg han «agape», den reine kjærleiken som famnar alt og alle, og som me som menneske bare fattar glimtvis, men som me likevel prøver å halda oss fast i.
Eg vil sitera noko av det som er teksten hans for denne veka, fordi eg synest det er så fint. Det vil sjølvsagt vera litt «ute av kontekst» sidan eg hentar det frå ein større forståingsheilskap som han har bygd opp gjennom tekstane i boka Veven. Kanskje det likevel er ord som kan vera gode å lesa på denne lausrivne måten for ein eller annan som treng slike ord akkurat nå?

» Allkjærligheten fostrer ikke feiginger, men det virkelige livets helter. Den godtar deg som løper med slektens budstikke. Den som har budskapet: «Du duger. Du er ønsket, Bli med.»

For verden tørster etter kjærlighet, glede og visdom. Er skrittene dine trette? Vel da, kan du gå sammen med dem som er svake og trette, dem som behøver det stille og ydmyke nærværet ditt mest.

Har du vanskelig for å tale? Da kan du trøste dem som er skadet av de harde og uthult av de tomme ordene.

Har du ikke ord? Da kan hendene dine tale. Er hendene dine kraftløse? Du kan utrette storverk i det lille. Ingen går for sakte eller har for skjelvende hender til at de kan bære min budstikke. Og om du ikke kan tro, kan du gi tomrommet til allkjærligheten, for der vil den bo.»
(Martin Lönnebo, Veven»

Så vakkert, enkelt og djupt.

Heidi

4.august

Det har vore ein god sommar. Me har sett og opplevd mykje, og me har møtt mange av dei me er glade i og liker å vera i lag med. Ein nesten normal sommar har det vore, den første koronasommaren. Nå får tida visa korleis den første koronahausten skal bli. For eit år sidan ville eg trudd at det tredje siste ordet i sist setning handla om jordbæravlingar eller kanskje om øl, nå trur eg alle vil forstå kva eg meiner med det. Me har fått eit nytt ordforråd.

I går hadde me fleire besøk. Det var fint. Innimellom tek eg meg tid til å lesa og strikka. Det er og veldig fint. Det rare er at det å lesa midt på dagen for meg kjennest som nesten ulovleg luksus. Lesing er noko eg bruker seine kvelder eller tidlege netter på, og noko eg bruker tid på om morgonen medan eg tøyer tida før eg står opp. Det er kanskje ein av grunnane til at eg er så glad i å reisa med tog. Då kan eg med godt samvit lesa ein heil dag og nesten håpa at toget er forsinka så eg får lesa litt ekstra lenge. Det er det same med fjernsyn, seriar og filmar. Midt på lyse dagen går det liksom ikkje an å driva med den slags. Då skal det jobbast…

Det er fint at eg har oppdaga podcastar og lydbøker på mobilen. Då kan eg bli lesen for medan eg driv med andre ting. Ein ting eg har drive på med dei siste dagane som har teke latterleg lang tid, er å få etikettane av eit stort antal glaskrukker eg har samla opp. Eg snakkar om sånne glas som det har vore syltetøy, fetaost, oliven og tacosaus i. Snart skal eg plukka masse bær hos foreldra mine og kanskje me finn andre ting og me treng glas til. Det kjennest som ein god idé å gjenbruka glas, men du all verda så fast etikettane har sett seg. Det kan kanskje diskuterast om det å koka syktetøyglas i såpevatn i tre timar i håp om å få vekk etikettar og gammalt lim er berekraftig. Eg er ikkje den som gir seg så lett, så her har eg brukt diverse såper, oppvaskmaskin kniv og fettløysande vaskemiddel for å prøva å få det av. Eg tek gjerne i mot gode råd, sjølv om dei fleste glasa etterkvart er klare til bruk.

Då eg var på Ivar Åsen-tunet fann eg Sigbjørn Reime sine Garborgbøker med fyldige fotnoter og ordforklaringar til ein så rimeleg penge at eg ikkje eingong torer å skriva prisen her i Garborgland. Eg angrar på at eg ikkje kjøpte fleire som eg kunne ha brukt til presangar. «Haugtussa» og «Fred» hadde eg frå før. Eg veit at eg for ein del år sidan las «Knudaheibrev», truleg i ei eldre utgåve. Nå har eg med stor lyst gått laus på den nye boka eg kjøpte. Det er veldig interessant å lesa Garborg sine tankar frå somrane frå Knudaheio. Eg måtte dobbelsjekka Garborg sin fødselsdato då eg var halvvegs i boka, og det var som eg tenkte. Garborg var på min alder då han skreiv mykje av dette. Det er spennande å lesa om vandringane hans i eit landskap eg sjølv er nokså kjend i, og det er spennande å lesa betraktningane hans om ting i tida og om menneskelege og åndelige spørsmål. Sjølv om dette var skrive som dagbok, så er det sannsynleg at han tenkte det skulle gjest ut, og at han dermed skreiv for eit tenkt publikum. Det han skriv er med andre ord samanliknbart med det som i dag kunne vore skrive i ein blogg. Forskjellen er vel kanskje at det har vore tid til redigering mellom skrivinga og utgjevinga.

Mangt og mykje har forandra seg på Jæren. Noko av det som ser ut til å vera nokonlunde det same er sommarveret. Her kjem nokre sitat:

28.7. 1907

«…skodda tetna og tetna, og vart til stor-regn. Heile natta hev det rignt. Det fyser og strøymer i veitene mine… Det hev rignt og blåse i eitt heile føremiddagen, og no, klokka halv to driv det på verre enn nokon gong. Tett, tett, høljande jærregn ende inn mot vindauga, ei regnskodde så tett at eg gjeng her som på havsens botn.
Eg kjenner meg att, det er bare oktober i staden for juli.»

3.8.1907
«Etter 8 dagars seinhaust, havsskodd og ein nordan, eller nordvestblåster så kald at eg til dømes i gårkveld, då ef skulle til Undheim med eit par brev,- slo trøyekragen oppom øyro og stakk nevane i lomma og flaug alt eg kunne for å halda meg varm-, er det i dag det finaste solvêr, med skyer, men sommarskyer og stilt heile føremiddagen. Nå tek det til å gufsa så smått att, – frå nordvest, men vinddraget er så veikt at det gjer ikkje så mykje-.»

Slikt kan me kjenna oss att i…

I dag hadde eg eigentleg meir på hjartet, men for at innlegget ikkje skal bli alt for langt og alt for springande, så skriv eg heller eit til.

Heidi

August

Så har det plutseleg skjedd igjen. Me har kryssa grensa. Juli har lagt seg over på ryggen og blitt til august, denne mjuke mogne månaden med kveldar som blir mørke.

August er ein av dei finaste, kanskje faktiske den aller finaste månaden eg veit. Sommaren har stilna og blitt fullmogen. Naturen står med hendene fulle. Me har vent oss til at livet er sommar og klarer å gå barføtte utan at det gjer vondt under føtene. Likevel kjem månaden alltid med eit visst vemod. Nå går sommaren mot slutten, og kvardagslivet ventar bak neste sving. Ein vakker dag, nesten kor tid som helst nå, vil du kjenna det første skarpe draget av haust i lufta når du går ut for å pusta. Tenk at juni og juli forsvann nesten utan at me la merke til det.

I år har eg bestemt meg for å ikkje stansa for lenge ved slike tankar. I staden skal eg tenkja at me nå går inn i ein ny sommarmånad, og at ein tredel av sommaren har me framleis til gode. Eg skal lena meg mot sommaren, og ikkje tenkja ordet haust dei komande fire vekene. Dette året har dessutan august med seg det finaste som tenkjast kan, ei veslesyster til barnebarnet. Om det blir i august eller om fødselen tippar over til september er framleis usikkert, så kvar veke og kvar dag ber med seg eit visst mål av spenning. Eg frydar meg over synet av den eldste dotter mi med ein stor badeballmage under sommarkjolen. Aldri har ho vel vore vakrare i mora sine auge.

I dag fann eg ut at eg måtte begynna å øva meg på å vera sjåfør i den nye knallraude bilen vår. Me har hatt han i ein månad, så nå var det på tide å kvinna seg opp til debuten. Eg er utruleg lite glad i å kjøra bil, og ikkje spesielt flink til det, så eg kjører bare når eg synest det er absolutt nødvendig. Men det å ha ein bil eg ikkje kan kjøra dei gongene det er absolutt nødvendig blir for dumt, og den dagen eg treng bilen er det fint at eg har prøvd å styra han før.

Eg fekk med meg han som har vore sjåfør fram til nå og formante han om at nå måtte han ta fram tålmodet i fall eg kom til å trengja det. Han gjekk samvitsfullt inn i rollen, og roste meg for å kjøra veldig bra gjennom den første rundkjøringa. Då minte eg han om at eg faktisk kan kjøra bil og har hatt førarkort i nokså nøyaktig førti år, det var bare bilen eg måtte venna meg til. Det siste er sjølvsagt ei sanning med modifikasjonar, bortsett frå det med førti år, som er heilt sant, men det skal me ikkje bruka meir tid på akkurat nå.

Medan eg klamra meg litt ekstra godt til rattet tok KIAen oss til Kvassheim fyr der passasjeren min foreslo at me skulle ta ein kopp kaffi på kafeen på det nye friluftssenteret. Slike stopp kan me lika. Det var fantastisk utsikt frå kafeen. Då me kjørde heimefrå var det regn i lufta, men nå hadde det kome seg så pass at eg foreslo å gå ein tur sørover langs stranda sjølv om me ikkje var turkledde. Det viste seg å vera ganske mildt ute, og me fekk oss ein fin tur. Det var varmt nok å gå i sommarkjole med ein tynn bluse over, og halve turen gjekk me barbeinte i sanden. Litt vassing i havkanten vart det og. Det var så fint og så veldig august, me klatra over fleire gjerdeklyvarar og turstien gjekk mellom beitande kyr. Eg vart gåande og nynna på den svenske teksten som Vamp gjer så fint på haugsundsk. Nesten alle år har eg sitert Einar Skjæråsen sitt fantastiske augustdikt i det me kryssar månadsgrensa, så i år gjer eg ein vri og siterer Nils Ferlin i staden:

Men Går Jag Över Ängarna

Men går jag över ängarna,
där himmelen är vid,
då sägen mej
ty händerna är tomma,
då sägen mej,
I skörderskor i
skördeandens tid:
vem ger mej
sitt hjärta som en blomma? 

Vem ger mej sitt hjärta
som en glädje och en tröst,
som en doft som ville
leka mej om kinden,
att jag på mina stigar
mot förgängelse och høst
inte räds för den yttersta grinden.

Akkurat som sommaren, så er livet i beste fall framleis langt. Me har nådd til august, men kva så. Nå skal me ta vare på dagane våre. Og om eg kjørde bilen heim att frå Kvassheim? Det er ikkje alle aktivitetar det er grunn til å overdriva…

Heidi

Høgsommar med mormorbarnehage

Eg har alltid vore veldig glad i desse vekene då sommaren er på sitt mognaste og med ei ro som etterkvart har senka seg. Desse vekene i året då ein ikkje veit kva vekedag det er, ikkje veit kva klokka er eller kva ein skal gjera i dag, i morgon eller i overmorgon, er noko heilt for seg sjølv. Det er til og med slik, og nå skal eg passa meg, for på grunn av reising har eg nok hatt betre ver enn mange av dei som les dette, men eg vågar å skriva det likevel… Det er til og med slik at det ikkje betyr all verda om det regnar eller om sola skin.

Litt struktur har det nå likevel vore desse siste vekene, for me opererer med det me kallar mormorbarnehage. Lillegull har ferie frå barnehagen, pappa er på jobb og mamma er høggravid og har behov for å få kvila seg i litt større grad enn det som er mogleg når ein har ein to og eit halvt-åring rundt seg heile dagen, ei lita jente som har slutta å sova middag og som har tusen tankar i hovudet og «beina fulle av spring». Det skal og seiast at mormor veldig gjerne vil ha mormorbarnehage i huset sitt, og at morfar er flink assistent som trør til med både sykkelturar, rundstykkebaking, hagearbeid, pianomusikk og ballettdans.

Dei som er to og eit halvt år tek livet og veret som det kjem. «Ska me gå ud å plaska litt mommor?» Plasking inneber å trampa og hoppa i vasspyttane på verandaen barbeint eller med gummistøvlar på. Det går og heilt fint å plukka både blomar og bær i regnver, og på tysdag var me på trilletur med vogna som har sånn gjennomsiktig regntelt over seg. Regnet spruta som når dusjen står på for fullt og mormor hadde på seg regnkåpe og gummistøvlar.

På måndag plukka med blomar og henta salat i hagen og så inviterte me oldemor og oldefar på lunsj og kaffi. Eg grip meg i å lura på korleis i all verda me hadde tid til å gå på jobbane våre og i tillegg vera med på både det eine og det andre då me hadde fire relativt små barn i heimen. Svaret er vel sannsynlegvis at barnebarn er eit sjølvskrive sentrum på ein annan måte enn eigne barn var det, og at det er ei velsigning for alle partar at det er slik.

Kveldane har eg brukt til å bli ferdig med eit strikkeprosjekt eg har halde på med i koronaperioden. Eg har strikka haustsett til veslesyster og til dei tre grandtantegutane som akkurat er blitt fødde. Det er gildt når ein kjem nokonlunde vel i mål med arbeid ein har halde på med lenge. Nå kan eg gå laus på neste avdeling med handarbeid som er… strikking av babytøy… Buksene over har eg henta frå ei klumpelumpe-oppskrift og jakkane er meir eller mindre fri fantasi og utforsking av ein idé eg hadde. To av dei blå jakkane er til eit tvillingpar og derfor tilnærma identiske.

Det har og vore litt tid til å vera sosial den siste veka. I dag møtte eg og Thorbjørg Signe som var kollega med oss ein periode og som var på gjennomfart gjennom gamle trakter. Me fekk oss nokre timar på kafé i lag i ettermiddag. Det var kjempekoseleg.

I morgon lovar dei betre ver. Det blir fint. Nå gjeld det å nyta dei siste dagane i juli. Snart, men ikkje heilt endå er me klare for eit nytt skuleår. Det blir spennande å sjå kva det vil bringa med seg. Eg er og spend på i kor stor grad me kan starta opp på «vanleg» måte og i kor stor grad det framleis vil vera koronarestriksjonar me må forhalda oss til. Eg reknar med at restriksjonar vil me måtta forhalda oss til ei stund framover. La oss håpa at ferietida ikkje fører til ei større oppblomstring av det viruset ingen av oss har lyst til å få.

Kvar gong eg har litt tid for meg sjølv høyrer eg på Sommar i P2. Som oftast blir det å henta programmet opp etter at det er send. Det er fantastisk at me ikkje lenger går glipp av å høyra alt me ikkje får med oss i direktesending. I går lytta eg til Mareike Wang, og i dag til Morten Krogvold. Begge programma er sterkt å anbefala. Dagens ord til ettertanke frå Morten Krogvold er fylgjande: » Det er stor forskjell på penhet og skjønnhet. Det som bare er pent er kjedelig og overfladisk. Det vakre har mange lag, og rommer også spor av smerte.» Eg har skrive det i anførselsteikn som om det var eit sitat, men det er sikkert ikkje nøyaktig sitert. Det er skrive ned omtrent slik eg hugsar det som vart sagt. Eg bestemte meg for at det var tankar eg ville ta vare på.

Noko av det fine med program som «Sommer i P2» er at folk får ein heil time på seg for å koma til orde. Dei får snakka om slikt som interesserer dei og som dei har tenkt på lenge. Det gjer at det er spennande å lytta og at ein kan koma til å læra noko både om korleis det er å vera ein annan enn ein sjølv og noko om livet generelt. Eg elskar å lytta til andre menneske sine hsitoriar. I talkshow er det ofte veldig spennande intervjuobjekt som bare heilt kort får snakka om det dei er opptekne av under eit strengt programleiarregime. Me må øva på å gje kvarandre tid og plass slik at historiane våre kan få lov til å leva.

I to periodar, for ganske lenge sidan nå, var eg i redaksjonen i menighetsbladet vårt. Ein viktig grunn til å vera med var at eg fekk lov til å intervjua andre menneske om det eine og det andre. Under journalistisk agenda kunne eg spørja andre om ting eg lurte på som eg ikkje elles ville ha våga å masa om. Eg er veloppdragen nok til å vita at ein ikkje utan vidare set seg ned med eit menneske for å stilla spørsmålet : «Fortel meg om alt du synest er viktig i livet ditt». Av og til kunne eg ønskja at det gjekk an å gjera akkurat det. Lenge trudde eg at det var ei interesse alle menneske delte med meg, men eg har oppdaga at eg er over gjennomsnittet «interessert»… Eg liker ordet interessert… Det gode jærske ordet «forveden» har liksom ein litt mindre sjarmerande klangtone.

Heidi

Smitteskam

Normalt er eg eit menneske som overhodet ikkje går rundt og bekymrar meg for smitte. Det er kanskje ein biverknad av eit langt liv i skulen. Gjennom å bevega seg i klasserom der hosting, nysing og snott er ein dagleg del av livet,og der oppkast heller ikkje er spesielt sjeldan, får ein opparbeida ein viss immunitet både fysisk og mentalt. Det gjer at eg aldri blunkar med å koma på besøk i heimar der nokon er sjuke dersom dei som bur der har lyst på besøk.

Dette har sjølvsagt endra seg litt det siste snaue halvåret. Som så mange andre er eg inne kvar dag og sjekkar smittefrekvensen i regionen landet og verda forøvrig og som dei fleste, så er korona noko me aller helst vil unngå å bli smitta av i det heile tatt.

Som alle som les dette veit, så har me fått nye vanar og nye måtar å tenkja på. Her i huset er alle meir eller mindre avhengige av allergimedisin, men ein normal sommar inneber ein del nysing og snue sjølv om me svel tablettane våre. Det å nysa i det offentlege rom har blitt knytta til skam og frykt på ein heilt annan måte enn før, og det gjeld å tørka nasen i smug når ingen ser på. Det er nesten så ein snik seg inn i skjulte portrom for å prøva å snyta seg heilt lydlaust.

Det er og slik for tida at eg alltid omgåst andre med ein liten bitanke om at «Nå kan me i verste fall smitta kvarandre, og tenk om eg heilt utan å villa det smittar nokon som absolutt ikkje bør bli smitta.» Når eg har vore i lag med eldre slektningar eller andre i risikogrupper, pustar eg alltid litt letta ut når det er gått ti dagar og eg kan tenkja at, nå er dei i alle fall ikkje smitta på grunn av meg.

Eg har og høyrt at andre og stadig er innom tvangstanken: Har eg ikkje bittelitt vondt i halsen nå? Burde eg eigentleg vita at eg burde halda meg heime? Til nå har det blitt med tvangstanken.

Natt til torsdag vart Leif sjuk. Skikkeleg sjuk, så sjuk som eg aldri før har sett han med oppkast og intense magesmerter. Det var så gale at han måtte ned til legen og eg måtte kjøra han. Eg såg på dei andre på venteromet. Tenk om me smitta dei… Legen fekk utelukka hjarteproblem, og meinte at det måtte vera matforgiftning, mageinfeksjon eller kanskje omgangssjuke. Og me som hadde vore på besøk kvelden før. Me som hadde overnattingsgjester heime. Tenk om alle var blitt smitta av ein eller annan form for elendigheit som me hadde drege med oss? Ingen andre har blitt sjule så langt, så nå har eg landa på at det truleg ikkje er smittsomt. Mannen er og oppstanden etter sykeleiet, så alt tydar på at dette nok går over i likaste laget.

Eit par gonger har eg måtta ringa for å informera andre foreldre om at eg har oppdaga at barna mine har vore smitta av hodelus. Sjølv om alle veit at det kan skje alle, så er det ikkje kjekke telefonar å ta. Det er heller ikkje kjekt å ringa folk for å seia at dei i verste fall kan vera smitta av omgangssjuke. Andre tankar har og plaga meg. Er det forsvarleg å passa barnebarn viss eg er berar av omgangssjuke? Bør me gå på butikken? Kan eg leva normalt i tilfelle eg er smitta. Eg har funne gode råd om dette på nettet, og klart å navigera nokonlunde klokt trur eg, men dette er tankar som normalt ville plaga meg langt mindre for mindre enn eit halvår sidan.

Katastrofetankane har og vore innom. Tenk om dette er ein avart av korona? Utan hoste, feber og så vidare. På legesenteret såg dei ingen grunn til å ta koronatest, og det var pasienten glad for. Ein «piperensar» langt ned i halsen er ikkje det ein lengtar etter når ein er intenst kvalm. Han har dagleg konstatert at han ikkje har feber, og har teke den lite vitskaplege luktetesten me fann på nettet, lukta på ein banan og sjå om han framleis luktar banan.

Eg har brukt det sjølvpålagde karantenetilveret til å montera babytøy. Symaskinen var framme for første gong på over to år, og eg trur eg har fått til å klippa opp fronten på sju babyjakkar utan å øydeleggja dei. Det er ikkje lillesøster som skal velsignast med alle sju. Det er bare babyboom i storfamilien, og det er veldig koseleg.

Kva eg vil med dette innlegget? Kanskje rett og slett bevara minnet om ei tid med ekstrem grad av smitteskam og eit skråblikk på livet under korona. Me står det viss over i denne omgangen og… Trur eg…

Heidi

Om å kvila i kjærleiken

Eg har lyst til å skriva litt meir om noko eg har lese i dag, men dette er så ulikt det forrige innlegget at det får bli ein heilt frittståande tekst.

Som eg har skrive om fleire gonger så er eg veldig glad i den svenske pesnjonerte biskopen Martin Lönnebo og tekstane hans. Hans måte å sjå verda på, ikkje minst gjennom boka «Veven», har for meg blitt ei svært verdifull formidling av tru og av synsvinklar på livet.

I dei siste kapittela i boka me les frå kvar dag skriv han mykje om at det å tru og det å elska ikkje handlar om prestasjonar. Tvert i mot handlar det om det å ha tillit nok til å våga å kvila i livet og øyeblikka og å våga å tru at dersom ein er open for Gud og for kjærleik, så vil ein reflektera dette i livet sitt heilt utan å oppleva det som noko ein skal prestera. For å forklara dette betre enn eg sjølv kan gjera det, let eg han få ordet sjølv.

«Du skal øve på det som er det vanskeligste av alt for et aktivt menneske, nemlig å være helt passiv, mottagende, stille. Om du lykkes med dette kommer ditt «jeg» ikke lenger til å lyse som en sol midt i solsystemet.

Men vær ikke bekymret. Det er godt å komme fram til sannheten om seg selv. Frihet er å ville det Gud vil, slik at viljene blir ett. Da har du funnet din plass i universet. Da er du samstemt med helheten.»

«Gud møter oss i materien, i barnet, i uvitenheten, i fullstendig maktesøshet, i lidelse, dødelighet og i ekte rødt blod. Det er Guds Agape som blir født i Betlehem og dør på Golgata…

Her er hemmeligheten: Agape med Kristi ansikt, finnes ikke bare i det velsignede nattverdsbrødet. Det brutte brødet finnes i ditt liv. Gud ser på deg med kjærlighet gjennom det nyfødt barnets øyne og gjennom den dødes brustne blikk. Kjærligheten taler ikke bare kloke , hellige ord under høye hvelv og englers språk i kontemplasjonen. Den stammer og snøvler utydelig i sykerommet, den roper i angst innfor den onde døden. Din vakreste gave til livet, det vanlige livet, er å ta i mot.»

For meg har det blitt eit slags ideal å kunna lena seg i tillit mot livet under alle forhold og det å kunna tru på at kjærleiken er sterkare enn døden. Det er ikkje ei tru som gjer at ein reknar med at alle dagar er «berusande lykkeopplevingar» eller ei tru som gjer at ein aldri møter vanskar som virkar uoverstigelege. Det er ein slags tillit til å prøva å kvila i det gode under alle forhold. Men nå skal eg sleppa til Martin Lönnebo sjølv. Eg trur forresten eg skal prøva å få kjøpt boka «Veven» på svensk slik at eg og får lese boka på originalspråket etter å ha lese ho mange gonger i norsk omsetjing.

Heidi

Innsirklingar

Då me var på Iva Aasen-tunet der biletet over er teke, hadde dei ei utstilling med tekstar av Carl Frode Tiller. Verken meg eller Leif hadde lese noko av han. Me vart nysgjerrige og lasta ned «Innsirkling » på lydbok.

Det å høyra ei tjukk bok på lydbok tek lang tid, men me skulle jo køyra i dagevis så det kunne passa bra. Temaet for boka var ei annonse i ei avis om at David, ein mann i 30-åra hadde mista hukommelsen og oppfordra alle som hadde kjend han om å skriva eit brev til han der dei gav opplysningar som kunne gi han minna tilbake.

I den første boka fekk me møta David gjennom to nære venner frå vidaregåande skule og gjennom stefaren hans. Det var påfallande kor ulikt dei tre skildra både David, seg sjølv og kvarandre. Historiane var til dels ganske triste og opprivande, og etter ti timar og ei bok om David sin historie var sjåføren min klar til å gå over til ein annan forfattar. Då eg vart klar over at det eksisterte to bøker til «Innsirkling 2» og «Innsirkling 3», visste eg at eg ikkje ville få ro i sjela før eg hadde fått vita alt som var å vita om David sin skjebne. Så nå etter at me har kome heim har eg gått rundt med lydbøkene på mobilen og brukt all aleinetid med husarbeid, strikking, sying osv til å dukka stadig djupare inn i David sin psyke. Det var ei motorisk utfordring å støvsuga når eg samtidig måtte halda mobilen mot øyret for å overdøyva lyden, men det gjekk…

Og i dag morges kom eg i mål. Dokker kjenner sikkert følelsen av først «å bara måtta lesa ut boka», for så å sitja att med den litt tome følelsen av at «nå er dette over», nå får eg aldri vita meir. Mot slutten kom den rare tanken, tenk om me får vita at David eigentleg ikkje eksisterer. Med den tanken fulgte det ei lett sorg, sjølv om eg som leser visste at djupast sett var David ein oppdikta person som i eigentleg forstand aldri har eksistert. Heldigvis, det får eg vel lov til å røpa, eksisterer den fiktive David…

Boka gav mange tankar. Blir me eigentleg til i møte med kvarandre? Eksisterer me i andre sine tankar i ein heilt annan form og skapnad enn det som er vårt eige sjølvbilete? Er det me møter i andre menneske så farga av det me sjølve er at me aldri heilt vil vera i stand til å møta eit menneske på ein objektiv platform.

Dette er viktige tankar, og boka er skrive med eit driv som gjer at i alle fall denne lesaren, i mitt tilfelle lyttaren, har problem med å leggja ho frå seg. Samtidig som me møter David gjennom auga til åtte ulike personar, og til slutt gjennom han sjølv, får me vita mykje om alle dei som fortel om han, og boka tek oss med på reise gjennom ulike miljø i det som var Noreg på 70-talet og fram til midt i det første tiåret etter årtusenskiftet. Når alt kjem til alt er kanskje ikkje David den viktigaste personen i historiane.

Forfattaren har ein eigen evne til å snu kameraet i stadig nye vinklar og vri på spegelen slik at det same landskapet og dei same personane heile tida endrar seg. Han byggjer opp sympatiar og vrir dei til noko uventa og annleis. Historia overraskar oss gong på gong på måtar som gjer at alt plutseleg forandrar seg for den som står utanfor og kikkar inn. Eit par av desse grepa er så gjennomgripande i historien at eg ikkje kan skriva meir om det utan å røpa for mykje for dei som ikkje har lese boka. Eg kan bare fortelja at det er elegant gjort.

Visst har eg innvendingar, alle personane som skriv har ei evne til sjølvinnsikt som eg trur er langt over gjennomsnittleg, og alle personane speglar seg i andre sine reaksjonar på ein måte som eg trur ville tyngja meg om eg dreiv på å analyserte alle reaksjonar frå andre som samtlige hovudpersonar gjer det. Det kan og innvendast at alle stemmane er veldig velformulerte og liknar på kvarandre stilmessig, men det blir det og gitt ei mogleg forklaring på i løpet av boka.

Eg må og stilla spørsmålet om det er truverdig at personen David kan ha alle dei sidene han blir tillagt og om ein person kan ha opplevd alt dette, det sprengjer litt grensene for kva ein tenkjer eit menneske kan vera samtidig.
Når det er sagt veit eg jo etter eit langt liv, ikkje minst i klasseromet, at alle menneske har veldig mange sider. Eg tenkte på noko eg høyrde på eit kurs ein gong «Alle barn har minst ei side som foreldra deira ikkje veit om». Det trur eg dei fleste lærarar kan skriva under på, og det har vore ein grei setning å ha med seg i oppdragelsen og opplevelsen av eigne barn.

Eg anbefalar boka til alle som er klare for eit litterært djupdykk. Eg trur dette er bøker som vil bli ståande som god litteratur i mange tiår. Det fryder meg og å oppleva god samtidslitteratur på nynorsk. Lenge var eg bevisst på at det som vart skrive om kristendom var nokså deprimerande, eg tenkte at ein gong må nokon skriva samtidslitteratur der det dukkar opp personar som i tillegg til alle andre sider eit menneske har, relaterte seg til trusdimensjonen i livet. Jammen såg eg ikkje snurten av ein slik person mot slutten av historien, psykologen Maria røpa at ho var metodist og at ho for tida sleit med om ho skulle definera seg ut eller inn av kyrkja. I sin profesjonalitet som terapeut var ho klar på at hennar tru og tankar ikkje hadde noko i terapiromet å gjera, men det gleda meg at det vart teke med som ein relevant dimensjon.

Eg kjende at eg måtte skriva denne teksten før eg vikla meg ut av innsirklingane. Dersom nokon av dei som les dette har lese boka, vil eg svært gjerne høyra kva opplevingar og tankar dei gjer seg etter lesinga.

Heidi

21.juli

Å gå frå å vera turist til å vera ein som bur der andre er turistar viste seg å vera ukomplisert. Då me kom heim var det ein nydeleg blomsterbukett frå Therese som er på besøk saman med Halvard.

Etter frokost vart barnebarnet henta av morfar i sykkeltralle og gjensynsgleden var stor. Så fekk veslegullet og eg vera med på Jærmuseet. Det er ein veldig fin pass, spesielt for barn. To og eit- halvt-åringen koste seg veldig med å sitja i ekte traktorar, sjå nyklekte kyllingar i rugemaskin og å få på veterinærfrakk og stetoskop for å behandla sjuke leikelam. Det var òg kjekt å få gå inn i eit gammaldags fjos med grisebinge og hønshus.

Sidan har dagen vore vaflar, Ingrid sine heimebakte bollar, kveldstur og middag. Veret er betre enn meld, og det er faktisk fint her og.

Heidi

20.juli

Me kom inn dørene sånn ca nøyaktig ved midnatt, og er nå heime att etter tre vekers ferie med ei mellomlanding i heimen. Heldigvis skal sommaren vara lenge endå, og eg gler meg til neste kapittel.

For første gong i sommar har me opplevd ladekøar. Det ser ut som om mange har fått seg elbil og som om mange er på ferie nå. Det er ikkje farleg for slike som oss som hadde dagen for oss, men det kan vera stressande å venta dersom ein har noko ein må nå.

I dag kjørde me sørlandet heim i staden for vegen over fjellet. Den viktige grunnen til det er at me hadde veldig lyst til å stikka innom Jan og Hilde, gode venner me ikkje har vore i lag med på ei stund. Dette skuldast både korona og at me bur langt frå kvarandre. Då er det ekstra kjekt å få nokre timar i lag. I dag var me så heldige at me fekk helsa på eit av barnebarna deira som me aldri før hadde møtt. Eg syntest nettopp me var på det stadiet i livet at me alle hadde små barn, nå er det plutseleg barnebarn som kravlar rundt beina våre, og me fattar ikkje heilt korleis me plutseleg er på det punktet i livet.

Jan og Hilde har fått seg nytt hus med den flottaste utsikta eg har sett frå ein heilårsbolig. Biletet øverst viser korleis det ser ut frå verandaen. Dersom det var eg som budde der trur eg at eg hadde hatt problem med å gjera det eg måtte. Eg hadde sikkert brukt mange timar kvar dag bare på å sitja og sjå.

Me fekk god fiskesuppe, varme rundstykke, kanelbollar og jordbær. Og som eg har gjenteke i det uendelege, det er så utruleg godt å bruka tid med venner igjen etter denne rare våren. Nå håpar eg at me ikkje får ei ny smittebølgje på grunn av reising både innanlands og utanlands. Eg ser at antall covid-pasientar på sjukehus har auka den siste veka, men truleg ikkje meir enn dei hadde rekna med. I dag på radioen snakka dei om eit mogleg gjennombrot med vaksine. Her får me bare kryssa det me har av fingrar og tær, for denne sjukdommen vil me helst gå klar.

Dagens lydbok har vore «Saganatt» av Frode Grytten. I tillegg har det blitt mykje radio. Det har vore ein lang bildag. På bordet venta det ein konvolutt frå undervisningsforbundet som viste seg å innehalda innmaten til neste års lærarkalendar. Eg var redd dei hadde slutta å produsera papirutgåva som eg bruker som sånn omtrent den siste mohikanar. Då har eg endå eit år på meg før eg treng å gjera avtaleboka digital… Heldigvis ser omslaget ut til å tola eit skuleår til. At denne sendinga er eit teikn på haust nektar eg å la gå inn på meg.

Heidi