sporisand

I dag har eg gått ein fin tur langs sjøen i lag med Anne Mette og Gry. Me tok sjansen på å reisa ned i same bilen, men for å kunna forsvara akkurat det så stilte alle tre med munnbind. Eg blir stadig vekk slått av den surrealistiske komikken i slike munnbindssituasjonar så me starta med å le høgt av heile greia…

Me gjekk frå Hå gamle prestegård, over hengebrua og nordover langs stranda. Det var ganske kraftig kald vind, noko som stod i kontrast til at vårsola varma godt kvar gong me var i le. Eg var glad for at eg fekk dei med meg akkurat dit på trass av vinden. Dette er ein av mine absolutte favorittstrekningar å gå, så det var fint å få gjort det ein gong i løpet av påsken. Det låg tang og tare heilt opp til sanddynene, så sjøen må ha gått høg for ikkje så lenge sidan. Det må ha blåse ganske hardt og, for det var lite laussand, det var som å gå på hardtrampa havbotn.

Fargane var så fine i dag, den okergule marehalmen, dei grå steinene med gult lav, klarblå vårhimmel med striper av rosa og lilla og havet som gjekk frå turkisblått til marineblått og nesten blåsvart med kvitt skum der bølgjene braut og vinden fekk ekstra tak. Eg tenkte på at det kunne blitt ei veldig fin strikkekofte viss eg hadde klart å kopiere fargane akkurat slik dei var. Ein fin billedvev kunne det og ha blitt. Eg liker å samla på fargenyanser.

Me fann oss ein lun plett der me kunne setja oss ned litt, og me kjende at sola faktisk varma i ansiktet. Bare ein av oss hadde tenkt på å smørja seg med solkrem, og det var ikkje meg, men sat ikkje så lenge at me fekk varige men. Til mi overrasking viste det seg at kafeen på prestegarden var open i dag, så me varma oss litt der før me reiste tilbake.

Heime hadde eg invitert den vesle kohortfamilien vår til å smaka på eplekaka eg bakte i går. Inspirert av noko eg såg på kafeteriaen som såg veldig godt ut så rørte eg saman ei pannekakerøre slik at det vart varme pannekaker, varm eplekake, syltetøy, jordbær, is og krem på bordet med unnskuldninga at det ikkje er så ofte det er påske.

Leif ville gjerne ha meg med på kino for å sjå ein film som hadde fått så fin kritikk. Eg er glad i å gå på kino, men må innrømma at eg var litt undrande skeptisk til å sjå filmen Gunda, ein ordlaus dokumentar om ein frittgående gris på ein gard ein plass i landet vårt. Og smal må vel filmen kunna seiast å vera. I over nitti minutt kunne me sjå langsamfilm i svart- kvitt om ei grisesugge med ti grisunger, om burhøns som fekk fridomen og om kyr som slapp på beite etter vinteren inne i fjoset. Eg måtte likevel innrømma at det var ein fin film. Det vart ikkje sagt eit ord, alt var som sagt i svart-kvitt og lydane var stort sett dyrelydar eller lyden av traktor og landbruksmaskinar. Det heile var veldig vakkert laga og dei nitti minutta gjekk veldig fort. Dessutan følest det alltid smittetrygt på Bryne kino, det var to personar til i salen utanom oss.

I forkant tenkte eg at dette kom til å bli ein lang påskeferie med god tid. Det har vist seg å vera sant at tida er god, men ho viser seg og å gå ufattelig fort.

Heidi

Desse fine krokusane fekk eg av ein liten frokostgjest. Eg hadde sagt i går at eg ønska meg slike, for dei har mange fleire blomar i hagen enn det me har. I dag hadde me lang påskefrokost i dag med jakt på påske-egg etterpå. Minstebarnet fekk sitt aller første påske-egg med sin aller første smoothie-pose oppi. Det smakte godt. Tidlegare har barna her i huset måtte venta til første- påskedag- morgon med å få egget sitt. Eg ville at dei skulle kjenna på påskedramaturgien, at det er påskemorgon som er dagen for glede, men ein blir tydelegvis mindre prinsippfast med åra…

Dei åra eg har kunna har eg syntest det har vore fint å leva gjennom påskedramaet, dag for dag i kyrkja, i alle fall dei dagane det har latt seg gjera. I år blir det litt annleis. Akkurat nå høyrer eg radiogudstenesta mens eg skriv. Det er fint det og.

Det fine med påsken er at me sit der med fasiten i hand og veit at same kor vondt og vanskeleg det er, så veit me korleis det skal gå. Livet skal vinna over døden, kjærleiken skal vinna over hatet og håpet skal vinna over mismotet.
Heldigvis klarer eg å ta med meg mykje av denne dramaturgien inn i resten av livet mitt og, sjølv i dei delene av det der me er hjelpelaust utan fasit.

I går fekk me god middag hos Ingrid og Oddvar, og me nyt å kunne feira i lag med familien sjølv om det blir med nokre få personar om gongen, kohort for kohort, dei som ikkje er i familien prioriterer me å møta utandørs. Slik er det i år, og me håpar dette blir ståande som ein av to påskar som blir eit merkeleg minne om ein rar periode i livet, men som er heilt over til neste gong me skal feira vår og oppstandelse.

Og dette biletet har eg fått lov til å leggja ut på bloggen. Det er eit bilete som viser det velkjende motivet «påskemåltidet» i ein ny variant. Dessutan er det eit bilete om håp og glede og nytt liv. Dette vesle vesenet sat i dag til bords i ein tripp-trapp-stol og åt frokost saman med oss andre. Motivet over er henta frå middagen i går.

Etter ein lang frokost med påfylgjande speling av spel, legging av puslespel og utdeling av miniatyrpåskeegg i Duplobyen, tok eg med meg den aller yngste og gjekk ein kviletur med henne slik at ho skulle få den hardt tiltrengte føremiddagsluren sin. Det var sol og eit skarpt kaldt drag av vår. Eg gjekk ein runde i Sandtangen og såg at bare i løpet av nokre dagar var det nye knoppar og til og med små miniatyrar av nyfødde blad på enkelte av kvistane. Det er tydeleg at nå er naturen rett og slett i ferd med å vakna att. Eg møtte folk som grilla saman, gjekk turar saman, eller sat ved bord og drakk kaffi. Etterpå gjekk eg ein runde i eit relativt påsketomt Bryne sentrum, men her og hadde folk sett seg ned for å prata ved nokre av borda. Om det nå er påskesola eller koronafaren som får folk til å trekkja ut for å møtast under open himmel veit eg ikkje heilt, det er vel sannsynlegvis ein kombinasjon.

Då eg kom heim var det ei litt større jente som hadde lyst til å vera litt hos mormor heilt aleine. Det er fint å få litt tid til å leika og prata utan at det er så mange der heile tida. Plutseleg ropte ho «Mommor, æg he fonne ei billa, å hu æ heilt levande!» Eg kom for å sjå, og billa viste seg å vera ei flue, men eit ganske vakkert eksemplar av rasen, heilt blå og metallglinsande.» «Mommor, flue æ heilt levande, dæ betyr atte nå komme sommaren!» Det er ein optimisme eg kan lika å dela så eg gav ho heilt rett i det, snart kjem sommaren, men først skal me ha vår og det og er veldig fint.

Leif fekk besøk av eit par kompisar som heilt politisk korrekt vart serverte kaffi og nysteikte frokostrundstykke uten på verandaen. I mens bakte eg eplekake og høyrde på musikk-date på P2 der gjestene var Olaug Nilssen og Åste Dokka. Det var både fin musikk og ein interessant samtale, så eg anbefaler dei som ikkje høyrde på å høyra det på P2 på nettet.

Nå skal eg snart ha eit treff på nettet med ei eg har lyst til å snakka med, og i morgon blir det meir turgåing. Det ser ut som om veret blir bra til og med i morgon, så då gjeld det å benytta seg av det.

Ha ei framleis god påskeveke

Heidi

Skjærtorsdag utan nattverdfeiring…

Viss ikkje dette hadde vore skrive i så spesielle tider at dei fleste straks forstod årsakssamanhengen, så ville datoen kunna tilsagt at det var ein aprilspøk. I staden er det rett og slett akkurat slik det er. Den dagen me feirer at nattverden vart innstifta må dei fleste kyrkjer la vera å i det heile tatt opna dørene til resten av verda.

Nattverden, som jo rett og slett betyr kveldsmaten, er for kyrkja eit sakrament, alle som vil blir inviterte til å ta i mot brød og vin med orda dette er Jesu kropp, og dette er Jesu blod. I den norske kyrkja er det ikkje så mykje som minner om kveldsmat lenger når nattverden blir delt ut. Ein får vinen utdelt i eit lite beger og brødet er ein liten kvit kjeks, bakt av nonner så vidt eg veit, med bilete av Jesus på korset på. Andre gonger får ein brødet i handa og dypper det i eit større beger med vin før ein tek det inn i munnen og på den måten får begge deler samtidig. Nå under korona har eg vore med på andre variantar og. Siste gongen hadde både presten og nattverdutdelarane munnbind på seg. Det var eit på same tida så surrealistisk og så vakkert syn, at eg skulle ønska eg hadde teke med meg mobilen fram for å få dokumentert eit nærbilete, men slikt gjer ein ikkje.

Andre kyrkjesamfunn har andre skikkar for nattverd. Eg har sett pastorar børsta kneippbrødsmular av den mørkeblå terilenebuksa etter å ha brote brødet. Det seier mest om meg og min dessverre uoppdragne sans for humor at eg måtte bita meg i underleppa fordi eg fekk så lyst til å le. Denne pastoren var sikkert på mange måtar nærare den opprinnelege formen for nattverd enn det eg er van med.

Men det ER ei merkeleg greie dette me held på med. Sett utanfrå er det heile nokså uforståeleg. Gjer kyrkja verkeleg dette i 2021? Eg har høyrt oppriktige menneske fortelja at dei blir pinleg berørte viss dei er i ei kyrkje og det plutseleg er nattverd der. Eg har til og med høyrt ordet «litt uhyggeleg» brukt om det. Og ja, det er rart. Det syntest eg og då eg var barn og framleis ikkje hadde opplevd kor fint og kor spesielt det er å vera med på nattverd.

Elevane reagerte og med stor undring då me hadde «påskevandring med dramatisering» i den siste KRLE timen før påske. «Sa Jesus det?» spurte ein av tredjeklassingane med open munn og forundra blikk. «Sa han at det var BLODET hans?» Sidan det var i ein skuletime svarte eg at det er slik det står fortald i bibelen, den boka som fortel oss om Jesus og påske, og at dei fleste kristne deler ut brød og vin i kyrkjene sine slik Jesus sa dei skulle gjera det.

Eg trur og noko av det som gjer det framand for mange med nattverd er at det i si tid vart forkynt at nattverden var for dei «rett-truande». Det vart til og med sagt at ein kunne eta og drikka seg til doms dersom ein ikkje var oppriktig i trua og hadde synder ein prøvde å skjula. Eg får frysningar på ryggen av å tenkja på at slik har det vore. Ein gong fekk eg spørsmålet «Er det lov for ein ærleg tvilar å ta i mot nattverden?» Då svara eg at det var absolutt lov. Er me ikkje alle innerst inne ærlege tvilarar? Det er godt mogleg at eit samla verdsvidt teologkorps ikkje ville stilt seg bak svaret mitt, men det kan eg leva med.

Men det skjedde meir på skjærtorsdag som gjer inntrykk. Jesus vaska føtene på vennene sine. Dette vart sett på som høgst upassande sidan det var ein tenar si oppgåve. Han insisterte på å gjera det likevel, og slik vart det. Ein gong for ganske mange år sidan var eg på kyrkjedagane i Trondheim saman med mi gode venninne Heidi. På ein stand i ein messehall stod nokre av biskopane i landet og vaska føtene på frivillige som kom forbi. Det gjorde inntrykk på meg. Ikkje fordi ein biskop ikkje skulle kunna vaska føter, men fordi symbolikken i det vart så sterk. Og eg kjende at eg hadde ein indre motstand som til og med fortalde meg at eg var veldig langt i frå å setja meg på den stolen og få føtene mine vaska med hundrevis av tilskodarar.

Pave Frans har i fleire år vaska føtene på fangar i eit italiensk fengsel på skjærtorsdag. Eg har høyrd fortald at den opprinnelege skikken var at paven vaska føtene på kardinalar denne dagen, men at den nye paven insisterte på heller å gjera det i eit fengsel.

Av og til tenkjer eg at me som kyrkje burde vera eit «Bakvendtland» i forhold til trendane i samfunnet der det gjeld å prestera livet sitt, og der nokre menneske har mykje meir status enn andre. Om me har lært noko av Jesus, så er kanskje noko av det me skal ta med oss at alle menneske har like mykje verdi. Ingen av oss er bare gode og ingen av oss held mål om det gjeld å prestera og vera feilfrie. Jesus snakkamed og haldt måltid med dei som vart sett på som mindre verd og som mislukka menneske. Det skulle ikkje forundra meg om mykje av det dei hadde å fortelja ville vore av høg verdi å lytta til av dei som sat rundt på høge hestar og let seg provosera.

Nå skal me snart eta tidleg middag hos Ingrid og Oddvar og ute er det sol. Eg trur dette kan bli ein veldig fin skjærtorsdag.

Eg ynskjer alle som les ei framleis god påske og sluttar med eit innramma skjærtorsdagsdikt frå utstillinga eg hadde i lag med Inger ei påske for etterkvart ganske lenge sidan. Eg hadde to ulike skjærtordagstekstar, og det eine heng på veggen heime hos meg. Dette må jo vera dagen for å visa det fram.

Heidi

I dag har eg vore på ein fin tur i lag med Odd Christian og Sonja, me parkerte ved Sælandsskogen og gjekk over Lyngaland, rundt Melsvatnet og så tilbake gjennom ein skog. Ein fin påsketur blei det med kaffipause med kvikk-lunsj og på stier gjennom litt ulikt landskap. «Sjå kor grønt det er,» sa eg til Odd Christian. «Det ser nesten ut som eg har brukt filter». «Du har brukt filter, » sa han. «Så grønt som det er det ikkje i verkelegheita». Mobilen din må ha eit innebygd filter på fotografering. «Kanskje du har rett,» sa eg, sjølv om eg i grunnen ikkje ville at det var slik det skulle vera. Eg ville gjerne at det skulle vera akkurat så grønt, for grønt er så veldig fint, spesielt nå om våren.

Ein nesten lik samtale hadde eg med Sunniva i fjor. «Sjå så fin ho er på det biletet,» sa eg om eit fotografi eg hadde teke. «Ja,» svarte ho, «men du veit at slike Huawei- telefonar har innebygd skjønnheitsfilter? Han glatter ut rynker og slikt!» Kunne dette vera sant, ved nærare ettersyn var eg einig i at det nok var slik det var…

Det fekk meg til å tenkja at me nok på ein måte alltid bruker filter når me ser på verda. Nokre menneske ser nok verda gjennom gråfilter, andre bruker rosa briller og nokre er hekta på det grøne i verda slik som eg. Eg hugsar at då eg var lita lurte eg på om det eg såg som blått kunne sjå grønt eller gult eller lilla ut for andre menneske. Me får jo aldri samanlikna synsinntrykka fordi me aldri ser verda gjennom noko anna enn eigne auge. Av og til slår det meg at me menneske liknar kvarandre meir enn me likar og tru, andre gonger lurer eg på om me verkeleg ser og opplever det same fordi me opplever livet så forskjellig. Me opererer med ulik bekymringsgrad, ulik omsorgsgrad, ulik grad av fantasi. Sjølv er eg så interessert i andre menneske at det grenser stygt til det som med eit godt jærsk ord heiter å vera «forveden» og det skal ein helst ikkje vera. Når nokon seier at dei irriterer seg forferdeleg over å høyra folk sitja på bussen og snakka i mobiltelefon, så torer eg nesten ikkje å seia høgt at eg nesten alltid synest det er spennande å høyra nokon snakka i mobiltelefonen. De gir meg eit lite kikkhol inn til livet deira, og det blir nesten som å lesa ei side i ei bok eller sjå nokre minutt av ein film. Ein gong eg fortalde dette til ein eg kjenner svarte han «Ingenting kunne interessert meg mindre enn privatlivet til eit tilfeldig menneske på bussen». Eg måtte rett og slett innsjå at for han var nok utsagnet heilt sant…

Det er fint å gjera ting saman med andre, og me kan kanskje nærma oss kvarandre via historiane våre. Historiane om levd liv lagar seg sjølv mens me lever. Kanskje me opplever ting så forskjellig fordi det er meininga at me skal kunna få til fine ting saman med mange slags innfallsvinklar og med bilete tekne gjennom ulike linser og filter. Noko eg har lært etter kvart er at me skal lytta med respekt til kvarandre sine historiar og for det ulike menneske er overbevist om at er sant og rett.

Og nå er det påske. Koronapåske, den andre me opplever faktisk. Det me opplever blir historiar me skal ta med oss vidare. Dei blir kanskje litt annleis enn dei påskehistoriane me lever under meir «normale» forhold. Det blir sagt om barn som har sorg at dei går inn og ut av det romet der dei sørger. Slik er det med oss alle. Me går inn og ut av ulike rom i livet. Eg kjenner at det kan variert frå time til time om korvidt eg kjenner meg fanga og begrensa av koronaepidimien og korvidt eg nesten har gløymt at det er slik det er.

Nå skal eg slutta før eg dreg amatørfilosoferinga ut i parodien. Leif har vore innom på sjukehuset og teke diverse prøvar. Han har blitt lova at han blir prioritert når det gjeld å få fjerna galleblæra og at han kan venta ein operasjon om ca to veker. Det er me glade for begge to. Nå har den siste halvanna veka blitt prega av sjukdom, men nå skal me konsentrera oss om «normal påske» der me kan gjera avtaler med andre og planleggja slikt som det er lov å gjennomføra. Det skal bli fint.

Heidi

I dag føremiddag var eg glad for å få heim ein mann som var befridd frå gallestein og som begynner å få sånn nokonlunde normal hudfarge igjen. Nå håpar me at helsa skal gå på skinner ei stund…

I dag fekk eg prøvd meg på gamle kunstar som småbarnsmor. Eg hadde begge dei små på besøk frå morgonen til ettermiddagen, og kan stolt og glad fortelja at det ser ut som minstejenta har akseptert at det er relativt trygt å vera i lag med mormor sjølv om mamma ikkje er der. Vegen dit har vore lang for kengubarnet vårt har likt seg absolutt best når ho er i armane på mamma eller i det minste i same rotet. Ho drakk mjølk av flaske, åt grøt med banan av skei og ålte og kravla seg fornøgd rundt på golvet. Det einaste som ikkje var så kjekt var føremiddagskvil i vogn i staden for i senga heime, dette på trass av gjennomsynging av «Byssan lull» med alle versa opptil fleire gonger komplettert med heile resten av arsenalet av god-natt-songar og andre songar kombinert med vogging og byssing av vogn. Det fungerte så pass dårleg at til neste kvil måtte me ut på skikkeleg trilletur med storesyster på trillande fotbrett kopla til vogna. Det gjorde susen. Storesyster er nå så stor at ein kan føra spennande samtalar med henne, og i tillegg er ho kjempeflink til å hjelpa til å passa ville babyar utan å bli lei seg for at duplobysekvensen måtte avkortast fordi nokon ikkje hadde tenkt å sova likevel. Då eg hadde småbarn hadde me syskensete oppå vogna i staden for fotbrett. Det var veldig praktisk. Med fotbrett treng ein strengt tatt litt lenger armar enn eg er utstyrt med for å få til ein komfortabel trillestilling. Med litt trening så går det etterkvart betre.

Sidan eg sjølv klarte å få dei yngste to med seksten månadars mellomrom, så fekk eg og med meg ein periode med tvillingvogn. Det var praktisk og litt «bøse» å kunna vera ute med to smårollingar samtidig. Eg synest det er heilt ubegripeleg at det faktisk er så lenge som det er sidan eg hadde huset fullt av veldig små og litt større barn. Eg hugsar det faktisk ikkje som veldig travelt heller, men det må det jo ha vore, så det kan vera minnet som legg sitt barmhjertige slør over deler av verkelegheitsorienteringa. Eg er ufatteleg heldig som har dei to små barnebarna så fysisk nær at me kan treffast mange gonger i veka, og eg veit at eg er det.

I Oslo-området har det viss vore bortimot sommartemperaturar i dag, og det unner me dei. Her har det vore opphaldsver, men det me på godt jærsk kallar ganske vasskaldt. Dei melder opphaldsver og til og med litt sol i dagane som kjem, så eg håpar det kan bli nokre fine turar. I kveld har eg sitte og jobba med elevtekstar til boka eg alltid lagar saman med elevane frå kulturskulen, det er fint å ha litt god tid til å få sett seg ned med slikt. I tillegg har eg spennande ting på strikkepinnane og eg har endeleg fått tid til å begynna å lesa «Hekneveven». Eg var sein til å få lese «Søsterklokkene», av og til kjem eg av ukjende grunnar liksom ikkje i gang med bøker alle seier er fantastiske, men då eg fekk ho til jul sette eg i gang og vart heilt bergteken.

Av rare ting som eg sikkert ikkje er aleine om, så må eg fleire gonger kvar dag inn på nettet for å sjekka koronanytt og smittesituasjonen både i verda, i landet, i Rogaland og i Time kommune. Det er faktisk det første eg gjer kvar morgon. Nå prøver eg å ta litt ferie frå tanken på smitte. Det er rett og slett litt befriande å kunna skjerma seg sjølv litt meir enn me kan i den vanlege skulekvardagen. Nå håpar me på forsvarlege tilstandar resten av skuleåret, me får bare vera så kloke som me kan alle saman og kryssa fingrane for at dette skal gå bra.

Og først av alt så skal me feira påske.

Heidi

I dag har eg tenkt litt på det å vera takknemleg. Mange av oss opplever kanskje at denne påsken ikkje vart heilt som me hadde planlagd, slik er det for meg og, men likevel, og kanskje nettopp derfor, har eg tenkt på kor mykje som er bra, trass alt.

I dag kan eg fortelja at Leif har fått behandling og blitt kvitt den gallesteinen som verkeleg har plaga han. Nå er det ikkje eg som har vore gjennom det heile, men tenk så heldige me er som kan få hjelp for slikt. På ein avansert måte som eg ikkje skal gå inn på her, klarte dei å ordna opp i det heilt utan skalpell. Kva gjorde dei for hundre år sidan? Venta i håp om at kroppen skulle ordna opp sjølv, eller fekk øydelagt helse for resten av livet.

Då bestemor var to år mista ho mor si, nyfødde tvillingsysken og etterkvart alle søskena bortsett frå ei av systrene i tuberkulose. Då ho var 17 år overlevde ho så vidt den forrige pandemien, spanskesjuka. Ho var så sjuk at dei trudde ho skulle døy, men ho overlevde og hadde mista alt håret på grunn av sjukdomen. Håret vaks heldigvis ut igjen. Lenge før ho var på same alder som eg er nå gjekk ho og fekk trekt ut alle tennene sine fordi ho var plaga av tannverk og aldri hadde hatt råd til å gå til tannlege. Ho fekk seg aldri gebiss. Kanskje fordi ho ikkje hadde råd til det akkurat då, og så blei det liksom for seint. Eg hugsar henne bare heilt utan tenner, men for meg var det å ha eit tannlaust smil ein del av å vera bestemor, så det reflekterte eg aldri over. Morfar hadde nokre tenner igjen, men ikkje så veldig mange. Det gav han og eit karakteristisk smil. Eg var uendeleg glad i dei begge, og syntes at dei smilte fint. Dette høyrest ut til å vera frå oldtida, men det er altså delvis ein del av min høgst sjølvopplevde barndom.

Hadde eg sett ein film om nordmenn som gjekk rundt i gatene med munnbind og liksom smøyg seg forbi kvarandre og høyrt at dette var mi framtid, så hadde eg sikkert trudd at ein av desse to dystopiane hadde inntruffe: 1. Atomkrigen var laus og alle prøvde å beskytta seg mot radioaktivitet. 2. Miljøkatastrofa er total, og me prøver å overleva i ei verd som er i ferd med å klappa saman. Med fasit i handa veit me at så gale er det ikkje. Dette er ein tilstand som me kjem til å koma ut av. Verda kan framleis bli like normal som ho var for halvanna år sidan, og livet vil gå vidare. Kanskje me har fått ein støkk som gjer at det normale livet kjennest meir dyrebart og at me vil gjera meir for å redda framtida for barnebarna våre? Me har framleis sjansen.

Me har og grunn til å vera takknemlege fordi me bur i eit land der me under heile pandemien er blitt oppfordra til, og heile tida har fått lov til å vera ute i naturen. Det å kunna gå ut og faktisk nesten gløyma unntakstilstandene har vore til veldig stor hjelp for mange av oss. I dag har eg vore ute i regnet med det yngste barnebarnet som nettopp har runda sju månadar. Denne siste veka har ho skifta ut babyvogna med ei sportsvogn, noko som gjer at ho nesten for aller første gong oppdagar verda. Ho har vore ute i beresele av og til, men det å sitja på rompa og bli trilla ut i livet er heilt nytt. Med kulerunde vidopne auge sat ho der og kunne ikkje sjå seg mett på alt som var å sjå både i skogen og i bygatene. Eg vart nesten litt medriven og ekstra nysgjerrig sjølv og. Måtte livet bli henne vennleg, og måtte me ta vare på naturen slik at ho ein dag kan overlevera slike opplevingar til sine eigne barnebarn.

I dag har eg hatt nesten fulltidsjobb med å svara på meldingar og fortelja i telefonen korleis pasienten i heimen har det. Tenk at me kjenner så mange som bryr seg. Så heldige me er som har familie og gode venner.

Det er naturleg at folk er trøytte av pandemien, det er eg og. Likevel får eg nesten bakoversveis når eg les litt av det folk skriv i kommentarfelta på nettet. Eg håpar me orkar å vera rause og vennligsinna overfor einannan. Då landet vart nedstengt for første gongen for eit år sidan skreiv folk sinte meldingar på nettet: «Se til å holde dere inne. Viss alle bare kan ta ansvar i 14 dager, så er vi kanskje kvitt dritten!». Slik skulle det ikkje visa seg å gå. Nå kom det ut ein analyse frå Folkehelseinstituttet som konkluderte med at me kanskje kunne leva som normalt att i september. Det viser seg på det eg les på nettet at folk er blitt langt meir pessimistiske og apatiske enn for eit år sidan. «Denne dritten blir vi aldri kvitt…» eller til og med «Pandemien finnes ikke, vi blir bare lurt.» Korleis det vil gå vil visa seg. Eg kjenner meg vel kanskje heller ikkje overbevist om at alle koronarelaterte problema er over i september. Eg håpar bare ikkje me gløymer at livet vårt er her og nå. Det er mykje me kan gleda oss over sjølv om ting er som dei er. I dag fekk eg ein time eller to i godt selskap med Torhild, me drakk kaffi, koste oss og snakka, snakka og snakka. At det foregjekk på FaceTime var ikkje heilt som i det verkelege livet, men så fantastisk at det i det heile tatt let seg gjera å «gå på besøk til kvarandre» når det ikkje er heilt lov til å gå på besøk til kvarandre.

Eg føler meg litt som Pollyanna som leikar «vera glad leiken», viss nokon oppfattar dette innlegget på den måten, så
er det heilt forståeleg. For meg kjendest det veldig ekte i dag. Eg er rett og slett takknemleg for den hjelpa dei kunne gje oss på sjukehuset, for livet og for familien. Om du som les dette har ein heilt annan grunnoppleving av dagen i dag, så er det heilt lov det og. Livet er mangslunge, og det finst ikkje fasit på kva som må til for å ha det bra. Det å fortelja folk at dei er bortskjemte og bør vera takknemlige er ikkje spesielt pedagogisk. Me har alle våre dagar og periodar då me i ekstra stor grad treng å få støtta seg mot nokon. Ein dag er det eg, ein annan dag er det deg. Viss me vågar å vera ærlege om livet kan me gje kvarandre sjansen til å oppdaga at nokre dagar kan eg støtta deg og nokre dagar kan du støtta meg. Kanskje er det litt vel pretensiøst å trekkja fram Halldis Moren Vesaas sine ord frå diktet Tung tids tale, men dei er så fine.

Tung tids tale

Det heiter ikkje: eg – no lenger.
Heretter heiter det: vi.
Eig du lykka så er ho ikkje lenger
berre di.
Alt det som bror din kan ta imot
av lykka di, må du gi.

Alt du kan løfte av børa til bror din,
må du ta på deg.
Det er mange ikring deg som frys,
ver du eit bål, strål varme ifrå deg!

Hender finn hender, herd stør herd,
barm slår varmt imot barm.
Det hjelper da litt, nokre få forfrosne
at du er varm!

Halldis Moren Vesaas

*

Viss du kjenner at du har varme å dela, så utfordrar eg deg til å gjera det.

Heidi

I går kveld hadde eg, via ein rask sjekk på kva fjernsynet hadde å by, på bestemt meg for å sjå Jesus Christ Superstar i «Live in concert-versjonen» som dei sende på NRK 2.

Då rocke-operaen Jesus Christ Superstar kom i filmversjon på 70-talet hadde eg ikkje samvit til å gå og sjå han fordi eg hadde høyrd at det var ein blasfemisk film. Sjølvsagt har eg sett han seinare, siste gongen i teaterversjon i Oslo i lag med Eva Mari, der Hank Von Helvete spelte Jesus. Eg opplevde det rørande. Eg var spent på versjonen i går, og vart rørt av det eg såg då og. Sidan eg har drive med amatørteater, mest i skule og kulturskule med barn, så er eg veldig oppteken av sceneløysingar, kostyme og måten ting blir framstilt på. Eg blir nesten alltid kjempeimponert over korleis store teater løyser dette. Eg syntest spesielt at scenene med store folkemengder var sterke å sjå på, korleis folk med kroppsspråket sitt vart til ein samansett gjeng med menneske som desperat trong noko å tru på med heile seg.

Eg begynte og å tenkja på kva det er som har gjort at ting i ulike tider blir oppfatta som blasfemisk. Eg veit jo at akkurat når det gjeld denne forestillinga så er det mellom anna fordi det sluttar med Jesus på korset; og ikkje den oppstandne som vant over døden. Filmen stiller og spørsmålet «Jesus Christ Superstar, are you the man who they say you are?» Spørsmålet blir ikkje besvart, men er vel ganske relevant nå i påsken…

Eg trur nok og at musikken og formspråket vart oppfatta anstøyteleg på 70- talet. Og så lurer eg på om me, den etablerte kyrkja, om eg nå skal trekkja meg sjølv inn i det, har lukka dører og bygd murer når folk ærleg stiller dei store spørsmåla på sin eigen oppriktige måte. Eg høyrer ofte folk snakka om kor trongt og lukka det er i kyrkjesamfunn og på bedehus, eg har pleidd å protestere og spurt om dei har tatt sjansen på å utfordra eigne fordommar, men av og til tenkjer eg at dei kanskje har litt rett, sjølv om me ikkje liker at dei gjer det. Dette blir vel spesielt tydeleg når me ser nokre tiår bakover i tid. Eg må kanskje bare innrømma at kyrkja ikkje alltid har vore like flink til ikkje å framstå som fordømmande og begrensande. Sjølv om eg altså vågar å påstå at nesten alle eg kjenner som flaggar trua si er særdeles lite fordømmande menneske.

Då eg vart vald inn i soknerådet for halvanna år sidan, tenkte eg at det eg verkeleg brant for var å skapa ei open kyrkje for alle der alle kan kjenna seg heime. Eg vil gjerne at kyrkja skal vera noko me har saman, ein arena der alle kan koma med heile livet sitt for å leita etter det heilage, for å leita etter fred for kropp og tanke eller bare rett og slett for å finna ein god plass å vera. Det er framleis ein av hovudvisjonane mine fordi eg veit at så mange ikkje vågar å leita i kyrkja fordi dei har så mange forestillingar om at dei ikkje passar inn der. Eg vil og gjerne at kyrkja skal romma heile livet og at ho skal vera eit rom der ein kan vera eit ærleg og leitande menneske og ikkje prestera eller bevisa så mykje for å kunna føla seg heime der.

Dette var tankar som eg tenkte godt kunne duga som påsketankar. Me nordmenn, og etter kvart til og med me jærbuar, har ei blyg tilnærming til dette å tru. Eg synest det er symptomatisk at då boka og filmen «Eat, pray, love» skulle få ein norsk tittel, så vart det «Spis, elsk lev». Eg tolkar det dit hen at ordet «pray» vart sett på som litt for klamt og personleg til å vera med i tittelen. Hovudpersonen i boka seier heilt på slutten av boka, etter ei lang reise på jakt etter meininga med livet, at det ikkje slo henne før etterpå at mykje av det ho leita etter og fann kunne ho kanskje og ha funne i den vesle kyrkja i nabolaget… Nå siterer eg etter minnet, og skulle det vera feil skal eg vera rask til å leggja meg flat. Dette stemmer forøvrig med eigne observasjoner om at mange synest at det ville vera klamt med eit Jesus-bilete på veggen heime medan Buddha gjerne kan få framtredende posisjonar i alle rom i huset.

Eg har jo oppdaga gjennom livet at me er ulikt samanskrudde. Kanskje eg er genetisk disponert for å leita etter noko å tru på? Eg har alltid vore nesten magnetisk tiltrukket av å finna ut meir om dette å tru. Det ser ikkje ut som alle har heilt same trongen. På same måten som eg veit med heile meg at eg godt kan leva utan utforska ekstremsport og fallskjermhopping, så ser det ut som om mange kjenner det same når det gjeld religion. Korfor det eventuelt er slik, anar eg ikkje, men eg håpar at eg ikkje er ein av dei som stengjer døra viss nokon har lyst til å stilla spørsmålet «Are you the man who they say you are?»

Ha ein fortsatt fin palmesundag.

Heidi

I dag var det nydeleg vårver ute. Pasienten i heimen fekk eit nostalgisk mat-tilbakefall til sytti-talet eller noko slikt og hadde plutseleg veldig lyst på grillkylling med kokt ris og loff med smør. Eg la derfor ut på ein liten ekspedisjon i håp om å finna noko han kunne ha lyst på, for appetitten har ikkje vore så stor dei siste dagane. På mine to handleturar i løpet av dagen har eg truffe diverse folk eg har lyst til å slå av ein prat med. Då gjeld det å stilla seg opp slik at du kanskje trur at det er ca to meter mellom deg og den du snakkar med og samtidig prøva å manøvrera slik at forbipasserande med handlevogn til ei kvar tid får to meter mellom seg og kvar av oss. Det gjeld og å vera ekstra obs på dei med munnbind i alle slags utformingar. Kanskje ein av dei rett og slett viser seg å vera den eldste sonen din? Eg tek meg stadig i å gå rundt å tenkja «Dette er jo heilt surrealistisk». Eg synest rett og slett me er ganske tilpasningsdyktige. Viss me hadde sett oss sjølve for halvanna år sidan gå rundt med munnbind og sørga for å aldri koma nær nokon, så hadde me vel blitt heilt fælne.

Både pasienten og eg er glade for at gallesteinen hans skal fjernast på måndag, for han har ikkje vore kjempesprek. Eg er likevel overbevist om at den beste medisinen er ei lita jente på snart tre og eit halvt år som kjem på besøk med kaninøyrer, sjølvteikna kort med sjølvkomponert tekst, blå krokus og eit påskeegg fullt av godteri for å muntra opp morfar som er sjuk. Etterpå hjalp ho til og med litt til med å få avsetning av innhaldet i egget. Snart var pasienten frisk nok til å spela tante Sofies vise og Bamsens fødselsdag på pianoet slik at me kunne få drege i gang litt allsong.

Lillesøster er blitt ein kløpper til å koma seg rundt på golvet, og i dag hadde ho sitt første vellukka forsøk på å reisa seg opp inntil ein sofa. Det kan koma til å bli travelt framover.

Sjølv prøver eg å sortera litt kva eg skal takka ja til og nei til av ting eg har lyst til å gjera. Lysten til å hiva seg ut i ting har av og til vore på grensa eller litt over det som er fornuftig å ta på seg i frå før av ganske fullmøblert dagar. Det er eit luksusproblem. Det er eg heilt klar over. Det må vera langt verre å kjeda seg og ikkje vita kva ein skal bruka tida til. Eg har lova meg sjølv å prioritera masse tid til barnebarna og nok tid til ikkje å slita meg sjølv ut. Når eg lurer på om eg begynner å bli for vaksen til eit veldig høgt tempo, så er det litt fint å tenkja på at den nyleg valde presidenten i USA bare er to år yngre enn far min. Det er ein god tanke å klamra seg til… Den som er klok har det aldri travelt, seier eit uttrykk. Det er eg i grunnen veldig einig i…

Ei påskeveke med i utgangspunktet så romslig tid som dette trur eg ikkje eg har opplevd sidan eg vart vaksen. I fjor var det og koronaepidemi, men då hadde me ein feriegjest i heimen. Det er i utgangspunktet trist at alt har måtta setjast til sides, men me får snu spegelen litt og spørja kva me nå har tid til som me elles ikkje hadde kunna fordjupa oss i.

Takk for alle fine kommentarar til blogginnlegget i går. Eg får verkeleg ein følelse av at folk bryr seg etter å ha lese alle god- betring-helsingane til Leif og alle god- påske- helsingane til meg. Det er ikkje sant at folk bare bryr seg om seg sjølve. Mi erfaring er at menneske stør seg mot menneske og at vennskap og godleik finst i rikeleg monn. Som eit litt ufrivillig eksperiment i folk sin evne til å vera ærlege, så har eg sikkert minst rogalandsrekord i å mista og gløyma lommebøker, vesker og mobiltelefonar. Eg kan fortelja eventuelle misantropar mellom lesarane mine at eg heilt utan unntak har fått igjen det eg har mista kvar einaste gong. Folk har verkeleg anstrengt seg for å få levert tilbake det dei har funne. Eg kan altså med forskningsbasert evidens slå fast at folk er langt betre enn sitt rykte.

Og til alle dei fine folka der ute:
Ha ei framleis god helg

Heidi

Påskeferien fekk ein endå rarare start enn det eg såg for meg for ei veke sidan. Det starta med ein sundag som nesten hadde smak av det heilt normale livet der me både var i kyrkja og eg var med på ei veldig kjekk kulturprisutdeling i Storstova. Rett nok var det litt surrealistisk med nattverd der presten hadde prestekjole og munnbind og det at det var strengt regulerte sitjeplassar på kulturhuset, men den slags endringar har nesten blitt ein merkeleg vane…

På tysdag kom det nye restriksjonar som gjorde det endå meir klart at det måtte vera slik at me ikkje kunne ta i mot besøk frå Oslo/Viken i ferien. Det skal me og stå i sjølv om det er trist. Dei nye restriksjonane innebar at kulturskulen si store tiandeklasseforestilling for andre året på rad måtte avlysast rett før premieren. Det er verkeleg trist at forestillinga der elevane har starta heilt frå scratch med idear, manus, band, solistar, dans, drama og kunstfag ikkje kunne visast etter at elevane har jobba med dette heilt frå i haust. Denne gongen hadde me kome så langt som til å ha begynt opprigginga og øvd litt i Storstova der elevane skulle begynne dagen etter med å jobba i tre dagar med finpuss, lys, lyd og to dagar med skuleforestillingar og kveldsforestillingar. Me håpar at det kan bli ei ny opning for forestillingar i mai. I fjor måtte me leggja det heilt vekk og fekk aldri gjennomført det. Ingen av oss trudde i august at det kom til å bli avlyst i siste liten i år igjen. På den tida trudde me optimistisk nok at nå var pandemien snart over…

På onsdag hadde eg plutseleg ein mann med gul farge. Etter å ha hangla i fire dagar med vondt i magen og litt andre vondter skifta han hudfarge i løpet av ei natt, og det gjekk kaldt nedover ryggen min. Ved hjelp av eldstejenta fekk eg overtalt han til å ringa legevakta onsdag ettermiddag, og det ende med at han blei spontaninnlagd på sjukehuset. Han har slite med gallesteinsproblem det siste halve året, og hadde allereie bestemt seg for å fjerna galleblæra. Eg håpa problemet hadde utgangspunkt i dette, for eg veit at det å få den fargen der kan vera symptom på ting som ikkje er kjekke i det heile tatt. Heldigvis viste det seg å vera rett. Ein gallestein ligg og stenger ein plass og må fjernast. Etter at diagnosen var stilt håpa dei på eit smutthol i programmet slik at dei kunne få gjort noko med det, men det viste seg at han må venta til måndag. Nå er han heime på helgeperm med armbånd rundt handleddet og venflon i handa. Han er ikkje kjempesprek, men er veldig imponert over helsevesenet vårt og kjenner seg veldig godt ivaretatt. Me er takknemlige for at dette er noko som let seg behandla og håpar at han snart er heilt frisk igjen. Av og til får me ein støkk og ei påminning om at livet ikkje er sjølvsagt. Det var godt å få han heim att i alle fall.

Før me kom så langt hadde eg koselig besøk av ein liten venn som nå er i ein alder der ho plutseleg tek seg fram overalt og er vel betrodd til å stappa det meste i munnen, så nå gjeld det å passa på. Sidan ho ikkje hadde lyst til å ta føremiddagskvilen sin i mormor si sprinkelseng, fekk me oss ein biltur langs kysten i øsande regn. Bilen er nemleg ein god plass å sovna litt i. Viss det hadde vore tilrådeleg å stansa bilen, ville eg ha kunna lagt ut bilete her som dokumentasjon på kor utruleg vakker jærkysten er i regn og grå skodde med litt friske dønninger ute på havet. Eg held på at dette hjørnet av verda må vera noko av det vakraste me har her i landet, men eg er ikkje nøytral…

Og korleis ferien vil arta seg får den komande halvanna veka visa. Mange av påsketradisjonane våre kan ikkje bli som dei pleier. Det blir ingen store familiemiddagar, ingen kveldar med brettspel og mange rundt bordet, og kyrkjene, som er ein viktig del av mi vanlege påskeferie, er stengde. Heldigvis finst kyrkja i andre kanalar enn inne i bygningane, og turar kan me framleis leggja ut på. Dei aller næraste kan me våga å treffa innandørs, nokre få om gongen, og i beste fall blir pasienten i huset og mykje friskare utover veka. Eg har tenkt å bruka den ekstra tida på å strikka og skriva og ser lyst på det. For å vera ærleg skal eg og nyta å kunna isolera meg frå smitte i mykje større grad enn det eg har sjanse til i kvardagen. Eg kjenner at skuldrene blir litt høge av å vita at nå kan elevane bli smitta og sjuke i mykje større grad enn før, me lærarar kan og bli smitta, og det er større sjanse for å bli alvorleg sjuk nå med det muterte viruset. Dei fleste overlever jo heldigvis ein runde med covid, men eg må ærleg innrømma at eg godt kan tenkja meg å få lov til å sleppa. Den siste veka på skulen var kjempefin, eg har framleis den beste jobben i verda, men av og til får eg den litt ubehagelege følelsen av at me er frontsoldatar på uriaspostar.

Dagens tanke etter å ha lese i «morgonboka» vår er begrepet tomhet. I ei bok i bibelen med ekstra mykje melankoli i står det uttrykt at «Alt er tomhet og jag etter vind». Den spennande tanken forfattaren kunne by på i dag var at det var ein fin ting med tomhet, det var veldig god plass der, og god plass kan bli til mykje spennande. Viss alt skulle kjennast tomt akkurat nå, må du ikkje gå ut i frå at tomhet er noko som er utan verdi. Det kan tenkjast at dette høyrdest krampepositivt ut som ein gammal venn av meg kanskje ville ha sagt, men for meg gav det meining.
Eg har og lyst til å nemna kongen sin tale i dag. Det var fine ord om håp og samhold og det å halda ut.

Noko av det eg har lyst til denne påsken er å leggja ut tekstar her. Eg veit at mange har god tid til å lesa, og då er det ekstra spennande å skriva.

God palmehelg
ynskjer

Heidi

Det er tid for tålmod. Snart må vel smittesituasjonen snu. Her i vårt hjørne av verda er smittetala heldigvis framleis veldig låge, men det dei opplever i Oslo er skremmande. Me må me sorg innsjå at vaksne barn busette i Oslo faktisk ikkje har lov til å koma heim på påskeferie, så me får satsa på familietreff i pinsen.

Det at dei to yngste jobbar på ein skule i ein av dei mest belasta bydelane i Oslo er heller ikkje så kjekt nå når den nye mutasjonen gjer at barn blir smitta og ber smitta vidare. I tillegg ser det ut til at unge menneske blir sjukare av denne varianten. Heldigvis er det nå heimeskule der dei held til. Eg spør meg sjølv om det er så ubehageleg å stenga skular at ein lett ventar litt for lenge. Mange av dei som jobbar på skular og i barnehagar i område med stor smitte melder at dei er livredde og føler at dei nesten ikkje har smittevern i det heile tatt. Eg ser at dette er vanskelege spørsmål, men eg synest faktisk at det har vore litt for lite fokus på at mange av dei som jobbar med barn opplever å gå rundt og vera redde. Ein kan ikkje jobba med små barn på ein meters avstand, og slett ikkje på to meters avstand, som eg høyrer nokon nevna som den avstanden ein helst bør halda.

Ein kan merka at mange er trøtte og leie nå. Sjølv kan eg ikkje la vera å få vondt av Erna som verkeleg har stått på i eit heilt år, og som nå opplever reine heksejakta for ei sekstiårsfeiring som viste seg å vera på kanten, og som ho til og med sjølv gjekk glipp av fordi ho måtte til legen i Oslo med ein augebetennelse… Kven av oss kan med handa på hjartet seia at me aldri har vore i grenseland i forhold til smittereglane?

Det er noko veldig menneskeleg med det å vera sliten av det heile, sjølv om me som bur på Jæren har vore lukkeleg forskåna frå dei hardeste taka. Det er eit rart år me har opplevd og opplever saman. La oss ta godt vare på kvarandre. Og angående det å vera menneske. Den boka me for tida les i kvar morgon heiter «Telle dager» og er skriven av Jostein Ørum. I dag kom han mellom anna med fylgjande sitat nav Thomas Tranströmer:

Skäms inte för at du er människa, var stolt!
Inne i dig öppnar sig valv bakom valv oändligt.
Du blir aldrig färdig, och det är som det skall.

I denne tida er det heldigvis framleis mykje som er fint og lovleg. Her frå ein tur langs stranda i særdeles godt selskap.

Fortsatt god helg!

Heidi