Gå til innhald

8. mai Frigjering

I dag har me vore på tur til Låglia i lag med Odd Christian og Sonja. Det var veldig fint ver og så pass tørt at me nesten kom oss over myrene tørrskodde. Eg har litt lite trening i å gå i steinete og myrete terreng, eg har ein tendens til å velja meg sandstrender eller grusvegar når eg skal ut og gå. I barndomen på Ålgård sprang me rundt på knausane og leika i steinrøyser, så ein gong i tida hadde eg nok teknikken i føtene. Men me kom oss både fram og tilbake utan problem, både eg og min relativt nyopererte mann, og det var vakker natur og veldig triveleg selskap.

I dag er det frigjeringsdagen, ein dag som det alltid vart stoppa opp for då eg gjekk på skulen. Den gongen tenkte eg at dei vaksne var uforhaldsmessig opptekne av krigen for det var jo «så lenge sidan». Nå innser eg jo at eg då eg vart fødd var det bare 16 år sidan krigen slutta, og det er jammen ikkje lenge når eg tenkjer på at det er 20 år sidan 11 september 2001 og 10 år sidan 22.juli 2011. Det følest som om begge deler nettopp skjedde, så at folk i barndomen min framleis var prega av krigen, forstår eg mykje betre nå. Dessutan var det alltid spennande å høyra på, og fekk me først vaksne på gli når det gjaldt å fortelja frå krigen, så var det alltid noko nytt å plukka opp.

Frigjeringsdagen er eit fint ord om ein ikkje koplar det til krigen og. Me har då litt av kvart me gjerne vil bli frie frå nå og. Det første eg tenkjer på er koronaepidimien med dei tusen små og store vala me må ta heile tida. Kven er det trygt å treffa? Kva kan me vera med på? Korleis kan me gjera samver mellom menneske minimalt smittefarlege? Korleis taklar me det å gå på jobb med smittesituasjonen slik han er til ei kvar tid? Plutseleg hadde mange familiar i skulesamanhang barn som var russ, og plutseleg var russen ei veldig smittefarleg gruppe. Den minste utfordringa i dag var om me skulle våga å kjøra i ein bil til parkeringsplassen ved Låglia. Det ende med at me tok to bilar, det var eit lite dilemma med små konsekvensar. Andre ting er langt meir innvikla og kompliserte, og minst eitt av dei diskuterer me akkurat nå.

Men sjølv utan korona er det nok av ting å ønskja seg fri frå. Presset om å prestera veit eg plagar mange. Av og til kan ein få inntrykk av at livet er noko ein skal prestera. Alle fasadar bør vera perfekte, og ein bør ha rett type kropp, rett utsjånad og ein mest mogleg perfekt bustad. Så er det presset frå ei truande klimakrise der me alle kjenner at me kjem til kort og at mange val blir feil sjølv om me prøver så godt me kan. Det å vita at me lever i ei verd med stor økononomisk skeivfordeling der me er dei som får kakepynten er heller ikkje så kjekt å tenkja på. Utan tvil kan me seia at me er utfordra på mange og kompliserte måtar dersom me vågar å tenkja.

Eg har sjølvsagt ikkje svar på korleis me kan bli fri frå alt som tyngjer, og det er vel heller ikkje noko mål. Sjølv klamrar eg meg av og til til den blå perla i Martin Lönnebo sin Kristuskrans. Kristuskransen er eit armband med glassperler der alle har sin farge og funksjon. Den som går med Kristuskrans rundt armleddet får av og til spørsmål om ein har fått det av eit barn eller eit barnebarn, fordi det er eit nokså enkelt og usofistikert smykke som kunne ha vore laga i barnehagen. Eg liker symbolikken i dette armbandet eller bønnekransen som det eigentleg er meint å vera. Kvar perle symboliserer noko i menneskelivet. Ei gullfarga perle for Gud, ei svart for sorg og død og natt, to raude, ei for kjærleiken du får og ei for kjærleiken du gir vidare. I det siste har det kome ei grøn perle inn i kransen. Denne står for jorda vår og det å gjera sitt for å ta vare på jorda. Den perla eg liker aller best er den himmelblå, perla for å kunna vera ubekymra. Den har farge som himmelen når ein ligg på ryggen i graset i sola og har det godt. Og så må eg hugsa å fortelja at dei perlene det er mest av på kransen er perlene for å vera stille.

Så er det ein av hemmelegheitane i livet at det går an å forhalda seg til alt dette. Som det står i ein song eg pleidde å synga mykje i ein periode i ungdomen: «Somebody told me that in sorrow they could be glad». For det trur eg me skal vera. Me skal ta ansvar etter beste evne og elska vår neste som oss sjølve. Og så skal me vera glade. Eg trur begge deler går an, og at det er litt av meininga med livet.

Nå vandrar eg ut på dei store filosofiske viddene, så eg trur eg hentar meg inn att me å ønska alle saman ei fortsatt god helg. Måtte alle nyta den store fridomen me faktisk har trass i alt.

Heidi

7.mai – Eit dikt om bestemødrer

For to veker sidan fekk me dette fine kortet. Det er barnebarnet på 3 1/2 som har bestemt motivet, og mamma måtte hjelpa til med teikninga. Her er morfar mummipappa og mormor mummimamma. Barnebarnet, veslesyster og mamma er tre mymler. Det er sommar og me har selskap i hagen og et bløtkake og muffins.

Ei mormor inspirert av mummimamma kan me leva med å vera. I går vart eg veldig inspirert av Jon Fosse sitt bestmordikt og etter at eg hadde skrive innlegget på bloggen måtte eg skriva mitt eige bestemordikt. I dag byr eg på det til ære for alle som har hatt ei bestemor eller som rett og slett er blitt det sjølv. Kanskje det igjen kan inspirera fleire til å skriva bestemorsdikt slik eg sjølv vart inspirert Fosse…

Eit dikt om bestemødrer

Det seiest at bestemødrer ikkje kan overvurderast,
i det miste seier eg det
og liker å tru at det er sant.

Sjølv hadde eg to
to velsigna bestemødrer.
Den eine sat mest i stolen sin
og hadde all verda med tid.
Ho hadde kvitt langt hår og dult i nakken
og ermeforkle
med nøklane til skjenken
og ein halv pose bringebærdrops
i den eine lommen,
hadde lange hudfarga strømper
med strikk på toppen
og sirlige bøter under føtene.


Den andre hadde blå kjeledress
og mjølka kyr.
Ho plukka bringebær,
lukte potetåkrar og hermetiserte pærer,
samtidig som ho bakte brød og dekka bordet.

Den eine song songar ho hadde lært på skulen
Aftensolen smiler og Kjærlighet fra Gud
og sa at det kanskje var best å tru
at me bare sovna inn for evig når me døydde.

Ho skreiv bøker for meg
før eg kunne skriva sjølv
på brødpapir
me sydde dei saman på midten.
Så lærte ho meg bokstavane
slik at eg kunne skriva sjølv.

Den andre høyrde morgonandakt
kvar morgon i lag med farfar
etter fjosen og morgonmaten
då skrudde dei på radioen.
Dei folda hendene og bøygde hovudet
når presten bad Fadervår,
og det var heilagt stille
før ho reiste seg og sprang
for å rekka alt ho skulle,
setja ein deig til ei gjærkringle,
koka litervis med dravle,
og kanskje selgja eit brett med egg
ute på kammerset til ei nabokone som kom forbi.

Ho med dulten hadde sveive-symaskin
som eg fekk sy dokkeklær på.
Ho i kjeledressen
hadde trø-symaskin
som eg fekk sy dokkeklær på.

Dei var så ulike
som to bestemødre kunne få blitt.

Eg elska dei begge himmelhøgt,
men det sa eg aldri til dei,
for slikt snakka ein ikkje om.

Ofte overnatta eg hos ei av dei.


Den eine sov på eit lite kammers
innanfor rommet der eg sov.
Me hadde open dør mellom oss,
og eg høyrde pusten hennar,
spesielt etter at ho hadde sovna.
Eg kvilte i den pusten
men var livredd at den skulle stoppa opp,
at ho skulle døy,
nesten på det same rommet som meg,
for ho var jo gammal.

Hos den andre var det eg som sov innerst
på eit rom innanfor soveromet
der ho sov saman med farfar,
eit rom med ein stor spegel
som viste meg at eg hadde vakse
sidan sist eg sov der,
med frostroser
på innsida av glaset på vindauget
viss det var vinter.

Langt fram i tida,
etter at eg sjølv var blitt mor,
sat eg i lag med dei
då dei snart skulle døy
først med den eine
og mykje seinare med den andre
medan eg haldt dei i hendene.

Den eine ropte på mor si,
som ho aldri hadde kjend,
den andre bad meg sjå ein siste gong
om ho hadde dekka bord til alle.
Ho peikte på bordet eg ikkje kunne sjå
og bad meg telja om det var nok stolar.
Det var det, meir enn nok stolar.

Nå har eg to barnebarn,
to små jenter,
og ingen bestemødrer lenger,
men likevel ber eg dei begge med meg,
og tenkjer på dei kvar einaste dag.

For meg var dei aldri Borghild og Helga
slik dei var for dei fleste menneske,
for meg var dei bestemor og farmor,
dei finaste namna eg veit.

Og eg veit eg har ein arv å fylla.
Ein treng ikkje vera ekstraordinært fantastisk
for å vera bestemor.
Det er nok at eg som dei
ser med kjærleik til desse nye små,
og har røter i mitt eige heilt alminnelege liv.

Heidi

6.mai- spor i sand

Så fint lys og så fine fargar var det på Borestranda i dag. Då er det fint å vera ute så sant ein har kledd seg godt nok…

I kveld såg me eit fint TV-program om Jon Fosse. Han er jo ikkje ein mann som trivest med å stå fram offentleg for å snakka eller å bli intervjua, så Hans Olav Brenner som var ansvarleg for programmet hadde vandra i Jon Fosse sine spor i tillegg til å få eit par fine, men eksklusive intervju. Me fekk mellom anna vera med til Strandebarm for å sjå plassen Jon Fosse vaks opp, og der er det verkeleg vakkert.

På spørsmål til forfattaren Fosse om kor vidt han lengta til og sakna Strandebarm, svarte han at nei, Strandebarm hadde han aldri lengta tilbake til. Der i mot lengta han alltid til vestlandet når han ikkje ein gong inn i mellom var på vestlandet. For å forklara kva han meinte sa han: » Vestlandet, det er sjø og båtar, vind og ver, og det lengtar eg alltid etter». Eg forstår kva han meiner.

Han snakka og om det å ha konvertert til katolisismen etter å ha vend ryggen til den vestlandske kristendomsforståinga alt i barndomen. Han blei bedt om å seia noko om Gud. Då svara han omtrent dette: «Det eg kan seia om Gud er at det ikkje går an å seia så mykje om Gud, han er alt for stor for orda»…

Og her må eg faktisk unnskulda meg sjølv litt. Her driv eg og siterer Jon Fosse etter eigen hukommelse og eiga tolking, det er sjølvsagt ytterst uprofesjonelt og sikkert nesten på grensa til det utilgjevelege. Dersom han mot alle formodningar skulle lesa dette og føla seg krenka og misforstått får han skriva eit rasande brev til meg, og eg skal lova å leggja meg flatt.

Jon Fosse fortalde at han hadde vakse opp vegg i vegg med besteforeldra sine og gått ut og inn hos dei. Slik hadde eg det og til eg var nesten seks år og flytta til Ålgård. Besteforeldre i nabohuset ville eg ha unna alle barn å ha. Det var verkeleg fint. Og då me flytta var eg så heime hos dei at eg like gjerne kunne vera hos dei i lange periodar når eg hadde skulefri som å vera heime. Fosse mista bestefaren då han var sju år, men bestemora hadde han i heile oppveksten. Ho var aktiv på det vesle kvite bedehuset. Då Jon Fosse var godt og vel vaksen og sjølv hadde funne fram til ei Gudstru såg han på trua til bestemor og dei andre gamle konene på ein ny og mykje mildare måte. Dette diktet har han skrive til bestemora. Det vart lese opp på programmet. Det var så fint at eg måtte sjå om eg kunne finna det på nettet, og det gjorde eg. Det vil seia at nå har eg noko fint å dela med dokker i dag og:

ein veg der dei gamle konene kjem
ei og ei
to og to
dei går der og ber på veskene sine
og så kan song høyrast
og så drøs
og så spreier kaffilukta seg gjennom kroppane deira
ein traktor køyrer forbi på vegen
ein fjord
legg sitt lys inn i dei små vindauga
i det kvite huset
ei bøn kan høyrast
og endå ein song
og så mørkrar det stille og fjorden legg seg innover landet
og dei gamle kvinnene går heimover
i små grupper
Og så står bestemor mi
der i tunet
Ho seier at ho må legge pengane frå utloddinga
i skrinet sitt
der i skåpet
etterpå må ho og eg gå i floren
sauene må fôrast
og eg skal hjelpe henne
ta silofôr ut or siloen
Sov
de mine kjære
Og ver du ein god Gud

Jon Fosse.

Heidi

5.mai – Danse mi vise, gråte min sang

Desse to bileta er frå eit av klasseroma eg held til i. Me er med på noko som heiter «Skolenes sangdag» som mellom anna går ut på at me øver inn ein del songar som «alle skulebarn i landet» skal synga den 12 mai til lyden av Kringkastingsorkesteret. Det er fint å begynna skuledagar med song, og sidan ingen har fortald til oss i skulen at me sjal vera forsiktige med å synga på grunn av smittefare, så har eg lagt den tanken heilt til sides…

Eg vart glad for å oppdaga at visa «Vinden blæs synna og vinden blæs norda» var ein av songane elevane skulle få øva inn. Det er ein tekst eg har vore glad i heilt sidan eg hadde gitar valgfag med Terje Korneliusen ein gong midt på syttitalet, og me song oss gjennom den kvite viseboka med famlande gitargrep til. Eg synest det er fint at me snakkar og syng sant om livet når me presenterer det for barna. I dag snakka me om teksten med elevane i den eine klassen. «Friarar er vi om vona er lita, nynn om a Berit så får du a Brita…» Eg fortalde storøygde åtte-ni-åringar at mykje i livet kanskje blir litt annleis enn me tru,r og at mange av dei menneska som verkeleg kjem til å bli viktige i livet deira har dei ikkje møtt endå…

Så hadde me krle-time om ramadan og spelte den danske visa «Ramadan i København». Eg synest det er så fint at elevar lærer om mange ulike vinklingar på livet. Når me lever i ei tid som er prega av roping i ekkokammer, så synest eg det er fantastisk at me i skulen har sjansen til å jobba med forståing og toleranse. Eg trur eg har nemnd før at eg liker jobben min og opplever det ytterst meiningsfullt å bruka så mykje tid i lag med barn. Det inneber mellom anna at ein blir nokså utfordra av og til, ein gløymer ikkje at ein lever så lenge ein har eit klasserom eller fleire å gå inn i.

Og om det ikkje er heilt slik at blåveisen blømer i gråbleike vårer her på Jæren, så er det i alle fall sant at hestablommar og sauablommar for å ta med begge variantane legg seg som gule teppe i grønkande gras under nysprungne bjørker i vasskalde maidagar.

Vel heime frå jobb fekk eg gleda av å fylgja etter eit lite kravlekryp og storesyster hennar rundt i huset vårt. Nå går krabbinga i eit forrykande tempo, så det gjeld å passa på kva ho stappar i munnen og kva ho prøver å reisa seg opp etter. Ho har og gjort eit par forsøk på å koma opp trapper, så det er best at ein vaksen er like i nærleiken. Ungar får eg ikkje nok av og det har eg viss aldri gjort.

Nå skal eg sjå om eg finn viseteksten eg har drive og sitert. Den varianten me bruker med elevane finn du viss du googlar skolenes sangdag. Det kan passa greitt at gitargrepa kjem med. Einar Skjæråsen er forresten ein av mine absolutte favoritt-lyrikarar. Han skildrar livet og naturen på ein måte som er så var og gjenkjenneleg.

Heidi

Danse mi vise

 Am                   Dm          E         
Vinden blæs synna, og vinden blæs norda,
Am       F          G          C
lyset og skuggen er syskjen på jorda.
E          Am        Dm         E
Sommarn er stutt, og vintern er lang.
Am       Dm    E         Am
Danse mi vise, gråte min sang.


Innunder yta glir moldmørke årer.
Blåveisen blømer i gråbleike vårer.
Livstrua bryt gjennom tele og tvang.
Danse mi vise, gråte min sang.

Friarar er vi, om vona er lita.
Nynn om 'a Berit, så får du 'a Brita.
Drøm på din sten at du sit på et fang.
Danse mi vise, gråte min sang.

Somme er fattige, somme er rike.
Bare tel slutt er vi jamsis og like.
Vegen er lystig, og vegen er vrang.
Danse mi vise, gråte min sang.

Einar Skjæråsen

4.mai- Dagen som rommar i overkant mykje

Dette biletet blir eg glad av å sjå på. Eg har fått lov av Mina på tredje trinn til å bruka biletet, og sidan eg allereie har slått eit slag for at barnekunst og barnetekstar er ein undervurdert ressurs, så må vel dette vera midt i blinken når eg sit her og glipper med auga og gjerne vil dela noko fint.

Tysdag er den lange dagen reint jobbmessig. Då skal eg troppa smilande opp på arbeidsrommet i 4. etasje i gamlebygget på Bryne skule. Så går det slag i slag til eg syklar heim etter end gjerning i kulturskulen sånn i åtte-ni tida om kvelden. Eg har sjølv vald å ha det slik, så eg klagar ikkje, men eg må innrømma at i dag sovna eg i sofaen med strikketøyet i hendene då eg ville slappa av med ein episode av «Weissensee» før dagen skulle tast inn for landing.

På trass av at dagen har vore av det litt grå slaget med den velkjende luftkvaliteten som me kallar «vasskaldt» så grønkast det så grundig at blada nesten spring ut medan me ser og observerer. I kveld var det mykje grønare då eg sykla heim enn då eg sykla til arbeid om morgonen.

I dag viste det kartet eg sjekkar dagleg at det har gått to heile veker utan nye koronatilfelle i kommunen. Dette er vel verd å feira, men i dag kom beskjeden om at det er smitta russ på mange skular i distriktet, og mange ungdomar er i smittekarantene og ventekarantene. Me får håpa at dei aller fleste slepp i frå det med skrekken. Til nå har me sluppe billig frå smitte på arbeidsplassen min, og det vil me gjerne fortsetja med om me får velja. Eg har stor forståing for at ungdomen er leie seg for at mykje ikkje blir slik dei hadde håpa, eg håpar bare at me alle klarer å både vera forsiktige og romslege med kvarandre til denne situasjonen er over.

Det er mykje akkurat nå på både den eine og den andre måten, men me trøystar oss med at vårt hjørne av verda blir lysare og grønare for kvar dag som kjem og går. Sommarvarmen kan koma kvar dag som helst. Det gler me oss til.

Heidi

3.mai

Eg liker å jobba med kreative fag. I dag hadde eg først keramikk med ein gjeng tredjeklassingar, så teikning med ein annan gjeng tredjeklassingar. I kveld har eg sitte og jobba med tekstar laga av tenåringar som me skal publisera i den boka elevane på skapande skriving gir ut kvart år. Eg føler meg ganske priviligert som får lov til å gå inn i andre sine uttrykk og sjå ting der som den som har laga det kanskje ikkje er klar over sjølv ein gong at ho har vist fram.

Kvar tysdagskveld sit eg to timar i lag med ein gjeng tenåringsjenter og skapar tekstar. Då blir det naturleg at me snakkar ganske mykje saman og. Av og til føler eg at døra blir opna på gløtt inn til eit rom eg sjølv for lengst har gått ut av. Sist gong var det ei som sa: «Eg trur rett og slett ikkje at vaksne klarer å forstå oss. Den verda me lever i er så veldig annleis frå den dei vaks opp i.» Som vaksen er det lett å tenkja at slik har tenåringar sagt i alle år, og trudd på det sjølv. Me vaksne forstår dei mykje betre enn dei trur. Me er som kyr som hugsar betre enn ungdomane trur korleis det var å vera kalvar…

Noko i meg tenkjer likevel: Eg trur jammen dei har litt rett i det dei seier. Måten dei har blitt forma på gjennom å veksa opp med sosiale media på alle kantar er noko me ikkje heilt kan forstå fordi me var vaksne då alt dette begynte å skje. Å vera tenåringar i eit koronaår har me heller ikkje opplevd. Me har prøvd eit slikt år som vaksne, men eg trur ikkje det heilt kan samanliknast. Dei er i ein fase der ein normalt orienterar seg utover og vekk frå familien, og dette året har dei måtta gjera det på ein annleis måte. Eg trur det kjem til å prega dei, men eg trur ikkje at dei bare nødvendigvis har tapt på det. Dei har fått erfaringar som i beste fall har kunna vera med på å gjera dei meir reflekterte og meir sjølvstendige. Gjennom tekstane som blir skrivne i den vesle tysdagsgjengen min, kan eg kanskje vera med og løfta fram stemmer som ikkje så ofte blir høyrde. Eg trur jammen eg skal spørja dei om lov til å presentera noko av det dei har skrive her på maibloggen min.

Sjølv har eg gjort meg den interessante erfaringa å gløyma mobilen min igjen på arbeidsplassen min i dag. Eg fekk det litt travelt og skulle skunda meg heim til middag og barnebarn som ville koma på besøk. Eg oppdaga ikkje før eg var heime at mobilen ikkje hadde blitt med meg. Det første eg tenkte var at eg fekk gå tilbake i kveld for å henta han, men så kom eg på at nøkkelkortet til jobben ligg saman med mobilen. Det gjorde det heile meir komplisert for då måtte nokon enten låna meg både kort og kode eller bli med meg til skulen for å låsa opp. Eg bestemte meg derfor for rett og slett å klara meg utan mobiltelefon til i morgon…

Sidan eg ikkje bur aleine skal eg nok koma meg opp og i veg til jobb. Eg gjer meg tankar om kor latterleg avhengige me er blitt av å ha mobil. Fast-telefonar og vekkjerklokker er ein sagablott, og korleis skal folk få tak i oss om ikkje på mobilen? Eg er rimeleg sikker på at eg nok skal klara meg utan mobil til i morgon, men det er nesten litt skremmande kor mange gonger eg allereie har hatt lyst til å sjekka noko eller til å fotografera. Så viss nokon skulle prøva å ringa meg akkurat nå: Eg har ikkje mobilen heime, men kan nåast på mail eller messenger…


Heidi

2.mai- Vegen som blir til mens me går

Det er sikkert ikkje bare meg som blir overvelda kvart einaste år over at naturen plutseleg nesten eksploderer og blir grøn i staden for grågul. Det seiast at grønt er ein veldig beroligande farge, og det trur eg på. Aldri er verda så intenst grøn som i mai, det er som ei gedigen vitamininnsprøytning av noko me treng. Julinaturen er frodigare, og aldri er det så mjukt og moge som i august før hausten set inn med moge korn og gylne okerfargar.

I dag har me hatt både lang og koseleg frokost og lang og koselig middag i lag med to sett gjester. Det å ha gjester har nesten blitt noko ein ikkje veit heilt om det er lov å snakka høgt om. Det er nesten litt komisk at det å vera i lag med andre menneske er blitt vandringar i grenseland og balansekunst i forhold til det å leva så trygt og smittevernsforsvarleg som me bare kan få det til. Eg vil nesten påstå at det å vera i lag med andre menneske kjennest endå viktigare når det er bare så vidt at det er blitt lov. Eg kan jo skunda meg å fortelja at våre gjester har kome to om gongen og vore i nær familie med oss, slik at eg har sagt det liksom…

Om tre veker skjer det noko me kunne ha god lyst til å feira, korleis kan det la seg gjera? Kan me rekna med at det i det heile tatt let seg gjera? 17.mai-kabalen, korleis løyser me den utan å bryta reglar? Me finn vel ut av det, me er blitt ganske kreative…

Nå har me kome så langt at me ser for oss ei tryggare tid etter vaksinasjonen. Skulebygget der me held til har i 2022 vore i bruk i 100 år. Kanskje det kan la seg feira med ein ny personalrevy? Personalrevyar har me hatt før, og det har vore kjempekjekt. Det virkar som om det kan vera litt stemning for det i personalet, kanskje me bare skal gå i gang?

Tider og læreplanar forandrar seg. I mange år hadde me to store musikaloppsetjingar i året på skulen vår. Alle på femte, sjette og sjuande trinn fekk vera med på dette ein gong i året. I fleire år fekk me til og med bruka scenen i Storstova. Me hadde dansegrupper, kor, songsolistar, orkestar og skodespelarar. Me laga kulisser og kostyme, og gjekk ikkje av vegen for å ta litt av. I mange år hadde me glasskista Stig laga til Snehvit ståande på lageret. Den låg Snehvit oppi med gråtende dvergar rundt seg. Me hadde den store etasjebløtkaka som rektor kom ut av på ein av personalrevyane, og me hadde seksten ballkjolar med stiva underskjørt til ballet til Askepott. Dei brukte Jan Ivar, Thorbjørg eg og Signe ei helg på å sy ein gong for lenge sidan, og dei er framleis i bruk.

For ein arbeidsplass eg har hatt. Eg tek meg i å tenkja kor utruleg mykje kjekt me har gjort og prøvd ut. Med nye planar kjem nye tider. Dei nyaste læreplanane, som har hatt litt tronge kår fordi me samstundes lever med ein pandemi, har stort rom for kreativitet og elevmedverknad. Kanskje det blir tida for å kasta seg ut i store spennande prosjekt igjen. Tida får visa. Eg har ikkje planar om å leggja inn lærarårene på lenge endå, men eg er blitt vaksen nok til å sjå meg tilbake og tenkja: For ein fantastisk arbeidsplass eg har hatt, og for ei reise eg har fått vera med på.

Heidi

1.mai 2021 – Ver ikkje bekymra

Det er mai månad igjen. For slike som meg kan både første mai og påsken koma som julekvelden på kjerringa. Er me verkeleg nådd så langt alt? Samtidig så kjenner eg med heile meg at denne våren og bjørkespretten har eg venta på med stor forventning. Det har ikkje blitt spesielt tidleg grønt i år, men nå er bjørkene i ferd med å spretta ut, graset er i ferd med å bli intenst grønt, og gauksyra blømer i Sandtangen.

I dag har veret vore nydeleg. Sola har vore framme mykje av dagen og den iskalde nordavinden har roa seg. Eg har vore på trilletur i Sandtangen med minstejenta som skulle ha ettermiddagskvilen sin. Først sat ho med runde forvitne auge og såg på alle folka som var samla langs vegen for å sjå på motorsyklane som skulle koma i kortesje og på dei store norske flagga som vaia i Storgata. Så vart augneloka tyngre og tyngre, og etter ei stund såg eg at det var på tide å leggja ned ryggen på sportsvogna slik at ho kunne sovna. Nokre dagar føler ein at ein blir boren av naturen. Slik var det i dag. Len deg tilbake og pust roleg, i dag viser eg fram det beste eg har, kviskra dagen.

I morgon startar me med sundagsskule att i kyrkja. Nå er det lenge sidan sist. Den eldste veslejenta gleder seg. «Er korona slutt nå?» spurte ho med store auge då eg spurte om ho hadde lyst til å vera med. Ho har hatt veldig lyst til å gå på sundagsskulen igjen, og me har forklart at kyrkja er stengd på grunn av korona. Tenk eit barn som verkeleg synest at noko av det kjekkaste som finst er å vera med i kyrkja. Eg er nesten litt forundra, måtte det bare vara ei stund, for kyrkja kan vera ein veldig fin plass å vera når ein kjenner at det er godt der.

Sundagsskuleteksten for i morgon er om å ikkje vera bekymra. Det er ein fantastisk tekst og ein utfordrande tekst. Eg må innrømma at det siste året har eg kanskje vore meir bekymra enn nokon gong før, og det ser ikkje ut til at eg heilt skal kunna slutta med å vera det på ei stund heller.

Eg trur ikkje på ein Gud som aldri let menneske oppleva vonde ting. Korleis skulle eg kunna gjera det? Eit blikk ut vindauget eller inn i TV-skjermen eller andre skjermar ville straks kunna leggja slike tankar flate på bakken. Derimot trur eg på eit Gudsnærver sjølv når livet er utfordrande. Det å ha noko større å lena seg mot når verda buttar i mot er ikkje noko ein skal undervurdera. «Sombody told me that in sorrow they could be glad». Slik er det, trur eg.

Nå høyrer eg at gilde gjester kjem inn inngangsdøra, så eg sluttar her. Fred vere med oss alle.

Heidi

Våg å stå som Daniel?

Då den eldste sonen min var 4-5 år var han ein omsorgsfull, snill og veldig forsiktig gut. Ein dag sat han og grubla over yrkesutsiktene for framtida: «Æg ska ikkje ha enn farlige jobb, så æg kan ikkje bli politi elle elektrikar… Æg trur æg vil bli lærar, mor. Så kan jedna æg å du jobba i den same klassen… Då kan æg spæla piano når di synge, for du kan jo ikkje spæla piano.»

Og jammen gjekk det ikkje troll i ord. Guten har vore lærar i meir enn ti år. Den delen om å ha klasse i lag har aldri blitt realisert, og det er kanskje like godt… At ein som lærar er i eit spesielt beskytta yrke er vel å ta hardt i. Eg har gjennom mine 36 år i faget blitt både, sparka, slått i hovudet med harde ting, fått ein støvel i nasen drylt i fullt sinne, blitt biten, klort, lugga, utskjeld og trua. Alt dette er ein del av jobben som eg har teke med stor ro. Eg veit at små menneske kan bli frykteleg frustrerte og sinte, og at det å gje det fysiske uttrykk som i eksempela over kan vera ei følgje av å vera ganske liten, og ganske redd, og det å mista styringa på seg sjølv for ei stund. I dei aller fleste tilfella har eg visst at under alt dette ligg det ei trygg tilknytning til barnet det gjeld, og at snart skal me vera bestevenner igjen. Eg kan med handa på hjartet fram til nå seia at eg aldri har vore redd for verken å gå på jobb, vera på jobb eller stå i tøffe situasjonar.

Nå begynner det å røyna litt på med fryktreaksjonane. I eit år har eg nesten kvar einaste dag scanna alle svake symptom og lurt på om det kan vera koronasmitte. Eg har stort sett vore mest redd for å smitta andre, livredd for å smitta foreldra mine, som nå heldigvis er vaksinerte, men og redd for å smitta folk i risikogrupper, og elevar som av ulike grunnar slett ikkje bør få sjukdomen. Me har trøysta oss med at covid ikkje lett smittar barn og at det ikkje er så veeeldig smittsomt viss me er forsiktige. Med dei nye mutasjonane har det endra seg. Nå er det smitte på alle skulane på Bryne bortsett frå på min, og me veit at det å beskytta seg på jobb ikkje er lett.

Sjølv er eg i lag med ca 70 elevar i løpet av ei veke. Dei fleste er tredjeklassingar. Klasseroma er delvis små og tronge, gangane er til dels veldig tronge, og det med tometer eller einmeter kan me bare gløyma. Når ein jobbar med så små barn må ein vera tett på for at me skal ha det bra saman. Det må trøystast, plastrast og haldast, og av og til må det klemmast. Det blir snakka mykje om sårbare barn, og sårbare barn eller for den saka si skuld robuste barn, omgåst ein ikkje på to meters avstand om ein skal ha det bra i lag med dei og skapa trygge, sterke og glade menneske.

Då eg hadde sjuande klasse for eit års tid sidan vart me oppfordra til å snakka med dei på ein mest mogleg skånsom måte om korleis me skulle forhalda oss i ein valdeleg situasjon for eksempel skuleskyting. Me snakka om at det var veldig usannsynleg at dette skulle skje, men at me i ein slik situasjon ville vera tryggare om me hadde snakka om det på førehand. Ein av elevane spurde: «Men hadde ikkje du hatt lyst til å ryma viss det kom ein mann med pistol inn hit?» Eg svarte at då var jobben min å prøva å halda meg roleg og tenkja på dei og ikkje på meg sjølv. «Men hadde du klart det?» «Eg måtte jo det», sa eg og håpa at det var sant og at det aldri kom til å bli sett på prøve.

Eg veit at dersom eg var røykdykkar, politi, yrkessoldat eller lege, så kunne eg ikkje reservera meg mot farlege og ubehagelege situasjonar. Nå kjenner eg at eg som lærar er litt i den kategorien. Av og til blir ein som menneske utfordra og blir nøydd til å stå i situasjoner som er ukomfortable, slike situasjonar der Jonatan Løvehjerte i brødrene Løvehjerte ville sagt at det må ein bare om ein skal være et menneske… Det hender me står i situasjonar me helst ville sluppe å stå i, og ofte går det bra…

Nå har eg avslørt at på enkelte område i livet høyrer eg til dei redde. Ein flik av meg er hypokondar med helseangst, men stort sett klarer eg å balansera det med resten av meg. Eg er ikkje redd på jobb, der er eg fullt og heilt engasjert, det er når eg tenkjer på det før og etterpå at eg kan bli redd. Så får me prøva å vera kloke i alle dei tusen små situasjonane me står i kvar dag. «Kan du hjelpa meg med korken på drikkeflaska?» «Vil du ha ei drue av meg?» «Vil du hjelpa meg å viska?» «Kan eg få hjelpa deg å finna det på skjermen?» «Mari er lei seg, du må trøysta henne.»
Det gjeld å hugsa kor handspriten står.

Så høyrer det med til historia at ikkje alle lærarar er redde. Nokre av dei eg jobbar med seier at dei ikkje tenkjer på det i det heile tatt. At dei tenkjer at om ein skulle bli smitta så går det og bra, og at dei ikkje er bekymra. Sjølv har eg fantasi nok til å sjå for meg både intubering og nødrespirator. Å vera velsigna med stor fantasi er bra, men det har sine ulemper…

Når illsinte menneske ropar om gjenopning, skjenkeløyve og moglegheit til å reisa til utlandet igjen, så tenkjer eg:
Ver så gilde å ta det litt med ro… Akkurat nå gjeld det framleis mest liv og helse. Vaksinesprøytene ventar i ikkje det alt for fjerne, og mykje tyder vel på at dette er ein kamp me skal vinna. Eg veit me sit på kvar vår grein i det store treet. Nokre av oss har hatt heimekontor i eit år og knapt nok vore utanfor døra. Me lærarar er så heldige at me har levd nesten som normalt, og til og med fått med oss ein hektisk, lærerik og krevande periode med heimeskule. Andre har jobbar som er i fare eller har gått tapt. Me må tenkja at dette skal me klara saman.

Og så nynnar eg nesten høyrbart «Våg å stå som Daniel», den gamle gode songen frå sundagsskulen i barndomen, medan eg gjer planane klar for neste veke. Nokre periodar blir menneska ekstra utfordra, og for oss som er fødde på seksti-talet eller seinare er dette kanskje ein av dei første gongene me verkeleg føler det på kroppen.

Den fine teikninga over har Emilie i 3.klasse laga. I september overraska ho meg med å teikna menneske med munnbind. Det var før me begynte å bruka slikt dagleg i vårt hjørne av verda. Eg fekk lov til å bruka teikninga då, så eg går ut i frå at det går bra nå og.


Heidi

Påskeblogg kapittel 11

Etter ein veldig fin første påskedag sat me og slappa av litt etter koselig besøk og oppdaga at vinden tiltok og at det begynte å hagla og snø.

I dag vakna me til ein kvit verden og det første eg registrerte gjennom det opne soveromsvindauget var meir hagl og endå sterkare vind. I tråd med koronaverkelegheita hadde eg eit kreativt møte lagt til ein hage for å unngå nærkontakt. Eg tasta på mobilen: «Skal me ta det over mobil?» Ho eg skulle møta tasta tilbake: «Eg har lun veranda og bålpanne». Det avgjorde saka, bålpanner kan eg ikkje stå i mot, og med utebukser, varme jakker, votter, luer og varm kaffi hadde me eit triveleg møte med bålpanne ute i snøen.

Etterpå var eg barnevakt for ein baby på sju månadar som omsider har akseptert at mormor kan ta godt hand om henne sjølv om mamma ikkje er der. Det er spennande å følgja med på utviklinga av krabbe- og sitjeferdigheiter og fint å registrert at grøt etterkvart smakar ganske godt. Det aller beste er sjølvsagt mjuke babyklemmar, tannlause babysmil og den gode lukta av nyvaska babyhår.

I kveld var me på det første besøket i påskeferien bortsett frå at me har gått inn og ut hos Ingrid og Oddvar. Når me så sjelden vågar oss inn til folk set me ekstra pris på det dei gongene det skjer. Då me tok fatt på heimvegen i halv ti-tida var det framleis ikkje heilt mørkt og det snødde store kvite snøfiller. Det spesielle med snø så seint på året er lyse kvite morgonar og lyse kvite kveldar.

I morgon tidleg har eg eit så sjeldant oppdrag at eg ikkje klarte å takka nei til det. Eg skal lesa dikt på ein planleggingsdag i ein barnehage via teams. Nå håpar eg bare at tilkoplinga går problemfritt. Det betyr at eg må skru på morgonalarmen igjen på mobilen. Planleggingsdagen i morgon på jobb har me flytta til to kveldar i mai for då er timeplanen nokonlunde klar og me kan jobba med praktisk planlegging av neste år. Men ein liten privat planleggingsdag på heimekontoret blir det likevel, for eg har mykje som skal ordnast. Det blir ein mjuk start på neste etappe på jobb. Smittesituasjonen tatt i betraktning er eg spent på korleis den etappa blir. På min arbeidsplass har me slippe heilt unna koronasmitte til nå. Måtte det vara.


Takk for fylgjet gjennom påskeferien. For meg har det vore fine dagar. Eg håpar det same gjeld for deg som har lese her.


Heidi