Eg har akkurat kome heim frå venninneforening. Dette har vore ei hypersosial veke med besøk og hendelsar i eitt. Nå landar eg litt ved datamaskinen fordi eg har eit par dikt til å dela frå Hans Børli si samling. Halvard steiker seg pizza til kvelds og det luktar godt i huset. Katten ligg her oppå musematta og vaskar seg. I morgon må eg tidleg opp sjølv om det er fredag, så dei store orda og lange setningane får venta til i morgon. Mine eigne altså, her er Hans sine:
Seint i september
Himmelen er alt for vid og stor,
seint i september, lyset gjennomtrengende
som sjøfuglskrik. Du minker bort
du klamrer deg til ditt lille liv
lik den skibbrudne til flåten
hvor surringene allerede er i ferd med
å gnures istykker av bølgene.
Men frykt ikke! Du skal
ingenlunde gå under.Den store havstrømmen
fører deg vestover, mot stillhetens
grenseløse kontinent. Der skal du
til slutt gå kroppsløs i land
på kyster bortenfor
stormer og døden.
Hans Børli
Høst
Et gult lønneblad
skarpt tegnet mot nysnøen.
Sprikende
som ei avhogd hand.
Stål i vest; natta
tørker blod av himmelrendene
med sitt fykende vindmørke.
Hans Børli
Hold sinnet ditt mjukt
-Hold sinnet ditt mjukt,
sier en stemme i vinden.
–La det ikke stivne av år og alder. Smør set
med dagenes gule soltalg,
med dogg fra en blomsterkalk,
garv det i motvinds bitre saltlake.
hold sinnet ditt vart og villig
som greina i brisen,
en hvileplass for fugler
med vingen blå av himmelduft.
Hans Børli
God natt til eventuelle seine lesarar 🙂
Heidi
For dagen har vore full av dei allereie. I kveld har me hatt besøk av gode venner og snakka saman med utgangspunkt i ei åndeleg treningsbok som eg ikkje hugsar tittelen på akkurat nå, for hodet er fullt og tankane nesten litt samansurra etter ein ganske intens dag. Me har delt kveldsmat te og tankar, det har vore fint. Eg er her eigentleg for å sjå om Sunniva var innlogga, ho er nå i ferd med å starta volontørverksemda på ein skule på El Alto, men sidan dei skal reisa så langt, kvar veg, får ho kanskje mindre tid til å sitja og chatta med mor på nettet. Eg får ta det som eit ledd i frigjeringsprosessen, som sikkert mest av alt er mi frigjering frå henne. Sidan eg først er her, så kan eg jo gjera noko såpass fornuftig som å koma med ei helsing frå Hans Børlie. Det er framleis mykje eg har lyst til å dela før eg legg akkurat den boka frå meg, og eg fortsett der eg slapp sist, med hausten, tankar kring døden og det vare, skjøre livet me ber med oss.
Høstkveld på myrene
Vått kongrospinn. Skodde.
Et fugleskrik som ei sped flammepå bunnen av skumringen.
og himmelen full av grå lyd
et bladløst sussom om alle døde ting hvisker
med morken tunge
Ingenting
ingenting
… ingen
Jeg griper tak i livet mitt.
kjenner det inne i hendene
lik en liten våt, varm fugl
som rører på seg
vil ut mellom fingrene.
Hans Børlie
Og eit dikt som osar av livskjensle
Du lever på Jorden
Du lever på Jorden.
Det er du som hører
skogduene klapre med vingene
i morgensval luft. Det er du
som krummer tærne inne i gummistøvelen
og tenkter:
Det er noe som stikker…
jeg må viss ha fått ei barnål i strømpen…
Du lever på Jorden.
En usigelig glede er hos deg. ER
skinnende
i ditt sinn, i ditt blod,
uten at du vet det.
Slik kilden speiler seg
i fugleøyet
når fuglen drikker.
Hans Børli
Er det ikkje eit vakkert bilde med kilden som spegler seg i fugleøyet når fuglen drikker. Så stort og så lite. Nå er det på tide å takka for dagen som har vore her.
Heidi
For han har så mange fine haustdikt. Nå når eg har lese mange dikt av Hans Børlie, legg eg merke til at han er veldig oppteken av dette med livet og døden og av dette med å nærma seg ein Gud ein ikkje veit kven er. Eg lurer på om dette vemodet i mykje av det han skriv er noko av det som appellerer så sterkt til meg. I dag vil eg dela nokre slike dikt, bare fordi eg synest han skriv så fint at flest mogleg må få lesa. Eg har hatt ein fin ettermiddag og kveld i lag med tidlegare kollega og venninne Tove, som eg ein gong reiste til Afrika i lag med. Ho er på alder med mor mi, men det betyr ingenting. Først hadde me eit langt og koseleg måltid på kinarestaurant som ho insisterte på å spandera. Så fortsette me samtalen heime i sofaen min med plommer og stearinlys. Nå har eg akkurat vinka farvel, og her kjem Hans Børlie.
Høstkveld
Jeg sitter inne i et fugleskrik…
I dette sære lyset av kvit lyd
ser jeg min sjel i et syn.
Den har auger som en skremt fugl
og det later ikke til at den
kjenner meg.
Den stirrer på meg. Stirrer på meg
med det sugende svartblikket
Fullt av undring og angst.
Hans Børlie
*
Noe
Vi byttet bort Gud mot et gudløst savn,
men noe er helg for oss alle.
Noe- vi veit ikke navn.
Noe er hellig hevet
over et lavland av tvil.
Vend deg mot vest når sola
synker bak trøtte mil.
Da skal du ordløst ane
vingeslag gjennom ditt bryst.
Bak blåfjella hvisker noe
bortenfor sorg og lyst.
Hans Børlie
Septemberskål
Lufta er gyllen
som klostervin, klar og kald.
September-
en klang son i tynt krystall:
Døden klinker med Gud.
Hans Børlie
I går opplevde eg noko litt merkeleg. Eg sat og jobba med eit dikt eg skreiv då me mista Morten, nevøen min som døydde bare litt over tretti år gammal for halvanna år sidan. Samtidig fekk eg sms av ei venninne som lurde på om eg hadde eit dikt som handla om å mista nokon som blir riven vekk brått og brutalt og alt for tidleg. Då sende eg det diktet eg akkurat var i ferd med å skriva feerdig og lurde på om ho kunne bruka det. Eg tek det med her og når eg først er i gang.
Til ein som skulle vore her lenger
Sorga
etter deg
ei pute av ordløyse i strupen
ein svart liten fugl bak ribbeina.
Kvalme som fyller halsen
eit veksande tomrom
rundt hjartet ein stad
der tonane skjelv
frå strenger i moll
mjuke, men utan stemme.
For kva skulle ein vel seia?
Kva skulle kunna bera meining?
Bare kviskra ei ordlaus bøn.
Miskunna deg over oss.
I morgon melder dei fint ver når me skal gå på tur. Då slepp me kanskje å ha på regntøy. Det skal bli kjekt. Så skal eg ha forteljarstund for alle elevane på første trinn. Det skal og bli kjekt.
Heidi
Skulle jeg mot formodning
bli salig
og komme i de saliges boliger
da skal jeg si til erkeengelen:
-Jeg har sett noe
som er hvitere enn vingene dine, Gabriel!
Jeg har sett myrulla blømme
på Lomtjennmyrene
heime på jorda.
Hans Børlie
Nå når eg eg kome til Hans Børlie sine dikt, så innser eg at ein diktar kvar dag ikkje let seg gjennomføra. Eg fekk det ikkje til med Jan Magnus Bruheim, og endå mindre får eg det til nnå. Så me får ta tida til hjelp, for det er så mykje fint eg har lyst til å dela med meg.
Kveldsgudstenesta var fin. Det alle finaste var då eg teikna korsteikn i handflatene til andre menneske under bønevandringa og lukka handa deira forsiktig etterpå som eit teikn om at dette skulle dei bera med seg ut i det store livet. Det var nesten som om himmelen opna seg i små glimt. Det som var dumt var at eg fekk litt dårleg tid då eg skulle gå. Snille Leif Andenes lova å rydda stearinlysa for meg, og så gløymde eg heilt av at eg hadde eit bord med steinar på eit dekke av svart tøy over eit landskap bygd opp av slamebøker. Eg kom ikkje på det før eg hadde vore heime i ein halvtime, eg reiste ikkje tilbake, for eg rekna med at dei som rydda kyrkjeromet kanskje var gått og at dei hadde tatt det for meg. Har prøvd å senda dei sms, men har ikkje fått svar. Viss eg ikkje høyrer noko i morgon må eg kanskje bort og sjekka om rotet mitt ligg der framleis…
Eg må ta med eit dikt til. Det er eit av dei finaste dikta eg veit om av alt som er blitt skrive.
Ett er nødvendig- her
i denne vår vanskelige verden
av husville og heimløse:
Å ta bolig i seg selv.
Gå inn i mørketog pusse sotet av lampen.
Slik at mennesker på veiene
kan skimte lys
i dine bebodde øyne.
Hans Børlie
Så det blir den vesle utfordringa mi i kveld til alle som les: Hugs å ha bebodde øyne…
Heidi
«
Kan vel faktisk vera eit dekkjande ord for omgjevnadane her og no. Det er framleis sundag føremiddag, og skrivetid i heimen. Eg skal opna kreative rom og leggja planar for bønevandringa i kyrkja i kveld. Oscar har vore ute og gått tur med mannen i huset, den siste på jomfrutur med pulsklokke. Om det tydar på ei slags ny og komande midtlivskrise er ikkje så godt å seia, men nye joggesko som ikkje er mine står på utstilling i stova. Dei er nøye utplukka gjennom studioarbeid og har usynleg påskrift i fire bokstavar d-y-r-e. Eg er dessverre ikkje smitta med tanken på kor fint det ville vera å kunna springa halvmaraton neste haust. Det er ikkje Oscar heller. Han ville aller helst inn igjen med det same, for han er ikkje så overbegeistra for heftig regn… Då er det kjekkare å vera på kjøkkenet å spela død eller bjeffa «I love you,» for å få godbit av meg. Når Oscar kjem på overnattingsbesøk har han med seg ei dokkeseng med saueskinnsfell oppi. Der søv han om nettene, og slappar av om dagen når han måtte føla for det… Han er her så pass ofte at det i grunnen ikkje gjer så stor forskjell å ha han som losjerande gjest. Heldigvis går hund og katt så pass godt overeins her i huset at me slepp å leggja arbeid ned i å forebyggja eventuelle samanstøyr. Det hender til og med at dei ligg på same fanget eller et av same skåla. Cleopatra er litt mindre, men totalt overlegen på dei fleste vis. Blir denne gjestande veslebroren for nærgåande hoppar ho bare opp i høgda. Ho spaserer med største sjølvfølge på mønene i nabolaget, medan Oscar må lokkast til å våga å gå opp trappa.
På kjøkkenet står det salt lammekjøt på kok til bollesuppa eg skal laga til middag. Det luktar godt i huset. Eg må vel innrømma at resten av familien ikkje kjenner heilt den same begeistringa for yndlingsretten min frå barndomen, men av og til er det heldigvis min tur til å bestemma…
Det var så fine haustfargar på desse appelsinene og dei knallraude norske eplene at eg måtte kjøpa dei, om ikkje anna så for å pynta litt i stova, men for å seia det sånn var fatet mykje fullare i går. Då var det og eit stettefat der med norske gule og raude plommer, men dei forsvann nesten før dei var på plass. Norske frukter smaker rett og slett utruleg godt.
Kanskje den siste markblombuketten står på kjøkkenbordet, for anledning saman med kristuskransen og eit lite krusifiks eg fekk av syster i denne veka. Det eine hjørnet av kjøkkenbordet fungerer som eit slags «husalter» med blomar, lys bibel og fine bøker eg til ei kvar tid les. Der ligg det og alltid papir og kulepenner. Eg har oppdaga at på den måten er det lettare å fletta dei åndelege impulsane inn i resten av kvardagane mine. Det er og litt symbolsk kanskje at det blir servert same staden som knekkebrød og havregrøt.
Eg er med i ei «kreativ gruppe,» som møtest med hamne og ujamne mellomrom. Me malar, skriv og prøver oss på mykje forskjellig. Her er englane me laga i kvit leire som var ferdigbrende i denne veka. Veldig forskjellige og meir eller mindre fullkomne akkurat som oss som har laga dei. Det litt befriande med det me gjer i denne gruppa er at her gjer alle alt på sin eigen måte utan å fylgja for mange oppskrifter. Eg spurde Ingrid kva ho trudde eg hadde laga, og ho klarte å gjetta det.
I helga har eg lese halve romanen «En komet gjør entre,» av Jonas Gardell. Det er ei velskriven bok som det gjer ganske vondt å lesa. Ein blir minna om kor innvikla det kan vera å vera eit menneske i puberteten som prøver å finna ut av både seg sjølv og resten av verda. Boka er så ærleg at det skjer ein i hjartet fordi dei såre, vonde, forvirra og redde delene av eit menneskesinn blir blottlagd utan omsvøp. Boka handlar og om mobbing og svik og om barn som burde fått lov til å vera barn litt lenger. Eg går automatisk ut i frå at det er ein slags nøkkelroman, at boka må vera meir eller mindre sjølvopplevd sjølv om det er ein roman, og sjølv om hovudpersonen heiter Juha og ikkje Jonas.
Direkte og reinskoren er og diktboka eg held på med. «Ildrose» av Anne Bøe. Eg liker måten ho er skriven på, og tenkjer at eg sjølv kanskje må bli flikare til å skjera orda mine heilt inn til beinet. Her skal eg la Anne Bøe sleppa til:
Lyden av langsomt
fallende hår
når hun bøyer seg over boka
Langsomt, vinden på sletten langt borte, den
store furukrona
Anne Bøe
*
I skuldergropen din
mitt hode vendt hjem
du bærer en vedkubbe i dine flammer
Anne Bøe
*
ditt ansikt skinner solen
rund og gul som ingen før og etter
og sommerfuglens vinger så blåhar ingen sett
er all bunn så bunnløstnaken fyller alt
Anne Bøe
Nå kom den potensielle maratonløparen eg er gift med ut med eit krus med sterk kaffi. Han er driven av ein annan logikk enn meg. Nå sit han der og skriv medan han drikk av eit kongeblått krus det står mamma på. Mitt er olivengrønt og heiter pappa… I stova snorkar det ein mops i dokkesenga si, og eg burde kanskje sjekka at kjøtet ikkje tørrkokar der ute.
Heidi
Liggja bak ein stor stein
det gule graset frå i fjor
luktar våt jord
og kanskje er steinen ei gravstøtte,
kanskje det du skimtar
der bak den store tua
er hanken på ei skattekiste?
Du er barnet
som elskar gamle kyrkjegardar,
elskar dei rustne jernkorsa
med ville prestekragar
og skjelvande blåklokker
kvilande uryddig
mot uleseleg skrift.
Tankane er skålbrot
av gamle eventyr.
Resten diktar du sjølv,
det er den aller beste delen,
men du veit det framleis ikkje.
Til påske kanskje
skal hanen gala frå potetskåla
og du skal dyppa flatbrød
ned i den salte suppa
og eta bittersøte bitar
av neper og kålrabi
med skeia som er bare di.
Så skal du tetta holet i flaggstonga
med gammal fuktig mose.
Heidi
I dag ville bestemor ha vore 110 år om ho hadde levd. Det er rart å tenkja på et eit menneske som har vore så veldig levande store deler av livet mitt nå er over ei grense der det med all rimeleg tanke er nesten utelukka at ho kunne ha levd. Ho vart nitti år, så eg fekk behalda henne lenge. At det er gått tjue år etterpå er heilt ufatteleg, men likevel innser eg at det er sant for Sunniva var baby då ho kom på sjukeheimen. Eg hadde barselspermisjon, og eg og Sunniva besøkte henne mest kvar dag medan dei to store var på skulen og i barnehagen. Ho låg i eit seng og forsvann meir og meir inn i sjukdom og tankar om sin eigen barndom på Figgen. Likevel hadde ho stor glede av å sjå Sunniva driva krypeøvingar på golvet.
Det var rart å stå der med ei nesten nyfødd dotter på veg inn i livet og ei døyande bestemor på veg ut av livet. Eg var så glad i dei begge at det gjorde vondt. Den natta bestemor døydde var eg heime for å sova etter å ha sitte der utover kvelden. Då ho vart merkbart dårlegare kom bror min og henta meg. Eg tok med meg Sunniva slik at eg kunne vera der utover dagen om det trongst. Ei stjerne falt på himmelen, og bror min og eg tenkte på eventyret om «Piken med svovelstikkene», når eit menneske døyr fell det eit stjerneskot.
Då me kom fram kom mor i mot oss og fortalde at det var over. Snart fekk me koma inn, og bestemor låg i senga med haka bunden opp slik at ho såg ut som ei nonne laga av voks. Den skeive munnen etter slaget var blitt bein igjen, og rynkene var strokne ut. Eg kunne nesten sjå korleis ho hadde sett ut som ung, eller kanskje snarare korleis eit ansikt hadde sett ut om livet aldri var blitt skrive inn i det. Sunniva var tung og varm i armane mine. Eg fekk ei kjensle av å vera i nærleiken av noko heilag, samtidig hadde eg ei veldig vag kjensle av at «Nå besvimer eg kanskje». Det gjorde eg ikkje.
Eg var så heldig at dei første 5-6 åra budde eg saman med besteforeldra mine. Delvis budde me i same hus som dei og delvis i nabohuset. Det gjorde at eg alltid var heime når eg var hos dei, og at eg ofte var der lenge om gongen heilt til eg var nesten vaksen. På ein måte vaks eg opp med to mødrer, mor og bestemor. Det er ikkje sikkert det bare var lett for foreldra mine å bu så oppi foreldre og svigerforeldre, men for meg, og truleg for bror min og, var det heilt vidunderleg.
Diktet øverst i dette innlegget er eit tilbake-til-barndomen-dikt. Når eg kjenner ei bestemt lukt av rå jord, gammalt gras og til og med av potetgras, er eg tilbake der. På bestemor si potetskål var det bilete av ein hane og ein liten gard i bakgrunnen. Bestmor sa at det var hanen til Ole Berentsen, ein av naboane som heilt eigentleg heitte noko anna enn det ho kalte han. «Nå gjæle snart hanen te Ole Bærentsen,» sa ho og smilte tannlaust til meg. Eg venta, men han gol aldri. Ikkje for meg i alle fall.
Gratulerer med dagen, bestemor.
Heidi
Veret akkurat nå er bare nydeleg. Eg har hatt ein herleg dag som skribent og hundevakt. Me er så heldige at me får låna Oscar i helga, for Ingrid og Oddvar har reist til Oslo på konsert. Føremiddagen gjekk med til å jobba med det eg håpar skal bli ei ny diktsamling ein gong før jul, eg nyt å få sitja i fred og ro og skriva, bare med ein snartur innom internett av og til. I dag fann eg att Anne, som eg ikkje har hatt kontakt med på veldig mange år. Som eg har påstått før, i mine auge er sosiale medier på internett langt betre enn sitt rykte. Det å ha ein heil dag sett av til skriving, kjennest heilt fantastisk. Eg håper eg klarer å bruka desse dagane godt.
Klokka halv fem fann eg ut at det var på tide å koma seg ut i finveret og eg og Oscar spaserte ned til sentrum der det er potetfestival denne helga. Ikkje rart at jærbuen er godt i lag når dei kan kjøpa bøttevis med fine poteter på gata i strålande solskin. Det går og an å kjøpa dei ferdig bakte eller i form av komler i komleteltet. Nokre hadde teke med seg komlene og sat og åt dei ute i parken. På torget var det brn som opptrådde på ein scene og utanfor torgsenteret kunne ein senda barna sine nokre rundar i ein karusell for tretti kroner. Ryktet sa at dei hadde baccalao på kjøkkenet, og Jærbladet delte ut bombom til forbipasserande. Kanskje eg må ned ein tur i morgon og finna ut om dei sel heimesteikte potetkaker og lefser ein eller annan stad. Eg meiner dei gjorde det i fjor, eller var det kanskje året før.
Noko av det verkeleg koseleg med å vera lærar er at ein ofte treff tidlegare elevar på ein tur gjennom gata. I dag veksla eg eit par ord med Jane som gjekk i den første klassen min for sånn ca 26 år sidan. Eg møtte og to av dei nye førsteklassingane, begge i lag med besteforeldre. Det er så koseleg når elevane begeistra ropar namnet ditt og vil visa deg fram. Dagens kompliment må vera frå den eine farmora: «Han sa at han hadde så gilde lærarar, og då eg såg deg tenkte eg at du måtte vera ei av dei…
Det å driva handel med ein hund i band er ikkje det store, så etter ein tur gjennom gata gjekk me oss likegodt ein tur i Sandtangen. Blada begynner å bli haustfarga, raunbæra er oransje alt, og geiteramsen har fått ull nedover stilkane i staden for lilla blomar. Det lukta haust og våt jord. To timars vandring vart det på oss, og nå er prosjektet mitt å skriva litt til. Snart kjem kjærasten min heim frå Trondheim etter å ha vore student nokre dagar. I går såg eg og Halvard ein dokumentarfilm om Beethoven. Han er blitt så interessert i klassisk musikk innimellom alt det andre merkelege og kreative han driv på med, og det er spennande for meg og å læra meir om ting eg ikkje veit så veldig mykje om.
Sunniva melder at dei skal opp til eit eller anna høgt fjell, men denne gongen står ho over ativiteten «isklatring». Det er kanskje like bra. Sist helg datt ho av ein galopperande hest på vei ned ein fjellsti, men heldigvis kom ho frå det med nokre skrammer og var i stand til å ri tilbake til utgangspunktet. Alt i alt hadde viss turen vore ei fantastisk oppleving. Sjølv forstår eg ikkje heilt at nokon torer å melda seg på ein ridetur i fjella i Bolivia når dei ikkje kan ri. Kanskje eg lever med for mange begrensningar.
I november skal eg halda eit slags lite foredrag i Brynekyrkja om mellom anna det å skriva salmar. Foreløpig har eg ikkje begynt å skriva manus, men eg har tru på at det blir ein kjekk ting å gjera. Nå på sundag har eg ansvaret for ei bønevandring på kveldsgudetenesta, så me får ta den først. Eg har blitt spurt om å skriva ei pilgrimssalme, og fått forespørsel frå «Ung kirkesang» om å skriva songar som eignar seg for små barn. Alt høyrest kjekt ut, så arbeidsledig blir eg nok ikkje, men mest av alt har eg lyst til å få fasong på den nye diktboka, og kanskje skriva nokre biletbøker. Eg liker i grunnen å halda på med mange ting samtidig, så det blir det nok sjanse til.
Nå over til dikt som faktisk er blitt skrivne og står i bokhylla mi. I dag er turen komen til Skjalg Bye som har skrive lyrikksamlinga «Velkommen til krigen». Dikta er ganske mørke i tonen og romar mange kjensler rundt det som er vanskeleg i livet. Her kjem det ein smakebit:
Jeg lever med livet mot veggen
Alfabetet håner mine forsøk
Jeg prater meg inn i en dypere taushet
Lidenskapen min er rastløs og brutal
Jeg drikker isvann for å dempe ilden
Leppene mine slår sprekker
Du må være helt for å leve som en vulkan
Jeg kryper på knærne
Jeg har mistet korset jeg må bære
Maskene mishandler ansiktet
Smerten er åpen og universell
som gamle romerske blodårer
Jeg er blitt villedet
Jeg er forlatt
Jeg ber om
et språk som viser meg veien
til meg selv
Skjalg Bye
Det taslar av potar og klør inne i stova. Eg trur det er ein liten feriegjest der som gjerne vil ha selskap.
Heidi
I dag då eg stod foran spegelen og skulle gjera meg presentabel, fekk eg ei verselinje frå Kari Bremnes sin song «Fiola» sterkt for meg: «Fiola har et sjal ho aldri har greid å drapere…» Der har eg og Fiola noko til felles, eg har alltid lurt på korfor andre sine skjerf heng så velordna kring halsane deira. Sjølv snoflar eg, i ein alder på femti og endå litt til, ofte rundt med skjerfet «på hall åtta», med jakken skakt kneppa, og i verste fall med mascara over halve ansiktet. Rett som det er kjem nokon bort til meg og prøver på ein diskret måte å gjera meg merksam på at eg går med genseren bak fram eller blusen på vranga. Og det er ikkje eingong eit tilsikta triks for å vera interessant. Det er nok heller fordi «mitt sinn monne flyve så vide omkring» og fordi fokuset dessverre litt for ofte er på andre ting enn skjerfet rundt halsen…
Bestemor mi, som er eit av dei menneska eg har elska høgast av alle i heile mitt liv, var oppteken av at alle ting skulle vera skikkelege. Kleda skulle vera utan flekkar og skrukker, og skoa skulle vera pussa og utan søleflekkar. Når ho sydde, var det alltid pinlig nøyaktig, og eg som i si tid lærte å sy på ein gammal sveivemaskin på fanget hennar, oppdaga først i vaksen alder at eg var oppdregen til skikkeleg pirkearbeid med bittesmå tråklesting. Tråklestinga kan nok skuldast at ho sjølv lærte å sy før knappenålene si tid, og ei viss misstru til knappenåler hadde ho alltid, så slike brukte ho ikkje. Ein kunne mista dei på golvet og få dei i føtene. Viss morfar fekk ei skjorte som var bretta med knappenåler, slik dei ofte var før i tida, drog ho forsiktig ut ei og ei nål, telde dei, pakka dei inn i gråppir og bandt hyssing rundt. Dersom ho hadde mistanke om at det kunne liggja ei nål på golvet, tilkalte ho min onkel Magnus som hadde ord på seg for å vera god til å leita.
Noko av det finaste ho kunne seia om noko eller nokon, var at dei var «så kontante». Då var det ikkje mykje å setja fingeren på. Ho kunne og seia at det var «så akkurat». Det gjekk sånn omtrent ut på det same. Dessverre vart ho gift med ein skikkeleg «slarvefant», min morfar, som forøvrig var verdas mest godhjarta person. Dette medførte at fleire av ungane vart «slarvne» og ikkje opptekne nok av at ting skulle vera kontante.
Når eg sa noko til bestemor om mi barndomsvenninne Gro Ingeborg, sa bestemor alltid: «Hu æ av di Reime. Dei er alltid så kontante. Der er alt så akkurat.» Så Gro Ingeborg og Elisabeth, viss dokke skulle lesa dette, så vit at de kjem frå ein familie som fekk stor anerkjenning frå mi forlengst avdøde bestemor. Dessverre for bestemor, så vart eg nok meir slarven enn kontant eg og… Eg ser sjølv at den «siste finsihen», som gjer ting «kontant» eller «så akkurat» manglar eg totalt evnen til. Eg kan rydda og vaska i dagevis, men kontant blir det aldri, alltid er det noko som er litt på snei, eller ikkje heilt i vater. Dei einaste gongene det verkeleg har sett kontant ut her, er når eg har hatt svigermor eller Eva Mari på lengre ferieopphald. Det har noko med linjene i ting å gjera, at skoa står på rekkje, teppene ligg beint, bileta heng rett og putene ligg fint i system i sofaen. Eg ser det sjølv, men er ute av stand til å gjera noko med det. På same måten ville mi kjære bestemor fått sjokk om ho såg kor avslappa eg kan vera på glasskår og nåler på golvet. Det er best å ikkje vita om alle dei stadane eg har funne nåler her i huset.
Og slik er det bare, er eg redd. Som barn las eg med ein viss interesse i ei raud bok i bokhylla heime som heitte «Husmorens arbeidsbok». Der vart det beskrive korleis ein kunne organisera ein praktisk og perfekt heim. Skrekkeksempelet i boka var «stakkars lille, upraktiske Elvira Huskestuen», som aldri visste kor det var lurt å plassera strykebrettet eller saftkokaren… Eg hadde allereie då ein mistanke om at eg stod i fare for å utvikla meg til Elvira Huskestuen. Takk til alle gode makter for at eg ikkje vart fødd inn i ein alder der kvinnene si hovudoppgåve var å bestyra ein praktisk praktheim…
Eg trøystar meg med at eg kan hugsa at då eg høyrde gravferda etter Olof Palme, for snart 28 for sidan, på radioen, så vart det av ein av talarane poengtert kor sjarmerande det var at han ofte i rein distraksjon kom med skjorteflaka utanpå dressbuksa… Så er eg då i godt selskap. Eg vågar å tru at det litt asymetriske og litt uperfekte kan ha ein viss grad av sjarm. Så får eg heller leva med at eg og Fiola aldri får dandert skjerfa våre… Som det står i ein av yndlingsbarnesongane mine:
Jeg liker dine store ører
og nesa di har nydelig profil.
Jeg liker dine mange tusen fregner,og jeg elsker ditt gode smil.
I bokhylla i går, kom eg over diktsamlinga «Vegen» av Torstein Børte. Ho kom ut i 1985 på Luther forlag akkurat som mi første diktsamling «Døtre av gleda». Layouten og framsidebiletet på desse to bøkene er heilt i same stilen. Elles er dei ganske så forskjellige. Manuset til boka vart ferdig få månadar før han døde åttifem år gammal, og boka fekk han aldri sjå ferdig. Kanskje dette diktet fangar opp noko av tonen i dette innlegget?
*
Ser eg spettur
i lakken
tenkjer eg:
Her var det
godt å vera bån.
Torstein Børte
*
Diktet under har eg faktisk leita etter lenge. Eg trudde det var skrive av Olav H Hauge, men eg kunne ikkje finna det i nokon av samlingane hans. Forklaringa er altså at opphavsmannen heiter Torstein Børte.
*
Legg dei ikkje merke til deg
i dei store salan,
ta kje det så tungt
bare dei ventar deg heime.
Torstein Børte
*
Me er på veg inn i ei årstid med lystenning att. I dag var det den første morgonen denne hausten det fall seg naturleg å tenna eit stearinlys til frokosten. Eg tek med dette Børte- diktet til slutt.
Når ljoset blir tend
det går som ei helsingfrå heim til heim-
ein smil mellom folk
i ei grend
Torstein Børte
I kveld er det torsdag, og i morgon er det skrivedagen min. Det er ein fantastisk følelse. Eg og Halvard har kost oss med komler med pølse, bacon og kålrabistappe til middag. Det er sjeldan kost heime hos oss. Det er lenge sidan det var fast torsdagsmat, og fredagsmat i dei tusen heimane inkludert den eg vaks opp i. Det er kraftige saker, men godt er det….
Heidi
Dette er ein tekst spesielt tileigna alle dei som eg på eit eller anna tidspunkt i livet mitt delte kvardagar, humor, djupe tankar og rare innfall med. Menneske kjem og går i eit menneskeliv, men det finst mange eg alt for sjeldan ser som har sin eigen vesle krok i hjartet mitt. Mange av dei har eg som venner på facebook, og folk kan seia kva dei vil om det mediet, men det er ein fin måte å kunna kikka innom andre sine liv. Eg er ein nostalgikar av dei store, og blir aldri heilt ferdig med folk eg ein gong har kjend og blitt glad i.
- Skal gamalt venskap kverva bort
- Og ikkje setja far?
- Skal gamalt venskap kverva bort
- Og det som ein gong var?
- For alt som ein gong var min ven,
- for alt som ein gong var,
- eg drikk den gode drykk med deg,
- for alt som ein gong var.
- Robert Burns (omsett av Hartvig Kiran)
- ***
- Dette var tankar eg gjorde meg då eg sette meg ned og las ei bok av den skotske «nasjonaldiktaren» Robert Burns som vart fødd i 1759 som eldst av sytten syskjen, og døydde bare trettisju år gammal. Han blir dyrka som ein nasjonalhelt i Skottland. Det forundra meg at Auld lang syne var omsett på ein annan, og mykje mindre songbar måte i denne boka av den same Hartvig Kiran. Kanskje han meiner denne teksten betre ivaretek den litterære tonen frå Burns? Her kjem heile teksten og medan eg skriv han inn skal eg senda varme tankar til alle dykk der ute som høyrer inn under den gruppa menneske eg på denne måten vil senda ei helsing til. De er slektningar, barndomsvener, vener frå vidaregåande skule og studier og alt som seinare har hend meg, og det er i grunnen ikkje lite…
- ***
- Sku gamal venskap gløymast av
og ut av minnet gå?
Sku gamal venskap gløymast av
og den gong då? - *
- For den gong då, min ven,
for den gong då,
vi tek eit krus på veners vis
for den gong då. - *
- Og du tek ditt, og eg tek mitt,
lat stupet fyllast på!
Og vi tek tek eit krus på veners vis
for den gong då. - *
- Vi to har klive bard og braut
og sanka symrer små.
Vi har vandra mangt eit mødigt skritt
sidan den gong då. - *
- Vi to har vassa elv og bekk
frå gry til kveld fall på.
Det har skilt oss ville vide hav
for den gong då. - *
- Her er mi hand, du trugne ven,
- og gjev meg din rett så!
Og vi tek ein hjartans dugleg tår
for den gong då. - *
- Robert Burns v/ Hartvig Kiran.
- Dei som kjenner meg sånn nokonlunde godt veit at eg i motsetnad til Burns helst skålar i kaffi, te , eplemost eller farris, men det skulle vel vera godt nok det! Så nå reiser eg kruset himmelhøgt og sorgmuntert til ære for gammalt venskap. Nokon som skåler tilbake?
- Og medan eg har Burns i hendene, så skal han få sleppa til litt til før eg lukkar boka. Eg vart litt overraska over råskapen, det litt burleskt folkelege og samtidig det inderlege, stundom religiøse i tekstane hans. Eg veit ikkje om alt dette kjem fram i tekstane eg har vald, men det er jo begrensa kor mykje eg har tid til å sitja her og sitera ein vanleg tysdagskveld, og ikkje minst kva de har tid til å lesa… Sidan me snart skal få ein gjeng nye folkevalde tek eg med det første verset i eit dikt han eingong skreiv til dei skotske representantane i underhuset, til vårt bruk burde det stått «Høge damer og høge herrar!»
- *
- De høge herrar som har plikt,
fordi de valde er til slikt
te tala varmt for vårt disktrikt
og desse grender,
til dykk mitt ringe bønedikt
eg audmjukt sender - Robert Burns
- *
- Så eit dikt om den vanskelege kjærleiken. Dette får stå for Burns si rekning, sjølv om namnet Gro vel neppe er det som vart brukt i originalteksten.
- *
- Blås i det og gløym det
- Gro var blid som smelta smør
før ho fekk seg brureslør.
No som kjerring? Ikkje spør! - Blås i det og gløym det.
- *
- Nei, kor ho var mjuk og mild,
englegod før ho voks til!
Betre menn enn eg fór vill.
Men blås i det og gløym det! - *
- Om vi trivst og har det greitt?
Om vår elsk er like heit?
Likså godt at ingen veit- - Blås i det og gløym det!
- *
- Kven eg skulle ynskt var no
lagd til åt for ramneklo, - veit eg godt, men sett at Gro…
- Blås i det og gløym det!
- Robert Burns
- ***
- Eg bles eit forsiktig lite slengkyss inn i kvardagen til alle dei eg ein gong kjende godt med ynskje om ein varm haust
- og ein klem frå
- Heidi
Ein stor regnboge stod på himmelen i vest då me samla ungane for å gå på tur. Plutseleg var det heilt andre temperaturar ute enn dei me har hatt heile seinsommaren. I skogen samla ungane pinnar, konglar, blad og barnåler for å sortera i haugar på ti og ti. Medan me sat og åt nista vår og filosoferte over korfor humler stikk medan me studerte ei humledronning me hadde funne på ein trestubbe. Ho virka lett sjanglete og relativt mett av dage, og hadde store problem med å koma seg på vengene. Førsteklassingane syntest ho var sjarmerande og koseleg og strauk henne forsiktig over den hårete ryggen med kalde små fingrar. Det var og diskusjon om korvidt meitemarkar kan symja: «Det kan dei ikkje, for dei har jo ikkje hender…»
Då himmelen opna slusene sine, var det først litt sjarmerande å sitja under eit stort furutre, godt innepakka i regnjakke, regnbukse og støvlar medan regnet draup ned i termoskoppen og blanda seg med kaffien… Så vart det kaldt å sitja der. Ungane fraus og. Me er ikkje vane med at det ikkje er varmt ute, og fleire var alt for tynnkledde under regntøyet. Me bestemte oss for å gå opp tidlegare enn tenkt, og med to iskalde små hender i mine litt større vaksne, danna eg baktroppa for 1A saman med to elevar. Ungane begynte å synga, først lågt, så høgare og høgare ein song dei fleste hadde lært i barnehagen: «Sol, sol, kom igjen, solen er min beste venn, vekk med skyer, paraplyer, hold nå opp å regne.» Og som ved trylleri vart regnet etterkvart langt mindre heftig. Ein av gutane ropte begeistra til dei andre: «Dæ hjelpe, nå kan me snart ta ner hettene! » Så vart det inneleik i klasseroma i dag i staden for uteleik i klasseroma. Og me var einige om at på neste utedag må fleire av oss kle oss litt betre så me slepp å frysa.
I dag har skriveelevane skrive tekstar om regn og heime har me varma siste rest av den første fårikålmiddagen og ete opp dei aller siste ripsbæra for i år. Dei var mørkeraude av full mogning og smakte søtt og syrleg med vaniljesaus på. Sjølv optimistane blant oss må kanskje innsjå at nå er sommaren definitivt over. Då får me bare seia med Henning Sommerro: «Når hausten kjæm, og sistkveildskløva heinta, då ska æ takk for sommarn så æ fekk.»
Lyrikaren i dag er Erika Burkart. Når eg er i utlandet kjøper eg som oftast med meg ei bok på originalspråket dersom eg er i stand til å lesa det. Det blir ikkje så heilt sjeldan ei diktsamling. I dag blir orda altså tyske. Boka heiter «DIe Transparenz der Scherben».
Zarter Morgen, zu voll
um abzugeben
ein Rauhreifkornweisse Saneb für Fruchte der Luft.
Immerreife.Sie scwinden,
bevor die Hand sie berürht.
Erika Burkart
Stillsteht, bevor sie hinabgeht,
die Sonne,
wirft Strahlen über den Abgrund.
Auch uns
seien die Becher verwechselt.
Wir bitten um Wasser und Licht.
Erika Burkart.
Heidi
sporisand 