Gå til innhald

Granateplene.

januar 9, 2010

Klokka er ti over halv fire ein laurdagsettermiddag i januar, og den skarpe januarsola har allereie kome så langt på lei at ho har lagt gullfarge på hustaka i aust og dannar ein gullrosa bakgrunn for dei svarte sprikande trea oppe på åsen. Kristin Asbjørnsen syng forførande nydeleg frå dataskjermen på sida av meg: Don`t hide your face from me. Don`t hide yourself from me.

Me har, med eit visst vemod frå mi side, rydda vekk juletreet, julekrybba og mesteparten av englane. Ein del av dei er heilårsenglar, eg treng dei resten av året og. Eg oppdagar nokre fine små emaljehjarte og stjerner som eg kjøpte i fjor og som eg rett og slett har gløymt å henga opp i år. Dei får venta til neste år. To pakkar fine juleserviettar vart aldri opna, dei får overvintra i lag med julepynten og pynta bordet neste år. To pakkar lilla adventserviettar går same vegen. Me har viss hatt færre selskap denne jula enn me brukar å ha.

Plutseleg slår det meg korleis eg pleide å hjelpa bestemor å ta ned juletrepynten. Eg hugsar det heilt tydeleg. Ho sat i stolen sin, eg sat på kne på golvet. Forsiktig tok me ned ei og ei kule og pakka inn i eit eller fleire lag appelsinpapir, før me la det i pappøskja som skulle på loftet. Mellom pynten var det og nokre små fuglar og små hus. Etterpå bretta me saman pappbiletet av ei kyrkje og folk som kom kjørande til kyrkja i sledar. Det var tapa saman etter mange års bruk og stod alltid på skapet ved vinduet når det var jul. Ein av onklane mine hekta forsiktig ned den store pappstjerna som hang i vinduet. Inni var det ei lyspære, etter at lyspæra var bretta ut, kunne stjerna brettast saman til ein  spiss trekant, og leggast saman med den andre julepynten. Framleis, femten juler etter at bestemor døydde, tidleg om morgonen på Luciadagen, i senga si på sjukeheimen, kan eg plutseleg sakna henne så sterkt at eg eg får lyst til å gråta.

Nå unnar eg meg ei skriveøkt, det har eg gleda meg til heile dagen. Eg må skunda meg, ellers så blir det kanskje ikkje tid til det likevel… Kjærasten min har servert meg kaffi i eit gult ikeakrus, eg har ullsokkar på føtene, og kuldegradene gneistrar i snøen utanfor.  For eit par dagar sidan fortalde ein kollega meg om boka granateplene av Sue Monk Kidd og Ann Kidd Taylor. Eg sa at den boka ville eg absolutt prøva å få lese, og dagen etter kom ho med boka slik at eg kunne få låna ho. Sidan har eg brukt alle sjansar til å få lese litt, for boka snakkar til meg. Ho er skriven av mor og dotter i fellesskap. I kvar sine kapittel skriv dei om dei same hendingane, om reiser dei legg ut på saman. Den første turen er for å feira at mora skal runda femti, og at dottera er ferdig med ein viktig eksamen. Dei reiser til Athen. Der møter dei myta om den unge jenta Persefone som dett gjennom eit hol i bakken medan ho plukkar blomar og havnar i Dødsriket. Mora Demeter, som er gudinna for grøde og avling, dreg straks ut for å leita etter dottera. Til slutt blir ho så apatisk av ikkje å få dottera tilbake at ho kler seg ut som ei gammal dame og set seg ned, utan vilje til å vera gudinne meir. Sidan dette går ut over avlingane, bestemmer Zews at Persefone skal sendast tilbake frå dødsriket, slik at Demeter kan gjera oppgåvene sine att. Det triste er at Persefone allereie har ete av Hades sine granateple, og aldri meir kan bli heilt fri frå dødsriket. Ho må tilbake til dødsriket ein tredel av året. Då sit Demeter seg ned og sørger over dotter si, og kornet kan ikkje vekser. Det er derf0r det er vinter ein tredel av året i fylgje gresk mytologi.

Mora i boka «Granateplene» innser at ho ber på ei stor sorg. Ho er i ferd med å mista dotter si, som ho trudde ho var klar til å sleppa, og ho innser at ho er skremd av det faktum at ho er i ferd med å gå inn i overgangsalderen. Ho er i ferd med å forlata sin eigen ungdom og gå inn i ein ny fase som skremmer henne.

I går kveld hadde  eg ein nydeleg kveld saman med litteraturgruppevenninne mine. Me hadde lese «Huset ved moskeen», men samtalen dreia over på boka eg las om Granateplene, og på Knausgård sine bøker som fleire av oss hadde tankar om. Gry kjørte heldigvis bilen vår bort og heim, for det er masse snø og is, og på slikt føre trivst eg endå dårlegare som sjåfør enn det eg normalt gjer. Vel heime tidleg på natta vart eg liggande og lesa vidare i boka. Eg vakna tidleg og hadde bare lyst til å lesa vidare, men eg hadde ikkje hjarte til å vekka mannen som låg på sida av meg og sov med å setja på det skarpe leselyset. Eg bestemte meg for å venta litt med leselampen, sovna og glei inn i ein forvirrande stressdraum:

Eg skulle ha norsktime med elevane mine, og av ein eller annan grunn skulle eg ha alle femtitre elevane samtidig. Thorbjørg skulle assistera meg. Plutseleg såg eg at eg hadde alle sjuandeklassingane frå naboskulen der og. Dei sat i eit slags auditorium som var delt i to rom, og på galleri som i eit teater. Eg mangla papir til å skriva på, Thorbjørg fann brurebiletet av broren og kona og sa me kunne skriva bak på det, men det meinte eg var litt for gale. På uforklarleg vis auka det bare på med elevar i klassen. Snart var det sikkert 1000 sjuandeklassingar som sat der og skulle ha skriveundervisning. Mange av dei var urolege og ukonsentrerte, og mange var veldig motiverte. Folk gjekk ut og inn og skulle observera undervisninga, og eg tenkte at dette får eg ikkje til, eg har jo fått ein heilt umogleg oppgåve. Eg bestemte at eg skulle plukka ut ti elevar som skulle koma fram og laga ein tekst saman med meg medan dei andre såg på. Plutseleg stod eg med eit langt sverd i handa og skulle peika med sverdet på dei ti utvalde. Mange sat med handa oppe og ville vera med. Eg var livredd for å skada dei med det skarpe sverdet, og det gjekk opp for meg at eg hadde gløymt kven eg hadde peika ut. Eg såg ein elev i klassen som eg hadde på skulen for meir enn femten år sidan, og tenkte at her er det noko som ikkje stemmer, han må jo vera vaksen nå. Tanken slo meg at det kanskje var ein draum. Eg sa til meg sjølv at dersom det bare var ein draum så slapp eg ut av denne stress-situasjonen. Det siste eg tenkte før eg vakna var at det var uansvarleg av meg å vakna, kven skulle då undervisa denne store gjengen med 7.klassingar som eg hadde fått ansvaret for…

Eg vakna og oppdaga at klokka var elleve. Eg irriterte meg over å ha sove vekk heile føremiddagen, og trøysta meg med at eg trong vel å få sova. Sue Monk Kidd skriv i boka at ho alltid skriv ned draumane sine for å halda fast på eine eigne historier om seg sjølv. Kanskje det inspirerte meg til å skriva ned min draum her, sjølv om eg vanlegvis ser på draumar som noko litt for privat til å vera bloggmateriale, så hadde eg lyst til å halda han fast.

I «Granateplene» jobbar mora med å akseptera at eit kapittel i livet, kapittelet som oppdragar, mor og ung kvinne er i ferd med å avsluttast, og at eit nytt kapittel skal skrivast. Ho samlar mot til å gå inn i det nye kapittelet, som ho tenkjer kan bli endå meir skapande enn det ho skal avslutta. Ho har betre tid til å skriva og skapa enn ho har hatt før, og ho har meir livserfaring. Ho innser at det er tøffare enn ho har forestilt seg å sleppa taket i barna sine, og å innsjå at ho frå nå av er ei kvinne i femtiåra…

I denne prosessen samlar ho, utan heilt å skjøna korfor, på informasjon om svarte madonnaer og bier. Dette skulle visa seg å verta råmaterialet til ei fantastisk bok ho skulle koma til å skriva, «Bienes hemmelige liv,» boka eg slukte med uendeleg leseglede for eit par somrar sidan. Og eg skjønar at noko av fascinasjonen min for granateplene er at eg må innrømma at eg ser både klare og overraskande parallellar til mitt eige liv.

Og eg held aldri opp med å la meg overraska over korleis tilfeldige trådar formar livet mitt. Av og til trur eg at det er englar som smiler til meg i tilsynelatande tilfeldige episoder. Det eg skal skriva nå høyrest ut til å vera i høgaste grad redigert inn i teksten, men det er rein kvardagsleg sanning:

Akkurat medan eg skriv desse linjene og rommet blir langsomt mørkare og kaldare, medan gullfargen utanfor glir over i den blå timen og alt blir vinterblått, og medan Leonard Cohen syng for oss kjem dotter mi, Ingrid inn på kontoret med stripete genser, langt fløymande hår og glad stemme.

«Eg har fått tak i ein film som ser så fin ut, mor. «Bienes hemmelege liv», har du høyrt om han? Eg tenkte me kanskje kunne sjå han saman?» Og eg sverger på at eg ikkje har sagt eit ord til Ingrid verken om Granateplene, Sue Monk Kidd eller Bienes hemmelige liv… Me avtaler å sjå filmen saman i morgon.  Og livet er rart og skjørt og vakkert. Nå må eg ut og gå om eg skal rekka det i dag. Og eg innser at dette bloggeinnlegget er så langt at ytterst få vil lesa det… Men det får i grunnen vera underordna.

Heidi

11 kommentarar
  1. Arne permalink

    Eg har lese det, til og med høgt for Inger! Du skriv herleg og inspirerande!

  2. Tintomara permalink

    Nog har jag läst! Och fått många tankat också, både om det ena och det andra!

  3. Jan permalink

    Imponerende og fint. Het fint å dele drømmer. Farao fikk hjelp av Josef. Hvem er din Josef?

  4. Heidi permalink

    Du må lesa boka, Tintomara, eg trur du ville lika henne. Eg har akkurat lese ho ut.

  5. heidi permalink

    Jan: Det spørsmålet må eg tenka gjennom. 🙂

  6. RaTo permalink

    Og eg og har lest! Og nå har du inspirert meg til å endeleg få lest desse bøkene av Sue Monk Kidd! 🙂

  7. Heidi permalink

    Så bra RaTo, hadde vore kjekt å diskutera dei med deg. 🙂

  8. Torhild permalink

    Godt nytt år, kjære!Eg las Bienes hemmelige liv i Brasil!! Eig de filmen, så har eg lyst å låna han!!

  9. Heidi permalink

    Me hadde bare lånt han Torhild 🙂 Godt år til deg og. Heime att!

  10. Heidi permalink

    Heime att? meinte eg…

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Google photo

Du kommenterer no med Google-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Koplar til %s

%d bloggarar likar dette: