.
På Oslo S, like ved tigaren, gjorde dei klar til eit internasjonalt opptog då me kom ut frå stasjonen. Der stod dei oppstilde, dansarar frå Thailand, musikanter frå forskjellige land, folk kledde inforskjellige folkedrakter, eit norsk skolekorps og ridande politi. Me fann vel i grunnen aldri ut kva og korfor, men etter å ha sett på toget, så la me i veg etter dei opp Karl Johan. Me hadde funne ut at for oss ville det vera nesten like raskt å ta toget til Oslo og T-banen til Jar. Sidan me likevel ikkje kom til å rekkja første del av hageselskapet me var på veg til, som var ein tur langs Lysakerelva, fann me ut at me kunne unna oss ein laurdagspromenade langs Karl Johan, og så ta banen frå Nasjonalteateret.
Når det er ei stund sidan sist Oslotur, er det litt overveldande å landa der midt i valkamp og sensommar. Ganske mykje av det som ville vore relativt oppsiktsvekkjande heime, løftar ein ikkje på augeloket for her. I tillegg til det myldrande folkelivet, med gatemusikantar og gateteiknarar, selgjarar av «Folk er Folk» og «= Oslo», vart folk intervjua av nrk, det var tiggarar overalt, nokre av dei sat med skilt der det stod at dei var norske og trong pengar… På eit gatehjørne stod ein mann utkledd som ein ulv… Det var deilig sommarvarme, og folk gjekk rundt med kaffi i pappkrus og høge isar. Eg gav 20 kroner til ei rom-dame og prøvde å forklara at eg ikkje hadde meir myntar. Likevel insisterte ho på at eg skulle få ei rose av henne. Seinare fekk me kvar vår rose frå arbeiderpartiet, og på trikken litt seinare kom ei dame bort og gav meg sine to roser. «Så får du en liten bukett.» Eg takka nei til ballongar frå Fremskrittspartiet, men tok i mot ei gratisavis og mange brosjyrer med fine valgløfte frå diverse parti som hadde rigga seg til med stand. Enkelte av dei, som «piratpartiet», ante eg ikkjebom eksistensen av. Utanfor Nasjonalteateret hadde «Dansarar for miljø», ei lita forestilling, og på banen fekk eg eit smil frå Trond Viggo.
Joffe og Elisabeth hadde dekka eit koseleg langbord ute i hagen mellom blomar, frukttre og bærbuskar, i beste «Hipp-hipp-hurra-stil» . Det var så varmt at me vart sitjande ute både med fin middag, og seinare med dessert, kaffi og kaker. Det einaste problemet var at knotten etterkvart vart nokså nærgåande. Etter ein koseleg kveld overnatta me på sofaen hos Eva Mari og Henrik som så ofte før, og i dagtidleg var det kaffi og frokost på terrassen. Eva Mari og eg gjekk tur med hunden, og ende på ein benk i gravlunden. Inne i kyrkja var det gudsteneste, og der me sat høyrde me korsongen og solosongen heilt klart. Til slutt var det solosong av den salmen som ha fulgt etter meg dei siste åra. «Jeg synger meg en blå, blå salme, når dagen svinger hatten til farvel…»
Me rakk og familielunsj i hagen til svigermor og svigerfar, som nå er blitt hagen til Astrid og Einar. Den varmrøykte laksen frå i går smakte like nydeleg som i går, og etterpå var det kaffi, druer og biscotti saman med plommer frå hagen i Kirkeveien. Det er ikkje ofte me er samla med alle brørne til Leif og alle svigerinnene i Bærum. I fjor sommar levde begge foreldra og. Det kjennest som ein ny epoke er starta. Biletet øverst på denne posten er frå lunsjbordet i føremiddag.
Nå er me på toget att. Då me kom til stasjonen fekk me vita at det var store forsinkelser på grunn av at dei hadde hatt svikt i signalanlegget. Denne gongen viste det seg rett og slett å ikkje gjelda vårt tog. For ei fin helg me har hatt.
Heidi
Det er ikkje Internett på Vegårdshei stasjon. Ikkje i nærleiken heller. Derfor er eg usikker på kor lett det blir å få lagt ut dette. Men vakkert er det om netter manglar, blanke vatn som speglar blå himmel, små gardar med raudmalte løer og kvite våningshus. Trea er framleis sommargrøne, og raunbæra lett raudnande. Det blir varsla Gjerstad stasjon, og eit par minutts opphald der. Nyperosene på stasjonen har begynt å transformera seg til nyper, og geiteramsen har fått kvit ull nederst på stilkane. Det er vakkert å kjøra tog ein laurdag føremiddag i august. Paret midt i mot meg, drikk kaffi og les aviser. Han kosar seg med å gomla i seg ei stor heimeskreld oransje gulrot, og muntre tyggelydar spreier seg i den elles tause togvogna, der folk småduppar, ser ut vindauget eller les i avisa
Som oftast er det fredag ettermiddag eller kveld eg reiser denne vegen, og det pleier alltid å vera ein eller annan oppstemd venninnegjeng på toget, som forsikrar kvarandre om at det er veldig naturleg å drikka vin i restaurantvogna klokka tre om ettermiddagen, dei er trass alt på jentetur… Dette er viss derimot ein tur for dei litt søvnig tilbakelente. Kanskje ikkje rart så lenge ein viss andel av passajerane gjekk på toget i Stavanger før klokka halv seks i dag morges… Sjølv gjekk eg og glipp av å nyta dei første timen på toget med auga opne. Eg skal ikkje påstå at eg sov, men det vart for anstrengande å bruka synssansen. Eg innrømmer at det fell meg uendeleg unaturleg å stå opp klokka fem. Men visst får ein mykje dag etterpå…
Mannen i mitt liv, som i motsetnad til meg, finn stor glede i å førebu og pakka niste, byr på nøter og tørka frukt, i det me passerer ei tjønn med vannliljer og nærmar oss Neslandsvatn stasjon. På Neslandsvatn er det naturleg nok eit vatn, med noko som liknar på ei badebrygge ut i vatnet. Dette vatnet har og masse kvite vannliljer i, og til høgre litt lenger framme, er det eit til vatn, der grantrea speglar seg djupt på ei svartgrøn vassflate. Det manglar bare solnedgangen og elgen. Dersom eg kom frå ein eller annan storby ute i verda, ville eg sikkert blitt djupt og inderleg begeistra for norsk augustnatur. Sjølv om eg har sett dette før, så ser eg kor fint det er, og sjølv om eg er flink til å leva i nuet opplever eg det heile med den litt vemodige bismaken av at snart er denne sommaren og over.
I går gjekk eg og Ingrid tur saman med Oscar, ho venta relativt tålmodig, medan eg røska med meg røsslyng, raunbær og markblomar. Ho forstod likevel ikkje heilt kva eg meinte då eg sa at så vakkert som det er ute mot slutten av august, er det ikkje på noko anna punkt i kalendaråret.
Me kjem til Drangedal stasjon, der stasjonsbygningen er malt skagensgul. Nokon kjem på og nokon går av. Det einaste som har forstyrra den søvnige idyllen, er at ein mann har sovna, snorka og vakna att. Paret som hadde med gulrøter er stødige på nistefronten. Nå har dei teke fram ein gul isboks med brødskiver med skinke, agurk og tomat. Ved sida av brødet ligg det ein klasse grøne druer dei skal ha til dessert. Mannen ved sida av et knekkebrød med brunost på, og ei ung lyshåra jente søv lydlaust med hovudet i fanget på ein stolt kjærast. Kven har sagt at det trauste norske sosialdemokratiet ikkje er oppe og går framleis? Paret rett ovanfor, har funne fram ståltermosen og hyggar seg med kaffi. Eg føler meg som ein spion som sit her og skriv om dei, sjølv om eg ikkje har skrive noko som ikkje ein kvar her inne kan sjå. Eg får heller fortelja at me to på sete 127 og 128 i vogn tre, såmenn har ein termos mellom oss me og. Vår er skarpt limegrøn, kjøpt inn av meg, men for anledningen fylt av ein annan. Det er veldig lenge sidan sist eg reiste med termos, men jo visst, omtanken og grunnideen set eg pris på.
I fall nokon ikkje har oppdaga det, eg er meir enn middels glad i å reisa med tog, og denne teksten er ei live-sending, der alt kan skje. Eg har vore med på straumbrot forårsake av ballongar i straumledningen, og lange uforutsette bussturar på grunn av ras lenger framme, så på toget kan det meste skje kva tid som helst, og slik er det vel forsåvidt i resten av livet og.
Klokka har runda elleve, og det er «Lunde høyre side». Landskapet opnar seg, og lysbokstavane over døra fortel oss at me er 66 m over havet. Eg kosar meg med å leika reportar i eige land. Eg tenkjer tanken at dette kanskje blir mitt kjedelegaste innlegg nokonsinne, men trøystar meg med at i fjor sat folk oppe heile nettene for å fylgja hurtigruta meter for meter… Ved elva der nede ligg ein robåt dreven opp i grasskråninga og nokon har henge sengetøyet sitt ut til tørk. Graset er slått og sauene beiter fredeleg langs jernbanelinja. Kanskje eg skal slutta her medan leiken er nokolunde god? Kornåkrane er står framleis med like mykje grønt som gult. Det er framleis eit stykke igjen, og godt er det.
Heidi
Eg har eit dikt som plagar meg. Problemet er at eg veit det er der, men eg klarer ikkje å få heilt tak i det. Det kan nesten samanliknast med å ha eit rusk i auget eller eit ord på tunga. Det stikk hovudet fram frå bak ein stein, og så er er det borte att. Det hoiar til meg frå greinene på høge tre, men når eg skal fanga det ser eg bare halen forsvinna. Eg har ikkje betre forklaringar. Det har ligge der i vekevis, og eg har tenkt at sidan det voldar meg så mykje bry, så må det vel vera eit fint dikt, men det er slett ikkje sikkert at det er slik det virkar… I dag har eg tenkt å setja inn nådestøytet og ikkje gi meg før eg har fått nokonlunde styr på det heile. Veldig ofte kjem ord og bilete til meg på lange uavbrotne rekkjer, andre gonger boblar det så mykje at eg bare må få mest mogleg opp i ei bøtte og så finna ut i fred og ro kva som er brukbart og ikkje. Det er ikkje titt eit dikt skapar seg på denne måten, men sidan det handlar om eit hjarte som ikkje vil høyra på fornuft, så ligg det kanskje i sakens natur…
Så inntil seinare så får eg heller by på nokre dikt frå dagens gjestelyrikar. Diktboka eg hentar fram i dag er «Delta» skrive av Kirsti Blom i 1996. Dette er ein forfattar eg i grunnen kjenner bare frå denne boka, så eg måtte googla litt. Eg ser at ho er fødd i 1953 og har skrive romanar og barnebøker i tillegg til dikt. Dikta hennar appellerer til meg. Me får trivast i hennar ord medan eg leitar etter mine eigne. Det er ein vakker, varm augustdag og eg har skrivefri. Vaskemaskinen jobbar for meg i kjellaren, og selskapskjolen min dansar på klessnora. Eg likar helger i august. Om litt skal eg på tur med Ingrid og Oscar.
Veiviseren
det var ikke i dette huset
jeg slapp gjennom nåløyet
jeg sprang ikke barbeint
i disse trappene,
det var ikke slike vegger som ga gjenklang
for rop
det var ikke her
det var ikke
dette lyset
som traff meg hardt
det var ikke
disse mørke hjørnene
som avleiret kloremerker
det var ikke her
men det var heit
jeg skulle
veiene var tallrike
som dyretråkk
hit ble jeg
ført ved hånden.
delta
her hvor veiene skilles
kan det være lommen dom varsler
kan det være kornmo
kan det være arterieflimmer
kan det være ringene i vannet
kan det være blå leirjord
kan det være svovel
kan det være den jeg fødte først
kan det være den jeg elsket sist
kan det være rimfrosten
den hviteste
Kanskje
kan det være avslutningen.
Kirsti Blom
En kam gjennom håret
etter å ha spist brødskivene
drukket melkeglassene
tørket vekk hvite barter
kjent en kam gå gjennom håret
løp vi på magre bein
fram tll døra
med pikefingre
vred vi om på svart lås
trakk håndtaket
med gullkule
til oss
så sto vi der
ute på steinene
mellom grønt gras og urolige trær.
Kirsti Blom
Ha ei god augusthelg. Det har eg tenkt å ha.
Heidi
For første gongen på 27 år har me to vaksne vore «aleine heime» i ei heil veke utan ungar. «Ungane», som for vår del er frå snart 19 år og oppover er meir eller mindre ute i den store verda. Halvard er på ferie i Amsterdam med kameratar, og melder at alt står godt til. At me i det heile tatt har nokon buande heime denne hausten er rein bonus, for dei andre tre har «flytta ut» etter at dei var ferdige med vidaregåande. Så kor lenge det går før me to bare deler hus med kvarandre, er ikkje godt å vita. Med tre av fire barn i nokså nær omkrins, skal me ikkje klaga… Og katten held oss med selskap, og let seg på ingen måte avvisa. Ho saknar Sunniva, og klenger på alle gode reservar. I dag er det nydeleg seinsommar med nesten 20 grader ute, klokka er ni om kvelden utanfor vindauget mitt, og solnedgangen fargar skyene oransjerosa, så det er ikkje til å leggja skjul på at mørkare og kaldare tider er på veg sånn etterkvart. Fryseboksen er fylt med nyplukka rips, eg gjorde ein innsats for matauken i hagen til foreldra mine her ein kveld. Far var med meg og plukka, og Odd Christian tok turen til mormor og morfar saman med meg. Det er koseleg at me rett som det er kan vera i lag frå tre eller fire generasjonar i den eine eller andre konstellasjonen. Det er lenge sidan akkurat eg og Odd Christian og begge foreldra mine åt kveldsmat saman. Kaffi, potetkaker med smør og ost og nyplukka tomatar ved sida av, er ikkje dumt.
Nesten umerkeleg har dagane glidd inn i den normale kvardagsrytmen i løpet av dei siste ti dagane, og det føles faktisk heilt ok. Det har allereie blitt ein vane å koma seg opp om morgonen, helsa god morgon til kolleger og å bli sitjande litt lenger enn ein hadde tenkt på jobb før ein syklar heim. Det eg faktisk legg merke til er at det kjennest som eit nokså mykje mindre arbeidspress å undervisa ein kveld i kulturskulen i staden for to. Eg trur at eg nå vil kunna bruka meir tid og krefter enn før på å skriva og på andre nyttige og positive ting. Ein kveld meir heime kvar veke er heller ikkje dumt, nå sit eg her og høyrer naboen klippa plenen og har kunna bruka ettermiddagen og kvelden akkurat som eg har villa. grunnen til at det faktisk vart to innlegg denne kvelden, er at eg hadde så lyst til å presentera dagens lyrikar, nemleg Jens Bjørneboe. For dei som ikkje måtte vita det, så er han fetter av André Bjerke, som var «gjesten min» for mindre enn ei veke siden. Som så mange andre, opplevde eg ein djup fascinasjon for Bjørneboe då eg gjekk på vidaregåande. Eg las bøkene hans; Jonas, Haiene, Gratulerer med dagen, og mange andre med ei nesten hypnotisk innleving. Eg hugsar meg sjølv sitjande med «Haiene», under knaggerekkja utanfor klasseromet i friminuttet, med eit håp om at det måtte gå lenge før klokka ringde. Nå som godt vaksen, trur eg nesten det er menneske Bjørnebo, saman med dikta hans som fascinerer meg aller mest.
Eg har lese mange Bjørneboebiografier, men den eg anbefalar aller mest er den todelte biografien til Tore Rem, som kom ut i 2010. Den klarte eg mest ikkje å leggja frå meg. Bjørnebo er eit utruleg samansett menneske. Mykje gjekk gale i livet hans, og den såre dualistiske undertonen i dikta hans, er for meg ei historie om vemod og disharmoni. Både inne i han sjølv og i den store verda. Han har og skrive mange dikt med tydelege religiøse tankar. Han er ein av dei lyrikarane som verkeleg rører ved noko inne i meg. Eg vel å ta med to dikt frå antologien «Aske, vind og jord.» Det eine er eit slags haustdikt, til ære for årstida, og det andre eit dikt som meir enn noko for meg viser det såre og tvetydige.
Olje, brød og vin
Si ikke hvem som dømmer rett
Hvem handler godt, hvem handler slett
men si når regnet kommer!
Og si meg hvordan kornet står
Og si hvor mange fold vi får
Og hvordan vinen blir i år
Når sommeren er over.
Oliven vokser på gamle trær
De bærer nye og friske bær
Av korn blir brød og av druen vin
Og bæret blir til olje.
Jens Bjørneboe
Vise om bøndene på Capri ø
En sangfugl i en snare gikk.
Men bøndene på Capri ø
har øre for musikk.
De tar den inn fra sol og sjø
Så gløder de en strikkepinn
og brenner fuglen blind.
I bondens bur blir fuglen satt.
Der vil den synge dag og natt
fordi den slapp å dø.
Det er et enkelt bondetrick.
For bøndene på Capri ø
har øre for musikk.
Jens Bjørneboe
Dei av dykk som ein gong har hatt eit sterkt forhold til Bjørneboe sine, romanar, og forsåvidt alle de som aldri har hatt det; Eg anbefalar biografien hans, og ikkje minst lyrikken.
Heidi
Det er ei stor omstilling i eit menneskeliv å begynna på skulen. Eg vil tru at for dei aller fleste foreldra kjennest det både høgtideleg, vemodig, spennande og kanskje litt skummelt når son eller dotter allereie er så store at dei skal få ranselen på akslene og begynna på skulelivet sitt. Spesielt dersom det er eldstemann det gjeld, tenkjer eg. Så står me der og er lærarar, miljøarbeidarar, miljøterapeutar og SFo-ansatte, og vil så veldig gjerne ta i mot alle saman på ein god måte, og ynskjer dei alle alt gost som tenkjast kan i det dei forlet startstreken og set i gang med det store løpet. Veldig mange er allereie imponerande sjølvhjulpne og flinke til å ordna opp, men det er mange tannhjul som skal setjast i gang, mange reglar ein skal læra å forhalda seg til, og mange songar ein skal læra å syngja. Dei aller fleste har ein heil del kompetanse på desse arenaane etter fleire år i barnehage, men det let seg ikkje fornekta at skulen er ein annleis arena med nye og annleis krav.
Det er fint og høgtideleg og viktig å vera blant dei vaksne som står der og tek i mot dei, og meir enn noko er det forferdeleg travelt. Me vil så gjerne at desse første vekene skal bli fine og spesielle for alle saman, og det er mange spørsmål å svara på, litt snørr og tårer å forhalda seg til, ein del skosnorer å knytta, ranslar å lukka, bøker å halda styr på, mjølkekartongar å opna, og mange forventningar å innfri. Det kan nesten samanliknast med dei første vekene med ein ny baby eller ein valp. Det er intenst og spesielt og viktig. Alt saman på same tida…
Eg hugsar koss det kjendest å begynna på skulen. Stort og viktig, veldig kjekt og ganske skremmande. Men så vidt eg hugsa vende me oss til det ganske raskt. Ganske store forskjellar er det likevel. For 45 år sidan hadde vel dei færraste av oss sett sine bein i ein barnehage. I «Barnetimen for dei mi
nste», eit fast morgoninnslag i barndomen hende det at dei slutta med setningen: «Og nå skal kanskje du i parken eller i barnehaven…» Park» trudde eg at eg visste kva var, for det hende me mata duer i Stavanger. «Barnehave», der i mot… Dei einaste assosiasjonane eg hadde låg meir i sundagsskulesongen:
«Jeg vet en deilig have, der roser står i flor, den skapte Gud til gave for alle barn på jord». Hage var noko ganske prosaisk, men have måtte vera ein stad «der roser står i flor». Og at det leika barn mellom desse blømande rosene, som stod i flor, kva nå det måtte vera, var ikkje vanskeleg å tenkja seg.
Med vårt nokså manglande kjennskap til barnehagar, hadde me likevel ein viss kompetanse på det frie barnelivet dei fleste av oss levde, litt på sida av dei vaksne, heilt til me var sju år. Likevel, eller kanskje nettopp derfor, det var stort å begynna på skulen. I alle fall var det det for meg, det er kanskje farleg å uttala seg på vegne av alle andre… Likevel er det fascinerande korleis barneminna dukkar opp, når ein omgir seg med barn. I dag sat eg i sandkassen med ein gjeng ungar og bygde hus. Eg tok meg i å verkeleg sakna den vesle grøne rombeforma vaskepulverausa som eg brukte til å leika i sanden med då eg var fem år. Ein kunne nemleg bruka botnen til å laga eit veldig fint mønster i sanden som såg ut nesten som kunstferdig lagde steinheller utanfor sandhuset. Akkurat den hadde det vore fint å ha i dag. Eg hadde forresten ikkje sandkasse, bare ein sandhaug som far skulle bruka til å støypa med i den store reia som stod ved trappa. Eg hadde forresten høyrt lese i barnebøker at det helst skulle vera sandkasse, så ein dag prøvde eg å laga min eigen sandkasse ved å tømma uttallege små bøtter med sand ned i lysgrava framfor eit kjellarvindu. Det var ikkje populært…
Men etter 27 år i skulen, og etter å ha send i veg fire eigne barn i tur og orden, har eg vel nesten meir erfaring med andre sin skulestart enn med min eigen ein gong for lenge sidan. Likevel, eg har fått sett det frå minst tre sider. I dag skal eg sleppa til ein far, her på sida. Og ikkje ein kva for helst slags far. Lyrikaren Kolbein Falkeid har skrive ei uvanleg vakker skildring av det å senda eit høgt elska barn til skulen for første gongen. Eg går ut frå at Unn for lengst er vaksen… Kanskje begynte ho på skulen omtrent samtidig med meg? Men mykje er likt i dag og… Ikkje minst kjenslene…
God tur, skolepike
(til Unn og dei andre)
God tur, skolepike.
Med den røde ranselen som en soloppgang på ryggen,
og flettene lik gardiner trukket til siden
for nakken din, denne hvite nonnen
jeg alltid har lyst til å si omforlatelse til,
går du
til dine første skoledager.
Ansiktet ditt ryker av en forventning
like eksplosivt fruktbar
som en nybrøytet åker i regnskoglandene.
Å såmenn,
vær rene på hendene og barhodete
når dere med såkorg går ut på dette jordet.
Jeg tror ikke kunnskapene dere kaster ut
er spilt korn, men jeg vet;
alt som uten baktanker,
uten skepsis, umaskert
og uvettig vergeløst
går ut til livet med tilliten
som et kostbart gulleple i hendene
er hellig.
Så god tur med deg, skolepike.
Kolbein Falkeid
Og så, ein av mine eigne førsteklassingar. Ei stund sidan det og…
Heidi
Det blir snakka veldig mykje om at ein må ta ansvaret for kroppen sin, for å eta sunn mat, trena regelmessig og få nok svevn. Det er eg heilt einig i, meir enn det sikkert kan sjå ut til, til og med. I dag vil eg likevel slå eit slag for at me ikkje må gløyma resten av mennesket heller. Sjel og tanke kan og samanliknast med musklar som har godt av å bli brukt.
Etter fleire år i fast fylgje med Martin Lönnebo og boka «Veven», har eg nå funne meg det ein kanskje kan kalla ei ny treningsbok for sjela. Boka heiter «Den indre rytmen,» og er skriven av Charles Ringma under rettleiing av Henri Nouwen, ein katolsk prest som døydde i 1996, og som var ein stor tenkjar og teolog. Charles Ringma har undervist i sosiologi og religion på eit australsk universitet, jobba med rusmisbrukarar i Australia og blant fattige i slummen i Manila. Ikkje minst det siste fortel meg at han er eit handlande menneske og ikkje ein livsfjern teoretikar. Ringma snakkar om tid og prioriteringar og dette at mange av oss, både i kyrkje og samfunnsliv, lever i eit stressunivers med alt me skal rekkja, der tidskabalen alt for sjelda går opp, og der me ender opp med å bli heilt utmatta.
Ringma meiner me har forsømt noko viktig, nemleg å leva oss tilbake, pusta roleg, og søkja Gud i stilla for å bli fylde opp på ny med kjærleik, mot og kraft og fred. Det er ganske motstraums på mange måtar, men for meg høyrest det veldig rett ut. Eg håpar dette er ei bok som kan virka positivt inn på livet mitt, den eg er, og den eg gjerne vil vera. Eg trur dette er tankar som kan vera bra for fleire enn meg, så eg tenkte å koma med små sitat frå det eg har lese denne siste veka. Eg tenkjer at kanskje ein eller annan kan trenga akkurat desse tankane skkurat nå…
Mens energien ebber ut, forsøker vi å rekke mer og mer. Vi ligner trær som er rykket opp med rot og ligger der og spriker villt med røttene i været. Vi strekker engstelig armene mot himmelen og ber om ekstra utrustning når vi i stedet burde bli plantet på nytt i næringsrik jord. Det handler ikke om å gjøre mindre, men om å prioritere annerledes slik at vi tar oss mer tid til å være stille. I stillheten finner vi ny styrke og nytt håp.
…
Vi er ofte redde for å være alene. Redde for hva vi kan finne ut om oss selv dersom vi tar oss tid til å være stille… Redde for å innse hvor ubetydelige vi er, hvor lite vi har oppnådd, og at vi faktisk en dag skal dø…. Likevel trenger vi å være alene. Vi trenger å gjenoppdage oss selv, og vi trenger å varme oss i lyset fra Guds kjærlighet gor å kunne møte vår smerte og vår mangel på besluttsomhet med nytt håp og tro. Når vi lærer å være alene og å være stille, rydder vi vei så vi kan møte Gud med åpenhet og ærlighet. Da vil vi gjenoppdage at vi verken kan skylde på andre eller flykte fra virkeligheten.
…
Vi er nødt til å se oss selv i øynene og innrømme vår egen smerte og frustrasjon. Og enda viktigere. I vår ensomhet må vi erkjenne hvor lite kraft vi har til å oppnå det gode og få kontroll over vår egen tilværelse. Vi må opptre beslutsomt, og ta ansvar fo egne valg. Samtidig må vi innse at vi ikke er herrer over egen skjebne. Denne innsikten trenger ikke drive oss til fortvilelse. Den kan hjelpe oss til bedre å forstå hva det er å være menneske. Og den avdekker vårt behov for å komme inn i et forhold til Gud der vårt strev blir byttet med tillit.
Charles Ringma
Eg innser at desse sitata truleg kan vera nokså provoserande for nokon, og eg tek gjerne i mot innspel på akkurt det. Men for meg er det blitt litt av kjernen i livssynet mitt at eg ikkje treng å prestera heile tida, ikkje treng å vera perfekt. Eg kan lena meg mot tilliten. Akkurat det siste appellerer til meg, for på ein del område er eg av natur både smånevrotisk og litt av ein kontrollfreak.
Då eg valde å skriva akkurat dette i dag, så var det med ein liten baktanke i forhold til dagens lyrikar som heiter Oskar Stein Bjørlykke. Oskar Stein har blitt sett på som ein av dei verkeleg betydningsfulle lyrikarane i Norge dei siste 30-40 åra. For meg er det ekstra kjekt å seia at eg faktisk kjenner denne mannen frå det verkelege livet og. Eg møtte han for 28 år sidan då eg gav ut mi første diktbok. Eg var 24 år og forstod ikkje kor stort det var å faktisk få ei heilt ekte bok antatt. Oskar Stein var forlagskonsulent for meg, og tok varmt og generøst i mot meg heime i huset sitt for å gå gjennom tekstane mine saman med meg. Kor generøst det var, skjøna eg heller ikkje den gongen, men eg møtte opp med ei ganske stor grad av ærefrykt, for eg hadde lese både dikta hans og artiklar om han. Seinare har me jobba i lag i ei språkkonsulentgruppe i samband med liturgien i den nye gudstenestereformen. Det var eit arbeid det var veldig spennande å få vera med på. Ei av dei bøkene han har skrive, som eg set aller mest pris på er «Hans Klure», ei bok som kom ut i 1974. Her ser me livet gjennom auga på ein mann som kanskje av andre blir sett på som ein litt einfaldig bygdeoriginal. Eg har lyst til å vidareformidla nokre av dikta der i frå:
IV
Da e møkje svære folk i verdo. Da
e kje så monge her. Men da finstno sorten.
Og kvar gong eg ser dei, så tenkje
eg so så:
Me har rett til å leve me óg.
XI
Veit du ka me gjere?
Jo, me teke da galna.
Og så dalga me te da.
LIX
I stidlo finne me da fina.
Ja, da fina.
Lxxx
Stundo kjeme da fina te oss.
I dottavis
VXV
Viss eg e forleien for mat, så
kjøpe eg meg mat.
Viss eg e forleien for hesjastaur, så høgge eg ein hesjastaur.
Viss eg e forleien for heila livet,
da e då me må be.
…
La gå at det e långt fram.
La gå at det e månge bratte bakkar.
Men det e me så går di,
og me gjer oss ikkje.
Oskar Stein Bjørlykke (Hans Klure)
Heidi
På torsdag var personalet på to kurs. Eit av dei var med Per Isdal, som er psykolog, og jobbar med familiar med valdsproblematikk. Hovudbodskapen hans var at vald avlar vald, og at dei som blir utsett for vald lett vil vidareføra det same mønsteret, men ta det ut på andre enn valdsutøvaren. Vald, i vidaste forstand, som ein kvar handling som prøver å skremma eit anna menneske gjennom frykt, fører ingenting godt med seg. Han viste oss fylgjande likning: Barn+x= problem. I arbeidet med barn som oppfører seg veldig problematisk, gjeld det å finna x-faktoren for å avsløra kva som trigger problema. Det gjer ein bare gjennom relasjonsbygging, varme, empati og respekt. Dette utelukkar sjjølvsagt ikkje at ein skal operera med klare, trygge grenser og vera ein tydeleg vaksen. Noko av det verkeleg interessante han sa, var at det var forska på suksessfaktorar når det gjaldt kva som gjorde at eit menneske vart lukkeleg og kom til å leva i gode relasjonar med andre menneske. Svaret var kanskje litt overraskande: Dei barna som deler med seg og som klarer å venta på tur, vil ha best føresetnadar til å bli dei lukkelegaste menneska seinare i livet.
Slike undersøkingar kan ein sjølvsagt le av og kalla useriøse, men eg synest likevel det gir litt perspektiv til det som dei seinare åra har blitt eit slags dogme; Ein må ha evna til sjølvhevding og til å bruka spisse albogar om det skal gå ein godt seinare i livet. I ein del år har det å seia at ein person er snill, kunna forståst nesten nedsetjande. EIn snill person er det same som ein naiv, dumsnill person som ikkje forstår seg på det store spelet som ein må spela for å få suksess. Eg vil med dette slå eit slag for at det å vera snill faktisk er ein eigenskap som bør setjast høgt både hos barn og vaksne. Eg held på at det er ein undervurdert eigenskap i ein verden som kanskje treng hjartevarme og empati meir enn noko anna.
I kveld inviterte Halvard oss til å sjå «The tree of life», saman med seg i det nye filmromet på loftet. Det er ein høgst uvanleg film, som eg anbefalar dykk å sjå. Ein av nervetrådane i filmen er forholdet mellom far og son og mor og son i ein familie der far ser på seg sjølv som den barna skal underkasta seg og adlyda blindt. Mora derimot, er mild og varm og formidlar tilgiving og kjærleik. Guten kjem i brennfeltet mellom desse to, og hatar nesten far sin. Filmen formidlar det vesle mennesket, det store universet og dei store kreftene. Det er og ein djup religiøs tone gjennom filmen med spørsmålet: Korleis kan Gud la det onde skje? Det som gjer aller mest inntrykk er den utruleg vakre filminga, med eit i følge Halvard, alltid handhalde kamera.
Eg skal la Sissel Solbjørg, Bjugn slippa til i dette innlegget og. Sidan ho er dagens forfattar, og sidan eg har to bøker av henne i hylla, passar det perfekt. Boka «Tornekysset» har ein heilt annan grunntone enn «Depp», som eg skreiv om i sist innlegg. Tornekysset er gjennomsyra av ein djup søken etter Gud:
Tar det lang tid, Heilagande
før du friskmelder meg? Måtte manuseteg har liggande strødd utover golvet bli
til ei annleis bok, ei svært smittsam bok
ei bok som angrip alle lesarar
med kristusvirus! Amen!
Sissel Solbjørg Bjugn.
Nå er det kvelden, og dagen har vore god. Ein veldig gledeleg avtale er trygt i hamn, men det skriv eg meir om ein annan gong.
Heidi
Eg står opp og dreg på meg den blå kjolen frå i går. På kjøkkenet står kaffen klar, og eg tek med koppen ut på arbeidsromet for å sjå om Sunniva har lagt ut meir frå Bolivia. Akkurat nå er Livet hennar der nede som ein spennande realityserie for meg, der eg vil ha med meg mest mogleg. Eg er innom internett seint og tidleg for å sjå om det er noko nytt å få med seg. Slik er det vel kasnkje når hønemødre skal sleppa kyllingane, ikkje bare ut av eggeskalet, men ut i den verkeleg store verda på eiga hand. Eg må bare passa meg for ikkje å bli i overkant masete, men det går seg vel til. Kanskje er det litt i overkant når eg ein time før forventa oppstandelse i Bolivia, som ligg seks timar etter oss i tid, legg inn eit lite «God morgon, gullet mitt,» på facebookchaten hennar? Nei, eg innser at eg kanskje bør gira meg ned eit par hakk.
Og, nei, det er ikkje oss som er sundagskledde og fornøgde på båttur på illustrasjonsfotoet. Dersom nokre av dei som les likevel synest å kjenna att trekk frå personane bakerst i båten, så kan eg fortelja at mannen med flagget bak seg er barna mine sin oldefar, og den vesle matroskledde guten er min svigerfar og barna mine sin farfar. Sjølv synest eg at familietrekka er ganske tydelege, og det går relativt tydeleg fram at denne greina av familien er hakket meir fullkondisjonerte, som Flettfrid ville ha uttrykt det, enn dei som er mine direkte aner her på Jæren. Det fører til at ein del vakre gamle ting som har høyrt til i denne familien var ein del av arveoppgjeret me nettopp er blitt ferdige med. Blant anna var me så heldige å arva denne «Sibyllen» eller «Musen» som ho og blir omtalt som:
Ho er ein vakker kopi av eit veldig berømt maleri, og er malt i Europa ein stad på 1700-t. Ho hang over spisestuebordet til svigerforeldra mine, og nå har Ingrid arva henne. Ein stad er det eit bittelite hol i lerretet, gullmalinga på ramma er skalla litt av her og der, og ramma sit litt, laust, men elles er ho i god stand. Ho tek ganske stor plass på veggen, og akkurat nå har Ingrid ingen plass å plassera henne. Akkurat nå er dette og nokre andre arva maleri på vandring rundt i heimen, fordi eg strever litt med å finna ein plass på veggen der dei kjem heilt til sin rett. Eg har og arva eit portrett av ei admiralinne, som må vera tipp-tipp-tipp-oldemor til Leif eller noko slikt. Ho har svart kjole, stor kyse og eit ganske bestemt blått blikk. Ingen må misforstå meg, eg er kjempeglad for desse bileta, det er bare ein kabal å få det til å bli slik eg vil ha det. Likevel liker eg blandingen av gamle arva ting, litografiar eg sjølv har kjøpt, arvemaleri, bilete Ingrid har malt og ikeamøbler.
Og eg liker sundags føremiddagar. Eg liker å ha god tid, drikka kaffi og lesa aviser, gå i kyrkja eller høyra radiogudsteneste, liker kjensla av at fridagen framleis skal vara lenge. I dag høyrde eg på radio og sette opp blomar eg har plukka i hagen før eg tok ein ny runde med maleriea, -stå i sofaar, hekta tunge bilete av og på spikrar, gå ned, sjå på avstand, ta bileta ned att og prøva noko nytt. – Foreløpig etter «Finn- ein- ledig-spikar-prinsippet». Det skal innrømmast. Halvard står opp, lagar seg frokost og syng på badet. Eg liker at ungane mine syng på badet, og eg liker å høyra dei le. Eg forstår akkurat kva «Hans far kongen», meiner når han seier til Mio, i «Mio min Mio», at son hans sin latter i rosenhagen er finare enn all musikk.
Det har vore ei god helg, etter ein god skrivedag på fredag innleia me tradisjonen tru skuleåret på Bryne skule med garasjefest for dei tilsette. Eg hadde kome til å sei at eg trudde eg kom tidleg heim, men eg veit ikkje om dei eg deler hus med trur på slikt. Det var litt for fint å sitja rundt eit bål i ei bålpanne i den mørke augustkvelden og bare prata, til at det vart gjennomført ein veldig tidleg kveld, og etterpå var Sunniva tigjengeleg på chatten i ein for henne relativt tidleg fredagskveld. Resultatet vart ei alt for kort natt, og eg må ta operasjonen «Snu døgnet tilbake på plass,» på alvor. Eg må innsjå, ikkje bare for fornuften at eg lever i ei verd der folk stiller opplagde og utsovne på jobben sin i god tid før klokka åtte om morgonen. Det er litt synd for dei av oss som føler seg lysvakne og superkreative når klokka svingar seg forbi eitt og to og tre om natta, men slik er det bare…
I går hadde eg og kjærasten min ein veldig fin kveld med fin kveldsmat saman med Arne og Hilde heime hos dei. Me gjekk heim i mørke og regn, eg for min del i kjole og barbeint i sandalar med ein lånt kvit brudeparaply over hovudet. Eg var litt redd han skulle vrenga seg i vindkasta, men det gjekk bra. I dag då eg skrudde på radioen kom den årleg sungne bodskapen til det norske folket: «En sommer er over, men minnene om den består, en sommer er over, men vi skal ses igjen, til neste år…» Litt tidleg avsunge etter min smak, herved forlenger eg sommaren i minst to veker til. Seinsommar er eit mykje finare ord enn haust for dei vekene som koma skal. Etter songen kom meldiga om at Rolv Vesenlund er død, ei vemodig melding til alle oss som er vaksne opp med Marve Fleksnes og mange andre sider av denne flotte mannen. Eg synest det er så mange som døyr for tida, men reint logisk sett har det vel meir med min eigen alder å gjera enn med dødeligheita i fedrelandet. Me som framleis er her må hugsa å takka livet, «som ger oss så mycket.»
Ho som har fått bli lyrikaren i dag, har eit litt anna bodskap enn Ole Brumm. Ho er ei dame som heiter Sissel Solbjørg Bjugn, og som er ein kjend stemme for mange av oss som liker å lesa lyrikk. Ho har og skrive mange barnebøker. Ho har ein særeigen måte å skriva på, synest eg. Ein del av det både liker eg og liker eg ikkje på same tida, utan at eg kan forklara det så mykje betre. Boka eg har i hendene i dag heiter rett og slett «Depp». Hovudstemmen i boka er «Høna på haugen», og det kan vel tolkast litt hit og dit. Eg skal sitera ein del frå boka, men viss du verkeleg skal få tak på historia bak, for der ligg det både ein og fleire historiar, bør du kanskje lesa boka sjølv…
Depp, depp, depp, sa høna på
haugen.
R.I.P, R.I.P, R.I.P, sa
høna på haugen. Kvil i fred.
Ja vel. Så skriv eg ikkje
meir om den historia.
Masse setningar om ei sur,
mistilpassa høne. Dette her
an kan umulig bli eit dikt.
Ikkje eit gjennomført eit.
Depp, depp, depp, sa høna på
haugen.
Drep, drep, drep, sa høna på
Haugen. Diverre, min herre.
Tapp, tapp, tapp, sa høna på
Haugen. Din fyllik, din
tapar.
Johny Depp, sa høna på
haugen.
Rep, rep, rep, sa høna på
haugen.
Veggtilvegg-deppe. Sa høna på
haugen. Ikkje Pål si, men mi.
Depp`n roll, sa høna på
haugen.
Då ein dag diverre må
Grete Waitz og lille Graah.
Lille, lille Graah.
Kristensen og Kyrkjebø:
Alle damer må jo dø.
Må jo, må jo dø.
Kauffmann, Dickinson, Curie
måtte dø. Ta mère aussi.
Mére au, mére aussi.
Princess, princess Di.
Kulturdep., sa høna på
haugen.Trippeldepp, sa høna på
haugen. Fortid, fortid og
atter fortid, sei`eg. Somme
finn vegen lang til
A/S Kvinnefang.
For stoffskiftet mitt,
for kvart harde nedslag på
skriv´maskin: kvit, pupill-
stor Thyroxin.
Danskedepp? sa høna på Aasen.
Dip, dip, dip, sa høna på
haugen. Et pizza med rømme.
V.I.P, V.I.P, V.I.P.
SIssel Solbjørg Bjugn
I det siste er det ganske mange som har kome bort til meg og fortald at dei les bloggen min. Eg skal innrømma at då blir eg litt glad og oppstemd. Eg skriv jo mellom anna fordi eg gjerne vil at folk skal lesa. Samtidig så gjer eg det kanskje meir enn noko i rein skriveglede. Eg er glad for å kunna skriv om ting som betyr noko for meg, og som eg gjerne vil at folk i eit lite glimt skal oppleve gjennom mine auge og mine tankar. Det er ganske befriande for meg at eg kan gjera dette akkurat som eg vil, at det ikkje er ein rosablogg, moteblogg, mammablogg, fagblogg eller fitnessblogg, her står alt eg til ei kvar tid har lyst til å skriva, med den begrensninga at eg ikkje vil det skal stå noko her som kan såra nokon, og sjølvsagt ikkje noko som er for utleverande eller taushetsbelagd. Eg lurer jo litt på om nokon for eksempel set pris på den nye vrien med «Dagens lyrikar», bakt inn i det andre, men om ingen skulle setja pris på det så gjer det i alle fall meg eit unikt lite spark til verkeleg å nyta alle dei fine dikta eg har i hyllene mine. Meir lyrikk til folket!
Nå vil eg jobba litt med mine eigne dikt før eg går over til ein liten avdeling i dagen som går ut på «å gjøre slikt som man må», som det står i eit fint lite barnedikt eg ikkje skal sitera her. Ha ein framleis velsigna sundag. Forresten: Nokon har sagt til meg «Eg las det siste innlegget på bloggen din, men det slutta så brått…» Då er nesten alltid forklaringa at dei bare har lese litt av det. Etter nokre mindre tilfredsstillande opplevingar med å mista tekstar pga straumbrot, eller data-surr, så legg eg som oftast ut eit innlegg i fleire omgangar for ikkje å mista alt om noko skulle skje. Dersom det ikkje står namnet mitt under eit innlegg, så er det ikkje ferdig endå.
Heidi
Djupast sett er det vel ein viktig del av livet, å kjempa mot dragane, dei ytre og dei indre, sjølv om dei har ulik ham og skapnad for kvar og ein av oss. Denne flotte amishmannen, som ein eg kjenner godt, og er ein litt for henfallen snikfotograf tok bilete av i fjor sommar, kjempar som ein representant for gruppa han tilhøyrer mot den destruktive tidsånda, og for alle gode dygder og verdiar. Eg vart djupt fascinert av amishfolket då me var ein liten periode i Pennsylvania, men det er ein annan historie. Poenget mitt var dragane våre. Då eg studerte forteljarteknikk, las me ein tankjevekkjande historie som heitte «Når dragen blir sosialklient». Artikkelen handla om trenden i barnebøker på åttitalet, som gjekk ut på at om ein møtte ein frykteleg drage, så var han eigentleg ikkje ond, bare djupt ulukkeleg fordi han ikkje fiksa livet sitt og ikkje hadde venner… Ho meinte dette var å ta frå barn ein moglegheit til å bearbeida noko alle barn allereie hadde oppdaga både med hjarte, hjerne og mage, nemleg at vondskapen finst.
Det er den første skrivefredagen min i det nye arbeidsåret og det fylde meg med ei boblande glede å vakna og tenkja at i dag skal eg skriva. Det eg skal skriva etterkvart er å flikka på den nye diktsamlinga mi, og kanskje skriva noko nytt som kan brukast der, men først skal eg ta meg den luksusen å skriva her, for eg vakna og med hovudet fullt av yrande idear til ting eg gjerne ville bloggføra. Det var då eg fekk lyst til å ta fatt i dragane, for eg trur me kjenner dei alle saman. Eg har det nesten som ei oppvakt lita frøken som begynte i første klasse i går. Læraren sa at viss nokon hadde noko dei ville fortelja, så måtte dei retta opp handa. Ho retta veldig ivrig opp handa og inneleia med fylgjande setning: «Eg har noko eg vil sei, men først må eg bare sei noko anna…» Etter å ha snakka ei stund sa ho, 2men det var altså ikkje det eg ville fortelja, det eg ville sei var at…» Og eg vart djupt fascinert over at til og med jenter på seks kan bruka slike teknikkar for å sikra seg ordet ei god stund. Slik var eg og, og akkurat slik er eg redd at eg er framleis. Eg er redd at nokon som les dette som har gått på skule med meg, kan ha minne om at eg tok ordet og snakka i det uendelege utan å reflektera noko særleg over korvidt det eg sa måtte vera interessant for dei andre. Det verste er at eg faktisk er akkurat slik framleis, og her får eg vel kanskje lov, for dette er min blogg, eg har nemleg tenkt meg mykje lenger enn til dragane.
Då eg var fire eller fem år fekk eg mi første lesebok, eg fekk til og med to. Eg var djupt fascinert av bøker og forteljingar, og hadde ein oppriktig interesse av å læra meg å lesa. Den eine leseboka bergtok meg. Det var André Bjerke si lesebok, som eg er sikker på at nokon av dei som les dette har hatt i hendene dei og. At den første leseboka mi var på riksmål, har eg ikkje teke varig skade av. Bokstavane vart lærde inn på vers med flotte teikningar som illustrerte bokstavfiguren. På bokstaven D var det ein tapper drapsmann og ein død drage med fylgjande vers:
Død er dragen, drept og slagen.
Djerv er den som dreper dragen.
Dette appellerte både til dragedreparen og eventyraren der inne, men eg var like svak for figuren på J-sida, der bodskapen var:
Jordbær, jordbær, vil du ha?
jomfru Jorun jubler ja.
For kven ville ikkje ha jordbær, og kven ville ikkje likna på den muntre og vakre jomfru Jorun? Eg synest framleis at diktet til Å- bokstaven er stor poesi:
Å, så blått en ås kan blåne,
over åsen står en måne.
Og framleis fortel eg alltid elevane mine om A-ane som var ute ein kveld det var mørkt og stjerneklart og plutseleg såg dei fullmånen som var så vakkert at dei sette i eit samstemmig: Ååååååå. Og frå den dagen av seier ein A med ein måne over alltid ÅÅÅÅ
Og det eigentlege utgangspunktet for dragetankane er at i gårkveld oppdaga eg at dagens lyrikar er André Bjerke, og reint lyrikkmessig har han altså vore ein av heltane mine frå eg var ca fem år, eg veit ingen som sjonglerer rim og rytme på ein så utruleg elegant måte. Eg har høyrt ein slags anektdote om at han hadde den eigenskapen at ein kunne seia kva som helst til han og at han på null komma ingenting kunne laga dei mest raffinerte rima kring ordet eller setningen. Det trur eg på. I mi framleis heldigvis tildels nokså barnslige sjel, så er dikthylla mi blitt nesten som ein adventkalender, ei samling til dagen i mange år framover, så heldig eg er, og så heldig eg var som fann min gamle venn André Bjerke akkurat i dag…
Boka heiter Fakkeltog og er gitt ut i 1942. Eg fann ho i ei av bokhyllene etter svigerforeldra mine, og svigermor har skrive førenamnet sitt på førstesida: Evelyn. Nå skal eg velja ein eller fleire av dei fine tekstane der i frå til å dela med den som måtte ønska det. Til ære for alle dei små seksåringane eg måtte i går og som eg skal ha fylgje med lenge, håpar eg, vel eg diktet Liten og stor.
Som barn fikk du ofte lov til
å sitte ved voksnes bord
for stum og andektig å lyttetil deres bevingede ord
om livet og all den mening
som livet visstnok skal ha.
Og denne merkverdige tale
skjønte du ingenting av.
Du sa til ditt undrende hjerteat: gid jeg måtte bli stor
så også jeg kan snakke
med mange og rare ord.
Det er så meget i verden
jeg ikke forstår og kan si;
men alle de store forstår det,
Og fryktelig stor vil jeg bli!
Du satt der i smug og beundret
de voksnes hemmelighet.
Kunne du kanskje vite
at voksne ingenting vet?
Kunne du kanskje vite
at ordenes tunge flom
bare er til for å skjule
en skremmende fattigdom!
Og at de dumme og store
aldri forsto et fnugg
av livets deilige sannhet
i dine øynes dugg!
Kunne du kanskje vite
at du så liten og vek
eide tilværelsens undermidt i din egen lek?
mens alt hva de sørgelig store
fant det for godt å bedrive
bare var glukten fra leken
fordi de var redde for livet!
Andrè Bjerke
Nå skal eg prøva å kjenna mi begrensning inntil vidare, og kastar meg inn i leiken med eigne tekstar. Men eg har ei slags magekjensle på at eg kanskje ikkje klarer å la vera å skriva ein tekst til her i dag… Eg ville bare seia at me som jobbar med ungar må hugsa at skuletimar må vera meir enn teknikk og skjema. Det må vera leik og spørsmål og eventyr. Eg er ikkje ekspert på nokre av desse tinga sjølv, men eg kjenner framleis sterkt på barnet inne i meg, og det trur eg roleg me skal våga å gjera, i alle fall av og til.
Og eg takkar fordi det i tida då eg vaks opp var NRK radio som var tingen, og den stod nesten alltid på. Der fekk me med oss daglege dosar både av ønskedikt, morgonkåseri og alle slags musikk. At det fulgte med litt Børsnoteringar, Melding om fiske og Nyheter på samisk, kan me kanskje velja å sjå på som bonus? For meg var både ønskediktet og seinare Fjernsynsteateret viktige impulsar. Men kanskje eg var eit litt merkeleg barn? Og nå er eg på veg inn i nye tankjerekkjer, så nå sluttar eg mens leiken er god…
Heidi.
Delvis på grunn av augustdaganes graspollenallergi, delvis på grunn av ein fullmøblert arbeidsdag, sit eg her og glipper med augeloka, men eg skal skriva litt likevel, for det har eg gledd meg til. Nå har eg nesten nådd det merkelege punktet eg skreiv om i eit innlegg i sist veke eller noko, om at ein ikkje forstår korleis ein kan snu livet tilbake til jobb og kvardag att, og så etter veldig få dager har ein nesten gøøymt at ein nettopp har hatt sommarferie. I dag har me hatt ein travel dag med elevframmøte både i skule og kulturskule. I dag har eg møtt fprsteklassingane eg skal jobba med i år. Dei er veldig søte, sprell levande, og framleis veldig små. Eg gler meg til å bli godt kjend med dei.
I dag møtte eg ein flott ung mann på veg ned trappene frå klasseromsetasjen vår. Eg ser på han: «Hei Heidi!» «Hei?» Eg ser meir på han. Det er noko kjend, men eg klarer ikkje plassera det. «Hugsar du meg? Du har vore læraren min». Eg smiler litt usikkert. «Eg er Tore…» Nå ser eg det jo. Visst er det Tore, den flotte vesle førsteklassingen frå den aller første klassen, den som var bare min, i 1987… Nå er han her som far til ein førsteklassing. I fjor var det og førsteklassingar som var barn til elevar på det same kullet, og i går var eg på kurs i lag med ei av jentene frå den same klassen, som nå skal vera lærar i førsteklasse på naboskulen, og som sjølv har ei dotter i andre klasse. Den klassen dei gjekk i fekk min første kjærleik og min første store iver og mine mest sprelske innfall. Samtidig fekk dei sannsynlegvis mine første vaklande erfaringar med å vera hovudansvarleg for ein gjeng ungar. Den gongen trudde eg at så glad i elevane sine blir ein bare ein gong i livet. Nå har eg forlengst forstått at eg tok heilt feil. Eg blir like hodestups oppteken av elevane mine kvar einaste gong, sjølv om fryden med å gjera ting for første gong er bytta ut med ganske mange år med erfaring, er det framleis nytt og spennande å møta nye barn og bli kjend med dei. Denne gongen som spesialpedagog på trinnet.
Eg hugsar faktisk veldig godt min eigen første skuledag, og at mor ropte på meg om ettermiddagen og sa at nå måtte eg høyra ein song på radioen. Det var Ingebrikt Davik som song «Første skuledagen min», ein song eg hadde høyrt mange gonger, men i dag var han liksom til meg. Eg hugsar at det gjekk høgtidelege gys gjennom meg der eg stod og høyrde. Eg vart nesten litt sjenert fordi akkurat denne dagen, i august 1968, var det eg som var ny skulejente med kvit bluse og foldeskjørt og blårutete ransel med blomstrete pennal i og ny matboks av metall. Framleis blir eg rørt av den songen.
Første skuledagen min
der på trappa vinkar mor,
første skuledagen min,
ikkje rart at sola skin
dansar eg fram på skuleveg
Kjolen den er himmelblå
med ei raude marihøne på
Drøymde eg på skulen sat.
Frøken ba om to frå ti,
tenk eg ga ho kuleramma mi.
dansar eg fram på skuleveg
Rundt ein pytt og over stein
Liten fot skal halde skoen rein
finast ransel eg har sett.
Med pennal og fargekritt,
på ei bok står heile namnet mitt.
dansar eg fram på skuleveg
Eg har nisteboksen full
den eg fekk av bestemor til jul.
eigen pult og knagg eg får.
Rekne – teikne troll og dyr –
også høyre eventyr.
dansar eg fram på skuleveg
No skal heile verda sjå
kjolen min har marihøne på.
Hoppar ikkje hjarte mitt?
I skulestova vill eg lell,
pytt – eg tar det heile som det fell.
dansar eg fram på skuleveg
No kan heile verda sjå
berre eg har marihøne på.
Etter ein intens første skuledag i første klasse, var det rett på planleggingsdag i kulturskulen. Så fulgte tre omgangar med oppstartssamlingar med minikonsert og lærarpresentasjon for kulturskuleelevar før alle lærarane møtte kvar sine elevar. Då timeplanane var forsøkt komne i boks, og etter kontakt med elevar som ikkje møtte, oppdaga eg at det høljeregna ute, sjølv om det var sol i dag morges då me stod ved flaggstonga med flagget heist til topps og song skulesongen vår før alle klassane gjekk til kvar sine klasserom. Ingrid tilbydde seg å koma og henta meg med bil, det var faktisk ganske lite fristande å sykla heim i regnet i tynn blå sommarkjole og barbeit i sandalar. Sykkelen er trygt låst, så den får eg henta heim i morgon. Den omtenksomme eldstejenta mi hadde og med middag til meg, som eg bare kunne varma,- deilig fullkornspizza. Så vart ho og Oscar med meg heim, ho for å prata litt og Oscar for å trena på alle sirkuskunstane sine… I morgon er det frifredag, det skal smaka godt, og om kvelden er det personalfest for å feira oppstarten av eit nytt skuleår. Kanskje eg skal gi ordet til dagens gjestelyrikar. Det er Arnt Birkedal i dag og, for han har eg to bøker av. Eg kjenner meg sikker på at eg kan finna eit dikt som svarer til stemninga i eit slags førsteskuledagscenario. I alle fall har boka den lovande tittelen: «Is og Donald-svingane» Nå skal me sjå…
Gamle teikneseriar
luktar
sommardagar
jentelus og marsvin,
klesvaskar, hundehus,
soveposar,
badehetter,
luktar mormor, luktr
sunlightsåpe;
kattungar som nett får
auga opp, utslepte
kaninar.
Klare høgstøvlar
grøne jentesokkar.
Luktar
ferjekaiar, onklar med
piper, ryggsekkar
hytte-
svingar, ein
gauk som
gjel i lia, der
regnbogen
landar for
å dekka eit
streif sol.
Luktar
sommarsongar
sommarmorgonar
langt på dag
gjennom
hyttegluggar,
Sommarfuglar, somme
opnar seg i det du
grip dei, somme
kvitrar og flyg bort.
Arnt Birkedal
sporisand 