Gå til innhald

25.mai

Veret var kjøleg i føremiddag, men sånn omtrent i to-tre- tida slo det om. Då eg gjekk heim frå skulen etter planlegging og møte var det mykje varmare enn då me kom tilbake frå turen ca klokka eitt. Eg var innom og kjøpte ein bukett peonar til mannen som har halde ut i ekteskapet i 35 år. Ei øskje med freia sjokoladehjarte fekk det og bli, det er ikkje kvar dag ein feirer korallbryllaup.

Brudgommen henta yngstesonen på flyplassen. Me hadde avtalt at dei skulle kjøpa med seg indisk mat slik at me kunne feira litt, men på den indiske restauranten hadde dei stengd på måndagar, så det vart thai-mat frå Klepp i staden. Det smakte godt, så det var ikkje noko dumt valg.

Eg helste på Halvard med albue mot albue, og lo litt av det. Eg sa at viss han hadde med seg smitte frå hovudstaden så blir me vel smitta uansett. Det lo me ikkje av, men me har vel alle gira ned smittefrykten eit lite hakk. Eg seier som fleire forskarar har sagt på fjernsynet og i radioen, dette viruset har eg eigentleg bestemt meg for ikkje å få. Det einaste eg kan konkludera med er at det ser forholdsvis greitt ut så langt… Me tek i mot eit sekund om gongen og det er det einaste me djupast sett kan gjera noko med.

Om kvelden vart det ein tur ut i det uendeleg fine kveldslyset. Eg prøvde å fotografera sauer i solnedgang på Hårr, endå nærare definert: Sauer på steinstrand i solnedgang. Motivet var fantastisk, men mobilkameraet kom litt til kort, så det fekk bli strandnellikar i nesten-solnedgang i staden.

Me flikkar litt på ferieplanar. Det blir ein spennande sommar nå når dei aller fleste må tenkja alternativt. Til alle nordmenn som søkjer norske ferieparadis kan eg anbefala Rogaland. Me har mellom anna det som vel nesten må vera dei finaste strendene i Europa. Det me ikkje kan garantera er sol og badetemperaturar, men kven veit. Plutseleg kan kanskje livet varta opp med begge deler. Slikt har skjedd før.

Heidi

24.mai

Maisundag. Det er framleis kaldt ute. Det bles, men etterkvart slutta det å regna. Me gjekk tur langs strender som vitna om mykje ruskever. Sjøen hadde tydelegvis gått høg, det låg kasta tang og tare heilt opp mot sanddynene. Framleis kokte havet kvitt, det gjekk høge bårer, og skumsprøyten stod høgt. Dessverre er det ikkje så lett å dokumentera det med fotografi, men eg har gjort eit forsøk. Spesielt for denne delen av landet er at historien om fire årstider ikkje alltid heilt slår til. Me kan godt ha den same temperaturen og den same kalde vinden på julaften, 17.mai og jonsokaften. Men lyset har me nå i sommerhalvåret. Dei lyse kveldane i mai, juni og juli er heilt fantastisk fine.

Eg har brukt litt av dagen til å svara på resten av gebursdagshelsingane eg fekk i går. Eg blir så glad av å bli minna om dei fine folka som har skrive til meg, og eg blir så glad over å tenkja på kvar einskild av dei som skriv. Ein møter på mange menneske gjennom eit liv. Eg er ein av dei som aldri har lyst til å gje slepp på noko som helst. Eg har jobba på same plassen i 33 1/2 år, budd i det same huset i 30 år og jammen kan eg i morgon feira 35 års bryllaupsdag med den same kjærasten. Eg ommøblerer aldri i stova, og dei fleste av barndomsvenninnene min har eg framleis god kontakt med. Det gjer meg vondt at eg ikkje kan ta med meg alt eg finn vidare. Det er derfor eg skriv, eg har behov for å putta livet på store syltetøyglas og ta det med meg vidare.

I kveld har eg sett på eit fint program a la «kvelden før kvelden» på lille julaften og 17.-maifeiring frå forskjellige stadar i landet vårt. Programmet handla om å feira ID, den store festen etter ramadan, og det fine var at det ikkje var eit informasjonsprogram om ID-feiring, men eit program laga av og for norske muslimar og alle andre som hadde lyst til å få vera med litt på feiringa. Som KRLE-lærar og eit menneske oppteken av religionsdialog, så var det veldig interessant. Eg har tru på at me må byggja respekt og lytta til kvarandre for å skapa eit samfunn som er godt for alle. Eg trur ikkje me kan venta at andre lyttar til oss med respekt før dei sjølv føler seg lytta til med respekt. Og om nokon lyttar med respekt og interesse, -ja det er slik ein bare intuitivt veit, trur eg.

Sjølvsagt er det ting i andre kulturar og religionar som utfordrar oss. Likevel trur eg at me ofte har lett for å tenkja i svart-kvite stereotypiar, og det er meir enn noko eigna til å låsa fordomane våre fast heilt til dei står fram som sjølvoppfyllande stereotypiar.

Eg kjenner ikkje så mange damer med hijab, men dei eg kjenner best er varme, kloke, modige og handlekraftige damer. Det er heller ikkje slik at muslimske jenter automatisk er forsagte og forsiktige fordi om dei går kledd på tradisjonell måte. Eg har møtt Pippi Langstrømpe med hijab. Eg seier ikkje at dette er heile sanninga. Sjølvsagt er det ikkje det, men det høyrer med i det store biletet.

Nå har eg ønska Id mubarak til mine muslimske venner, og snart kan eg ønskja god pinse til mine kristne venner. Det er og ei utfordrande og spennande høgtid, som mange nesten ikkje veit korfor me feirer. Kanskje eg skriv meir om det seinare i veka. Nå kjenner eg at det einaste fornuftige er å ta dagen ned for landing. Det første eg skal gjera er å sjekka på yr om eg må finna fram utebukse, ullstillongs, lue og vottar for utedagen i morgon og… Eg høyrer rykte om at dei melder varmare ver i pinsen…

Heidi

23.mai

Eg må innrømma at eg er veldig svak for helsingar og gode ord, så eg har hatt ein stor dag. Heilt frå eg vakna låg dei første gebursdagshelsingane klare på Facebook, Instagram og msn, og nå når eg som alle andre har møtt få menneske i ein periode, var helsingane ekstra kjærkomne. Eg har bestemt meg for å prøva å svara på alle, men programmet driv og henger seg opp, så eg har ikkje kome i mål endå. Derfor vil eg takka her og. Kvart år 23.mai, går det opp for meg kor utruleg mange gilde menneske eg har møtt gjennom livet. Eg har tenkt på kvar einaste ein etterkvart som eg har lese helsingar frå slekt og familie, tidlegare lærarar frå eg gjekk på skulen, gamle kolleger, tidlegare og noverande elevar og mange andre som eg har blitt kjend med i mange ulike samanhengar.

Visst er eg barnsleg. Eg har alltid syntest at dagane i mai er dei aller finaste, det kan heilt opplagt ha samanheng med at eg faktisk er fødd då. Eg hugsar mange fødselsdagar frå barndomen. Eg hugsar dei som om eg konstant gjekk rundt i blomstrete sommarkjole, kvite knesokkar og bare kne med hg grad av forventning til resten av dagen, men det er ikkje sikkert akkurat det skjedde så mange gonger. Eg vil tru at ganske mange av desse maidagane var heller blåsande og kjølege akkurat som denne.

I føremiddag ringde telefonen og Astrid, Torun og Torbjørn song gebursdagssong til meg frå den andre kanten av landet. Så vart det ein lang og koseleg telefonprat. Halvard og Sunniva har ringd frå Oslo. Heldigvis har landet opna så pass opp at eg fekk laga eit lite selskap for den næraste familien. Eg strøyk den kvite blondeduken og plukka blomar i hagen. Heilt i tråd med våre familietradisjonen vart det fort velta eit glas med flytande innhald over duken, og det var heilt i orden. Gullungen kom med stor sløyfe i håret og rosa strutteskjørt og hadde lært å seia «Gratulerer med dagen, mommor». Ho kunne og fortelja alle at «Mommor æ femtini år», sjølvsagt til stor applaus. Ho hadde sjølv vald fine serviettar og te i fin innpakning til mommor, sjølv om ho hadde insistert på å heller gje vekk ein stor bamse.

Barna mine kom med ein bringebærbusk og ein blomstrete sommarkjole, og far kom med ei stor skål rabarbragrøt. Me rakk å grilla før regnet begynte å hølja ned, men måltidet måtte finna stad innomhus. Det er stort å kunna samla folk i stova igjen, sjølv om eg gjerne skulle ha invitert endå fleire.

Då dei andre var gått heim ringde det på døra, og Gerd kom innom med presang. Det var framleis relativt varm kaffi på kanna, og eg fekk lokka henne med ut på kveldstur i regnet. Svanene var ute og symde med fire nye ungar. Får håpa alle klarer seg gjennom vinteren.

Den 23. har for lengst blitt den 24., og det er på tide å ta kvelden. I morgon melder dei meir regn, så då blir det kanskje mest inneliv.

Heidi

Ei grøn årstid

I dag slo det inn eit overraskande ver. Det bles kraftig frå morgonen av, ein relativt mild vind med voldsomme kast. Så sette det til med høljregn som om nokon stod og tømde enorme bøtter med vatn ned i vindkasta.

Eg var på besøk og hadde tenkt å plukka med meg barnebarnet og ta ein lang tur med vogn. Utan regntøy var det ikkje til å tenkja på, så eg sende melding om at turen vart sett litt på vent. Etter ei stund innsåg me at det nok ikkje hadde så mykje for seg å venta på godver i ettermiddag. Det blir spennande å sjå korleis det blir i morgon, for då har me invitert familien til grilling. Det kan nok vera at me må finna ein plan B i forhold til serveringa.

Sommerregn har eg i og for seg alltid hatt sansen for så lenge det ikkje er iskaldt ute og så lenge det ikkje varer heile sommaren. I dag trur eg at eg skal la Martin Lönnebo koma til orde igjen. Han snakkar om korleis me som menneske kan kjenna oss trygge midt i alt som truar oss. Eg siterer noko eg synest er kloke ord:

«Det eneste du eier med sikkerhet er det åndedrettet du akkurat nå har i lungene dine. Ingen forsikringer i verden kan garantere at du får oppleve det neste. Livet ditt regnes fra hjerteslag til hjerteslag. For å leve i fred trenger vi ytre trygghet, men denne tryggheten finnes bare støttevirksomhet og delt. Det er vitalitet, tillit og livsglede som gir indre trygghet. Vi må øve oss på å ikke gi bekymringene våre svømmetrening i stedet for å drukne dem.»

Martin Lönnebo snakkar om det å leggja vekk bekymringar ein ikkje kan gjera noko med og prøva å kvila i den tilliten til Gud og livet der ein kan leggja vekk bekymringane. Han samanliknar det med å leggja seg ned i det grøne graset og sjå opp på den blå sommarhimmelen. Det er ein tilstand det er godt å kvila i. Samtidig må ein vakta seg for å lukka auga for nauden i verda. Ein skal kvila i gleda for å få krefter til å vera der for dei som treng det, ikkje for å lukka verda ute. Den som har sett sitt eige lys blir skikka til å våga å sjå sitt eige mørke, seier han. Og den som vågar å sjå i mørket blir betre i stand til å gjera noko med det.

Nå skal eg gjera fleire forsøk på å sitera og komprimert det han skriv, for eg ser at det let seg ikkje heilt gjera. I staden kan eg heller oppmuntra dei som synest dette er interessant til å lesa boka «Veven» av Martin Lönnebo. Boka har undertittelen «Den store treningsboken for sjelen». Martin Lönnebo, som nettopp runda 90 år er pensjonert svensk biskop og har jobba mykje med retreater, kyrkjehistorie og kristen meditasjon.

Det ser ut som om vêret roar seg der ute. Kanskje det kan bli ein lang kveldstur, sjølv om det må bli ein tur utan barnevogn. Det blir så grønt når det regnar ute. Det grøne er så overveldande. Overveldande og vakkert.

Heidi

Helsing frå Kristi Himmelfartsdag

Livet er blitt grønt og lyst om enn framleis ikkje veldig sommarvarmt. Bileta over frå ein tur i Sandtangen i ettermiddag viser at naturen for alvor er i ferd med å vakna til liv. Framleis er naturen kledd i desse lysegrøne og irrgrøne nyansane som er så intense og overveldande i mai.

Endeleg har eg fått tid og ro til å gjenoppdaga at utestova er ein god stad å vera. Etter å ha nytt livet der i gårkveld, vart det både frokost, fleire krus med morgonkaffi og fleire aviser der i føremiddag. Det er som å vera ute når det eigentleg er litt for kaldt til å vera det. For første gong på veldig lenge tok eg meg tid til grundig lesing av 3-4 aviser. Det er akkurat som om livet er i ferd med å falla til ro i normaliteten igjen.

Eg har sett at mange har følt seg utfordra på det å ha så mykje ledig tid nå under Koronakrisa. Slik har det ikkje vore for meg. Merkeleg nok så trur eg at eg brukte ein heil del meir tid på skulerelatert arbeid under heimeskuleperioden enn eg gjer til vanleg. Det var liksom alltid noko å retta, noko å planlegga, noko å spela inn på film. Når eg tenkjer tilbake på det etter to veker i ein «meir normal» arbeidssituasjon, så var det ei interessant tid som utfordra på nye måtar og var annleis enn det meste eg har opplevd og kanskje kjem til å oppleva.

Nå i april og mai har eg hatt nokre ganske «store oppgåver» som til ein stor del ikkje har vore relatert til den vanlege jobben på skulen. Nå er eg «i mål med det meste», og tida opnar seg. Ein annan aktivitet som er heilt sjølvpålagd er at då skulen og samfunnet «stengde ned», så bestemte eg meg for å skriva på bloggen min kvar dag så lenge unntakstilstanden varte. Av og til kan eg få heilt klart for meg at det er ting eg skal gjera, og slik var det med dette. Eg tenkte at eg kanskje på denne måten kunne bidra med noko som kunne vera positivt for ein eller annan i ei vanskeleg tid. Eg hadde skrive mange dikt om håp, tru og livsmot, som eg visste eg skulle bruka til noko ein eller annan gong. Kanskje det var akkurat nå?

Det har blitt mange seine kveldar, og i går då me fekk langfri og eg visste at eg hadde god tid for første gong på lenge, slo det inn over meg ein på ein måte ganske behageleg følelse av å vera trøytt og søvnig. Kanskje omtrent som å vera lukkeleg i mål etter eit maratonløp. Dei som kjenner meg godt veit at det er ei kjensle eg har lite erfaring med, men det eg har er faring med er at eg har hatt det travelt før og veit at eg pleier å henta meg nokså fort inn igjen.

Eg trur at eg og mange med meg har gått litt på tå hev i ein ganske lang periode og lurt på kva som kjem til å skje, og kor denne epidemien og alt han ber med seg vil ta oss hen. Nå kjennest det som om me har landa litt og kan senka skuldrene sjølv om me veit det ikkje er over endå. Nå blir utfordringa å vera akkurat passe forsiktig.

I dag har eg hatt litt av den følelsen eg pleier å ha når det nettopp har blitt sommarferie, ei kjensle av å stå overfor eit hav av god tid som eg snart skal hoppa uti. Eg må bare henta meg inn litt før eg hoppar.

Eg har høyrt eit program med Ole Paus på radioen. Eg har fått sånn sans for den mannen. Eg liker fleire av tekstane hans veldig godt, og gjennom Ketil Bjørnstad sine sjølvbiografiske bøker synest eg nesten eg har blitt litt kjend med han. Verda er full av menneske eg kunne hatt lyst til å bli kjend med og i tillegg kjenner eg så mange fine folk allereie som eg gleder meg til å bli endå meir kjend med. Ole Paus seier at han er grunnleggjande glad i menneske, og det trur eg at eg og er. Han fortalde at han elska å høyra på salmesong i radioen og at han skreiv salmar som 4-5 åring der han brukte alle dei fine «salmeorda» som han eigentleg ikkje forstod kva betydde. Det kan eg relatera til. Eit av høgdepunkta for meg på radio var «Ord for dagen», ei dagleg opplesing av eit dikt før barnetimen for dei minste. Eg forstod heller ikkje heilt alle orda, men dei var så fine.

Eg er heldig som er eit barn av Norsk rikskringkasting. Det gav meg erfaring med mykje rart som eg truleg elles aldri ville kome i befatning med; folkemusikkhalvtimen, morgonandakten, ønskediktet og så vidare. Me fekk til og med med oss daglege meldingar om fiske om fangst med «snørva» og om «møssa på stampen» og andre uforståelege ting som vekte nysgjerrigheita, for ikkje å snakka om Reidar Morset si muntre nynning til morgongymnastikken med knebøy og annan akrobatikk. Den soleklare oppfylgjaren av barndomen sine radio-opplevingar er å lytta til P2. Det gjer eg kvar dag og så ofte eg kan.

I kveld sat eg og Leif i hagestova og såg Per Arne Dahl sitt intervju med Egil Grandhagen som vart laga i slutten av April for å sendast ut på nettet på Kristi Himmelfartsdag. Det som gjorde det veldig spesielt var at Grandhagen døydde av kreft natt til i går. I intervjuet er han prega av sjukdomen og det var eit sterkt og gripande intervju.

Dei siste vekene har tema i KRLE i sjuande klasse vore Kristi himmelfartsdag og pinse. Det er eit spennande fag å undervisa i, og bruker alltid tid på å prøva å setja meg ekstra godt inn i det eg skal gå gjennom med elevane. Det gjer noko med meg sjølv, sjølv om eg er veldig bevisst på at det som skjer i timane er å informera og undervisa og prøva å gjera elevane interesserte i dei religiøse sidene ved livet enten dei lærer om kristendommen, islam, jødedommen, hinduismen eller buddhismen. Eg håpar å bidra til at dei skal føla respekt for andre menneske sitt livssyn og for det at me trur forskjellig, og kanskje ikkje trur i det heile tatt. Og så håpar eg at i alle fall ein del av dei får med seg allmennkunnskap som mellom anna inneber at dei veit korfor folk i Norge etter tradisjonen har feira dei kristne høytidene.

I morgon er det ein ny fridag utan vekkjarklokke. Akkurat det må det vera lov å nyta sjølv om eg er veldig glad i jobben min. Dersom nokon måtte lura på korleis ein del av oss lærarar har tuska til oss den fridagen, så er svaret at me har flytta ein planleggingsdag til timeplanarbeid på kveldstid. Det har me hatt denne veka, og nå er snart hovudlinjene for neste skuleår på plass.

Heidi

Så utruleg godt

Etter ei veldig travel, men kort arbeidsveke, er det langhelg. Det kjennest velsigna godt at mange store og arbeidskrevande prosjekt nå er i boks, og at eg ikkje treng å strukturera fridagane rundt slikt eg må få gjort.

Det var og heilt fantastisk at det plutseleg var eit streif av sein vår og nesten sommar i lufta. Sola varma så godt. I hagestova som for tida er kombinert med å vera drivhus var det full sommarvarme. Eg hadde bestilt tid med gullungen og hadde herlege ettermiddagstimar i lag med henne. Etterpå var det fantastisk å bare liggja på sofaen i hagestova og ikkje trenga å gjera noko som helst. I kveld har eg sett Michelle Obama- dokumentaren som ligg på Netflix, veldig fint.

Nå skal eg passa på at eg har kopla ut alarmen på mobilen i morgontidleg. Morgonar utan vekkjarklokke er ein sann fryd. Ikkje minst kvelden før.

Heidi

Heilage sekund

Heilage sekund,
sjenerte og barføtte,
kan plutseleg vera der
utan å ha ropt høgt,
utan ein gong å ha sagt i frå på førehand.
Du anar kanskje smilehola
langs skydekket på himmelen
og så brest det heile opp
stort, andektig og stillfarande
ein flamme utan veike,
ei kvit due som streifar synsfeltet,
du pustar inn og ut
forsiktig og roleg
vil ikkje forstyrra,
ikkje pusta hol i noko.
Heilage sekund
kan plutseleg løfta deg
forsiktig ut av dagen og firkanten.
Det hender dei varer
i fleire minutt.

***

Sånn omtrent dette var det eg ville seia. Orda kan eg finpussa seinare. Det er opplevinga eg prøver å halda fast. Ho var der seinast i dag.

***
Og så vil eg gratulera Sunniva med dagen. Barna ber alltid med seg fragment av hjartet mitt, eg saknar dei alltid litt når dei ikkje er i nærleiken av meg. Oslo er ikkje så langt borte. Det er det eg fortel meg sjølv. Av og til får eg lyst til å syngja med Sally Nilsen på kav Stavangersk: «Kom hjem te na mor, kjera baden, kom hjem og få komla med dott». Sjølv om akkurat dette barnet ikkje er spesielt glad i komla, og sjølv om eg aldri har funne på å dytta kvitt fett inn i midten på dei komlene som ein sjeldan gong blir kokte i ei stor gryte ute på kjøkkenet. «… men alligavel…»

Heidi

18.mai

Ikkje så ofte eg startar dagen med ullstillongs, skigenser, anorakk, overtrekksbukse, lue og vottar 18.mai. Varme klede gjorde susen, utedagen med elevane vart veldig fin. Fikk til og med skrelt av meg lue og vottar før me var framme ved målet. Elevane skulle observera fuglar og prøva å finna gjenstandar med gitt vekt og lengde. Det er kjekt å sjå at dei verkeleg koser seg med å få vera i lag med kvarandre igjen og med å gå tur.

Etter at elevane hadde gått heim var det først ein times planlegging av neste veke og så ein seks timars planleggingskveld med førebuingar til neste skuleår. Det blir eit spennande skuleår med nye elevar og nye læreplanar. I tillegg blir det spennande å sjå om me startar opp neste skuleår med «vanleg skule» eller om me framleis må tenkja kohortar, smittevern og tilrettelagde løysingar. Me veit liksom ikkje heilt kva verkelegheit me planlegg for, men det vil visa seg etter kvart.

Eg gjekk heim klokka kvart over ni og undra meg over kor utruleg lyst det er om kveldane. Det har liksom ikkje gått heilt opp for meg at om to veker så er me inne i sommarmånadane.

Eg kostar på oss to elevtekstar med collage som elevane laga i sist veke. Takk til Mari og Victoria for at eg får lov til å bruka tekstane deira.


Heidi

17.mai

17.mai i skuggen frå Covid 19 viste seg med fasiten i handa å vera ein veldig fin dag. Me innleia med frokost i lag med barnebarnet og foreldra hennar. Etter frokost med både nysteikte rundstykke, eggerøre og kake som barnet med veldig nyvaska hender hadde fått vore med på å pynta, måtte eg og ho leika med duplofigurane.

Inspirert av fjernsynet som stod på, reiste figurane rundt i bil for å besøkja dei gamle og sjuke, og barnebarnet syntest dei og måtte få besøk av ei «syttemai-ku». «Hær æ de plass til tog», sa barnet og la ut ei togskinne med eit duplotog. Først seinare kom eg på at ho nok har høyrt om syttanda-mai-tog og hadde litt uklare formeiningar om kva det var. Sjølvsagt kom ulven forbi både ein og to gonger, så me måtte sitja klare med eit teppe å gøyma oss under. Synd at ho ikkje fekk med seg dagsrevyen i kveld, for der hadde dei eit filmklipp der ein ulv var på veg inn til sentrum i ein norsk by. Det hadde nok vore midt i blinken, og kanskje litt i overkant spennande.

Litt fjernsyn vart det tid til, og på slike dagar er eg lett å røra. Eg syntest det var ein flott idé at kongefamilien reiste rundt i veteranbilar og besøkte stadar der dei offisielt ikkje var venta. Dagens sterkaste inntrykk var då dei besøkte eit eldresenter der ein mann reiste seg frå rullatorstolen og vart ståande framfor kronprinsparet med bøygd rygg og ærbødig bøygd hovud. At Mette Marit sette seg heilt ned på huk i bunaden slik at dei kunne få blikkontakt, og vart sitjande slik for å snakka med han, var rett og slett vakkert. Eg las etterpå at han var tidlegare livvakt på slottet, så det kan jo vera dei kjende kvarandre godt. For meg vart det i alle fall ei forbilledeleg handling. Det å ta seg tid til å stansa opp og setja seg ned på huk der det elles ville vera nærliggande å gå vidare, det er det me bør gjera oftare. Det er slik me får kontakt med barn og med menneske som av ulike grunnar står med bøygd rygg. Begge deler kan fort føra til flotte og sterke menneskemøte.

Eg måtte kikka litt ut i gata vår for å sjå om nokon stilde seg opp for å synga nasjonalsangen klokka eitt. Det var det ingen som gjorde, men det var sikkert fleire enn meg som stilde seg opp i stova for å vera med etter beste evne. «Ja vi elsker» er forresten ikkje den songen eg drøymer om å syngja av full hals tett saman med kjende og ukjende. Eg har vel fram til nå til gode å koma opp på foreskrivne tonar på «Elsker, elsker det og tenkjer», dersom ein startar i eit nokonlunde normalt toneleie, for då ikkje å snakka om «den saganatt som senker, senker drømme på vår jord».

Songen går alt for høgt for meg, det hjelper ikkje ein gong å gå opp på tå og strekkja hals. «O helga natt,» er vel omtrent den einaste songen som er endå meir utilgjengeleg, men den blir det heldigvis aldri venta at eg skal syngja med på. Å halda fram med at eg synest deler av teksten i tillegg er vanskeleg å gå god, for sømer seg ikkje på 17.mai. Eg har ikkje problem med at fedrene har kjempa og mødrene har grett, eg synest det er atskillig vanskelegare å gå god for «har den Herre stille lempet, så vi vant vår rett». Sett med vår tids briller synest eg det er ganske farlege tankar om at alle godene me har har me fortent fordi det er vår rett, og ikkje minst at det har blitt slik fordi «den Herre stille lempet». Men som sagt, det skal få liggja i dag. Eg veit at tekstutsnittet høyrer heime i ein annan kontekst.

La meg heller fortelja at andre pulje med gjester og vart veldig koseleg. I lag med mor, far, Odd Christian og Sonja koste me oss med 17.mai-mat som ikkje akkurat er kvardagskost i heimen: rømmegrøt, spekemat, flatbrød, salat, rundstykke og karbonader. Mor og far hadde med seg lefser og heimelaga rabarbragraut med fløte, og saman med kaker og moreller så vart det ein buffet som me kan leva lenge på. Rabarbra smaker så veldig av sommar, så det må vel bety at sommaren snart eller nesten er her…

I morgon er det ny utedag med vervarsel om to kalde varmegrader, så det er viss ingen grunn til å leggja klar shorts og bikini i den grad ein måtte operera med den slags antrekk. Etterpå er det planleggingskveld for komande skuleår fram til klokka ni om kvelden, så det er viss all grunn til å avslutta 17.maifeiringa før kvelden blir til natt slik det så ofte skjer før eg har fått sukk for meg. Når eg får spørsmålet ein gong i framtida om kor eg var då Oddvar Brå brakk staven eller då landet vårt ikkje fekk feira 17.mai på grunn av koronasmitte, kan eg alltids lura meg inn hit og finna eit fyldig referat. Ein veit aldri kva ein kan få bruk for…

Heidi

Ein halvtime til 17.mai


Sånn reint teknisk og datomessig er det 17.mai om ein halvtime, sjølv opererer eg med at den nye dagen startar når eg vaknar om morgonen.
Denne dagen vart det snakka om alt då me stengde ned 12.mars. «Korleis blir det med 17.mai?» , vart det spurd i fleire media. Sett i den store samanhengen kunne eg ikkje forstå at nokon brukte krefter på å bekymra seg for denne eine dagen meir enn to månadar fram i tid. Det måtte då vera det minste problemet?

17.mai blir det. For oss vaksne er vel på ein måte eit interessant eksperiment med ein litt annleis nasjonaldag. For barna er det litt annleis, men då me snakka om dagen og skreiv tekstar om dagen, så virka det som om dei fleste sjuandeklassingane hadde planar om 17.mai-feiring med familien, i rolegare former enn det dei var vane med, men at dei tenkte at det sikkert kom til å bli fint.

Dei melder om kaldt ver, men det ser ut til at regnet som det låg an til å bli faktisk har blåse over til den 18.mai i staden. Kulda talar nok mot anbefalingene om at folk aller helst bør leggja feiringa til hagen eller verandaen for å minska smittefaren. Her i huset skal me ta i mot litt gjester, herbuande barn, barnebarn og foreldra mine. Dei kjem litt puljevis og me skal laga 17.mai mat og pynta kake. Eg trur det kjem til å bli ei fin og roleg feiring. Eg har og tenkt å prøva å få med litt av sendingane på NRK. Eg trur dei har lagt sjela si ned i å leggja til rette for ein fin nasjonaldag i heimane.

I mange år var morgonen den 17.mai den travlaste i året med fire oppgira barn som skulle i bunadar og korpsuniform med nystrokne flagg og tidlege oppmøtetider på forskjellige plassar. Men det var fint. Ein ekstra stressfaktor eller gledesfaktor alt etter som ein ser det var at i dei første åra me hadde småbarn var det framleis ein tradisjon for at russen vekte lærarane sine sånn ca midt på natta. Det var ikkje så lett å få fire- fem åringer til å sova att etter å ha blitt vekte av hoiing og trompeter klokka halv fem når dei visste at nå var det 17.mai.

Eit velfungerande fedreland er verd å feira, og det er fint å minna kvarandre på det me har. Ikkje minst er det fint å tenkja gjennom korleis me vil fortsetja å ha det, og korleis me må innretta oss dersom me vil at barnebarna skal veksa opp med dei same naturressursane og den same samfunnssolidariteten som me sjølve har opplevd. Ingenting har nokon gong vore fullkome, heller ikkje i Norge, men me har mykje fint å ta vare på og byggja vidare på. Lenge tenkte eg at nestekjærleik og menneskeverdet til alle menneske var verdiar som kom til å stå sterkare og sterkare i eit meir og meir velutvikla samfunn. Eg tok det som sjølvsagt at slik skulle det vera. Det har gått opp for meg at det kan eg ikkje ta for gitt. Det er mange straumar i tida som skremmer meg. Kanskje er det slik at dette er tankar me må slåst for i all framtid fordi det finst andre og meir egoistiske måtar å tenkja på som eg trudde at sivilisasjonen hadde vakse i frå.

Dette var ikkje meint å vera ein 17.mai-tale, men bloggen er nå ein gong talarstolen min. Eg sluttar like godt med yndlingsnasjonalsongen min akkurat i det radiosendinga eg høyrer på tek meg over datogrensa.

Gud signe vårt dyre fedreland, og lat det som hagen bløma,
lat lysa din fred frå fjell til strand, og vinter for vårsol røma,
lat folket som brødre saman bu, som kristne det kan seg søma.
*
Og for at dette skal vera heilt klart. Korleis sømer det seg å bu i lag i eit land? Spør du meg er svaret nestekjærleik, varme, rausheit, respekt og solidaritet.

Ha ein fin 17.mai .