så skal eg prøva å fanga dagen med ein sommarfuglhåv for å halda fast på litt av det som har vore. I dag er det den første dagen eg har sett blømande tulipanar, så nå kostar eg på meg eit tulipanbilete frå i fjor. Det er godt å sjå at naturen vaknar til live, sjølv om det veret me vakna til på desse kantar var regn og kuling.
I dag var det dagen då mor skulle opererast, og sidan dei ikkje var heilt nøgde med alle prøvane, var me litt i tvil om det vart operasjon eller ikkje. Først fekk me vita at det ikkje blei i dag, så fekk me vita at det vart likevel, og klokka tre fekk me vita at ho ikkje hadde blitt operert, men grundigare undersøkt, og i ettermiddag fekk me vita at det etter alt å dømma blir operasjon i morgon. Tanken på at nokon ein er glad i ligg på operasjonsbordet er ikkje det kjekkaste i verda, men nokre gonger må det til, og då er det godt å få gjort det.
Det mest spesielle eg har vore med på i dag, har vore eit møte med begravelsesbyrået. Eg og syster stilde som representantar for familien. Eg hadde dekka bord med kaffikrus, men det var bare eg som ville ha kaffi. I tillegg sette eg på ei lita skål med blåbær, ei lita skål med sjokolade og eit lys som eg oppdaga etterpå at eg hadde gløymt å tenna. Akkurat som når me skulle ha nytt kjøkken og eg oppdaga alle vala eg ikkje ante eksisterte som skapknottar og antal stikkontaktar, var det overraskande mange ting som skulle fyllast ut i ulike skjema, og ulike ting som skulle ordnast. På same måten som me måtte bestemma oss for kva slags knottar me skulle ha på kjøkkenskapa, så er det ulike typar kister, ulike typar programark, forskjellige kransar og bårebukettar, og forskjellige måtar å grava ei grav på. Me klarte å finna ut av det meste på ein fin måte, håpar eg. Eg har lært stadig meir om for meg lukka område i livet, som foreksempel at nokon må vera ansvarleg person for ei grav, det hadde eit yrkesuttrykk som eg ikkje hugsar lenger… Sidan det viste seg at onkel Odd var ansvarleg person for familiegravene, måtte nokon overta, og nå er sånn ca seks gravplassar innan mitt ansvarsområde her i livet. Eg håpar eg har eit visst utviklingspotensiale, og at eg klarer å halda dei i orden, her vil eg vel sikkert få litt hjelp. Eg er litt i tvil om dei bortimot hundre år gamle gravene til oldeforeldra mine, Elisabeth og Martin framleis eksisterer, det får eg prøva å finna ut av. På onsdag har eg ein avtale med presten, eg har sagt at eg vil halda minnetale for onkel, det er noko kjenner at eg gjerne vil gjera.
Plutseleg ringde det på døra og der stod Helen med ein fantastisk oppmuntringspresang frå dei næraste kollegene mine; fine lilla roser, mørk sjokolade og fine servietter med sauer på. Så mange fine folk eg kjenner. Og i kveldinga kom Ingrid, sidan eg var heime i kveld hadde eg lova at me kunne ha ein pedagogisk aften med litt oppsummering og samtale. Ho skal ha ein stor pedagogikkeksamen på onsdag og har lese flittig.
Nå kom Sunniva heim frå jobb. Ho fekk hagl i håret. Dei melder regn og kaldt ver på 17.mai, men det har hend før at veret har blitt betre enn sitt rykte. Katten mel iherdig og trykkjer ned bokstavane på tastaturet slik at eg må sletta det ho skriv. Ikkje alle menneske har ein skrivekatt. Eg sov litt dårleg i natt, så nå blir det tidleg kveld. Nokon dagar er ekstra innhaldsmetta. Dette er ein av dei…
Heidi
Livet byr for tida på overraskingar. I dag overraska livet og oss sjølv oss med at me havna ein plass me ikkje hadde planlagd å koma til. Etter gudstenesta skulle me opp til mor og far for å henta eit bildekk til Halvard, og for å ynskja mor lukka til med operasjonen. Far fortalde då at farmor er ganske dårleg. Ho er flytta frå sjukehuset til ein sjukeheim i nærleiken av der ho bur, men allmenntilstanden var ikkje god. For tre veker sidan fekk ho hjarteinfarkt og etterpå har det oppstått komplikasjonar som lungebetennelse og andre ting som ikkje er så kjekke. Kvar dag desse vekene har eg tenkt på at eg gjerne ville ha besøkt henne, men sidan det er eit stykke å reisa har det blitt med tanken. Nå vart eg ganske bekymra og tenkte på kor lyst eg hadde hatt til å sjå henne.
Me diskuterte på veg heim, og plutseleg bestemte me oss, snudde bilen og varsla ungane om at me reiste til oldemor og ikkje kom heim før i kveld. Eg ringde syster for å spørja om ho ville vera med, men ho fekk det ikkje til i dag. Me var heldige, etter dei to undersjøiske tunnelane kunne me kjøra rett på ei ferge. Så fekk me oss eit lite måltid mat medan me vart frakta over fjorden. På Austre Bokn rekvirerte eg eit stopp då eg såg ei grøft der kvitveisen hadde sprunge ut, og ein time seinare ankom me sjukeheimen med ein bukett halvvisne kvitveis i handa. Farmor låg i senga og var så vakker og blid med snøkvitt hår og eit stort smil då ho såg meg. Ho hadde allereie besøk av to av syskenbarna mine med koner og av eit lite tippoldebarn som var litt sjenert fordi tippoldemor ikkje var heime på kjøkkenet sitt, men låg i ei seng i eit stort framand hus med slangar i nasen.
Sjukeheimen var ein god plass å koma til. Dei andre sat allereie og drakk kaffi, og personalet serverte nytrakta kaffi, is og rørte jordbær. Eg vart tilbydd plassen ved senga, og det var så fint å kunna klemma farmor igjen og å snakka med henne med ord og blikk. Eg hadde lurt på kva som kom til å møta oss, men dette var bare fredeleg og fint. Farmor var roleg og blid og sa at ho ikkje hadde mykje vondt, men at ho kjende seg slapp og kraftlaus. «Eg e blitt gammale nå,» sa ho. Og det kan jo ingen protestera på. Me vil så gjerne behalda henne ei stund til, for ho er ei av dei finaste damene eg veit. Ho sa at det var fint å ha så mange kjekke barnebarn og spurte etter alle heime. Ho hugsa kva ungane mine driv på med og spurte om Ingrid bare hadde eitt år att på lærarskulen nå. Dei nokså pjusketete kvitveisane mine vart sette i eit glas med vatn og kom seg litt sånn etterkvart.
Etter at dei andre hadde gått kom den yngste kusina mi med mann og to fantastisk fine ungar på tre og seks år. Det var fint å møta dei alle saman. Farmor kom seg såpass at ho fekk ta oksygenslangen ut av nasen og dermed likna litt meir på seg sjølv i frisk tilstand. Heilt i tråd med alt ho har stått for sa ho at eg måtte ta godt vare på den gilde mannen min, og det lova eg å gjera. Etter halvannan time var ho trøytt, og me fann ut at me måtte ta fatt på heimvegen. Det eg hadde trudd skulle kjennast trist, kjendest mest av alt fint. Farmor var blid og avslappa, og det var rørande og fint å sjå kor godt både familien og pleiarane tok vare på henne. Det var godt å vera der, og eg reiste heim med meir fred i sjela enn då eg reiste heim. Sola skein då me reiste, og etterkvart kom det nokre regndropar. Bjørkene sprett, kvitveisen blømer, og naturen ser ut til å ha oppdaga at me er langt uti mai. Me var heldige med båten denne vegen og, det var lange køar på fergeleiet av bilar fulle av folk som hadde hatt langhelg på landet. Eg trudde me måtte venta på neste ferge, men jammen kunne me ikkje kjøra på som nokre av dei siste som fekk plass.
Vel heime hadde Sunniva besøk av ein gjeng med venner som sat rundt bordet og spelte brettspel. Ingrid kom for å få litt assistanse i eksamenslesinga og me rakk gjennom heile boka om norsk skulehistorie. Dette har verkeleg vore ein rikhaldig dag, kva har me ikkje nådd? Eg er glad og tenkjer at det må vera noko veldig sant i dei bibelske orda: «Som dagen er skal og styrken din vera.» I morgon ettermiddag skal eg møta ein mann frå begravelsesbyrået for å planleggja gravferda til onkel Odd.
«Life is what happens to you when you´re busy making other plans.»
Heidi
Mobilen ringte i går då me sat og åt frokost heime hos Torun og Torbjørn. Me hadde hatt ein usedvanleg triveleg kveld i heimen etter å ha henta Sunniva. Me hadde ete nybakte rundstykke, og prata saman med husfolket og Odd-Geir som og var overnattande gjest hos dei. Tjue minutt før frokosten, hadde eg hatt ein prat med sjukeheimen, fordi onkel var tilbakeført dit etter ein ny omgang med behandling mot lungebetennelse inne på sjukehuset. Personalet sa at dei ikkje var heilt fornøgde med pusten hans, og at dei vurderte ny innlegging. Så ringte mobilen og sa at dei hadde dårleg nytt. Onkel Odd hadde blitt funnen død i senga etter at dei hadde hjulpe han med morgonstellet, og gitt han litt å drikka, fordi han ringte på alarmen og sa at han var tørst.
Dei siste fire månadane har eg vore i konstant telefonberedskap, og eg visste at det var ein telefon som kunne koma. Derfor trur eg at eg var ganske godt mentalt førebudd, så eg sa til personalet på sjukeheimen at eg kunne varsla dei andre pårørande. Det vart mange telefonar og mykje sorg utover dagen. Me måtte begynna å planlegga korleis ting skulle ordnast, kva som skulle gjerast av kven og om nokon hadde lyst til å reisa til sjukeheimen for å sjå han. Sidan me var meir enn femti mil unna så var ikkje det siste aktuelt for oss, men nokon av dei andre hadde lyst til å gjera det. For meg var mobilen ein stor gave i går, for mykje kunne ordnast og samtalast om frå bilen medan mannen i mitt liv og Sunniva veksla på å kjøra oss trygt heim.
På vegen heim kjørde me innom foreldra mine, og sidan Oddvar og Ingrid og kom opp var me ein stor gjeng rundt bordet. Om alt går bra skal mor operera begge hoftene sine på mandag, så nå skjer alt på ein gong. Det var nokså spesielt for henne å få telefon om at bror hennar var død medan ho sat i samtale med legen som skal operera henne. Etterkvart kjørte me heim til det lett kaotiske huset me forlot rett etter jobb på torsdag. Nå kom Odd Christian og heim, og me kjøpte oss pizza me tok med heim til kveldsmat. Resten av kvelden var me saman med unntak av russen vår som hadde andre planar utpå kvelden. Eg kan ikkje tenkja meg ein situasjon med meir trøyst i enn alle ungane mine nesten oppå einannan i sofaen rundt oss og ein malande selskapssjuk katt på fanget.
I dag har me vore på sjukeheimen for å henta tinga hans. Det var vemodig å ta dei fint opphengde skjortene ned frå hengarane, ta vintersixpencelua han har hatt lite bruk for i vinter ned frå hylla, og bretta saman alle buksene. Dei nyaste rakk han aldri å få brukt. I sist veke hadde me dugnad med å sy namnelappar inn i kleda hans, nå må dei sprettast ut att om kleda skal gå til ein gjenbruksbutikk. Frå nattbordsskuffa henta me lommebok, klokke, radio og kontonummerliste. Den nye mobiltelefonen, han aldri heilt rakk å læra seg å bruka, der bror min hadde lagt inn mobilnummera våre som hurtignummer og klistra dei bak på telefonen, låg og i skuffa saman med ein pakke gjendekjeks, tre esker drops og ein pakke sviskekompott me kjøpte til han i sist veke fordi han plutseleg fekk lyst på det. Frå veggene tok me ned dei bileta me hadde fått hengt opp på veggen hans, og frå toppen av skapet dei bileta han ville ha på veggen, men som ennå ikkje var på plass. Dei som har vore der for han på heimen har vore så fine og omsorgsfulle. Nå kom to av dei inn for å snakka med oss og kondolera. Me hadde med oss blomar og sjokolade som ein takk for at dei hadde vore så gode med han. Eg tenkte på korvidt det er eit syn ein får venna seg til om ein bur på sjukeheim, dette å sjå slektningar av medbebuarane koma gjennom gangen med malerier i den eine handa, og ein svart søppelsekk med klede i den andre, fordi kompisen over gangen ikkje lever lenger og ikkje treng kleda sine meir.
Me låste oss inn i huset hans, hengde bileta på plass på veggen, la tøyet hans ut av sekken og tok med oss frossen torsk frå fryseboksen hans. Sorga vart ganske tydeleg, alle gjenstandane står der og speglar eit liv som ikkje lenger er der. Etterpå plukka me påskeliljer og blå blomar i hagen hans og reiste heim for å ringa begravelsesbyrået. Eigentleg skulle me i fest i kveld for å feira flotte Synneva som nettopp har fylt år, men me kjende at det vart ein litt for skarp kontrast til sorga og alt som skal ordnast, så me tok med oss påskeliljer og ein presang og reiste innom for å gje ho ein klem og melda avbod.
Det er blitt vanleg med familiar der barn forheld seg til mange vaksne. Bror min og eg vaks opp i ein litt liknande familie før det vart vanleg. Det likna i alle fall på den måten at me til ei kvar tid hadde to foreldre, to besteforeldre og tre onklar som budde saman med oss. Ei grandtante frå Figgen kom ned for å eta middag med oss på alle sundagane, og ho dukka ofte opp på kvardagar og. Dette livet varde til eg vart seks år og flytta barndomen min til ein ny plass der far hadde fått jobb, og mindre enn eit halvår før hadde me fått ei veslesyster, som ikkje heilt rakk å få føling med livet i ein stor familie før me flytta.
Onkel Odd er nå den siste av onklane mine som går frå oss. Som i Donald Duck så er eg oppvaksen med onklar. Dei var viktige for meg og syskena mine, og me var viktige for dei. Dei fekk aldri eigne barn, så barnebileta på veggen hos onkel er av meg og syskena mine og av våre barn. Då barna våre var små var han ofte barnevakt for dei. Då kom han syklande med sjokoladebollar og potetgull til dei i sideveska på sykkelen, og om sommaren kom han for å luka beda våre. Han var lidenskapleg oppteken av hagedrift og blomar, og framleis er hagen hans den reine parken. Då me var små kom han heim på lønningsdagen på fabrikken der han jobba , som eg meinar å hugsa var kvar einaste fredag, med lakrisrullar med drops i midten og eventyrbrus til oss barna, det hende til og med at han las høgt for oss i ei av Kjell Aukrust sine bøker. Då eg var liten, fortalde han meg om den mest fantastiske boka han nokon gong hadde lese, «Kilden» av Gabriel Scott, boka om fiskaren Markus. Fylgjande avsnitt gjenfortalde han for meg, og sa at om ein ikkje kunne tilgi, då var ein ille ute. Då han vart sjuk måtte eg låna boka på biblioteket for å lesa ho ein gong til. Seinare fann eg boka i svigermor si bokhylle, og tok ho med meg som ein del av arven:
«Den siste dagen han levde, lå han og prøvde seg innerst inne- ,om han kunne tilgi som skrevet stod, og skilles fra menneskene uten nag. Han tok dem for seg en etter en, alle som likesom alle hadde trådd på ham , alle som hadde skubbet han vekk og vært uvennlige all sin tid. Skomakeren, kunne han tilgi skomakeren? Jo, han kunne tilgi skomakeren, det var riktig en flink kar. Enn Kristen, kunne han tilgi Kristen? Jo, han kunne tilgi Kristen med. Så lå han og kjente seg lettet og glad, og kom til å huske profeten Elias som ble opptatt av en gloende vogn. Nu skulle Markus opptas han med, nok kom her ingen vogn etter han, men det kunne også være det samme. For det kom ikke an på måten, det var målet som det kom an på, målet som var og som er og som blir…
Et menneske kommer til verden -en ånd daler ned på jorden, den roter en støvsky opp omkring seg, tar støv på og sleper det rundt. Når dens tid her nede er omme, legger den atter støvet av, og vender tilbake i det eviges favn.» Gabriel Scott.
Heidi
Så gjør vi så når vi hentar vårt barn, hentar vårt barn… Sidan me ikkje har fått lasta opp bileta me tok på folkehøgskulen, så hiv eg opp eit bilete frå den gongen dei verkeleg var barn som måtte hentast heim med jamne mellomrom, Sunniva, den yngste av jentene mykje oftare enn dei andre, fordi ho allereie frå ho lærte seg å gå aleine elska fridomen, og stakk av så fort ho såg ein sjanse til det for å oppleva livet på eiga hand. Det er ikkje få timar me har brukt på å leita etter henne, det vere seg i nærområdet, i Liseberg, i Tivoli i København og i Disneyland. Biletet over er frå Vikingland ein gong på nittitalet, og foreløpig er ho godt fornøgd med å halda seg til resten av flokken der ho kikkar fram under ein alt for lang pannelugg. I motsetnad til storesystera like bak, så ser ho ut til å trivast med at alle måtte ha «vikingkostyme» for å få vera i parken.
Men nå har ho meir eller mindre vore ute i livet på eiga hand i snart eit års tid. Ho har gått på folkehøgskule, fått prøva seg i eit miljø som var heilt annleis enn det ho reiste frå heime, ho har blitt kjend med mange nye menneske, lært masse om fotografering, og ikkje minst fått litt fred til å tenkja både bakover og framover etter nokre år på dramalinja og i teatergruppe og kveldsjobb i eit forrykande tempo som eg trur dei fleste ville ha mislukkast med å klamra seg fast i utan å gå glipp av noko. Eg ser at året har gjort henne godt, og nå var ho både klar og ikkjeklar til å dela ut avskjedsklemmar til alle dei ho har delt eit år av livet sitt med i skogane lengst aust ved svenskegrensa.
Så var me klare då med bilen me krasja med dagen før, eller for å vera meir nøyaktige, vart påkjørde bakfrå i. Døra på bagasjeluka gjekk ikkje i lås, men elles såg det ut som om det meste virka greitt, så me hadde bestemt oss for at me kunne fullføra turen. Eg hadde på meg den blå kjolen som eg hadde lagt i kofferten rett frå klessnora, og då eg gjekk ut frå hotellet såg eg til mi forskrekking at det var fleire flekkar på framsida av kjolen som ikkje var gått av i vask… Me stoppa på ein bensinstasjon og eg gjekk ut på toalettet der det heldigvis var glovarmt vatn i vasken. Med handsåpe og masse glovarmt vatn prøvde eg å vaska det tynne chiffonglaget på overkjolen, ein har då lært seg litt problemløysing gjennom åra. Så kryssa eg fingrane for at flekkane skulle forsvinna. Me reiste gjennom eit framleis nokså skodde- og regngrått landskap, som faktisk på lune og solrike stader hadde begynt å eksplodera litt forsiktig i grøntonar. Me såg både kvitveis og dei første bjørkene med små grøne museøyre.
Vel framme møtte me ei glad Sunniva, som stod og venta på oss, for nå var det varm lunsj. Etterpå skulle me få sjå oss om i galleria på skulen og sjå dei fine utstillingane elevane hadde laga, det var verkeleg imponerande. Eg hadde i mellomtida oppdaga at kjolen slett ikkje var blitt rein, og gjekk lettare panisk inn på eit tekjøkken der det stod ei flaske med det godt utprøvde flekkmiddelet zalo. I dette tilfellet var det ikkje eit godt hjelpemiddel, for nå vart det skjoldete såpeflekkar i tillegg til dei andre… Eg viste det i lett fortviling til Selma og mora, og mora sa på oppmuntrande nordnorsk dialekt: «Du skulle hadd eit stort sjall over kjolæn.» Sunniva trudde ikkje ho hadde noko slikt, men eg kom på at eg hadde jo faktisk eit stort skjerf i bilen. Det lot seg dandera over flekkane ved hjelp av ein strikk og ei sikkerhetsnål. Og heldigvis var det ein skule der elevane ikkje var så veldig uniformerte, så då trong vel ikkje foreldra vera det heller. Eg tenkte at det måtte jo synast som ein rar kombinasjon med kongeblå kjole, svart jakke og eit stort skjerf i krafig bomull, i brent oransje med små kvite blomar, dandert på ein litt påfallande måte, men mor til Selma trøysta nok ein gong: «Det mætsjer jo skoan dine!» Og det gjorde det faktisk, og eg kjende meg mykje betre, for mor til Selma var ei stilig dame som ein gjerne kunne ta seg tid til å lytta til.
Og vel inne på festen såg jo alle mot scenen der det foregjekk mykje fint, song, musikk, vising av elevarbeid på storskjerm, talar, sjølvlaga musikkvideo og mimrefilmar. Me såg at her hadde ungdomane hatt det godt, og etterpå drakk me kaffi og åt sjokoladekake før me gjekk laus på prosjektet; Stappa mykje meir enn ein trudde av bagasje inn i ein skada bil. Me klarte å stappa utruleg mykje inn i skiboksen på taket som seinare vart forsvarleg lukka med mange rundar gaffatape…
Dette medan ungdomane dreiv på med den oppslukande aktiviteten skriva helsingar i dei siste årbøkene, klemma einannan og gråta lenge. Dette hadde eg berekna tid til då eg snakka med Torun om når me kom til å dukka opp hos dei på kvelden. Eg har henta to ungar på folkehøgskule før, og i tillegg har me budd på ein av dei. Det får vera god kompensasjon for at eg framleis er bittelitt lei meg for at eg aldri gjekk på folkehøgskule. Eg kan jo framleis ta meg jobb på ein av dei ein vakker dag… For at eit slikt år er læring og ballast for resten av livet, nei det er eg ikkje i tvil om…
Heidi
I morgon skal me setja oss i bilen for å reisa og henta denne flotte jenta heim frå folkehøgskule. Eit skuleår har ho budd vekke, og me har sakna henne litt kvar einaste dag.
Me gleder oss til ho skal bu heime hos oss i sommar før ho skal ut på nye og lenger flyturer etterkvart.
One of those mornings, you gonna rise up singing,
and you´ll spread your wings
and you´ll take to the sky
until that morning, nothing gonna hurt you,
with mammy and daddy standing bye…
eller noko slikt. I dag då me hadde dramaundervisning, gjekk eg forbi eit rom der ein songelev øvde på «Summertime», og akkurat nå har eg oppdaga at songen har sunge i meg etterpå.
I kveld har eg site ved eit veldig koseleg kveldsmatbord med blårutete duk saman med seks andre damer. Me snakka saman og prøvde å koma litt innanfor huda på kva det vil seia å leva.
Det vart snakk om å avslutta dagen med å rekna velsigningane sine. Det er ein fin sport, og visst kan me telja ganske langt når me set i gang.
Nå er det på tide å få vaska håret og koma seg i seng. Morgondagen blir lang, fin og krevjande, reknar eg med.
Heidi
I dag har eg vore på kostymelageret for å leita etter ting me treng til Astrid Lindgrenforestillinga 21. mai. Det er ei selsom oppleving å gå inn dit. Det er nesten ikkje råd å setja foten framfor seg utan å trø på noko. Romet er stappfullt av hengande klede, liggjande klede i kasser og korger, liggjande klede på golvet, parykkar, hattar, legefrakkar, narreluer med og utan bjeller, kokkebukser, kamelkostyme og papegøyekostyme i salig blanding. Det har ikkje blitt rydda der på litt for lenge, me er litt for mange brukarar, og eg har ei nokså tyngande kjensle om at eg er ein av nøkkelpersonane til å få rydda der. Eit av hovudspørsmåla mine etter denne økta er: Kor i all verda er Pippi -Langstrømpe- parykken vår? Har me lånt han vekk, og i tilfelle til kven? Sidan eg var i humør til å gjera kort prosess, sykla eg til den einaste butikken i byen vår som kan tenkjast å ha ein slik parykk… Dei fortalde meg at me er ute av sesongen for karnevalskostyme, og at i tilfelle dei hadde, så var han nedpakka på lageret. Ho var til og med så snill at ho gjekk til lageret for å leita medan eg meir eller mindre uoppfordra passa butikken, men kom tilbake og hadde gitt opp…
Eg innser at eg nok kanskje må sy ein ny Pippi-kjole, men framleis er det tid nok til det… Det eg klarte å få tak i på sykkelturen min, var imidlertid strømper til Pippi, propell til Karlson på taket og bukseselar til Emil frå Lønneberget, så heilt forgjeves var turen ikkje. Eg fekk og kjøpt med meg ei god fiskesuppe som eg kunne ha til middag, for dei to eg for tida bur saman med, hadde ordna seg på anna vis. Klokka seks var eg heime og halvslakk, sliten og forkjøla sovna eg på sofaen med avis i hendene og katt på magen. Nå blir det snart ein tidleg kveld etter ein del skal-bare.
Livet mitt har i grunnen ein del til felles med det allereie nemnde kostymelageret. Ytterst rikhaldig, litt vel kaotisk, fargerikt og smånostalgisk og med ganske mykje som ein nok skal ta tak i når bare rette dagen kjem. Eg gløymer frå år til år kor travelt det er med forestillingar, avslutningar og diverse innspurtar, men når eg les dei tidlegare maibloggane mine, så ser eg at eg er på plass i det romet eg er i kvart år på denne tida. Ein riktig sjarmerande plass med litt i overkant å henga tankar og fingrar i… Neste år blir det annleis, for etter tolv år, trur eg det er, har eg og Jan Ivar sagt opp stillingane våre som dramalærarar. Det er litt vemodig, for denne jobben har bydd på utruleg mange fine ting, men eg kjenner det er rett å takka for meg nå. For mitt vedkomande er det bare snakk om femten prosent av den fulle stillinga mi, og eg har tenkt å unna meg den store luksusen å bruka desse femten prosenta til å vera frilansforfattar, formidlar, forteljar og diverse anna. Eg har jo drive med slikt heile tida, men nå vil eg rett og slett rydda plass til det. Det blir bra…
Og inntil vidare får eg klamra meg fast i karusellen med begge hender og la han snurra sitt vanlege vårløp. Det er kome eit aldri så lite grønskjær på tre og plenar, og ein og annan løvetann har dukka opp i lag med ei og anna påskelilje, men framleis blømer snøklokker og krokus, og her ein dag høyrde eg på radioen at botanisk sett så var me i år nøyaktig ein månad seinare ute enn i fjor. Då vart det og sagd at i fjor var våren ekstra tidleg.
På onsdag dreg me austover for å henta heim Sunniva som faktisk er i ferd med å avslutta folkehøgskuleåret sitt. Du all verda så fort eit år går. Eg gler meg til å få med meg avslutningsarrangementet. Det er alltid fascinerande å vera vitne til oppstart og avslutning av eit folkehøgskuleår. Mykje skjer på eit slikt år, og dei me hentar heim er ikkje heilt dei same. Me budde faktisk på folkehøgskule ein periode, så eg har fått eit innblikk frå begge sider. Eg trur eg hadde trivdest veldig godt med å jobba ein slik plass.
Heidi
Ein av dei julegavane eg vart veldig glad for, var ein bordkalendar frå Odd Christian, der eg opnar ei ny side kvar dag. I dag begynte kalendaren med fylgjande setning: «Snakk sant om livet.»
Dette fekk meg til å gjera meg nokre tankar om kva nå det er då. Livet kan sjåast frå utallege vinkar, og dei fleste av dei er sanne, i alle fall for den som ser. Livet liknar på eit av desse kaleidoskopa, som eg trur dei fleste av oss elska å kikka inn i då me var barn, der nokre farga glasbetar ved hjelp av speglar dannar utallege nye bilete alt etter korleis ein snur og vender på kaleidoskopet. Ein av grunnane til at eg skriv blogg, er kanskje at eg har lyst til å snakka sant om livet. Sant i frå min høgst personlege vesle avkrok i det store puslespelet. Den aller viktigaste grunnen til at eg skriv blogg er kanskje at eg har så forferdeleg lyst til å halda livet fast medan det flyt forbi meg, men det får heller bli ein annan tekst ein annan gong…
Og kva er det å snakka sant om livet? Eit av prinsippa for bloggen min er at eg ikkje skal skriva noko som er stygt eller negativt om andre menneske. Det er faktisk ikkje vanskeleg , fordi eg trur eg har trent meg sjølv opp til å fokusera på det gode. Eg ser stort sett det gode i andre menneske, alt det andre finn eg mindre interessant. I alle fall så lenge eg ikkje set meg ned for å forska på menneskeleg atferd, og det gjer eg jo i ny og ne…
Nokon vil seia at den som vel å sjå det gode snakkar ikkje sant. Det blir som ravnen Kloke i «Glasblåsarbarna» av Maria Gripe, som hadde mista nattauget sitt i ein brønn, og derfor ikkje såg det vonde lenger. Det var fint for Kloke, for nå såg han bare gode ting, men dessverre var han ikkje like klok lenger. Likevel held eg fast på teorien min om å fokusera på det gode. Det blir snakka lenge og ofte om det ondes problem, eit problem eit kvart menneske, og ikkje minst eg, kan gå seg fullstendig vill i. Likevel vil eg våga å påstå at mange ikkje har opne nok auge for alt det gode som finst. At menneske elskar, har omsorg og tek vare på einannan. At det vonde finst, veit me likevel godt alle saman, det finst både i oss og rundt oss, og kan ofte gjera det vanskeleg for oss å velja det gode.
Eg trur det er lett å bli ramma av sjuka «det er mi plikt, og det er min rett å vera perfekt på alle måtar». Då kan det vera farleg lett å bli hengande fast i sitt eige spegelbilete og aldri koma seg lenger. Me blir redde for alt som er svakt, spesielt med oss sjølve, og gløymer å vera rause. Sett på spissen så er det vel viktigare for resten av verda at ein kan smila og sjå medmenneska sine, enn om ein har kort eller lang nase, store eller små øyre eller rett type rumpe. Det siste kan forresten og fiksast på, oppdaga eg før jul. I ein dyrare undertøysbutikk kom eg over truser med silikonputer bak. Og eg, som har meir erfaring med å leita etter klede med den motsette effekten, skal vita å halda munnen min klokt lukka.
Eg har lyst til å ta med eit sitat frå «Veven» av Lönnebo. På grunn av konteksten i boka, hoppar eg over litt som bare vil vera forvirrande for den som ikkje har lese alt.
Du har trent på å glemme deg selv og leve i trygghet under Guds vern… Kanskje er du nå så fri at du kan forlate speilet for å se din nestes ansikt, menneskets og naturens ansikt»
Dette tek eg som ei utfording for dagen i dag, og sender utfordringa vidare til den som måtte lesa.
I helga var eg og Anne Mette på besøk hos vår gode venninne Astrid. Der fann eg ei fantastisk bok om kristen meditasjon. Mellom anna var det eit avsnitt om kelstisk kristen livsforståing, som går på å sjå livet som eit heile, ikkje delt i det heilage og profane slik me ofte har vore vane med å tenkja. I denne forståinga av livet hadde ein bøner for alle slags kvardagslege aktiviteter. Eg tek med ei bøn som var knytta til det å tenna elden om morgonen. Kanskje me i vår elektrifiserte livssituasjon kan tenna eit stearinlys i fylgje med denne morgonbønna:
*
Morgenbønn fra Iona
I denne morgen,
mens jeg nører opp ilden,
ber jeg om at Guds kjærlighetsflamme
må brenne i mitt hjerte,
og i hjertene til alle jeg møter i dag.
*
Jeg ber om at ingen misunnelse,
ingen ondskap,
intet hat og ingen frykt
må kvele flammen.
*
Jeg ber at om ingen likegyldighet
og apati,
ingen forakt eller stolthet
må skylle som vann over ilden.
*
Måtte i stedet gnisten fra Guds kjærlighet
tenne kjærligheten i mitt hjerte
slik at den kan brenne klart gjennoom dagen.
*
Måtte jeg få varme
dem som er ensomme,
dem som har kalde og livløse hjerter,
slik at alle kan kjenne velværet
av Guds kjærlighet.
Heidi
dans meg gjennom kropp og ånd
I dag har eg vore saman med mange damer for å feira ei flott dame som nettopp fylde år. I ly for det kalde veret trygt samla i garasjen som var pynta med fargerike tøystykke på veggene, elektriske lysgirlander og nydeleg dekka bord, sat me saman nesten femti damer og åt nydeleg mat laga av vertskapet. Det var til og med delt ut kvar sitt teppe som låg klar på stolen, bare fordi me kunne koma til å trenga det. Veret likna nemleg meir på november enn på mai, men inne var det lyst og lunt og godt å vera.
Sidan eg høyrde dei danske gatemusikantane synga Cohen: «Touch me with your naked hand or touch me with your glove», har denne strofa sunge i meg, og i dag starta eg med den norske omsetjing av denne songen, som er framført på plate av Somebodys darling. Håvard Rem stod for dei norske omsetjingane av Cohen-tekstar, og plata heitte «Hadde månen en søster». Eg har tenkt mykje på at det å leva er å våga å berøra eller våga å bli berørt. I dag vil eg prøva å skriva eit kjærleiksdikt som kunne vore skrive til fleire av dei menneska som står meg nær. Dette er eit slags førsteutkast, så eg kan koma til å villa forandra på det…
*
Fordi kjærleiken
ofte er utan hud
og innpakning
berører eg forsiktig
livet ditt
med ømme fingertuppar
og mjuke kinn,
fordi du ein gong rørde meg,
gøymer eg ein hemmeleg plass
eit lukka evangelium,
ein kvit stein
ei fjør frå spissen av ei venge.
For alt som ikkje kan setjast ord på,
går me framleis
ein sjeldan gong
arm i arm i ordlause gater.
For alt som ikkje kan setjast ord på,
ei skål og eit farvel.
*
og for dei som vart meir interesserte i første delen av innlegget:
Heidi
I dag hadde eg fri og fekk besøk av venninne og tidlegare kollega, Tove, som ikkje bur her lenger, men som har familie ho besøkjer av og til. Sidan dagen var uvanleg grå og regnfull, starta me han med fleire krus varm kaffi heime i sofaen. Etterpå tok me ein liten ekskursjon til Garborgsenteret og vart sitjande på den franske kafeen som er i same bygget med deilig «tarte de onion» eller noko slikt, ein slags løkpai eller kanskje like mykje ein urfransk variant av den italienske pizzaen. Der vart me sitjande og prata i ein tre-fire timars tid ,det er så deilig av og til å bare ha tid til å prata om livet og alt og ingenting.
Forkjølinga har sett seg litt meir fast enn eg hadde tenkt, og vel heime att vart det chili-te, strikketøy, ullteppe og kos med hund og katt. Tankane på farmor har prega dagen i ganske stor grad, eg er heldig som får medisinske bulletiner frå den andre sida av fjorden der ho bur og nå ligg på sjukehus. I dag hadde ho vore oppe og gått litt. Ho er rørande oppteken av farfar som nå har vore død i tjueein år. Det er sjeldan eg har opplevd eit menneske med ein så stor og uforbehalden kjærleik til mannen sin som det farmor hadde. Dei hadde eit langt ekteskap i lag før ho døydde, og nå har ho hatt eit langt liv utan han og. Eg synest det er fint å tenkja på at når ho ein gong, nå eller om lenge, om Gud vil, går over til den andre sida for å møta han igjen. Det er sårbart å tenkja slik. For nokon er sikkert slike tankar det reinaste sprøyt, men for meg er det eit håp. Eg har etterkvart levd lenge nok til å sjå fleire eg har vore glad i døy, og når eg ser dei etterpå er det tydeleg at det som er att bare er ein kropp, ikkje eit menneske lenger. Det er som ein hanske nokon har teke av seg fordi dei ikkje lenger hadde bruk for han.
I kveld tok den tangoglade mannen i mitt liv meg med på tangooppvisning på Hå gamle prestegård. Der fekk me høyra og sjå tangoens historie frå tangoen oppstod, kanskje på bordellane i Buenos Aires gjennom mange periodar fram til nå. Dei to argentinske dansarane hadde levd og dansa ei stund. Dei tok oss med på ei rørande reis gjennom mange epokar iførte mange ulike kostyme. Det er verkeleg flott å sjå folk dansa tango. Tango blir beskrive som ein måte å dansa sorga si på, eller ein måte å dansa livet sitt, eventuelt lidenskapen sin på. Det seiest at tango kan ein dansa så lenge ein lever, så sant beina framleis er nokonlunde brukbare. Det er ganske kjekt å dansa tango og, men nokon dansar er eg ikkje, så ein flink tangodansar kan eg ikkje tenkja meg at eg nokon gong blir. Men det er ikkje alt ein treng å bli så flink til då… Me var der saman med dansande venner, og etter danseoppvisninga fekk me servert argentinsk mat, argentinske pølser med ein pestoliknande saus og empanadas. Det smakte riktig godt, og det var hyggeleg å sitja saman rundt bordet. Dette vart viss den store kafédagen.
Då klokka var ti, gjekk me ut for å prøva å fotografera litt. Me var på prestegarden nede i havgapet, så motiva var mange og vakre. Som eg skreiv i går, så er eg djupt fascinert av dette fantastiske morgonlyset som seier at det nesten er sommar, sjølv om ver og temperatur minner meir om haust eller vinter. Dersom ein vil vera ekstra velvillig innstilt kan ein kanskje seia at det dannar ein spennande kontrast… Yngsteguten er på russetreff og søv i telt. Det høyrest gruverdig kaldt ut, eg veit ikkje om han har hatt vit til å ta med varm sovepose. Men dei søv vel kanskje ikkje så mykje, og frys nok ikkje i hel… Og kven veit. Kanskje blir det sol i morgon?
Heidi
Framleis er det kaldt. Eg syklar til skulen med vintersko, vinterkåpe, ullskjerf og ullstrømpebukse. Men lyset er her. Lyset seier at det ikkje er vinter, det er kald vår og snart sommar. Medan eg syklar skin sola, men plutseleg, nesten frå klar himmel, begynner det å hagla… Eg såg at det hadde hagla i natt og, for det var kvite felt på taka i gata vår. Eg tenkjer med meg sjølv at på trass av litt hagl og regn, så kjendest det merkeleg behageleg å sykla til jobb i dag. Eg er nesten framme før det går opp for meg kva behagsfaktoren er… Eg har ærleg og rederleg gløymt sykkelhjelmen att heime.
Det har blitt påbod med sykkelhjelm på skulen der eg jobbar. Elevar får anmerkning og melding med heim dersom dei kjem syklande utan sykkelhjelm. Det er me alle samde om må vera ei grei ordning, for trafikken rundt skulen vår like før skuleklokka ringjer om morgonen er ikkje akkurat oversiktlig og trygg. At eit slikt påbod må gjelda syklande lærarar er og nokså opplagd… I alle fall i teorien. Eg må innrømma at sykkelen stod heime dei første månadane etter at påbodet trådte i kraft. Jo visst, eg forstår at det må vera slik… Sjølv om eg syklar som ei gammal tante, svært defensivt og rett i ryggen, med ikkje alt for stor fart på den lilla blomstrete sykkelen min med bakbrems, fem gir og fin korg på styret. Eg må innrømma at hjelmen er der meir for å unngå å vera eit dårleg eksempel, enn for den overhengande faren for å bli trafikkskadd, men det er sikkert ein hovmodig tanke…
Dagen har vore fullpakka med undervisning, foreldresamtale og kveldsjobb i kulturskulen. På eit lite knips kjende eg at eg plutseleg var blitt forkjøla, så nå pøser eg chili-te og et blåbær medan eg tygg råmjølkstablettar. Råmjølkstablettar, i dette tilfellet curamed, er det einaste eg har tru på mot forkjøling. Eg meiner bestemt eg har tilbakevist fleire komande forkjølingar på den måten.
Ryktene innad i familien seier at farmor er betre. Det er eg glad for å høyra. Eg kryssar fingrane for å få behalda henne ei stund til, sjølv om ho har svært høg alder nå. Men ho blir på sjukehuset ei stund til i alle fall. Og katten søv på musematta mi med ryggen mot datamaskinen. Sova ja, det trur eg eg og vil gjera.
Heidi
sporisand 