Med eit bilete frå det fine morgonlyset på arbeidsplassen min, har eg lyst til å skriva om noko eg nettopp høyrde som tema i eit program eg tilfeldigvis fekk med meg litt av på radioen. Eg trur han som sa det var psykiater, men dessverre hugsar eg ikkje heilt kven det var. Han meinte at eit av dei store problema med å veksa opp var at mange ungdomar trudde dei hadde rett til, og nærast var forplikta til å prestera eit smertefritt liv. Ein av konsekvensane av denne misforståinga, var at medikamentbruken blant ungdomar var skremmande høg. Ikkje bare det at me straks tyr til smertestillande om me har vondt i hovudet eller ryggen, men for mange er det og slik at me gjerne vil ha ein pille for alt som gjer vondt inni oss. Psykiataren meinte at me svikta dei som veks opp om me ikkje fortalde dei at det fantest smerte i alle menneskeliv, både fysisk og mental smerte. I periodar av livet ville dei fleste til og med oppleva mykje smerte både på den eine og den andre måten. For å bli eit sterkt og robust menneske må ein rett og slett læra seg til å leva med tanken på at ganske mange ting gjer vondt, og at det faktisk er ein del av det å vera menneske å våga å kjenna på smerte utan å få panikk.
Eg har tenkt ein del på dette etterpå. Eg trur han har mykje rett i det han seier. Den som nektar for at det vanskeleg finst, vil få eit forklaringsproblem overfor seg sjølv. Det er ein lang veg frå å erkjenna at det finst ein del som gjer vondt til å dyrka det triste og vonde. Gjer me barn og ungdomar urealistiske forventningar til korleis eit godt liv skal vera? Vil unge menneske kjenna seg mislukka dersom dei ikkje får til det perfekte, friksjonsfrie og lukkelege livet dei møter i colareklamane? Korleis lærer me barna og ungane, og forsåvidt og oss sjølve, å ta i mot livet som kjem på ein god måte sjølv om deler av det gjer vondt?
I morgon skal eg fortelja elevane i første klasse om Sidharta Gautama, den nordindiske prinsen som vaks opp i eit beskytta liv på slottet, der far hans ville skåna han frå å vita at sjukdom, alderdom, svolt og død finst. Då han i vaksen alder oppdaga sanninga om livet braut han med alt og prøvde seg både som tiggarmunk og asket før han etter å ha fasta i og meditert i førtini dagar før han opplevde ei såkalla oppvakning og vart til Buddha. Dette skjedde for to og eit halvt tusen år sidan om ein skal tru historia, då eg sat og førebudde RLE-timen min, fekk eg ei ny påminning om psykiataren eg høyrde på radio og blogginnlegget eg akkurat då tenkte eg skulle skriva.
Dei fleste gamle historier inneheld viktige sanningar av livet. Det er det som er grunnen til at ein del av dei får eit så langt liv. Dei gamle segna og eventyra blir forma ved at folk fortel dei omatt og omatt, og dei viktige menneskelege erfaringane blir hengande fast i forteljinga, medan det overflødige blir slipt vekk. Då eg studerte forteljarteknikk las eg ein artikkel som heitte «Når dragen blir sosialklient». Det var skrive som eit slags apropos til tidsånda ein gong på syttitalet då sosialrealismen rådde grunnen i forteljingar for barn. Dersom det fantest nokon som oppførde seg dumt eller ondskapsfullt, som for eksempel ein eldsprutande drage, så skuldast det bare at ragen var trist og einsam og trong ein venn for å bli snill. Eg er på ein måte ein del av dette, slike forteljingar kunne eg og ha skrive. Artikkelforfattaren meinte at alle barn visste at vondskapen finst og det å møta det vonde i eventyr og forteljingar, fekk dei bekrefta eksistensen av det vonde, og fekk hjelp til å bearbeida det. Eg hugsar sjølv kor fascinert eg var av skikkeleg groteske historiar. I ein alder av fem år var eg lidenskapleg oppteken av HC Andersen sine djevlar, troll og demonar. At dei skulle hjelpa meg å handtera livet på eit seinare stadium tenkte eg sjølvsagt ikkje på.
Eg har høyrt ordtaket «Snakk sant om livet», og eg trur verkeleg det har noko for seg. Det har noko for seg når ein snakkar med barn og. Så kan ein alltid seia som Pilatus «Kva er sanning?» Det vil variera frå person til person kva me trur er sanning, men la oss likevel våga å snakka sant om livet. For min eigen del kan eg melda at eg sit relativt varmt og lyst på arbeisdsromet mitt med ullsokkar på føtene, varm te og fyr i peisen. Utanfor er det eit hemningslaust novemberaktig ver. Stupmørkt, blåsande og regnfullt. At slikt ver finst er ein del av sanninga om livet som barn som veks opp på Jæren oppdagar relativt tidleg. Men i morgon på utedagen vår lovar dei så langt opphaldsver. Eg vil slutta med nokre dikt av Arnold Eidslott i dag og. Eg er sikker på at han er oppteken av å snakka sant om livet.
VII
Et øye og en hånd
tapt til kronen
Revet ut, hugget av
Så skal jeg også miste
veggene i mitt hus,
men beholde ildstedet
Arnold Eidslott
XLI
Gi kjærlighet
Gi varme hender
Duvende på din mors bryst
mottok du gjeldsbrevet
Gi av de første kyss
Av manndommens seire
gi vennskaps vin
og kjærlighets ambra
Arnold Eidslott
EL GRECO
Den angrende Peter
Som brukne vinger
lå Herrens øyne på ham
og Peter dro seg inn i mørket
og hyllet seg i taushetens kappe
og verden sluknet rundt ham og asken
fylte hans rådville hånd og han gråt
sine øyne rene for å se ham som han var.
Arnold Eidslott
Heidi
Etter å ha vore sosial saman med veldig hyggelege menneske fire kveldar på rad, er det på tide å skriva litt her. Då gjeld det å finna ein tråd det kan passa å begynna med, og i dag vart det eit bilete av gryta mi i første fasen av eit suppekokingsprosjekt i går. Mørke novenberkveldar er som laga for varme supper, og dei siste fire kveldane har det blitt rykande varm suppe til kvelds. Me er blitt for lite flinke til å invitera gjester her i huset, vekene går i eitt og plutseleg er det helg utan at me har kome så langt som til å bestemma oss for å invitera gjester. I går hadde me for første gong på lenge invitert venner på lørdagsbesøk. Det var veldig hyggeleg og både indisk langkokt kyllingsuppe, varm eplekake og nysteikte rundstykke smakte som dei helst skal gjera. Kvelden gjekk alt for fort, og det samen gjorde dei tre foregåane kveldane saman med tre ulike gjengar med venninner. Av og til skjer det meste samtidig, og livet blir eit einaste langt selskap. Nå kjem det ei litt rolegare veke sånn sosialt sett, og det blir fint det og.
Det skjer veldig mykje spennande for tida. Me trudde me skulle fått den ferdige dikt- og- foto-boka før helga, men det vart ein liten forsinkelse med trykkeprosessen fordi dei ikkje hadde inne det papiret dei skulle bruka. Nå håpar eg at eg får ho i hendene ein av dei første dagane. Det er alltid kjempespennande å reint fysisk bla i og halda ei ny bok. Ein veit aldri heilt korleis ting blir før ein får kjenna og sjå. Det me veit nokså sikkert, er at omslaget kjem til å sjå slik ut:
Elles så er eg i full gang med å planlegga det som skjer neste sundagskveld. Då skal eg fortelja i kyrkja om det å skriva salmar, og om den nye salmeboka som eg er representert i med to eigne salmar og to omsetjingar. Slike oppdrag er alltid spennande, og eg kjenner at setningar og vendingar sviv omkring under topploket. Eg veit sånn ca kva eg skal seia, men må førebu meg endå grundigare i veka som kjem. Ein sundagskveld i desember skal eg vera sundagsgjest i Hinnakyrkja og snakka om adventtida og om det å skriva trur eg. Kanskje eg kan bruka litt av det same då og, det vil visa seg sånn etterkvart. kor tid som helst nå kjem det inn ein telefon, eg har sagt ja til å blir intervjua over telefon for eit menighetsblad i Stavanger om det å skriva salmar. Eg burde kanskje planlagd det og, men nå er planen min bare at eg skal ta den telefonen og seia det første som fell meg inn, og så får eg håpa det blir greitt… Eg ler litt av at eg av og til skal ta på meg salmediktarhatten og representera salmediktarane. Som ein venn av meg sa då eg møtte han på Bryne på fredag «Den litla jentå, og så kåma i salmebogjå mæ adle dei berømte salmediktarane… Det er vel litt slik eg føler meg, og eg takkar og bukkar for formuleringa «Den litla jentå», den setningen skal anvendast til innvortes bruk for alt han er verd i lengre framtid…
Men dagane byr på andre små utfordringar enn å springa rundt og leika salmediktar… På torsdag ettermiddag hadde eg svara ja til å sitja som «basarkåna» på ein av butikkane her i byen og selgja lodd til juelmessa. Som seg hør og bør, stilde eg med eit handkle eg broderer på som skal selgjast på julemessa og eit krus varm kaffi frå bakeriet like ved. Nokon aggressiv selgjar er eg på ingen måte, så eg velde å bare sitja der med kaffi, broderi, loddbøker og vekslepengar i tilfelle nokon av dei som kom inn for å handla hadde lyst til å kjøpa lodd heilt av seg sjølv då dei såg bordet med fin kunst og basardokke med masse klede. Ute regna og hagla det og det var behageleg avslappande å bare skulla sitja der i ro og fred i to og ein halv time,sjå menneske koma og gå, snakka med folk som kom bortom, selgja eit lodd og to og bare observera livet. Ein kan nærast beskriva det som i songen: «I´m just sitting here watching the wheels go round and round…»
Og der ringde telefonen, og eg har snakka og snakka om det å skriva salmar, Kampen menighetsblad skulle senda meg intervjuet til godkjenning og ville samtidig gjerne at eg sende med eit foto. Det var det då… Eg finn vel eit eller anna ein plass på harddisken…
Eit anna litt spennande prosjekt er at eg prøver å laga ein julesong saman med ein av sønene mine, som for første gongen prøver seg som komponist. Eg trur at teksten er sånn nokonlunde klar, men melodien og kanskje tekstrytmen og må finpussast litt til. Eg håpar at eg får leggja ut noter og lydfil når melodien er heilt ferdig, men nå har eg lyst til å leggja inn teksten slik han er. Melodien som er laga gjer at teksten nok er mindre stringent og minimalistisk enn han ville vore om teksten kom først. Kanskje det er meir ei julevise enn ein tradisjonell julesong. Teksten får to ulike melodiar slik at annankvar strofe er på melodistemmen og annankvar strofe er på refrengstemmen. Eg tek gjerne i mot gode råd om det ser noko som ser rart ut eller som ikkje fungerer. Ein god sundagskveld til dokke alle. Heilt til slutt vil eg ta med eit par tekstar av dagens diktar, som framleis er Arnold Eidslott.
Julefred
Vinterkvelden
han legg seg rundt husa,
det er mørkt,
og det er desember,
snart kjem natta,
ho pakkar inn fjell og tre,
men her inne er julefred.
ref
Lysa er tende,
me sit saman her,
ser eit bål flamma i peisen,
kjenner det store
kvila i alt smått,
alt er stille, – og det er godt.
Du som kom
som ein nyfødd i stallen
du som var
liten i det store,
kom med kjærleiken din ,
kom og finn oss att,
kom til oss, det er julenatt.
ref:
Natta er mørk,
og me sit saman her,
kom og finn oss,
for me lengtar,
tenn våre lys
midt i det store nå,
vis oss vegen som me skal gå.
Stjernenatta
har lagt seg rundt husa,
det er mørkt,
og det er desember,
sjå det lyser frå hus
og frå juletre,
det er natt, det er julefred.
ref:
Stjernene lyser
det er julenatt,
våre lys skin
nå i natta
lys i det store
tende i det små
møter lysa der oppe nå.
Heidi
Og så får Arnold Eidslott det siste ordet i kveld:
Den vise
Barnet kjenner svaret
Barnet vet hvor gåtene
finner sin løsning barnet
kjenner visdommens kilde
Barnet tviler aldri aldri
på at svarene må finnes
Barnet smiler trygt barnet
løfter blikket og sier far
far hvorfor hvorfor du far
Arnold Eidslott
De navnløses kor
Når gråten tar meg
uventet som en brottsjø
på den nattstille fjorden
da famler jeg etter en sjygge
ved min venstre hånd og hvisker
med salte lepper til ein åpenbaring
ved min høyre hånd til det eneste navn
i de navnløses kor navnet som bærer verden
Arnold Eidslott
🙂 Heidi
Eg skal ikkje skryta på meg å vera blant dei som «ikkje kjenner det ein plass» når dei skal til tannlegen. I dag var dagen komen, etter å ha utsett det ein gong og sagt i avbestillingsmeldinga at det slett ikkje hasta med ny time. Men også timar det ikkje hastar med kjem ein vakker dag. Eg kjørde den sedvanlege sjarmoffensiven med tannstikkere og ekstra grundig puss dei siste dagane. Eg visste at det ikkje kom til å la seg skjula at eg hadde brekt ein bit av den eine framtanna ein gong i sommar, og det ante meg at tannlegen min ville synast at eg burde gjera noko med det… Men kva gjer ein eigentleg med slike tenner? Sliper dei ned og set på ei rådyr porselenskrone? Får heile tanna ut og set ei ny på ei stift i kjevebeinet? Nei, det siste trudde eg vel eigentleg ikkje, men som sagt så er min fantasi utan grenser når det gjeld sjukdom og slikt…
På veg over torget med nypussa tenner, møtte eg ein mann med mikrofon og ein annan mann med kamera, som fortalde meg at dei kom frå TV-vest. Dei lurde på om dei kunne få spørja meg om nokre enkle spørsmål. Sidan det var fem minutt att til tannlegetimen, og sidan eg av naturlege grunnar var i det modige hjørnet, så svarte eg ja, for kva er vel eit tv-kamera mot ein time i tannlegestolen? Eg fekk ikkje vita spørsmålet før dei begynte å spørja, og eit sekund frykta eg at dei skulle koma med ein vanskeleg etisk problemstilling eller med eit veldig enkelt spørsmål av typen «Kven er statsminister i Norge?» og at eg kunne få jernteppe og ikkje ana svaret…
Spørsmålet var: «Kva forbind du med Jæren?» Etter å ha svart noko om hav og strand og masse himmel, og vind og regn, så spurde dei meg om kor Jæren begynte. «Jæren begynner på Sandnes», svarte eg. «Korfor?» var neste spørsmål. «Fordi det står i Sandnessongen at Sandnes er porten til Jærens forjettede land, » svarte eg. «Og kva meiner du om det? » «Om at Jæren begynner på Sandnes???» «Ja!» «Det er heilt greitt for meg, og ikkje eit spørsmål som har halde meg mykje vaken om nettene, akkurat…»
Eg anar ikkje om dei kjem til å bruka intervjuet, og kjenner at eg ikkje har frykteleg lyst til å finna det ut ein gong…. Vel oppe i tannlegestolen prøvde eg meg med at viss tannlegen ville på fjernsynet heller enn å behandla meg, så var det heilt greitt at han gjekk ned trappa og ut på torget heller enn å kasta vekk tida si med meg. Eg trur nesten at han virderte det, men valde likevel å bli ved sitt bord og bor. Heldigvis hadde eg «null hull», men som frykta så ville han gjerne reparera tanna mi. Det skal leggjast på eit slags plastpreparat, og det skal koma til å sjå heilt naturleg ut, er eg blitt lova, og tanna skal få stå som ho er. Det høyrest heilt greitt ut, og eg er ikkje frykteleg lei meg for at eg må venta ein månad på å få det utført.
Eg feira vel overstått første del av tannlegebehandlinga med å bestilla frisørtime på fredag, noko eg har tenkt lenge på at eg må få gjort. Eg var og innom ein butikk og kjøpte seks små kvite fuglar til å festa i juletreet. Dei siste dagane har eg jobba med ein julesong, og i dag planla me juleverkstad i førsteklasse, så kanskje eg er inspirert. Julesongen er eit samarbeisprosjekt med Halvard som ikkje har prøvd seg som komponist før, men som hadde lyst til å prøva. Kreative prosessar er ofte mangslungne og fleireledda. Me nærmar oss eit resultat, men er i den fasen akkurat nå at me ikkje ser sjølv om det er brukbart, bra eller skikkeleg dårlig. Kanskje eg deler det likevel? I kveld skal eg drikka te hos Astrid. Det blir fint.
Heidi
¨
Eg sit her og er nokså utlada etter ein vanleg tysdag med tur og langdag med førsteklassingane og så skrivekurs med kulturskuleelevar. Eg fekk likevel lyst til å skriva nokre setningar før dagen er heilt slutt. Det første eg hadde lyst til å skriva om var ansikta til dei som møter oss når me er ute på tur med mellom femti og seksti fem- seksåringar marsjerande to og to med regntøy, luer, gummistøvlar, gule refleksvester og ranslar med fargeglade regntrekk. Dei ser heldigivs på oss med blide auge. Veldig mange vaksne får ein eigen varme i blikka og ansikta når dei møter ei gruppe barn. Eg har ofte lagt merke til det, og det gjer meg glad. Eg ser at det å møta sprell levande ungar gjer noko med vaksen menneske, og det gler meg langt inn i sjela at det faktisk er slik det er. Så er det sjølvsagt ein og annan sjåfør det passar litt dårleg for å måtta venta ved eit gangfelt medan ein stor flokk ungar og fem-seks vaksne i fornuftige regnklede med falkeblikk og refleksvestar kryssar vegen. Heldige dei av oss som nesten dagleg får halda i barnehender, enten dei er iskalde ute i regn eller varme og utålmodige inne i gangane på skulen. Visst krev det ein nokså stor porsjon tolmod rett som det er, men alt i alt er det ei stor velsigning.
Det andre eg ville skriva om er spesielt retta til musikarane blant lesarane mine. Eg er interessert i dette med reglar for plagiering. Dersom ein kjenner att ein takt frå eit anna musikkstykke, er det då plagiering? Kor går grensene. Eg har eit samarbeidsprosjekt på gang, det er ikkje eg som komponerer, men kanskje me må fiksa på noko fordi det på eit gitt punkt i melodien minner om noko anna?
Det siste på agendaen min i dag er lyrikaren Arnold Eidslott. Då eg var eit par og tjue hadde eg ein stor draum om å bli lyrikar, og eg kjøpte eit lyrikkmagasin som var i salg på den tida. Eg var og medlem av bokklubbens lyrikkvennner og las det meste eg kom over. Det kan virka som om det rett og slett var betre vilkår for lyrikk på den tida. I det nevnde tidsskriftet var det ein artikkel om Arnold Eidslott, telemontøren som vart rekna som kanskje Norges fremste lyrikar med sterke røter i kristentrua. Eg las og tenkte at kanskje er det slik eg må skriva for å få draumen min oppfyld. Slik vart det ikkje. Eg likte og liker framleis tekstane hans veldig godt, men det som har blitt min måte å skriva på er nok mykje enklare og meir kvardagsleg, og kanskje naturleg nok, meir feminin. Nokon stor lyrikar er det ikkje blitt av meg. I mange år har det vore viktigare for meg å skriva ting til barneteater, barnemusikalar og salmar. Likevel opplevde eg å få gitt ut ei diktsamling på eit norsk forlag då eg var tjuefire år. Eg hadde ikkje vit i det heile tatt til å forstå kor heldig eg var. Eg trur rett og slett eg var for ung til heilt å skjøna det. Nokre år seinare gav eg ut ei ny bok på same forlaget, og då bok nummer tre var nesten klubba gjennom trakk forlaget seg ut av prosjektet fordi dei av økonomiske grunnar ikkje våga å gi ut lyrikk…
Og framleis er nålauget veldig trongt. Få forlag vågar å satsa på lyrikk, og dei som gjer det satsar ofte på dei namna folk kjenner frå før. Så nå har me kasta oss ut i den nye måten å gjera det på, gjera alt sjølv. Og diktboka eg gav ut i fjor solgte godt, men sjølvsagt hadde det vore fint å ha eit forlag i ryggen med innkjøpsordning til biblioteka, bokpresentasjonar i bokkatalogar og anmeldingar i avisene. Kanskje kjem eg dit igjen ein gong, kven veit. Eg har i allefall kome tilbake til der eg var i tjueårsalderen der eg har veldig lyst til å verkeleg fokusera på lyrikk. Sirkelen er kanskje på ein måte slutta. I dag fordjupar eg meg i Arnold Eidslott og lurer på om eg likevel kanskje har ein del å læra av han.
Bruckners adagios
Stille, stille her talertausheten taler det navnløse
i stoffet og ånden i lagunen
og i set stormslåtte storhavet
En stor tilståelse avlet av nød
er Brukners adagios lytt tålmodig
og du hører et hjertes anrop
under stjernenes taushet i evige rom
Arnold Eidslott
Guds tårer
Jeg så et hav
varmere dypere renere
enn disse hav som omfavner
landet med denne ulykkelige slekt
Det var et hav større enn rommet
og et hav av kjærlighet avlende
nye kloder som barnehoder
med hav som klare øyne
barneøyne rene
rene av nærhet
Guds nærhet
Arnold Eidslott
Og nå får eg landa dagen. Morgondagen blir og intens.
Heidi
Akkurat som vekene gjer det. Denne helga har vore fin. Det er som i songen «Dagarna mörknar minut för minut». Ein kan likegodt bestemma seg for å lika det, for slik er det bare. På mange måtar liker eg mørket. Det legg seg som eit teppe kring kveldane og sveiper oss inn. Verda blir på ein måte mindre, for ein har ikkje utsyn frå stova si.
I går var eg med på å støypa heilage-tre-kongars-lys som skal selgjast på julemessa i kyrkja. Du veit slike trearma lys som opprinneleg var til bruk på heilage-tre-kongars-dag. Det fine var at me fekk det til, i alle fall sånn nokonlunde. Tjueto trearma lys vart det av det til slutt. Dei var heilt tydeleg handlaga med kvar sin heilt personlege utforming, men det er vel bra… Det er koseleg å vera i saman ein gjeng med trivelege damer for å laga noko saman. Det er slike lagetreff med jamne mellomrom gjennom heile hausten. Eg har sans for at gjenbruk er eit slags motto. Veldig mykje blir laga av ting ein har fått gratis, av stoffrullar ein har funne på loftet, brodergarn som nokon ikkje har bruk for lenger, gamle blonder og kniplingar. Kanskje ikkje så mange kniplingar då, om ein skal halda seg strengt til sanninga, men det er ein flott tanke å laga fine ting av noko nokon elles ville ha kasta, og ein fin tanke at ein kan laga ting som nokon har lyst til å kjøpa, og så blir det pengar til barne- og ungdomsarbeidet i kyrkja. Det må vel vera ein vinn-vinn-vinn situasjon? Lysa er støypte av gamle stearinlys. Me produserte og farga lys, men akkurat denne typen må vera kvite.
I går kveld hadde me ein koseleg kveld hos Karin og Tor Jan på Ålgård. I dag bakte eg ei stor gjærkringle og fylde halvparten med mandlar og rosiner og den andre halvparten med vaniljekrem. Så tok me med oss baksten og reiste opp for å sjå til mi nyopererte mor, som det heldigvis gjekk veldig bra med. Tilsaman var me sju gjester der i dag, så me får håpa det ikkje vart for mykje for pasienten. Halvard spelar og spelar og spelar på pianoet oppe, på pianoet nede og på keyboardet sitt. Det er så koseleg å høyra på. Sunniva kom heilskinna i frå sykkelturen på dødsvegen, eg trur dei var slite, men glade og fornøgde då dei kom fram. Med huset til Ingrid og Oddvar går det framover heile tida. Eg er imponert over tempoet.
Nå gjeld det å få seg litt søvn før inngangen til ei ny veke. Eg har viss vore litt for ivrig med diverse denne helga, for akslene mine er litt stive etter broderier, skriving og lysdypping.
Heidi
Deler av dagen har eg sitte med den nye salmeboka i handa for å førebu meg litt til ein kveldsgudsteneste i Bryne kyrkje sundag om to veker. Eg skal lesa opp, fortelja og snakka om det å skriva salmar og litt om den nye salmeboka som blir teken i bruk nå om nokre veker. Eg kjøpte meg eit eksemplar sist laurdag, og må innrømma at det er ei litt underleg kjensle å sitja der og bla og finna to av mine salmar og to av mine omsetjingar der. Eg visste jo om det då, så sjokket kom eigentleg for fleire år sidan. Dette er ein prosess som har teke tid. Det som slo meg var at det finst veldig mange fine tekstar i den nye salmeboka. Eg som er så hekta på å lesa fin lyrikk for tida, kan like godt lesa her som i diktbøker. Eg har rett og slett lyst til å dela eit par tekstar. Eg fann ein for meg heilt ukjend Lina Sandell – tekst. Eg er veldig glad i Lina Sandell som har skrive songar som «Blott en dag» og «Bred dina vida vingar». I denne teksten kjem den moderlege sida av Gud godt fram. Det er snart 140 år sidan teksten vart skriven, men kanskje tida ikkje var mogen for modersvinger i svenska, og norska kyrkjan? Her er teksten.
Nu vil jag sjunga om moders-vingen
som mig betecker i nödens tid.
Nu vil jag vila vid modershjärtat,
där blir jag stilla, där får jag frid.
Det modershjärtat har ej sin like
i trofast kärlek, det ser jag nog.
Vem fattar höjden, vem mäter djupet
ut av den kärlek som för oss dog.
Den moders-vinen har ljuvlig skugga;när solen bränner min arma själ.
Den moders-vingen har varma fjäder
när stormen vinar kring mig jämväl.
Jag är i oro, i ständig fara.
Jag är i mörket, men tröstar påden moders-vingen, det modershjärtat.
Vad nöd så länga jag har de två?
Ty jag vill glömma all livets smärta,
all tidens oro, allt jordens ve.
Och tyst mig gömma blott vid det hjärta
vars nåd och huldhet jag nu fått se.
Lina Sandell
Eg har og lyst til å ta med ein annan tekst frå salmeboka som har same temaet. Dette er ein tekst eg har vore glad i i mange år. Det er ein Iona-tekst av John Bell, omsett av Hans Johan Sagrusten.
Sjå den som bur i livd hjå Gud,
under Guds, Den høgstes vern,
han seier «Gud du er mit von, mi livd
og ikkje skal eg ottast.»
Han dekkjer deg med vengen sin,
Herrens veng vil gje deg livd.
Hans truskap er ditt skjold, ditt vern,
og aldri skal du ottast.
Om tusen fell ved sida di,
tusen ved di høgre hand,
er enno Gud ditt skjold, ditt vern,
og inkje vondt skal nå deg.
Til englar gjev han bof om deg,
byd dei vara all din veg.
På hender skal dei bera deg,
din fot skal ikkje støytast.
Eg bergar den som lit på meg,
den som kjennest ved ditt namn.
Eg svarar han i naud og trong
og let han sjå mi frelse.
John Bell/ Hans Johan Sagrusten
Diktsamlinga er klar til trykking. Det som ikkje er fiksa på nå får vera som det er. Det er veldig mørkt ute sjølv om klokka ikkje er sju ennå. Det er tydeleg at me er komne til ei mørkare årstid. Eg hadde tenkt meg ut ein tur med Oscar, men det regnar og det bles… I alle fall bygevis…Så har eg skrive eit brev eg har tenkt på å skriva i sju år. Det er godt kva som blir gjort til slutt, men som HC Andersen seier i slutten av eventyret om prinsessa på erten. «Men se det er en anden historie.» Og eg håpar at Sunniva held sykkelen på vegen der ho nok trillar nedover den såkalla Dødsvegen akkurat nå…
Heidi
Dersom eg skal vera brutalt ærleg, så har eg hatt eit litt ambivalent forhold til Jan Eggum sine tekstar, eg har opplevd dei som litt arrogante og negative på same tid. Eg fekk auga opp for mennesket og artisten Jan Eggum då han var med på «Venner for livet». Han har og fleire gonger stått fram som heilspikka hypokondar og som ein stor melankolikar, begge deler har eg forståing og sympati for for å seia det slik. I dikthylla mi står det av ein eller annan grunn ei bok med Jan Eggum sine tekstar saman med flotte illustrasjonar laga av Arne Nøst. Etter å ha lese boka må eg rett og slett innrømma at mannen har ein heil del verkeleg fine tekstar. Teksten under har eg alltid hatt sansen for. Eg forbind han veldig sterkt med lærarskuletida og med diverse opptredenar på kulturkveldar. Vel å merka så var det ikkje eg som opptrådde…
Min krok er kald
med grå gardiner
som stenger natten ute
Min seng er smal
og golvet griner
Jeg prater med min pute
En natt forbi
en frihetsparodi
Tåketanker, gi meg fred
Jeg trenger en å våkne med
En drøm
er dekt til to personer
og samler støv på stolen
Et tog
av tause telefoner
og angst for alkoholen
En natt forbi
Et ensomt monarki
Sang fra sjelen, slipp meg ned
Jeg trenger en å våkne med
En natt forbi
En stilnet melodi
Tåketanker, gi meg fred
jeg trenger en å sovne med
så får jeg en å våkne med
Jan Eggum
Denne trur eg må vera ein song til ei lita dotter:
Sang til Frida
Frida, du er alltid glad
Du ler med hele kroppen
enno e du snill og syns at
mennesker er toppen
Kunne du som voksen også
sette pris på livet
for noe av det smaker bra
og resten kan du hive
Verden er en lekegrind
med krig og konkurranse
som du må forkaste
hvis din sjel skal ha en sjanse
Pappa har et råd til deg
Det må du gjerne ta med:
Elsk din neste som deg sjøl
men vær din egen
dame
Jan Eggum
Og til slutt ein tekst om nerver…
Bare nerver
Kari våkner gradvis
Nok en drøm blir lagt i grus
Fra det lysner kjemper hon mot dagen
Med musikk på høytrykk
og i lovlig rus
går hon som en fremmed
i sitt eget hus
Hon setter ikkje pris på verken hverdag eller fest,
men hver time bringer nye planer
Om hon bare visste ka hon fikset best
Det er det nødvendige
som plager Kari mest
men det er bare nerver
Ingenting å bry seg om
Ja, det er bare nerver
Barndomen e glemt
Historien bak er grundig gjemt
Å det e så mye Kari vil
men ikkje tør
omringet av død og katastrofer
Alt hon finner på
har andre funnet før
Ellers tenker Kari mest på alt
hon ikkje gjør
Hon holdt for slakke tøyler
så hesten løpte ut
No dras hon etter golvet som en vettløs klut
og landskapet blir så grøtet
Himmelen er på gli
Kordan ska Kari komme fri?
Det e interessante ting som får hon til å slåss
men hon e så redd hon vet for lite
For å vinne må hon prate som en foss
Før vi sitter ner så vet vi
Kari e som oss
og at det e bare nerver
Ingenting å bry seg om
Ja, det e bare nerver
Barndommen e glemt
Historien bak e grundig gjemt.
Jan Eggum
Dette må då vera perfekt melankolske tekstar å gå inn i november med? Jan Eggum, eg har innsett at du kan skriva. I går kveld då eg kosechatta litt med Sunniva før eg la meg litt for seint, fortalde ho blid og fornøgd at i dag skal ho sykla på «Dødsvegen». Eg fekk hjartet litt opp i halsen. Var dette eit innfall i tråd med å dra på ridetur i bolivianske fjell utan å kunna ri, og å hoppa frå vogn til vogn på gamle tog langt ute i saltørkenen. Leif har sykla der sjølv, og seier det er ein opplevelsesrik og fin tur og relativt trygt. Dei startar på ca 5000 meters høgde og syklar ned. Ja vel, eg får bare tru på at det er trygt… Hugs hjelmen, Sunnigull!
Heidi
Eg har lyst til å dela noko frå boka eg les, den indre rytmen av Charles Ringma.
De som ber flykter ikke fra virkeligheten. Bønn er ikke flukt. Det er ikke å se ned på seg selv. Det er ikke å håpe at noe magisk skal skje. Det er ikke å si «Jeg er hjelpeløs og håpløs og følgelig trenger jeg Guds hjelp.
Bønn er heller det stikk motsatte. Bønn er å hevde seg selv, ikke å fornekte seg selv. Det er å si «Jeg har behov for å leve et helt og meningsfullt liv. Derfor trenger jeg visdom, veiledning og oppmuntiring fra en kilde utenfor meg selv. Bønn er å se den virkelige verden i øynene, ikke å fornekte den.»
Charles RIngma
Eg har og lyst til gjenfortelja ei forteljing eg nettopp las.: EIn kunstnar hadde i ei openbaring fått sjå Kristi ansikt. SIdan hans spesialfelt var mosaikk, laga han ein mosaikk som framstilde Kristi ansikt, slik han hadde sett det i synet, og slik ingen andre i bygda hadde sett det. Før biletet skulle monterast, braut det ut krig. Kunstnaren fekk vita at fienden ville øydeleggja biletet han jobba med, derfor gav han folk i byen ein mosaikkbit kvar til oppbevaring inntil vidare. Krigen varde lenge, og då han tok slutt var den einaste måten å gjenskapa biletet på, at folk kom og la sin mosaikkbit ned som ein del av eit stort puslespel. Om kunstnaren var død veit eg ikkje, men verket lot seg ikkje skapa på ny. Kanskje han bare hadde mista visjonen etter den lange tida, og var ute av stand til å gjenskapa ansiktet han ein gong hadde sett?
Det er ei fin historie. Det merkelege er at eg brukte det same motivet i boka eg sende til trykking i går. Historien las eg først i dag morges. I mine dikt står det om ein puslespelbit eg har fått utdelt og som eg heilt roleg, og utan større styr og faktar skl få leggja frå meg på bakken. Dersom alle andre gjer det same kan me gleda oss over å sjå store og underlege bilete veksa fram.
Kanskje dette kan vera min puslespelbit i dag? Kanskje nokon kan bruka det i det store biletet me alltid lagar saman? At biletet til slutt skal bli Kristi ansikt hadde eg ikkje i tankane då eg skreiv dikt, men det er ein vakker tanke.
Og her kan det passa å slutta med eit utsnitt av det vakre glasmaleriet til Per Odd Aarrestad frå kyrkja vår.
Heidi
I dag har me vore på teater. Eit litt surrealistisk sådanne. Ingrid studerer drama denne hausten, og klassen hennar har sett opp fire små Astrid Lindgren- stykke, framførte i kvar sin blackboks, der studentane fekk tildelt eit stykke, har laga manus og regi og sjølve vore skodespelarar. Nå har dei tre dagar med skuleforestillingar, og to kveldar med opne forestillingar. Ingrid si gruppe har laga ein nokså surrealistisk variant av Madicken. Stykket blir spelt av porselensdokker, marionettedokker og buktalardokker på eit gammalt loft. Då me kom inn var alle dokkene i frys, så gjekk dei over til å visa Madicken-forteljingar. Madicken sine mørke sider blir fjernstyrte av ein svarkledd joker i ei kiste som kjem fram i ein del situasjonar og gjer Madicken til ei marionettedokke som utfører ting ho eigentleg veit er heilt gale.
Madicken si mor er plaga med konstant hovudverk, og rår nok ikkje alltid med å vera ei god mor for døtrene sine. Dei blir ofte overlatte til hushjelp og barnepike Alva, som i vårt tilfelle lever med ein hemmeleg draum om å heller vera operasongerinne. Her er Alva med kvit parykk spela av Ingrid, som syng eit utdrag frå katteduetten…
Til slutt lokkar «skuggen» Madicken til å hoppa frå taket med ein svart paraply slik Abbe har sagt at han har gjort. Han gjer eit forsøk på å dra Madicken med seg inn i kista, men dei andre klarer å halda henne fast.
På biletet under er skodespelarane lukkeleg ferdige med kveldsforestillinga. Han bakerste gjorde ein fantastisk innsats som Jokeren i kista. Dei andre er frå venstre, Abbe, mor til Madicken, Alva, Madicken og Lisabeth.
Eg var imponert over dei. Det er litt kjekt å sjå at ungane faktisk ender opp med ein del av dei same interessene som ein har sjølv. Nå har eg sett både Ingrid og Sunniva laga teater. Det er veldig inspirerande. I nokre familiar spelar dei handball eller spring orientering. TIl slikt er me delvis heilt ubrukelege, så det er godt me kan finna ein fellesnemnar på ein annan arena…
Her er ei stykk glad dotter etter forestillinga. For anledningen med dokkekjole, fletter, porselensdokkesminke og lange falske augnevipper.
Heidi
Dette pelikanbiletet teke på Nags Head ytterst på austkysten av USA i fjor sommar, er eit av bileta me har henta fram for å bruka i boka vår. Opplevinga av store pelikanflokkar som flaug rett over hovuda våre og bølgene som braut så hardt mot land at det nesten var farleg å bada, står for meg som nesten magisk. I dag var me på biblioteket på Bryne med halve første trinnet. Der las eg ei nydeleg biletbok for elevane om jenta som hadde eit sterkt ynskje om å bli ein fugl, og til slutt fekk ho ynskjer sitt oppfylt. I eit tre i hagen sit bestefaren med tårer i auga og gleder seg til våren, for då kjem ho heim saman med trekkfuglane. Boka heiter «Fugl» og er laga an Lisa Auisato N´jie Solberg, og er trist, sår, vakker og poetisk på same tid. Den same forfattaren kom for nokre år sidan ut med boka «Odd er et egg», som eg og straks fekk stor sans for. Gode biletbøker er noko av det vakraste eg veit. Eg har eit sterkt ynskje om å laga ei ein dag. Eg fann litt meir om boka «Fugl» for dei som er meir interesserte: http://www.barnebokkritikk.no/fri-som-fuglen/#.UnAYaiRQH9U og http://www.barnebokkritikk.no/fri-som-fuglen/#.UnAYaiRQH9U
Tysdagar er den dagen eg verkeleg får årøvd ut krefter. Først er det utedag og langdag med førsteklasse, og så er det nesten rett på den gruppa eg har i skapande skriving i kulturskulen. Det å ha ansvaret for ei gruppe med skrivande barn og ungdomar er veldig fint, men når eg kjem heim er eg av og til bortimot heilt utlada. Litt oppdatering av bloggen fekk det likevel bli, og Jo Eggen er framleis lyrikaren denne veka. I dag er mor vellukka operert for vond hofte nummer to. Det er godt det er over, og godt at smertene hennar forhåpentlegvis vil forsvinna litt etter litt nå framover. I morgon ettermiddag og kveld skal me inn på universitetet for å sjå klassen til Ingrid spela barneteater. Ho studerer drama dette halvåret og gruppa hennar har laga ein ganske eksperimentell variant av Madicken. Eg gler meg veldig til å sjå. Eg trur og at me får ein førsteversjon av bokmanuset vårt til gjennomsyn frå layoutkonsulenten. Det blir spennande det og. Nå skal Jo Eggen få ordet før det blir ein tidleg kveld.
Trammen
Det er av avgjørende betydning
å sitte på trammen
der den røde malinga biter i graset
å høre det vi hører
når midten er borte
å høre sorgen midt i sola.
Jo Eggen
sporisand 