Gå til innhald

Ein dag for mange ord

mai 20, 2012

I går fekk eg med meg to nye teateropplevingar. Først var eg og Jan Ivar på kjellerteateret på Storstova og såg førpremiere på «Edel har fest». Stykket handlar om at ei ung jente som skal ha fest får ein ubuden gjest. Først ser me dei som to motpolar, den søte skikkelege jenta og den nokså rufsete inntrengjaren. Etterkvar ser me at livet er meir nyansert enn som så. Dei to kan i større grad enn ein skulle tru spegla einannan, og uventa ting begynner å skje. Eg likte stykket veldig godt, og anbefalar det til dei som bur nære nok til å få det med seg.

Etterpå gjekk me til Storstova for å sjå Sunniva spela meir teater.  Me fekk med oss endå ei urpremiere. Denne gongen var det Johanne frå Unge spor som hadde skrive stykket. Stykket handla om sjølvskading. Ei jente skar seg til blods med jamne mellomrom, nokre gonger gjorde ho det så grundig at ho havna i ambulanse og på sjukehus. Sunniva spelte den eine systera hennar og dei fire skodespelarane på scenen viste kva ein familie blir utsett for når ein av dei er alvorleg psykisk sjuk. Det var eit mørkt stykke som sette søkjelys på ei aktuell problemstilling som for mange av oss er vanskeleg å forstå. Eg veit om jenter som har det akkurat slik som jenta i stykket. Scenen var svart med ei kvit sjukehusseng i sentrum. I senga sat det ei svartkledd jente. Dei andre skodespelarane kretsa rundt senga og fortalde korleis det var å vera dei, ispedd samtalar med jenta i senga som gong på gong fortalde at det ikkje var slik ho hadde tenkt at ting skulle bli.

Dagen i dag har i sin heilskap vore via skriving, bare avbroten av eit måltid og ein god samtale med Sunniva. Det har vore deilig. Mykje av tida har eg brukt til å ferdigstilla ei bok eg lagar saman med skrivekurselevane mine. Eg har fått lov til å dela to av tekstane. Den første handlar om noko av det same som teaterstykket eg fortalde om:

***

Kofferten var pakka

Det var ein blå koffert med eit umbromerke midt på. Ei svart lue stikk ut av kofferten.
Nå reiser han.

Mor kjem inn i gangen. Ho ser på meg og kysser meg på kinnet. Ho nikkar til meg, Ho seier ikkje eit ord.

Mor, far og Stein går ut i bilen. Eg og Odd blir igjen heime. Me går inn i TV-stova. Det blir ikje dag eit ord. Me sit der i fleire timar. Det blir framleis ikkje sagt eit einaste ord. Me sit og ser tomt på film: ”How I met your mother.” Ingen av oss ler. Det er så stille.

Ute på terrassen heng det ei gul og slitt T-skjorte. Ho flagrar der ute i den svarte kvelden.

Eg veit kor Stein skal hen. I går natt då eg låg og sov kom han plutseleg inn på rommet mitt. Han gråt. Far stod bak han. Stein stod der og haldt meg i handa. Han gråt.
”Kva er det Stein?” spurde eg. Eg var livredd. Eg var sikker på at det hadde skjedd noko fælt og at dei hadde kome inn for å fortelka meg det. Stein sa ingen ting. Tårene dansa nedover kinna hans. Eg var heilt i sjokk. Stein bøygde seg ned og gav meg ein klem. Han sa fortsatt ingenting.

Far såg så merkeleg ut. ”Stein er veldig sjuk, vennen min sa han.”
”Korleis sjuk?” spurde eg far etterpå. Meiner du sjuk i kroppen. Tankane mine hoppa omkring, det smalt inni hovudet mitt. ”Han er sjuk i hovudet,” sa far. ”Han må reisa i frå oss ei stund. Han skal bu på eit mentalsjukehus inne i byen. Me veit ikkje kor lenge, men det kan nok ta litt tid.” Far snakka heilt roleg, og eg høyrde stein hulka og gråta.

”Veit du korfor Stein er sjuk, Elise?” Det er det første Odd seier til meg sidan dei andre reiste. Eg svarer ikkje. Eg reiser meg opp og går ut av rommet. Eg går og legg meg.
Eg orkar ikkje svara, orkar ikkje tenkja. Eg orkar ikkje meir av dette.

Eg er så trøytt. Eg vil bare at alt skal bli normalt.

***

Den andre teksten handlar om at det ikkje alltid er lett å vera lita jente.

Mor har besøk.
Eg må vera på rommet mitt.
Eg ligg i senga og stirrer mottaket.
Mor snakkar høgt.
”Eg er full!” ropar mor.
Full av kva då?
Det blir heilt stilt.
Eg høyrer ikkje ein lyd.
Eg går inn i stova, men der er det tomt.
Eg går ut på det store gule rommet.
Der er det heller ingen.
Det slamrar i ei dør.
Mor kjem springande.
Ho står her og skrik til meg.

Gå vekk frå vindauget!
Dei er her!
Gå vekk!
Pass deg!
Flytt deg, for faen!

Kvifor snakkar ho så høgt?
Eg høyrer veldig godt.

Mor tek tak i meg.
Ho dreg meg inn på rommet mitt.
Ho ser på meg.
Ho ser rar ut.
Ho snur seg og lukkar døra.
Eit lite klikk.

Kom dykkvekk her i frå!
De tek oss aldri!
Eg gir ho aldri frå meg!
Ho er mi!
Gå!
Slutt å plaga meg!

Eit brak.
Eit knas.
Skarpe lydar.
Så eit dunk.

Det blir heilt roleg.
Eg går mot døra.
Eg strekkjer meg mot handtaket.

***

Den første teksten er skriven av ei jente på fjorten år og den andre av ei jente på sytten år. Slipp ungdommar til, dei har mykje å fara med. Det er i alle fall mi erfaring.

Det var mykje mørk tyngde i det eg skreiv om i dag, så eg må ta med noko hjartevarmande eg nettopp las og. Det var historiar ungdomane fortalde under den utruleg triste rettssaken etter 22.juli. Historiane handla om ungdomar som i fare for sitt eige liv stansa opp for å hjelpa skadde, redde og paralyserte personar 22. juli. Historiane handla om ungdomar som brukte tid på å bera med seg skadde ungdomar, trøysta dei, forbinda blødande sår og gøyma seg saman med dei med ein desperat drapsmann i hælane. Visst finst det gode. Det kjem bare litt i skuggen av det vonde av og til.

Heidi

 

 

 

Kommenter innlegget

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Google photo

Du kommenterer no med Google-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Koplar til %s

%d bloggarar likar dette: