September er ein vemodsvakker månad. Dette kjærleiksdiktet skrive av Einar Skjæråsen er eg veldig glad i.
Høstvise
*
Min elskede! Jeg har en vise å synge
når bladene faller og fuglene drar.
Det sukker i skog efter sang som forstummet,
det mørkner i muld etter grøde som var.
En blekere årstid skal røre vår tinning
med hastige vinger og drivende løv.
September skal gå over jorden og kalle
dens ånde til stillhet, dens hjerte til støv.
*
En sommer er borte, og ringeren ringer.
Og vinteren venter bak visningens port.
Vi også skal møte vår høst og forarmes.
Vår styrke skal trenges tilbake – og bort.
Og sneen skal falle så stille så stille
– og stemmene dempes i fàr og i foss.
Og engang – en vårdag – skal knoppene springe,
og heggen skal ange, men ikke for oss.
*
Vi er hos hverandre, mens dagene vendes
mot fjernere himmel og lavere ild
– og alt som har feste og hjem under solen
er med i det store mysteriespill.
Jeg favner din favn og jeg kysser din panne
og har deg med ømmere tanke enn før.
Min elskede: jeg har en vise å synge
når fuglene flokkes og trekker mot sør.
Einar Skjæråsen
Det er lett å gløyma å hugsa at tida har gått.
Veldig lett å gløyma å hugsa
September i Oslo. Det er Leif som står bak bileta i bloggen, om nokon måtte lura…
Heidi
Odd Christian vart kledd som ein liten hippiebaby. Eg elska å gå på Fretex, å sy og strikka,- og å farga gamle barneklede lilla i vaskemaskinen.
Frå eg var heilt liten har eg drege på ungar. Heime på Ålgård var det vanleg at jenter i skulealder trilla yngre barn i vogna eit par timar kvar ettermiddag mot betaling. Sjølv begynte eg mi karriere som passejente då eg var åtte år. Øystein var i underkant av to år, og vogna var ganske stor og tung å dra opp dei bratte bakkane på byggefeltet vårt. Eg trur eg fekk to kroner dagen for å passa han i to timar, noko eg syntest var storveges. Ein gong la faren hans ein pose sjokolade i anorakkhetta mi, og eg lurte på om det verkeleg var meininga at eg skulle få den sjokoladen eller om eg hadde misforstått. Så glad var eg i å passa barn at eg faktisk gjorde det kvar einaste skuledag frå eg var åtte til eg var seksten, og Øystein, Skjalg, Elise, Hanne og Siren var i rekke og rad viktige personar i livet mitt. Etterkvart brukte eg og venninnene mine i tillegg ein del tid som barnevakt om kveldane.
Var det noko eg visste eg ønska meg i livet, så var det eigne ungar. Eg kunne ikkje på nokon måte forstå at ein del andre var i tvil om kor vidt dei ville ha barn, og om dei våga å ta på seg ansvaret. Heldigvis fekk eg dette ynskjet oppfyld, det å ha fire relativt små barn samtidig, var som å leva ein draum. Helst ville eg hatt minst to til, men når eg seier det, så trur folk eg er galen. Det finst alltid ungar som treng ein vaksen, og eg innser at eg treng ikkje «eiga» dei alle saman. Og at ein ikkje eig barna sine, det har gått kraftig opp for meg om eg ikkje visste det frå før.
Frå Vikingland ein gong på nittitalet. Ingrid er ikkje heilt fornøgd fordi ho ikkje likte kostymet alle måtte ha på seg der inne.
Og nå er den tida på sett og vis over, konstaterer eg med eit visst vemod. Om under ein månad har yngstemann fyllt atten år, og då er dei teknisk sett vaksne alle fire. Frå å ha budd sju personar i huset ein periode for eit år sidan, då i tillegg til hund, katt og undulat, så er det nå bare oss foreldre og ein nesten heilt vaksen Halvard som bur her i tillegg til katten. Det å ha vaksne barn er veldig fint det og. Det er fascinerande å sjå dei utvikla seg til fire vidt forskjellige personar, som er heilt i stand til å ta vare på seg sjølv. Det at dei er såpass ulike gir meg som mor den forsåvidt frigjerande tanken at det meste ikkje er «vår skuld». Dei fødest og utviklar seg til ulike personar trass i oppdraginga som i beste fall har vore tilnærma lik. Likevel er det klart at eldstemann får ei beskytting dei andre må vera utan. For dei yngste var det heilt naturleg at nokon dytta dei over ende medan dei vakla over golvet. Dei reiste seg opp og gjekk vidare.
Sjølvsagt er det eit visst vemod i at det ikkje lenger bur barn her, eg har liksom ikkje oppdaga undervegs at me sjølv er blitt eldre. Framleis drøymer eg regelmessig om nettene at eg har eit nyfødd barn, og det er ein fantastisk draum å bu i.
I denne veka fylde eldstemann 26 år, og sidan han bur bare ti-femten minutt frå oss med sykkel, inviterte me troppene til pannekakefest med store stablar pannekaker, bacon, is, bær og krem. Det slo meg at nå har eg vore mamma meir enn halve livet. Det er ein underleg tanke. Eg har vaska mykje klede, rydda mange jakkar og ranslar frå ganggolvet, plastra mange sår og sitte oppe mange netter og venta på å få dei trygt i hus.
Framleis vil eg gjerne gi råd om både det eine og det andre. Eg ville gjerne ta viktige avgjersler for dei om eg fekk lov, men heldigvis har eg forstått, i alle fall med hovudet, at min viktigste jobb nå er å våga å sleppa og å våga å innsjå at dei vala som skal tast nå må dei ta sjølv. Så får eg heller klamra meg til tanken at Halvard ikkje er myndig før om fire veker…
Medan me er i det småsentimentale hjørnet, skal eg sjå om eg finn eit vemodsvakkert dikt av Tove Ditlevsen eg kan klistra inn under denne teksten…
Børnene
Først var de sød forventning
og stor, unævnelig glæde –
i slægt med skyer og stjerner
og allevegne tilstede.
*
Så blev de levende, nære,
spæde, selvstændige tanker –
to øjne der spejler månen,
et hjerte der ensomt banker.
*
Småbitte fødders trippen
lød over hele huset,
lyder endnu i vort hjerte,
vemodigt i nattesuset.
*
Pludselig løfted de blikket
og glemte de barnlige lege,
fik fjerne, urolige øjne
og længsel mod mørke veje.
*
De rejste de unge nakker
og fik det for trangt i huset –
regnen viskede hurtigt
sporene ud i gruset.
*
Regnen skyllede hastigt
tårene bort fra kinden –
de ru, forandrede stemmer
blafrede bort med vinden.
*
Men fordi de var gode børn
så vi dem ofte siden;
to timer ved søndagskaffen
sad de og spildte tiden,
*
gik så hen under aften,
hvorhen fik vi aldrig at vide –
vi vinkede til dem fra lågen,
stumt, ved hinandens side.
*
Mørket er blidt og varsomt,
regndråber er så rene –
gode børn er en gave.
Det er ondt at være alene.
Tove Ditlevsen
Heidi
Ynskjer velkomen til den nye bloggen min med eit bilete eg er glad i, malt av Ingrid då ho gjekk på vidaregåande.
Heldigvis har eg ikkje flytta meg sjølv og tinga mine… Eg har bare flytta meg sjølv og tekstane mine frå Andedrakt til hit. Snille og hjelpsomme Andreas, som har drifta andedrakt, har bestemt seg for å leggja ned, så nå må eg stå på eigne bein. For første gong går eg ikkje vegen om Sverige med tankane mine. Det har vore ei fin tid, tusen takk til Andreas. Nå er eg letta og glad fordi eg faktisk har klart å transportera dei meir enn tusen tekstane mine hit, så nå fortsett me her i frå. Det aller beste er at eg faktisk nå kan leggja inn bilete, og det har eg tenkt å gjera. Eg ser ikkje vekk i frå at det kunne ha latt seg gjera dei ni åra eg budde på andedrakt og, men eg fann i alle fall aldri ut av det.
Her kjem eg til å halda fram med å løfta fram tankar og levde timar. Det blir spennande å sjå om lesarane mine finn vegen hit og. Katten sit på musematta og vaskar seg og mel om einannan, og nå har eg brukt så mykje tid her at eg snart må gå og rydda litt. Snart, kanskje i morgon den dag skal eg innvia staden «på skikkeleg» med eit reflektert, langt og nyskrive innlegg, trur eg… Velkomen hit til meg.
Heidi
Elgsjø – mellom Kongsberg og Notodden, på veg heim etter å ha kjørt Gullet til folkehøgskulen
September 2nd, 2012, No Comments
mest før eg fekk tenkt meg om. Eg har mykje å skriva, men lite med tid, og eigentleg er jo eg og bloggen min på flyttefot. Eg håpar å få ordna med flyttinga i løpet av veka, og de skal få vita kor de kan få fylgja meg hen. Eg har vore på hyttetur med gamle venninner og hatt det fint. Skulen har svive seg godt i gang, kulturskulen har svive seg godt i gang, og eg klorer meg fast og heng med så godt eg bare greier. Midt i det heile så har eg viss gått hen og fått ein kulturpris, og me har kjørt Sunniva til folkehøgskulen der eg håpar at ho vil få det gode inspirasjonsåret som ho har drøymt om. Eg kjem tilbake, eg lover heilt sikkert.
Heidi
Fin femtiåring
August 19th, 2012, 2 Comments
denne skjelvede streng mellom sommer og høst- denne duft av avskjed i mine hender… som Einar Skjæråsen skriv det så vakkert i augustdiktet sitt.
Dette har vore veka for å setja alt i gang, for å få snurr på tannhjula og for å temma det frie sommarlivet.
Ikkje langt frå Bryne sentrum der ligge skulen vår, han æ gammale og nye, han æ fine.
Der ska me gå på skule i sju lange gode år mens regnet pøse ner og solå skine…
På onsdag stod skulebarna i skulegarden framfor flaggstonga med nye skuleklede og ranslane på ryggen og song skulesongen vår av full hals medan det norske flagget vart heist til topps i flaggstonga. Me vaksne stod ,med ryggen mot flaggstonga, side ved side og song den same songen mot elevane. Så var skuleåret for alvor i gang igjen og det kjendest heilt i orden. Ungane var så fine, og sommaren skal framleis vara, i alle fall så lenge det heiter august, og kanskje endå eit par veker til. Det har vore varme fine dagar og naturen er på sitt aller vakraste akkurat nå.
På fredag hadde me den tradisjonelle skulestartfesten vår i garasjen og hagen til rektor, og i går leia eg Torhild sin gebursdagskonsert med mange songarar og musikarar på scenen og 200 gjester i salen, som var den nye kyrkjesalen på Bogafjell. I dag har eg hatt sundagsskule om Martha og Maria og etterpå sende eg sms-ar til mine barn og lurte på kor mange av dei som haddde lyst til å eta kjøttkaker og ertertuing rundt spisebordet i barndomsheimen. Det vart minus Ingrid og Oddvar, men pluss Vilde, så det vart nå liv rundt bordet. Dei nye gardina er lagde opp og hengde på plass. Jammen klarte me det ikkje til slutt. Me har levd utan gardin i eitt år, for me visste ikkje kva me ville ha, men nå heng det fine beige bomullsgardiner med grå striper i stova. Det vart fint. Ei ny travel veke kjem. Nå skal eg leggja meg tidleg og sjå om hovudverken eg har pådrege meg i løpet av dagen forsvinn under søvn.
Heidi
August 2012
Me har vore på Bru på tangokonsert med gruppa “Bicicletta”, trur eg det var dei kalla seg. Det var kjempefin musikk, historiar og litt improvisert oppvisningdsdans, og gjennom vindauget hadde me utsikt til havet med bølger og måkar og til markblomar, enger og åkrar. Ei dame spela på eit merkeleg trekkspelliknande instrument med ein betagande melankolsk tone, som visstnok slett ikkje var eit orgel, men ein miniversjon av eit trøorgel. Saman med dette instrumentet var det flygel og fiolin, musikarane var utruleg dyktige, og hadde komponert mykje av musikken sjølve. Og himmelen var blå og lufta sval og blond. I pausen serverte dei kaffi og te, vannbakkels med vaniljekrem, oliven og jalapenos. Då me kjørde heim i sommarkvelden og lytta til lydboka “Din nestes hus”, som me ikkje har klart å lytta oss gjennom i løpet av ferien, var det så vakkert ute at ein kunne få lyst til å gråta.
I føremiddag gjekk eg og Ingrid tur langs stranda med Oscar. Det var overskya då me køyrde heimefrå, men då me kom ned til sjøen var det klarna opp og blitt sommar. Folk i badedrakter, shorts og bikiniar trekte ut til strendene for å få ein liten smak av sommar før han finn det for godt å forsvinna att. Eg sparka av meg skorne og vassa i strandkanten med buksa bretta opp til over knea, og kjende at om eg hadde vore kledd til det, så kunne eg faktisk ha bada eg og. Vatnet var krystallklart, strendene kvite og reine og bølgene passe store. Dersom me i tillegg hadde hatt varmare klima, så trur eg strendene våre hadde vore ein turistmagnet i verdsklasse. Oscar sprang glad og fornøgd langs strandkanten og passa seg godt for bølgjene. Innimellom helste han sjenert på andre hundar som var ute saman med eigarane sine.
I går var me på teater og såg “Abrahams barn” av og med Svein Tindberg. Han rørde ved religionane på ein poetisk og respektfull måte som gjorde at eg fekk lyst til å trengja inn i Koranen og Muhammedbiografiane og bli kjend med islam frå innsida. Finna poesien, historiane, luktene og tankane som ligg bak det som har utvikla seg til å bli islam med alt som høyrer til. I følge Tindberg hadde Muhammed til å begynna med ingen ønske om å skilja islam frå jødedomen og kristendomen, for han var dette det same landskapet. Samstundes fortalde han oss at islam i opphavet var ei svært fredselskande religionsforståing. Muhammed fekk openbara at den som drep eitt menneske har forbrote seg like sterkt som om han hadde drepe heile menneskeslekta.
Etterpå åt me thai-mat og såg handballfinalen i OL saman med Heidi og Per Inge. Det er alltid noko fint, godt og trygt med å vera i lag med gamle venner som me ikkje får vore saman med like ofte som me eigentleg skulle ha ynskja det. Vennene våre betyr svært mykje, og den støtta me får etter dødsfallet kjennest god og varm.
Elles har eg og kjærasten min verkeleg samlevd i sommar. Me har vore saman døgnet rundt svært mange av dagane i sommarferien. Sidan me lever så aktive liv begge to har dette vore ein kontrast til livet resten av året, ein slags god unntakstilstand. Me har mest ikkje vore heime, men vore på reis han og eg, nesten frå feriestart til ferieslutt. Me har vore på ei spesiell ytre reis i ukjent terreng for begge to i USA og ei meir meditativ reis i eit tildels ukjend indre landskap med døden tett innpå oss og til slutt heilt omsluttande rundt oss. Det er fint å oppdaga at me framleis trivest med å vera mykje saman. Etter ein lang og levande periode med huset fyllt av ungar, tømmest det i heimen, og om mindre enn to veker har me bare Halvard att, og han har fått lov til å flytta ned i kjellarleiligheita. Livet går i sirklar gjennom dei same roma og årstidene, samtidig som det for kvart år tek oss eit hakk vidare i livsspiralen.
Og dessutan flyttar eg snart her i frå Andedrakt. Eg har funne meg ein ny plass og flytta mesteparte av tekstane dit, og ein av desse dagane inviterer eg dykk dit, eg håpar alle har lyst til å vera med.
På Eyvind Skeie sin blogg fann eg eit dikt om å gjerne villa leva. Det gjorde inntrykk på meg etter samtalane eg har hatt med svigermor og farmor i sommar. Og det gjorde inntrykk på meg i lys av det at eg les bloggane til nokre flotte ungdomar som slit med det motsatte problemet, dei veit ikkje om dei har lyst til å leva, eller orkar den kraftanstrengelsen dei kjenner det er å prøva å få livet på ein gladare kjøl. Eg ville så gjerne hjelpa dei med livsmotet. Sjølv vil eg svært gjerne leva, helst til eg er hundre og fem… Og eg blir av og til skremt av denne skjøre, mest usynlege grensa mellom liv og død. Eg fekk lov av Eyvind Skeie å bruka diktet hans på bloggen min, så eg limer det inn til ettertanke her nederst på sida. Det som skulle handla om livsglade tangotonar vart meir filosofisk enn eg hadde tenkt. Slik kan det gå i august, denne lett melankolske og usannsynleg vakre månaden. – Og i morgon ringer vekkjerklokka for første gongen på lenge. Og nå skal Eyvind Skeie få siste ordet:
1 Jesus, gi meg flere dager,
jeg er ennå ikke klar.
Det er ennå mange spørsmål,
og jeg leter etter svar.
Noen trenger meg fremdeles
i det liv jeg lever her.
Gi meg, Jesus, flere dager
mellom dem som jeg har kjær.
*
2 Mine tårer er så bitre,
og min sorg er uten navn.
Jeg har mennesker omkring meg,
men jeg bærer på et savn.
Det er savnet av en fremtid
og et liv jeg aldri får.
Kjære Jesus, gi meg dager,
om du ikke gir meg år!
*
3 Det er tungt å skulle reise,
det gjør vondt å ta farvel.
Døden skiller meg fra andre,
og da mister jeg meg selv.
Gi meg dager, kjære Jesus!
La den bønnen få et svar.
Og om døden skulle komme,
vær du hos meg, når jeg drar.
Eyvind Skeie
Heidi
1.august 2012
I dag drog damene på handel. Det var forskjellig som skulle handlast inn og sola skein. Vemodsvakkert at sommaren alt er blitt august, denne sommaren har innehalde så mykje. Det er mest som eit liv sidan det var juni, likevel er det litt vanskeleg å forstå at det er slik det er. I Sandvika er det ein velutstyrt Fretexbutikk. Der har kjærasten min funne både frakk og jakke, og har eg ikkje sjølv funne eit utmerka par ubrukte steppesko der ein gong. Eg finn to små smale svarte kjolar, typisk “den lille sorte”. Dei ser ut til å vera sånn rundt rekna størrelse 36 eller 38. Eg tenkjer at dei kanskje kan vera fine til Sunniva, og elles heilt utmerka til kostymelagaret. Eg får eit innfall og seier til jenta i kassen, “Eg orkar ikkje prøva desse kjolane, men eg går ut frå at dei passar.” Eller for å vera heilt ærleg, det var det eg hadde lyst til å seia, for å sjå ansiktsuttrrykket hennar, men sidan eg er relativt veloppdragen innleiar eg med “Nå fekk eg veldig lyst til å seia…” Ekspeditrisa smiler usikkert, men så blir smilet litt breiare, og sa at det var deilig at folk hadde humor og at ein vart så glad av dette fine veret ho hadde stått opp til i dag. Medan me var rundt og rota i butikken tikka det inn kondolansemeldingar frå både her og der, og det gjer godt at så mange sender varme tankar.
På Sandvika storsenter står det ein kar som ropar til oss på gebrokkent norsk. “Kom, kan jeg få se din hand.” Han tek hendene våre på ein veldig galant måte og begynner å polera neglene. Han fortel oss at han sel dødehavsprodukt og at sidan me er så vakre damer har hen eit veldig spesielt tilbod til oss. “Are you marrieg girls?” Då me bekreftar at det er me begge to, seier han oppgitt, men framleis like smigrande. “Ohhh, this is not my lucky day:” Han gnir hendene våre inn med dødehavssalt og skyler dei i ei lita skål for å visa alt den døde huda me kan få skrelt av med produkta hans, før han neste kokett gnir hendene våre inn med ein handkrem innehaldande dødehavssalt. “How old are you, girls.” Eva Mari svarar at ho er femti og eg svarar at eg er førti. Akkurat som eg hadde rekna med, så svarar han med eit stort smil “Ooooh, I thought you werw MUCH younger”. Eg blir straks avslørt som ein notorisk løgnar, men vår selgjande venn smiler like breitt. “You are teasing me, but I have a really good offer for you. Let me see your feet…” Me synest vel at nå er me nokså klare til å gå vidare, men at det er all grunn til å berømma den unge mannen for både sjarm og eit litt unorsk atferdsmønster. Me ser ikkje for oss sønene våre som er på same aldar som selgjaren er i stand til å stå på eit kjøpesenter og gjera same jobben på same måten.
Me set oss i sola og drikk kaffi, og ser på ein måke som forsyner seg av kaka på nabobordet gjennom eit skikkeleg styrtdykk. Så går me i ein gjenbruktsbutikk og eg hugsar at sist me var her var me i lag med svigermor, og at ho elska jenteturar med lange pausar og prat på kafé. I butikkane har dei alt begynt med haustsal. Eg kjøpar ein tunika på indiska med mange krydderfargar i og litt forskjellig anna til ein sommargarderobe fordi sommaren skal halda fram lenge endå. Me kjøper ramme til eit bilete me skal ha i bisettelsen og svarte strømpebukser.
Vel heime et me scampi med rømme, chili, mangosaus og wasabi. Det smakte veldig, veldig godt. Frå Kanel-bakaren i Sandvika hadde me kjøpt med oss brød med eple og kanel. Nå blir det sydd kjole i svart, og gamle albumar blir studerte.
Heidi
Og morgon i heimen. Eva Mari strikkar med trådar i naturkvitt, gråblått, grått og beige. Det blir fint. Me lagar minnetalar og drikk svart kaffi, me ser på bilete, ler og grin. Me har vore saman og snakka, trøysta og planlagd. Barnebarna kjem frå kvar sin kant med tog og fly og i huset her, med veldig mykje hjarterom, søv me i stova. I dag skal me treffa presten, og laga middag saman med svigerfar. Han skal dessutan få kurs i bruk av oppvaskmaskin og vaskemaskin… På fredag klokka ti skal det vera bisettelse. Her i aust er kremasjon det vanlege. Det er litt uvant for oss, for heime blir alle begravde.
Annonse i avisa i dag. Namnet hennar og namna våre svart på kvitt. Det går opp for oss. Dette diktet har eg lyst til å lesa på minnesamlinga. Det passar godt til henne.
Heidi
Halldis Moren Vesaas
sporisand 