Det har vore ei veke full av forestillingar, og det har vore heilt fantastisk. Dette er noko at eg kjenner eg har sakna under koronaepidimien.
På onsdag hadde me i fjerde tre rundar med Astrid Lindgren-forestillinga vår, og etter kveldsforestillinga for foreldre og besteforeldre hadde me loppemarknad og kafé oppe i klasseroma våre. Pengane me fekk inn går til barnekreftforeninga. Det gjekk så bra at me og elevane heilt spontant bestemde oss for å invitera to klassar frå naboskulen til å sjå på oss i morgon, og om kvelden, altså måndag 22. november har me ei open forestilling klokka 18.30 i aulaen på Bryne skule. Me vil då ta 50 kroner i inngangspengar, og det me får inn går direkte til barnekreftforeninga. Dersom nokon les dette i tide og får lyst til å koma, er dei hjarteleg velkomne. For elevane si skuld håpar eg det blir litt publikum, men me må jo fortelja dei at når ein spontant gjer slike ting så er det ikkje sikkert det er så mange det passar for.
På fredag og laurdag var det storstilt feiring av kulturskulen sitt 50-årsjubileum. Me hadde kveldsforestilling på fredagen og to forestillingar på dagen i går. Som ikkje heilt objektiv deltakar og tilskodar så må eg seia at eg var mektig imponert over det som vart vist. Eg har utruleg dyktige kolleger i kulturskulen, og innslaga frå nåverande og tidlegare elevar var veldig fine. Sjølv bidrog eg med ein tekst eg hadde skrive for anledninga. Eg tek han med her. Kulturskulen er eit skuleslag der det er høgt under taket og vidt mellom veggane. Det er eit rom der for kreativitet som det hender at eg saknar i vanleg skule, så diktet under er ei slags hylling til kulturskulen.
Eg drøymer om eit rom,
kanskje om ein heil skule
der ikkje alt alltid må vera firkantar,
der firkantane av og til kan kan få lov til å vera sirklar
eller luftballonger
eller til og med ei og anna stjerne.
Eg drøymer om eit rom,
kanskje om ein heil skule
der ingen gjer narr av små grøne sjiraffer,
eller fornektar tanken på eksistensen av rosa flodhestar.
Eg trur at det finst store gamle hus med verandaar
der fleire av oss enn me trur
kan stå og løfta prikkete hestar høgt opp mot himmelen,
kan stå der i vindauga og spela trompet
for natta og for stjernene
med håret strittande i rampete fletter
akkurat som Pippi Langstrømpe
mens det snør stille og fredeleg der ute.
Eg trur på at ord
kan la seg fanga i lufta
om ein er rask nok til å gripa dei i halen,
eller ytterst i den eine vengespissen,
og eg trur eg veit at fargar og notar
kan setjast i saman på tusen millionar nye måtar,
som ingen har tenkt på
før akkurat nå.
Eg trur på tala og bokstavane utanom tabellane,
eg trur på musikken utanom notesystema,
og eg trur at livet er uendeleg stort.
Eg trur at alle barn har venger
og at nokon må gje dei plass nok til å få brukt dei.
Eg trur at nokon treng hjelp til å fly
med tre venger i staden for to,
og at nokon er skapte for å vera den aller første
til å dukka i djup me andre ikkje har visst om.
Eg trur på salar med synkron dans,
med strutteskjørt og paljettar,
og på smale stiar over ukjende vidder
der ingen treng å gå i takt.
Eg trur på å løysa på slipsknuten,
på å sparka av seg skorne
og bare opna hendene.
Eg trur på rosa briller,
på varme blikk
og på mykje nysgjerrig glede.
Eg drøymer om ein skule med god plass
og eit rom fullt av mangslungne puslespelbitar.
Eg drøymer om at bitane blir til fine bilete
ingen hadde hatt fantasi til å sjå for seg
og om den djupe gleda over alle dei bitane
som ligg igjen på golvet
og som endå ikkje veit
kva akkurat dei
skal bli til.
Heidi
For ei stund sidan oppdaga eg at mitt elles så språkmektige barnebarn på fire år ikkje heilt visste kva ein bombom var. Det slo meg at om ein av dei som er barn nå hadde landa i barndomen min, så var det nok kanskje ikkje alt dei hadde forstått. Det er nok trist, men sant at barnekultur og lokalt leikespråk kan vera nokså flyktige greier.
«Æ du mæ mæg?» sa me på Ålgård. Det var for oss totalt uforståeleg når Bente som hadde flytta frå Sandnes til Åfaret på Ålgård kom med spørsmålet «Hålle du?» og eit minutt seinare med litt tynnare stemme: «Hålle dokke?» Sjølv måtte eg læra meg då eg kom flytta frå Bryne at dei dyra som hadde ull på ryggen heitte seeuue og ikkje saoue, og eg måtte læra meg at det heitte sauablomma og ikkje hestablomma.
Dei som var barn saman med meg på Ålgård på 60- og 70-talet veit nok kva det betyr å hinka eller å klinka, og kanskje er det fleire enn meg som hugsar korleis «dæ vanlega spæle» var når me «hopte spring». Eg hugsar faktisk «draspæle» og, sjølv om eg for å vera ærleg aldri vart veldig flink til å hoppa spring. Nå ville eg aldri klart å hoppa «dæ vanlega spæle» «på knenå» ein gong og slett ikkje «på lårå».
Me visste og kva det innebær når nokon ropte «du falt» på ein litt nedsetjande måte, eller viss nokon med sting ropte «Fritt for lov!» Ungane nå går nok ikkje på «sjesse» heller.
Det er ikkje sikkert at ungane på Ålgård nå veit kva ein «skrattlus» eller ein «hoppetrausk» er, og dei ville nok bli forvirra viss dei høyrde at me kalte sommarfuglar for marihøner. Ei veldig lokal greie på Ålgård var at ordet «ein kongo» var eit barnesynonym for ein person frå Afrika. Nesten alle gjekk på sundagskulen på «babben» eller kanskje heller Baptistkyrkja og der samla me inn penger til Kongo der legendariske Liv Godin var misjonær når ho ikkje var heime på Ålgård og var lærar på skulen vår.
Me var ofte ute og hjulte vogner som det enten sat ungar eller små barn i, og ingen av oss var i tvil om kva me skulle henta viss nokon bad oss om å gje dei ein stikkedåse. I friminutta sprang me fort ut for å vera langt framme når me skulle pråma, og i periodar var det «in» for gutar å gå på skulen med ull-lodde i fjos-sko.
At mykje av dette tilhøyrer eit nesten lukka kapittel i boka om livet får me leva med. Det er jo noko spennande med at både språk og kultur er i stadig utvikling, og alt var ikkje betre før. Men eg trur eg er nøydt til å læra ungen kva bombom er sjølv om dei nå ligg i den større skåla med navnet «lørdagsgodt». Trur ikkje at ho har ord som drops og pastill heller i vokabularet, så då må bombom vera minst like godt?
Heidi
Dette er eit innlegg eg har tenkt i heile haust at eg skal prøva å skriva. Eit liv og eit samliv har mange fasettar. Her i huset har me vore så heldige at me stort sett har vore friske og sterke. Me har ikkje trengt å kjenna så mykje på kor fort åra går fordi me har budd i kvardagane våre på ein ubekymra måte og hatt krefter til å leva livet omtrent slik me alltid har gjort. Denne sommaren vart annleis fordi han eg lever med fekk vita i vår at han måtte gjennom ein stor operasjon. Plutseleg var ikkje alt det sjølvsagte like sjølvsagt lenger.
Om me tek med i betraktninga at ein av oss av legning er litt hypokondar, så er det innlagd visse modifikasjonar rundt konstante streiftankar om alvorleg sjukdom. Slike tankar kan likevel alltid parkerast litt. I dette tilfellet var det faktisk ein kjennsgjerning at ein av oss hadde fått alvorlege helsekomplikasjonar. Det førde til at mykje kjendest annleis, og at me måtte stoppa opp og tenkja. Eg vel
å by på desse tekstane fordi eg tenkjer at nokon kanskje kan kjenna seg att i dei. Eg er litt usikker på om dei er ferdige, eller om eg kjem til å endra på dei etterkvart.
*
Den dagen dei ringde frå sjukehuset
vart hjartet ditt plutseleg hjartet vårt.
Me hadde det mellom oss i bilen,
ved middagsbordet
og medan me sov om nettene.
Du kjørde det bankande hjartet vårt fram og tilbake
frakta det mellom sjukehuset og hagen vår heime
for å leggja det under alle luper og skjermar
der låg det og var vårt,
bare låg der og dirra.
Det låg i pusten vår og planane våre.
Me la det forsiktig ned i tilliten vår,
me prøvde å la det banka ubekymra
medan me såg fjernsynsprogram om togturar og pilgrimsvandringar
og prøvde å drøyma gode draumar.
Med uro og høg puls telde me dagane og vekene
fram til operasjonen
som låg der som redning og dommedag.
Forsiktig bar me det med oss,
ein vår og ein sommar,
hjartet vårt og sjølve livet
gjennom tikkande sekund og levande dagar.
Det banka seg mot den dagen,
den dagen då du skulle ta det med deg aleine
og leggja heile deg under sterke lampar
for å overgi deg og hjartet vårt
til skalpellane og til andre sine hender.
*
Dagane den sommaren,
meir hand i hand,
meir på tå,
og med føtene fastare på jorda.
Meir levande saman
i skuggen av det som skulle koma.
Medan sommarveker gjekk forbi
på bare føter med milde vindar i hendene,
og med hjartet ditt bankande mellom oss.
Alle åra me hadde hatt i lag
eit kikkeskap i eit hjørne,
med små og store rom
fulle av hendingar og år,
fulle av spebarnsgråt
og glade barnestemmar,
tenåringar og barnebarn.
med alle ansikt som endra seg
utan at me rakk å leggja merke til det.
På eit udekka bord ei bok om livet
og alt som hadde gått så fort forbi,
ein draum om nye tider,
nye kapittel,
nye songar.
Dagane kom tett den sommaren,
med ny tyngde og med nye fjørlette draumar.
Heidi
Snart er me midt i oktober, og me er midt i haustferien. Dette har vore ein spesiell haust, men det har vore fint midt i alt som har vore spesielt. Heldigvis har Leif blitt betre for kvar veke som har gått, og det er me djupt takknemlege for. I dag tidleg kjørte eg han til toget, etter ei mellomlanding i Bærum skal han bruka nokre dagar på Sandom retreatsenter. Han skal på såkalt stille/ taus retreat og eg er veldig spent på å høyra korleis han kjem til å oppleva det. Sjølv har eg tenkt på det mange gonger, men aldri kome så langt at eg har reist. Eg lurer på korleis det hadde vore å bruka fleire dagar på taus ettertanke og bøn utan å «få lov til å snakka». Nokre eg kjenner trur at eg ville hatt problem med det siste, men det kunne vore spennande å utforska. Eg trur mange av oss på eit eller anna plan lengtar etter meir tid til å vera stille.
Nå skal eg prøva å få tid til å vera litt stille her heime, men eg må innrømma at sjølv om eg er glad i å vera aleine i begrensa tidsperiodar, så føler eg nok mest dragning mot å vera der det er andre menneske. Eg har aldri heilt forstått at nokon synest det er fantastisk fint å vera heilt aleine på ei hytte ei veke. Eg er flink til å tilpassa meg til å vera i lag med mange menneske, men har nok eit utviklingspotensiale når det gjeld å vera aleine…
Sist helg vart eg plutseleg veldig forkjøla, og veldig forkjøla får ein jo ikkje lov til å koma til jobb nå for tida. For første gong sidan svineinfluensa måtte eg fint ta meg nokre sjukedagar heime, og for å vera sikker på å ikkje driva aktiv smitteverksemd fekk eg og prøva meg to gonger på heimetestar som heldigvis viste at eg ikkje hadde koronasmitte. Det virkar som om me er trefte av ei massiv smittebølgje der halve verda snufsar og hostar i smug og må ta seg time-outar frå arbeidslivet. Kanskje halvanna år utan å vera i nærleiken av noko som kan smitta har punktert immunforsvaret vårt? I så fall er det kanskje tida for å byggja det opp igjen? Heldigvis bur eg så nære barnebarna at eiga forkjøling kunne kombinerast med å hjelpa til med sjuke ungar… Nå er dei heldigvis på betringens veg dei og. Kvardags-samver er den store bonusen med å bu nære kvarandre, og kva er meir kvardagssamver enn å vera der når det rett frå øyrer, nasar og auge og hosten knapt let seg stagga.
Ute er det fine haustfargar, og nå har haustregnet innhenta oss og. Kveldane og morgonane er mørkare, og om ikkje veldig lenge tek dei inn dei første julevarene i butikkane. Tida går av seg sjølv og me med den… Livet har vore intenst i det siste, men samtidig rolegare enn vanleg fordi eg har måtta seia frå meg ein del ting eg vanlegvis ville vore med på. Nå har eg mykje som burde vore teke tak i, i kveld har eg begynt i det små med å rydda skrivebordet mitt her heime. Eit ordtak seier at den som er klok har det aldri travelt. Eg hugsar ikkje heilt kor ordtaket kjem i frå, men eg har ein mistanke om at det ikkje er norsk… Ein tidlegare sambygding av oss, som nå finst i bronseversjon nede på torget har uttalt at «Det lagar seg alt bare ein ikkje kjem i ulage sjølv». Det stør eg meg i mot og skriv under på.
Heidi
Me skriv oktober, og etter ein lang og vakker seinsommar er det definitivt haust. Det har nå gått sju veker etter Leif sin hjarteoperasjon, og heldigvis går det veldig framover nå. Det har nok vore ei spesiell oppleving å bli sett så kraftig ut av spel.
Med ein travel skuleoppstart, to fantastiske barnebarn, og eit liv med mykje forskjellig innhald, har det vore vanskeleg å finna tid til å skriva blogg. Det gjer at ideane til ting eg hadde hatt lyst til å skriva om svirrar rundt i tankane, og eg veit ikkje kva tråd eller ball eg skal starta med.
I år har eg seks timar krle i veka, det er eit utruleg spennande fag. Bokstaven e står for etikk, så ein del av faget er å læra barn om etiske problemstillingar og trena dei i etisk tenking. Eg fann ut at eg ville kombinera etikkundervisninga med eit tverrfagleg Astrid Lindgren-prosjekt og ta utgangspunkt i boka om Ronja Røvardotter. Denne boka er fullpakka av etiske dilemma.
Sjølv synest eg det er heilt genialt korleis forfattaren på ein spennande måte flettar saman tema som fordomar, svik, kjærleik mellom foreldre og barn, det å bli forma av eit samfunn, mennesket og naturkreftene, vennskap, umoglege etiske dilemma, store konfliktar, tilgjeving og det å ta oppgjer med vala foreldregenerasjonen har teke.
Det første temaet vårt var dette med fordomar. Ronja og Birk har vakse opp i kvar sin røvarflokk, og det einaste Mattisrøvarane veit om Borkarøvarane er at alle saman er dumme, onde og nokre skikkelege drittstøvlar. Det er altså det Ronja og Birk veit om kvarandre når dei møtest i skogen ein dag.
Me snakka mykje om kva fordomar er for noko, og at alle menneske nok har det. Det er interessant å reflektera saman med barn og dette var tydelegvis nye tankar for mange av dei sidan dei framleis er så pass små.
Då retta ein av gutane opp handa og hadde eit spørsmål til meg. «Har du fordomar, Heidi?» Eg svarte pedagogisk korrekt at det har eg nok, for det har alle. Nokre veit me om og andre veit me ikkje om. «Ja, men kva er dine fordomar? «
Eg vart litt svar skuldig. Ikkje trur eg det ville ha vore lurt å utbasunera det om eg visste godt om nokon. Det er vel ufarleg å seia at eg sikkert har fordomar mot nynazistar og satanistar, men kva har eg eigentleg fordomar mot?
Eg veit eg har skrive før om korleis folk sine konkrete fordomar av og til har truffe meg midt i magen. Då Bjarne Brøndbo i eit intervju sa noko som eg eigentleg ikkje hugsar godt nok til å sitera, om at han ikkje likte avholdsfolk fordi dei var kjedelege, sure og fordømmande, fekk eg spontant lyst til å kontakta han for å visa at eg var eit usedvanleg festleg og veldig lite fordomsfullt menneske… Eg gjorde det ikkje…
Men det slo meg at eg faktisk går rundt og trur at eg er mindre fordomsfull enn dei fleste… Det slo meg og at det er ei farleg haldning som kanskje vitnar om lite sjølvinnsikt… Kva høyrest vel farlegare ut enn eit menneske som trur seg å vera utan fordommar?
Det er av barn ein skal høyra det og tenkja vidare når ein er aleine. Kanskje er det høgst menneskeleg å tenkja at ein sjølv har den opnaste horisonten og i tillegg stor sjølvinnsikt.
Eg kjenner at for meg gav dette grunnlag for ettertanke. Det er kanskje ikkje lite bare det. Eg har ein mistanke om at eg kanskje ikkje treng å gå lenger enn til mine eigne vaksne barn for å gå forslag til ting som burde stå på fordomslista mi, slik at eg får litt å jobba med…
For å slutta litt muntrare. Den eine klassen fekk bruka to timar i kunst og handverk til å laga Ronja og Birk- dokker og fotografera dei ute i det som skulle sjå ut som Mattis-skogen. Her kjem det eine biletet.
Heidi
Ute er det framleis mildt og mjukt og vakkert. August har vore oss vennleg med mykje fint seinsommarver.
For oss har august vore noko heilt utanom det vanlege nå i år. Dei første to vekene hadde me det så godt me kunne medan me venta på den store hjarteoperasjonen Leif skulle ha i Bergen.
Dei to første vekene etter operasjonen vart nok tøffare for han enn han hadde sett for seg, med ein del vanskar og komplikasjonar som eg ikkje trur gjorde legane veldig urolege, men som var ubehagelege nok for han det gjaldt. Det gjorde at han fekk ei veke lenger på sjukehus enn det han først var forespegla, men på tysdag kveld vart han utskriven. Dei to siste dagane har me sett at nå går det verkeleg framover sjølv om det framleis er små komplikasjonar som skal fylgjast opp av fastlege og på sjukehuset.
Sjølv har eg følt meg omgitt på alle kantar av omsorg og varme. Me kjenner så mange gilde folk. Eg tullar med at eg nesten har hatt deltidsjobb med å svara på sms og på telefon om korleis det går med han. Det er ein jobb eg har gjort med stor glede fordi det kjennest så godt at så mange bryr seg.
Oppstarten av skuleåret har vore fin. Eg trur at dette skal bli eit gildt arbeidsår. Eg trivst godt med oppgåvene eg har fått og er kjempeglad for å få jobba med dei same elevane som i fjor. Dei andre vaksne på trinnet er sånne som eg oppriktig gledar meg til å jobba i lag med.
Nå er stova full av fine blomar me har fått, og me har begynt å ta i mot litt besøk av familie og venner. Eg har avlyst det meste av det som kunne avlysast desse dagane for at pasienten skal sleppa å vera mykje aleine, men dei siste dagane har eg fått dei daglege spaserturane mine. Plutseleg føler eg meg trøytt, det har eg ikkje gjort før denne månaden, men eg fortel meg sjølv at det heilt sikkert er ein naturleg reaksjon på litt urolege netter og på at eg nå føler eg kan pusta ut litt.
Me er uendeleg takknemlege både for at hjarteproblema til Leif tilfeldigvis vart oppdaga og at det verkeleg går an å gjera det som er blitt gjort av dyktige legar.
Dette vart eit veldig personleg og ganske sjukdomsfiksert innlegg, men sånn fekk det bli i dag. Nå er me klare for september.
Heidi
Det var overveldande og varmande å ta i mot så mange gode meldingar med ønske om at Leif sin operasjon måtte gå bra. Eg hadde fortalt om det til ein del dei eg kjenner best og jobbar tettast med på skulen og følte at eg møtte ei varm bølgje av omsorg då eg kom til planleggingsdagen. Så mange fine varme folk eg kjenner.
Eg har og fått ei praktisk erfaring av kor mykje vennlegheit og omsorg betyr dei dagane me treng det mest. Eg hadde fått vita at det kunne henda operasjonslegen ville ringa når operasjonen var over, viss ikkje måtte eg ringa sjølv i ettermiddag.
Som katastrofetenkjar med god fantasi stokk eg litt då eg fekk opprop frå noko eg antok var eit sjukehusnummer klokka kvart over eitt. Eg vart så klønete at eg kom borti den raude knappen då eg prøvde å besvara anropet. Det er bra det ikkje er mine hender som skal operera i indre menneskeorgan… Heldigvis oppnådde eg kontakt igjen, og ein lege kunne på vennleg, beroligande og roleg måte fortelja at han var operert og at det gjekk bra. Det hadde tatt litt lenger tid og vore litt meir omfattande enn dei trudde, men alt hadde gått fint.
Eg fekk beskjed om at eg kunne ringa intensiven litt utpå ettermiddagen. Det har eg gjort og eg fekk snakka med ein nokså medtatt nyoperert mann. Tusen takk for all omtanke. Nå torer eg nesten å pusta letta ut…
Heidi
Dette har vore ein spesiell dag på fleire vis. Me hadde første planleggingsdag på skulen og skuleferien er over for lærarane og resten av personalet.
For første gong på halvanna år kunne me sitja der me ville når me var samla og omgåst nokonlunde normalt. Meteren er oppheva mellom dei vaksinerte. Den einaste restriksjonen er at me skal la vera å klemma kvarandre og å handhelsa. Det var tydeleg på stemninga at det gjorde godt at skulelivet ser ut til å normalisera seg.
Det som har gjort denne dagen verkeleg spesiell, er at Leif reiste grytidlig til Bergen for å bli innlagd på Haukeland. Då han rutinemessig vart hjarteundersøkt då han var innlagd med galleproblem ved påsketider, vart det nokså tilfeldig oppdaga at han har ein medfødd hjartefeil han aldri hadde visst om. Det viste seg å vera nødvendig med ein hjarteoperasjon som skal finna stad i morgon tidleg.
Dette har me visst om sidan begynnelsen av mai, så til ei viss grad har det prega sommaren vår. Me har likevel hatt ein veldig fin sommar. Det er ikkje kjekt å vita at ein operasjon ligg og ventar rundt svingen, og heller ikkje å vita at ein går rundt med eit hjarte som ikkje fungerer heilt. Det å bli minna om at liv og helse ikkje er sjølvsagt gjer me vel alle med jamne mellomrom. Det rare er at på ein måte får det oss til å forstå betre kva som er viktig og kva som i grunnen er bagatellar…
Han som skal opererast i morgon tidleg er relativt roleg og fatta. Det er eg og i større grad enn eg kanskje hadde trudd eg skulle vera, men kjekt er det ikkje. Likevel er eg glad for at nå blir det gjort…
Eg er glad for at dei som har visst om dette viser oss omsorg og omtanke. Me er kjempeglade både for varme tankar, kryssa fingrar og forbøn. Liv og helse er ein kostbar gave, og det var rein flaks at dette vart oppdaga. Eg oppdaterer når eg veit meir.
Heidi
Av og til hender det at eg les med begeistring om slikt som er blitt forska på. Slik var det då eg las at dokkeleik er veldig bra for å utvikla empati. Sidan fotball og motorar ikkje er heilt mi greie, så såg eg klart ei viktig nisje i mormorlivet der eg faktisk kunne ha litt å bidra med. Eg har leika usedvanleg mykje med dokker i barndomen, og er heilt klar når barnebarnet vil ha med mormor i leiken. Mormor er faktisk relativt lett å be, ein veit aldri kor lenge ein får ha posisjonen som attraktiv leikekamerat. Då eg foreslo at dokkene som bur heime hos gullungen kunne besøkja dokkene som bur hos mormor, var planen lagd for ein lang føremiddag i leikehytta. Den leikehytta mamma fekk då ho var lita og som framleis er i brukbar stand etter at morfar og pappa har lagt nytt golv der.
Det vart trongt om plassen, men med to og to babyar i voggene gjekk det bra. Eg er forresten veldig fornøgd med at det ser ut til å vera ein renessanse for dokker som verken er babyar eller Barbiar. Då eg var lita jente hadde me Anne-dokker og seinare Tjorven-dokker som var på omtrent vår eigen alder og i leiken kunne gjera omtrent det same som oss. Dei var betre identitetsobjekt for små jenter enn ei midjesmal og barmfager dame med rosa Rolls Royce. Visst hadde eg Barbie-dokker og. Det første Barbiedokka vann eg ved hjelp av mor i ein konkurranse i eit Donald blad, men det er ein annan historie. Det var før Ken si tid. Barbiar var fine, men Tjorven- dokkene var liksom det gjevaste.
Når frøken-nesten-fire-åring får styra leiken blir det tempo i dokkestova. Det er oppvask og bading av babydokker, utallige bleieskift og matauk i bærhagen utanfor. Av det meir dramatiske kan nevnast at brannalarmen går via ei lita messingklokke som ringer, eller at alle barna må leggjast i sengene under tepper fordi det er Halloween og då kan dei bli forbytta dersom me ikkje passar godt på dei. Kor slike idear kjem frå er eg usikker på. Inntil nokså nyleg var det ulven me måtte gøyma oss for kvar gong han kom forbi.
Då eg var lita hadde eg mange dokker. Det var nok ein bonus med at eg vaks opp etter det ein nesten kunne kalla Andebysystemet. I tillegg til at me hadde mor og far der var me einebarnebarna til bestemor og morfar, og på toppen av alt omgav me oss med onklar og grandtanter utan eigne barn som med glede bidrog til ein nokså full leikekasse.
I tillegg hadde bestemor all den tida eg kunne ønska meg. På den tida gjekk dei færraste bestemødre på jobb om morgonen, og mi bestemor hadde i tillegg helseproblem som gjorde at ho hadde rolege dagar og uendeleg stor plass til å vera til stades. Ho hadde vore syerske på DFU før ho gifta seg, så ingen dokker hadde så mykje dokkeklær som mine. Eg kunne av og til misunna dei av venninnene mine som hadde store mengdar kjøpedokkeklær, men mine hadde alt dei trengte.
Bestemor si ugifte syster, mi kjære «moster», var framleis yrkesaktiv. Ho «støva» på DFU på Figgen. Det vil vel i praksis seia at ho tørka støv av golv og maskinar og kanskje vaska og. Ein del av jobben var å fjerna avkapp, småbitar av stoff frå badedraktproduksjonen. Det kunne vera ganske store stoffbitar som skulle kastast. Dette førde til at alle mine dokker hadde garderoben sin i badedraktstoff, for badedrakter var det dei sydde på fabrikken på 60-talet. Det fungerte fint. Badedrakter var ofte laga av ganske kraftig krepptøy på den tida.
Etterkvart fekk eg og læra å sy dokkeklær med synål eller med bestemor sin sveivesymaskin. Bestemor teikna sine eigne mønster på brødposepapir eller klipte direkte i stoffet.
Nå lurer eg på om eg lar meg innhenta av eigen barndom. Då barna mine var små sydde eg litt klær til dei, men dokkeklær vart det aldri tid til å produsera. Nå har eg lånt ei bok på biblioteket med mønster på dokkeklær og to andre er bestilte frå andre bibliotek. I tretti år har eg tenkt om utslitte klær og stoffrestar at dei kunne bli fine til dokkeklær, så nå får me sjå om eg verkeleg kjem meg så langt som til symaskinen, den som for å vera ærleg har fått stå alt for mykje ubrukt.
I denne veka kokte eg bollesuppe på salt lammekjøt med mjølbollar i slik bestemor lærte meg å laga dei. Så samla eg mange rundt bordet og pynta med markblomar i vase. Eg ser at eg har ein trong til å følgja gamle spor. Kanskje fordi det er noko trygt med det som nesten ikkje finst anna enn som gamle minne lenger?
Det å få bu i nokon sin barndom kjennest nesten litt heilag. Det barna opplever nå er det dei skal bera med seg i den ryggsekken som heiter barndom. Eg trur på ordtaket om at den som blir boren som barn sjølv vil bli i stand til å bera, både seg sjølv og andre. Eg trur og på at det er bra for barn å bli oppdregne av ein heil landsby. Og eg trur på at det er sunt for halvgamle damer å leika med dokker av og til…
Heidi
Kvart år tenkjer og seier eg med Einar Skjæråsen: «August er det mykeste, myke jeg kjenner, denne skjelvende streng mellom sommer og høst, denne dugg av avskjed i mine hender». Vakrare kan det ikkje seiast.
Kvart år kjem 1.august som ei overrasking på meg, på eit eller anna vis fortrengjer eg nesten kvar dag datoen heilt til eg ser han på eit display eller ei avis. Kvart år seier eg til meg sjølv at august og er ein sommarmånad, og at teknisk sett gjenstår ein tredel av sommaren framleis.
August er ein av dei vakraste månadane eg veit om. Likevel kjem han alltid med eit visst vemod i hendene. Eg veit at forsommar og høgsommar er over, nå gjenstår seinsommaren. Seinsommaren kan vera veldig vakker. Lenge levde eg i den villfaringa at våren kanskje var favorittårstida mi. Eg har blitt meir og meir klar over at eg er eit skikkeleg sommarmenneske.
I går feira eg sommaren med at eg for første gongen i mitt liv klarte å få ein drage til vers. Det var perfekt dragever på jærstrendene og som det framgår av biletet så hadde eg med meg to gode hjelparar. Dette skjedde som eit kapittel i ein lang jentedag for tre generasjonar der me både rakk kafébesøk, strandtur, leiking og høgtlesing.
Denne sommaren har me vore i lag med familie nesten heile tida. Det har vore veldig fint. I tillegg til Oslotur med mykje tid med dei to yngste og Kristiansandtur med barnebarna, så har me hatt fleire veker med besøk av dei som bur i Oslo. Nå har dei reist tilbake og huset er litt tomt, men i morgon eg planen at me skal køyra til Voss med Odd Christian for å henta bilen hans på verkstad. Han og Sonja hadde eit lite motorhaveri då dei var på ferie for eit par veker sidan.
Det har og vore ein strikkesommar. Prosjektet med å strikka ei kofte i strandfargar klarte eg ikkje å fri meg på. Eg måtte prøva. Dei som har fulgt denne tråden veit at eg faktisk fekk ei slik kofte strikka av Eva Mari i bursdagsgave. Nå måtte eg prøva ut min versjon. Som mykje eg gjer vart det veldig barokt. Begrensningens kunst ligg ikkje for meg. Om dette skulle bli eit koftemønster måtte eg stilisera det ganske mykje. Men skaparprosessen var fantastisk, og jakken kjem til å passa det eldste barnebarnet lenge.
I sist veke kom kommunen med ein gavepakke i form av ekstra vaksinedosar som vart delt ut til dei som jobbar i skule og barnehage. På den måten fekk eg andredosen med Pfeizer nesten ein månad før det som var planlagd, og slikt seier eg takk til. Nå er eg ferdigstukken i denne omgangen, så får me bare håpa at all vaksineringa gjer at me går ein lysare koronahaust i møte.
Så får me seia velkomen til august månad denne gongen og med alt han måtte visa seg å by på av gleder og utfordringar. Ute er det fint ver akkurat nå, og eg skal skunda meg å gå ein tur medan sola er her.
Heidi
