sporisand

• 

• 

Her skreiv eg ein lang tekst som forsvann. Bileta får duga enn så lenge.

Heidi

Eit av favorittprogramma mine om sommaren er Sommar i P2 der veldig ulike menneske får ein time til å formidla erfaringar frå sitt eige liv og fortelja om det dei er opptekne av. Det fine er at ingen avbryt dei, kjem med motargument eller begynner å fortelja sin eigen historie i munnen på dei. Akkurat dette trur eg det er for lite av, i alle fall i vårt hjørne i verda. Me brukar for lite tid på å lytta og på å prøva å forstå kvarandre.

I dag morges las me ein liten tekst til ettertanke av Martin Lönnebo om å visa kvarandre nåde og velsigna kvarandre. Kven er det ofte som kjem til orde? Jo, dei som kastar ut hat og aggresjon, dei som er ute etter å ta motstandarane sine for sjølv å vinna gjennom. Dei som oppmuntrar kvarandre, stør den som treng nokon å stø seg på, eller står klar til å hjelpa medmenneske som verkeleg treng det, forblir ofte usynlege og utan rampelys. Det er mange som jobbar intenst på kvar sine måtar for å gjera verda til ein betre plass med meir nestekjærleik, men det er ikkje kvar dag det er dei som kjem på Dagsrevyen.

Ei av dei eg høyrde på P2 i dag påpeikte noko me alle eigentleg veit. Når dei vonde og utfordrande delane av livet kjem i mot oss, er det ikkje så mykje hjelp i perfekte fasadar, veltrente kroppar og karriere i yrkeslivet. Det me då treng er nære og varme relasjonar som gjer at me har gode menneske å stø oss mot slik at me kan stå saman med nokon i dei utfordringane eit kvart liv byr på med jamne mellomrom.

I morgon reiser me til Korsveifestival med tema «Håpet har et ansikt». Eg gler meg til å få nye tankar og innfallsvinklar kring dette med håp. Eg har klokkartru på håpet. På evna til håp i enkeltmennesket, på håpet om å finna fram til betre måtar å organisera samfunnet på, på håpet om å ta vare på jorda, og på håpet om ein betre verden for alle menneske. For meg er det godt å forankra dette håpet i ei Gudstru og i den bibelske tanken at kjærleiken er sterkare enn døden og undergangskreftene.

Eg snakka om å lytta. Eg er priviligert som har fått sjansen til å ha ein liten talarstol i form av ein blogg. Eit aldri så lite » Speakers corner» midt i det digitale universet der eg kan kasta ut tankar om slikt eg er oppteken av og til og med tenkja at nokon, ein eller anna kan ha bruk for orda mine.

Sjølv held eg aldri opp å interessera meg i og la meg fascinera av menneske. Eg er så glad for at det finst arenaer og platformar der eg kan lytta til korleis livet ser ut og kjennest for andre menneske, gjerne menneske som er veldig ulike meg og som eg derfor kanskje aldri kjem i posisjon til å ha ein open og lyttande samtale med.

Sommaren er den tida der ein har tid til å tenkja tankane sine ferdige. Eg liker sommaren.

Heidi

For eit par dagar sidan brukte eg uttrykket «ei sjel og ei skjorte». Dotter mi hadde aldri høyrt det før, og syntest det var ganske talande. Eg skal ikkje påstå at eg bare har ei sjel og ei skjorte om sommaren heller, det manglar det faktisk ganske mykje på. Likevel kjenner eg ei nesten litt bohemaktig fridomskjensle ved å kunna angripa timane mine på ein mykje friare måte enn eg gjer til dagleg.

For det første, og kanskje det mest frigjerande for slike som meg som er fødde til å vera B-menneske at vekkjerklokkealarmen er deaktivert. Det er ei ubeskriveleg god kjensle å gjera akkurat det. Så er det befriande å plukka fram sommarkleda og nesten gløyma det som heiter langbukser, langerma genserar og sokkar for nokre månadar. Det inneber å frysa litt i ny og ne, men det får så vera. Det er gjensynsglede i det å sjå att klesplagg som har vore nedpakka sidan slutten av september, og eg fortel meg sjølv at her treng ein ikkje kjøpa noko som helst denne sommaren…

Reising har me drive mykje med kvart år når sommarmånadane kjem. Ganske ofte har me brukt ei veke eller fleire i Danmark. Danmark trur eg må kunna kårast til favorittlandet mitt ved sida av vårt eige land. Eg er så glad i den danske naturen, og i folkelynnet der. Det er noko avslappa, blidt og tilbakelent med den danske måten å leva på som får meg til å pusta roleg. Eg veit at dette er ein klisjé, og sikkert langt frå den heile sanninga, men det eg veit er at eg kjenner oppriktig gjensynsglede kvar gong eg kjem til dette nabolandet vårt i sør og at eg aldri har lyst til å reisa derifrå att når den tida kjem.

• 

Og når det er sommar og ein er i Danmark, så unner ein seg vel gjerne litt i matveien utover kvardagskosten resten av året…

Me hadde mykje vind denne gongen. Det var bare så vidt alle som skulle vera med kom seg av garde, for på grunn av sterk vind var det innstilde fergeavgangar. Eg grudde meg litt for heimturen med hurtigferga Havkat, for me har reist med den båten før i ruskever. Den gongen vart turen nesten dobbelt så lang som han skulle, og mest alle passasjerane, oss inkluderte spydde i eitt sett over heile overfarten. Denne gongen ende me heldigvis opp med ein relativt roleg fergetur, og kunne entra gamlelandet med rett rygg og fritt blikk.

Sunniva blei med oss heim for å få seg ei halv veke på Bryne. Sidan torsdag har me hatt alle «barna» + forsterkningar rundt oss, og med barnebarnet på overnatting som ekstra bonus så vart «familieferien» utvida til å vara i to veker. Nå har me bak oss to heile veker med mange fellesmåltid, mange dekka kaffibord og ikkje minst store mengder norske og danske jordbær. Eg har brukt mykje tid på å vera mor og mormor, og eg trivest med mummimammalivet. Eg har lova meg sjølv å skriva eit par dikt kvar dag i ferien, eller i alle fall ein kort tekst som kanskje kan bli eit dikt, og stort sett har eg klart det. Kunsten er å få dagen til å strekkja til, sjølv som frilansar heilt utan bunden arbeidstid kan det visa seg å vera ganske utfordrande.

I alle fall så nyt eg å ha god tid til familien. Det lar eg Sunniva og far få stå her som symbol på.

Eg er heldig som kan nyta å ha både barnebarn, vaksne barn, svigerbarn, sysken og foreldre som framleis ikkje er blitt veldig gamle.

Og vel heime har me fått dagar som absolutt ber med seg sommar. Ein av dei var rett og slett varm og fin. Dei andre var av den typen norsk sommar som ber med seg litt kjøleg vind, men som fungerer heilt fint om ein fin seg «ei livå håla» eller toler litt frisk trekk… Sommarkveldane er framleis vidunderleg lyse og fine her i nord.

I desse sommarvekene har eg lese mange bøker. Tre av dei har eg ikkje rukke å skriva om her, men eg kunne ha god lyst til å gjera det, så me får sjå kor langt tida rekk. På tysdag reiser Leif og eg på Korsveifestival. Det trur eg blir veldig fint. Denne gongen er temaet «Håpet har et ansikt». Håp og mot er noko eg er spesielt oppteken av for tida, så det ser eg veldig fram til. Korsveifestivalane har så langt bidrege til å gje livet mitt både ankerfeste og retning.

Eg har framleis mykje eg har lyst til å skriva, men det får viss bli i nye innlegg. Vil du vera med så heng på…

Heidi

Eg elskar sommarlivet. Det er heilt annleis enn livet mitt resten av året, som eg forøvrig og er veldig glad i. Dette å ha rekkjer av dagar som ikkje er timeplanlagde er ei sann lise for sjela for slike som meg som elles opererer med fullmøblerte dagar veke etter veke.

Den siste halve veka i Danmark fekk eg problem med å leggja ut blogginnlegg både på grunn av ustabilt nett i huset me leigde, og fordi eg gjennom WordPress, som er det domenet eg legg ut blogginnlegga på, anbefalte meg sterkt å gå over til eit nytt og forbetra system. Etter å ha klikka forbi spørsmålet om eg ville gå over til den nye varianten i lengre tid, gav eg etter og klikka på «ja». Det angra eg straks bittert på for eg fann ikkje ut av dette nye som skulle vera både enklare og betre… Med god grunn plar eg venta til i absolutt siste runde med å gå over til noko nytt. System som blir beteikna som «enkle og intuitive» kan virka uoverstigeleg kompliserte når eg skal i gang med dei… Men skam få den som gir seg. Nå skal eg sjå om det ikkje går betre når eg jobbar frå den stasjonære heimemaskinen….

Så langt ser det rett og slett overkomeleg ut. Eg trur eg legg ut dette for å sjå om det funkar, så kan eg heller skriva nye innlegg når eg ser om eg har kontrollen…

Heidi

• 

Det er den siste heile dagen i Danmark. Nå er det bare eg og Leif og Sunniva som framleis er her. Det har vore så fin. Eg finn ei djup ro her i Danmark, og har mest av alt lyst til å veta her mykje lenger. Eg liker så godt naturen her og folka som bur her.

Eg veit at sommaren framleis er lang og takkar for det. Eg har problem med bloggen, eg skriv avsnitt som forsvinn i lause lufta og må begynna på ny og bileta oppfører seg rart. Eg veit at domenet skal vera «forbetra», men finn ikkje ut av det. Kanskje forklaringa rett og slett er det ustabile nettet her? Eg får leggja ut dette før det forsvinn igjen, for nå har eg brukt over ein time på å skriva nokre få linjer. Eg kjem sterkare tilbake. Nå får eg heller bruka den siste kvelden i Danmark til noko anna.

Heidi

• I går var me i Viborg, ein nydeleg gammal by der eg ikkje kan hugsa å ha vore før. Sola var og i lag med oss, og det gjorde veldig godt etter nokre kalde dagar med grå himmel.

Me var på uterestaurant og eg åt kvite asparges med «handpillede rejer». Det var kjempegodt. Vesle Iben fekk smaka litt frå alle sine tallerkenar. Reker, kokt torsk, kylling, pommed frited, blåskjell og nachos. Ho er relativt tålmodig ved bordet, men sit ein ute med gateutsikt, så er det mykje som freistar. «Iben ne, gå hagen, mommor!»

Hagen er ordet for det fine som er utanfor huset, og for eit men neske som bare har levd ein sommar før dette så er det masse å oppdaga i ein kjekk gatehage. Ein kan klatra opp små trapper og hoppa eit og eit trinn ned, ein kan»sitta der» på alle benker, helsa på hundar og babyar, lukta på «fineblommar», kommentera skulpturar og utstillingsdokker og seia «Hei Iben og mommor» og «Ha det Iben og mommor» til alle avspeglingane i alle vindauga. Det er nesten så ein sjølv oppdagar «hagen» litt på ny.

Viborg domkirke var majestetisk og vakker. I tillegg til dei gamle uysmykningane var det tre eller fire store veggteppe sett saman av små kvadratiske broderte bilete med utgangspunkt i ein setning frå sslmeboka. Eg fann ikkje ut kven det var som hadde brodert. Kvinner frå Visby? Elevar ved ein husflidskule?
Det er lett å spekulera. I teorien kan det jo like gjerne vera fire broderiglade pensjonistmenn som har sitte i månadsvis med nåler tråd og broderisakser. Uttrykka gjorde inntrykk på meg.

Det var og ein fin leikekrok der for barn med eit himmelblått leiketepoe og korger med puter, teppe, bamsar, dokker, puslespel og bøker. Slikt kan me lika. Organisten begynte å spela og vemodsvakre orgeltonar la seg mellom dei gamle steinveggene. Iben var nesten ikkje til å få med seg ut att etter at ho hadde oppdaga dei gilde leikene.

Etterpå var me i miniatyrhagane i «Den latinske have“. I dansk ånd hadde den eine hagen kun vekster» der kunne benyttes under tilvirkning af snaps“. Iben fekk lukta på mange blomar, studera humler og klappa ein katt. I tillegg vart ho grundig fotografert. Det er bare ein gong i livet ein er så søt som sommaren før ein fyller to.

Etterpå vart det kaffi og belgisk vaffel med «borbær å is», og byturen var fullkomen.

Heidi

Trass i stygt ver og kansellerte hurtigbåtar så kom alle seg vel fram etterkvart, og godt var det, for me hadde gleda oss til å vera samla og feira Ingrid sin trettiårsdag. Dagen vart feira med danske flagg og familiefrokost, og med middag i byen i passe tid til at dei som er eit og eit halvt år kan få lagt seg før det blir alt for seint. Dansk jordbærkake blei det også etterkvart.

Det er koseleg å starta dagen med ei lita jente som kjem inn på soveromet med bøkene sine «Bokke Bruse, mommor!» Med til eventyret høyrer både sang og forteljing og handbevegelsar som visar korleis trollet flyr gjennom lufta. Det er for tida veldig kjekt å lesa bøker, synga songar og «gygga» med duploklossar og «kaga jordbær» er veldig populært.

y dag vart det ny bytur til Holstebro, ein by eg har blitt veldig sjarmert av. Byen blir marknadsført som kulturby, og er Holstebro kommune er visst nok ein veldig populær kommune å slå seg til i. Det er eit nytt rådhus der som er veldig flott der det er eit fint bibliotek med eige barnebibliotek der det er leikerom, fin lesesal med små og store bord og høge barnestolar og masse ulike spel til heimlån. Det er foreslått ei rute der ein kan sjå på mange skulpturar og annan kunst, men den har eg ikkje rukke å utforska. Det er og eit grønt prosjekt i byen med forskjellige miljøtiltak som eg bare har sett plakatar om i gatene. Det er ikkje så mange turistar her som i for eksempel Ebeltoft der me var sist, det kan virka som om byen er meir innretta for lokalbefolkninga.

Då eg var sånn ca frå tolv til femten år gammal, var me i Danmark kvar sommar på campingferie. Me budde i telt, og sånn eg hugsar det så bada me kvar dag og solte oss på strendene. Nå har me vel leigd sommarhus i Danmark sånn ca seks gonger saman med familien, og me har aldri klart å treffa det godveret eg meiner å hugsa frå syttitalet. Det har vore skandinavisk sommar med mykje vind og og ein del regn. For to år sidan var me i Danmark i tre veker og hadde det heilt fantastisk, men varmt sommarver var det ikkje då heller. Med unntak av sommaren i fjor så er det vel kanskje slik at nordisk sommar er mykje lys og ikkje fullt så mykje varme. Det kan vera gode greier det og… Eg har lese ferdig Trille- biografien, og koser meg veldig nå med den om Benny Andersen. Tekstane til Benny Andersen er noko av det mest inspirerande eg veit å lesa.

Heidi

I går var me på ettermiddagstur til Holstebro, en by som ligg nokså nær oss her på Midtjylland. Mitt forhold til Holstebro har til nå vore gjennom ei linje i eit dikt av Tove Ditlevsen:

Det er en lille pige hvis hjerte ligner mit.
Hun bor måske i Holstebro, måske i København,
hun lever andres drømme og har ofte mareridt.
Hun skælver lidt når skingre stemmer
råber hennes navn.

Lenger ute i diktet står det:
Den lille piges verden er beskyttet, god og tryg,
Dens farlighed er skjult og fylt med brøde.
Hun elsker dragen som spyr ild fra heksens hule ryg,
og pigen med de røde sko der danser sig til døde.

Hun elsker gamle salmer og den spinkle poesi,
der klinger sprødt i rummet fra den fint opphængte måne,
Hun elsker sagn om kærlighed der evig er forbi,
og alle hennes dukke må de andre gerne låne.

…
Då eg las dette diktet som tenåring, tenkte eg at det ikkje var heilt fritt for at Tove Ditlevsen sin lille pige liknet litt på meg som «lille pige».

Diktet slutter slik:
Jeg har så mange børn, men ingen af dem ligner hende,
hun er en strofe i mit sind, men er dog til et sted.
Vi mødes her i denne bog, vi ses ved verdens ende,
og drømmere og dårer skal vi dele dagen med.

Tove Ditlevsen

Dette var ei lang innleiing til byen Holstebro som eg altså var i i går. Det var ein fin by som eg gjerne vil tilbake til før med reiser heim. Noko av det kjekkaste eg veit når eg er ute og reiser er å finne meg ein bokhandel. Det gjorde me i går og. Heldigvis er reisefylgjet mitt sånn omtrent like glade i bøker som meg, om enn ikkje fullt så tålmodige, så det vart tid til å drøyma seg vekk mellom bøkene. Eg fann to eg ikkje kunne gå i frå. Den eine var ein sjølvbiografi skriven av Trille Nilsen, den danske visesongaren som eg var så glad i på åttitalet. Ho song fantastiske viser, og forsvann plutseleg utan at eg heilt har forstått kva som skjedde. I boka fortel ho at ho fekk ein tung depresjon midt i førtiåra, og etterpå var det som om trongen til å skriva og synga viser var borte. Det var ikkje nødvendig å skriva lenger, så då lot ho det vera. Både ho og Tove Ditlefsen har vore til stor inspirasjon for mi eiga skriving. I boka stod mange av tekstane hennar. Denne, skriven til dotter si, gjorde den gongen stort inntrykk på meg:

Eg hugsar at eg tenkte at det måtte vera så fint å få eit barn, ei dotter kanskje, og eg lurte på om det kom til å skje meg. Eg visste at barn ville eg veldig gjerne ha, og så heldig skulle eg vera at eg fekk fire. Om ein halvtime sikkert kjem den nyaste vesle sola mi hit, for då kjem Iben og foreldra hennar for å vera her i lag med oss, og det gleder eg meg villt og uhemma til. Tidlegare i dag har me henta Sunniva på stasjonen. Ho kom med båt og tog, så nå blir me herleg mange her.

Før eg sluttar og dekkjer bord til gjestene som skal koma, må eg og nemna Benny Andersen. Den andre boka eg kjøpte var den nyaste Benny Andersen biografien. Han er og ein av dei lyrikarane eg beundrar og som eg gjerne vil likna litt på i måten eg skriv på. Tidlegare i dag høyrde eg Janne Stigen Drangsholt på «Sommer i P2». Ho sa at ei av dei store sommargledene hennar var å lesa bøker. Tipset hennar var det same som den japanske ryddeguruen eg ikkje hugsar namnet på gir i forhold til rydding: «Hald boka i handa og kjenn om du kjenner glede og ei intens lyst til å lesa ho. Då er det den boka du skal lesa i sommar. Dra for alt i verda ikkje med deg bøker du synest du burde lesa av plikt. Sommaren er for kort til slike pliktløp». Det var det rådet eg fulgte i bokhandelen i går. Eg har lese i Trille- boka i kvart ledig sekund, og gleder meg til det blir meg og Benny etterpå.

Heidi

Sundagen kom med sol og ein deilig lånt hage. Eg forstod fort at dette var ein sjeldan sjanse til ein lat dag på ei lånt solseng på eit skjerma område av verda. Reisefylgjet mitt har vore ute og sykla. Eg har ikkje med meg sykkel, og slik sykling som inneber klikkpedalar og sykkelbukse har ikkje blitt mi greie endå. I staden såg eg verkeleg fram til timar aleine i hagen med notisbok, penn og lånte danske vekeblad funne i bladkorga i stova. Dette er eit ordens hus. Det er veldig fint her, systemet i alle skuffer og skap er så gjennomført at eg blir heilt nervøs for om me klarer å rydda det på plass i same standarden. Det er godt me har mobil slik at eg kan foreviga korleis plastboksar og litermål skal plasserast i plastboks-og-litermål-skuffa. Eg har utan tvil stort læringspotensiale på området…

Sidan eg ikkje alltid har så mykje tid til å reflektera over trendforskning, så tenkte eg at eg kunne opplysa mine lesarar som kanskje er like blanke som meg om den siste, og for meg til nå ukjende livsstilstrenden: AOP. Kjelda er eit dansk vekeblad. Det er forresten stil over vekeblada i bladkorga og, magasin med mange interessante artiklar og ikkje så mykje overflatisk kjendisstoff og tips til korleis ein skal koma i mål med strandkroppen sin til i sommar.

Nå skal eg ikkje drøya lenger med å informera om trenden som i fylgje bladet er i ferd med å overta etter hipstergenerasjonen, AOP står overraskande nok for Old Age Pensionnaire. Den noko overraskande tittelen kjem av at det beteiknar unge menneske som gjerne vil leva livet slik besteforeldre- og oldeforeldregenerasjonen gjorde det på 50-talet.

Trenden går ut på å ha eit stille og roleg familieliv med fokus på barna sin oppvekst, tradisjonell matlaging, gode relasjonar i nabolaget og gjerne at ein av foreldra jobbar redusert for ikkje å stressa familielivet opp til eit rotterace.

AOP-arar går tur og jobbar i hagen i staden for å gå på helsestudio. Dei kjøpar kjøt frå den lokale slaktaren og kokar frikase og lagar frikadeller slik bestemor gjorde det. Dei avskyr trendar som raw-food og lavkarbo og sverger til kortreist mat og grønsakar frå naboen eller frå eigen hage, og dei har gjerne høns i hagen som legg egg til familien sitt bruk. Dei reiser på biltur med telt eller campingvogn og syklar på tur i skogen i staden for å ta timar i yoga, og dei baker gammaldagse kaker og inviterer naboen over på kaffi kokt på kaffikjele, heimebakst og hagefest i staden for å gå på nattklubb…

Så intet er nytt under sola. Eg kjem til å tenkja på at eg faktisk kjenner ein del menneske som plutseleg står i fare for å bli trendy utan å ana at dei er det. Det er som med gamle kjolar som plutseleg blir supermoderne etter førti år i klesskapet. Når denne trenden kjem til Bryne, kan du godt nemna at dette har eg høyrt om for lenge sidan etter å ha lese om det på bloggen til trendforskar Harboe… Nemnde eg forresten at gode AOP-arar er skeptiske til sosiale media. Dei tek heller ein prat over den nyklipte hekken enn å «laika» på facebook og instagram.

Eg skriv ikkje om dette temaet for å ironisera over noko som helst. Eg synest tvert i mot at det er interessant. Kanskje det er på tide at farmor sine veldig gode heimelaga fiskekaker i brun saus med heimeavla kokte gulrøter til kjem til heider og verdigheit. Eg har allereie registrert at det er trendy å gje vekk heimelaga syltetøy og heimebakt brød. Eg har til og med gjort det sjølv ved passande høve. Det er kanskje ikkje merkeleg at denne trenden blir henta fram i Danmark for her har jo dette med «hygge» hatt mykje høgare status enn i Norge. Ein av dei intervjua AOP-arane framhever at roen og hyggen ved å baka ei god sjokoladekake og gleden ved å nyta smaken av henne saman med gode venner gjer baking positivt og nesten sunt… Jo då, det kunne vera litt av kvart her som appellerte til nokon kvar av oss…

Og som ein ekte AOP-ar har eg tileigna meg denne nye lærdomen i ein hage full av peonar, roser, sommarfuglar, humler, rabarbra og markjordbær. I pallekassane veks det salat og poteter akkurat som i hagen vår på Bryne bare for å ha nevnt det… Dette var dagens tekst frå ein som nesten er frista til å bli AOP-ar. Kva skal eg lesa meg opp på nå, mon tru. Livet er ikke det værste man har…

Heidi

Det heiter der me bur, og av alle ting så bur me på Vossevangen. Det er så pass heimsleg for ein nordmann at det skal eg klara å hugsa. Med min ytterst manglande stedssans, så er eg stolt over å kunna fortelja at eg har vore på befaring på Humlum heilt aleine for å sjå meg om og kjøpa brød, og eg fann vegen tilbake heilt aleine.

Me har vore på befaring i området og mellom anna sett oss om i Struer det butikkane i sentrum var stengde for dagen, men nede i havna yrde det av folk og liv. Me har drukke kaffi og ete is på ein fortausrestaurant, funne oss ei strand der me kan bada i morgon og handla inn masse god dansk mat som me snart skal tilbereda til eit betre måltid.

Veret er fantastisk, godt og varmt med blå himmel. Desverre seier ryktene at det skal takast frå oss. På mandag skal gradestokken falla ca ti grader. Alt som skal bli borte er ekstra verdifullt, så nå burde me nesten sitja pal i sommaridyll så lenge det kan vara.

Heidi