For ein time sidan fekk eg melding om at Sunniva nå var vel framme i La Paz etter å ha reist i over tretti timar. Dei klarte å mista eit fly i Lima, fordi dei hadde misforstått kva for ein kø dei skulle stilla seg i, og misforstått beskjedar, sikkert gitt hovudsakleg på spansk over ein skurrete høgtalar eller noko slikt. Eg veit bare litt og gissar meg kanskje til resten. Det førte til at dei måtte venta elleve timar på neste fly, men nå er dei i alle fall på plass og er tekne varmt og godt i mot, vart henta på flyplassen i El Alto og fekk pizza då dei kom fram der dei skulle bu. Eg gler meg til å høyra nærare. Nå er dei sikkert frykteleg slitne. Får håpa dei unngår å bli sjuke av høgda, dei er på tre og eit halvt tusen meter over havet, trur eg, så ein del blir kvalme og dårlege den første tida. Eg gler meg veldig til å få høyra meir, men det blir vel ikkje før i morgon.
Sjølv har eg og foreteke ei viktig reise i dag, om enn ikkje via tretti timars flytur. Eg har vandra frå ferie til eit nytt arbeidsår. I går kjende eg på ei viss sorg over at sommaren hadde gått så fort forbi, men då eg kom inn døra til personalromet i dag klokka fem på åtte, kjende eg at dette var ein god plass å vera. Det var rett og slett ei veldig god kjensle å møta att alle dei flotte menneska eg jobbar saman med, og stemninga var glad og optimistisk. Nå har me tre dagar på å tilretteleggja skuleåret som kjem, og til å bli kursa i eit par viktige tema. Eg skal møta dei nye førsteklassingane på torsdag, og gler meg til det.
Og i kveld har eg vore i forening med venninner gjennom meir enn trettifem år, det var fint og av slike ting som høyrar dei vanlege dagane til, for visst er dei fulle av fine ting dei og. Då eg kjørde heim litt før elleve var det mørkt ute. Eg har diskutert med meg sjølv om det er det at august månad har ein drope vemod i seg for alt me snart skal tapa, som gjer han så vakker, eller om det hadde vore ein endå større oppleving viss me slapp å prøva å halda krampaktig fast i dette flyktige. For meg er juli den månaden som er både roleg og fri for vemod, men kanskje det er eg som er rar. I juli er livet stort og fullt av ro, og sommaren er uendeleg. I august forstår me at det er akkurat det han ikkje er. «Everything comes to an end,» som det står i songen.
I dag heiter dagens lyrikar Arnt Birkedal. Den boka eg skal sitera frå trur eg er dikt som er skrivne for å passa for barn også. Det kan jo passa bra. Boka heiter «Draumar og dynejakkar», og kom ut i 1989. Eg får velja diktet kveldsvise. Både fordi det passar akkurat nå, og fordi dei som les heile diktet vil finna eit lokalt element i siste verset.
Kveldsvise
Eg er liten, og eg vil
eta meg to salte sild.
Og leggja meg og drøyma;
La ein god draum strøyma.
Ser til Kristin eller Gro-
eller kanskje båe to.
Draumen ein får velja
kva han vil fortelja.
Spelar i eit rockeband
fleire låtar enn eg kan;
Får mi løn med renter,
og grassat med jenter.
Druknar plopp i syltetøy
søkk til botnar for å døy,
heilt til eg ser lyset,
i ein stim med hyse.
Kanskje finn eg fram til sist,
til ho eg støtt har mist og mist,
I eit rekkehus på Bryne,
og vaknar lyst som lynet.
Arnt Birkedal
Eg får røpa at det var to vers til, som eg har vald å ikkje ta med, men nå veit de kor teksten er å finna. Dei med same sørvestlandske barndom som meg på sekstitalet, har kanskje oppdaga at versa kan syngast med litt tilpasning på ein kjend melodi frå ein god gammal sundagsskulesong, som truleg ikkje er så mykje i bruk lenger. Eit clue: Siste verset opnar med linja: «Perleporten åpner seg…»
Heidi
(Som faktisk atter må stå tidleg opp, og derfor må leggja seg nå.)
Og nå siktar eg ikkje først og fremst til minstejenta sine briller… Men først av alt må eg klistra inn hennar «blide ausyn», som ein tidlegare kollega frå Sogn ville ha uttrykt det, på kjøkkenet heime, før ho reiser langt bort. I gårkveld sat eg saman med dei to yngste i sofen heime og såg ein dobbel dokumentar om Woody Allen, medan Sunniva vart klødd på ryggen sånn omtrent kontinuerleg, for då har ho det aller best. Me vart djupt fascinerte alle tre over det me såg. Eg har alltid vore svak for Woody Allen, og det imponerer meg sterkt at mannen nærmar seg åtti og har laga ein film i året. Eg har sett ein god del av dei, og nå fekk eg lyst til å sjå dei alle saman. I tillegg spelar han klarinett på ein nattklubb i New York sånn ca ein gong i veka, og eg fekk lyst til å ta med klarinetten min og gjera det same. Han skildrar New York med ein så estetisk kjærleik i filmane sine at eg får lyst til å dra dit. Det er noko i det nevrotisk, melankolske ofte litt depressive i filmane hans som appellerer veldig til meg. Sjølv om eg ikkje trur eg har vore depressiv fem minutt av livet mitt, bare litt melankolsk kanskje, og absolutt lettare nevrotisk på eit plan eller to.
Woody Allen er oppteken av dei små kompliserte ting som foregår mellom menneske, og av dei store kompliserte spørsmåla. Korfor lever me? Korfor må me døy ein gong? Finnest Gud? Kva konsekvensar får det om han finnest eller ikkje finnest? Eg er veldig svak for å sitja tett i ein sofa og sjå film saman. Eg har ungar som nesten ikkje er ungar lenger. Dei to i sofaen er på terskelen til å skapa seg vaksne liv. Dei er utprega kreative begge to. Kor mykje torer ein å satsa på det kreative i framtidsplanane? Skal ein oppmuntra ungane sine til å ta utdanningsmessige «sjansar» for at dei skal utvikla og satsa på kunstnariske prosjekt? Eller skal ein oppmuntra dei til i alle fall å skaffa seg ei stødig utdanning til eit stødig yrke, og så kan ein ha med seg det kreative i både jobben sin og resten av livet, og elles dyrka det å vera skapande på fritida? Det er store spørsmål det og. Sjølv har eg teke livet «som det faller seg» på eit plan, men samtidig skal ingen anklaga meg for å ha teke dei heilt kontroversielle livsvala. Og godt er vel kanskje det. Det er ikkje lett å gje gode råd, og det får ein vel kanskje bare vera open om… Og til sjuande og siste er det det velsigna befriande i at dei til sjuande og sist ikkje høyrer alt for mykje på mor og far når alt kjem til alt…
Apropos dei store vala. Det seiest at jenter enten finn seg ein livspartnar som liknar på faren sin, eller ein som slett ikkje gjer det. Eg har definitivt gjort det siste. Det har Ingrid og, men det fascinerande er at Ingrid har vald seg ein mann som liknar veldig på morfaren hennar, altså faren min. Me har ledd av kor like dei er på veldig mange måtar. I går var Ingrid og Oddvar på langtur med mormor og morfar, så dette biletet kan understrekja den fysiske delen av påstanden min.
Og dei to som sit i baksetet på dette biletet er ikkje heilt ulike dei heller.
Eg liknar definitivt ikkje på mor mi, men Ingrid gjer det. Derimot liknar ho ikkje særleg mykje på meg. Merkelege greier med desse genene. Ein kunne ha lyst på ti-femten ungar bare for å la seg fascinera over kor ulike menneske det er som let seg føda av dei same foreldra. Men det er ikkje bare derfor eg helst ville ha åtte ungar altså…
Seriøsitetsgraden i dette innleggete er lett synkande, registrerer eg. Sunniva sit i kjellaren og pakkar koffert, i natt hadde ho stressmareritt om at ho stod på flyplassen og ikkje hadde kofferten klar eller billetten i orden. Ho vil ha råd om kva for ein av jakkane, shortsane og kjolane ho skal putta i bagasjen. Det får det til å gå opp for meg at nå reiser ho! Men framleis er det nokre få dagar att, og framleis er her litt å ordna. Nå skal eg finna fram til dagens gjestepoet, så får me sjå kva som hender mot slutten av teksten min…
Dagens gjestepoet viser seg å heita Vizma Belsevica, og vera frå Latvia. Dikta hennar er gjendikta av Odd Abrahamsen og Anette Brunovskis, og boka dei er henta i frå heiter «Den hvite glemselen» og kom ut på Solum Forlag i -96.
Å ta en georgine i hånden
Og føre den bort- blomstens barnlige øyne
Leges ikke av et under…
Min elskede er lik et stjerneregn,
Som faller over meg i stille stunder.
Vizma Belsevica
*
Jeg går i ord, slik par i midnattsgater,
Dømt til kjærlighet kan gå.
Med tilbakeholdt åndedrett, over skyggekors…
Spør ikke før tiden
Om hva jeg skal få.
Vizma Belsevica
*
Og til slutt eit litt melankolsk kjærleiksdikt frå same dama.
*
Jeg la skogens hjerte i din håndflate,
Og det lille tyttebæret fortalte deg hvilke dyp
Som finnes i dets vare klangers uselviskhet-
Du forstod ingenting.
Jeg rakte deg barskogens tause lengsel
Og trofastheten- en grønn furukvist
Som skal bestå i den strengeste kulde.
Du forstod ingenting.
Jeg lette frem et tomt fuglerede
I hvert dun- kjærlighetens varme enfold
Hverdagsbekymringens milde nærvær
Du forstod ingenting.
Vizma Belsevica
Eg liker at den fikse ideen om å la lyrikarane i dikthylla mi vera gjestepoetar her ein dag kvar. På den måten får eg lese ei og ei diktsamling om att, og det gjer meg stor glede. Dersom nokon som les dette faktisk skulle få eit godt møte med eit dikt, så er det den andre hensikten bak prosjektet. Meir lyrikk til folket, seier nå eg, men eg er vel ikkje eit nøytralt menneske…
Heidi
PS:
Den ikkje-kunstnariske delen av meg, ei strengt lovlydig og sannferdig dame, ber meg opplysa om at eg ikkje har nokon klarinett eg kan ta med til mørke nattklubbar i New York, og at eg ikkje kan spela klarinett. Det heile var eit kunstnarisk virkemiddel i ein lett poetisk kvardagstekst, noko dei som kjenner meg godt forstod allereie då dei las det… 😉
PS 2:
Den andre delen av meg som har mykje meir humor og andre ambisjonar, legg til at det kan jo tenkjast at eg ein dag lærer meg å spela klarinett, og at eg då kan tenkjast å ta med denne til nattklubbane i New York.
Nokre gonger
kryp eg inn
i den blå himmelperla
for å liggja der aleine,
bare liggja der og kjenna
at eg høyrer heime mellom menneska.
Det er lett å gløyma
når ein står der,
står der halvt forvirra,
halvt konsentrert
med pengar og kart,
med gps, mobiltelefon og bankkort,
står der og møblerer livet sitt
etter beste evne.
I den blå perla
hugsar eg plutseleg
korleis det er å leva.
Heidi
*
I dag har eg vore med på noko fint. Ein flokk pilgrimar er på vandring mellom Egersund og Stavanger domkyrkje. Dei brukar fem dagar på turen langs havkanten. I dag hadde dei eit stopp i gamle Orre kyrkje, og eg var bedd om å ha eit program for dei saman med organisten Ola Sotnakk. Først var det ein halv time med veksling mellom orgelmusikk og lesing av tekstane mine, så var det ein kort gudsteneste med nattverd før utsending til vegen vidare. Dei omlag tjue pilgrimane var omtrent halvvegs då dei stoppa i kyrkja. Eg las tekstar relatert til det å vera på vandring gjennom livet, gjennom det heilage, saman og aleine. Eg, organisten, presten og kyrkjetenaren sat i sola på ein benk i ly for vinden like utanfor kyrkja då dei kom. Det viste seg at eg kjende fleire av dei frå ulike samanhangar, det var ei gledeleg overrasking. Den eldste som var med på turen var ei utruleg sprek dame på godt over åtti år. Ho hadde gått mykje i fjellet tidlegare, og klarte å halda fylgje med dei andre der dei gjekk mil etter min både gjennom heftig regn og sterk vind. Utruleg imponerande, spør du meg. Eg har veldig lyst til å vera med på turen ein gong, og då må det vera ein stor inspirasjon at damer på meir enn fem og åtti har klart å gjennomføra dette. Då pilgrimane kom inn i kyrkja og orgelmusikken starta, gjekk dei alvorelege fram og la markblomar og små steinar på den kvite alterduken ved dei tende lysa. Steinane var symbol for bører dei ynskja å leggja frå seg, og blomane reknar eg med var symbol for takk.
http://nn.wikipedia.org/wiki/Orre_gamle_kyrkje
Den eldste delen av Orre gamle kyrkje skal vera frå 1200-talet. Det er ei gammal kvit steinkyrkje med eit litt nyare påbygg i tre. Kyrkja ligg heilt nede i havkanten og blir mest brukt til bryllaup og konserter i sommarhalvåret, men og til spesielle gudstenester som olsokmesse, og altså i dag, pilgrimsgudsteneste. Kyrkjeklokka, ei gammal jernklokke vart ringt med manuelt i våpenhuset, kyrkja er relativt nyrestaurert, og frå kyrkjedøra ser ein utover havet med kvite sanddyner delvis dekte av marehalm i forkant og passerande skip og seilbåtar i bakgrunnen. Det har blitt så populært å gifta seg i denne gamle kyrkja at bare dei med tilknytning til Orre får lov til å hald bryllaup der. Veldig parentesbemerka så kjem faktisk Oddvar frå Orre, men det er ei heilt anna historie. Oldeforeldra mine på morssida kjem frå gardar som Anda og Erga, som sokna til denne kyrkja. Det var litt rart å tenkja på at her er nok oldeforeldra mine døypte og konfirmerte. Nokre av dei har nok gifta seg der, bore barn til dåpen der, og gråte over dei kjære som skulle gravleggjast der. Det raraste er å tenkja på at kyrkja nok såg nokså lik ut då som nå, og at dei og har stått i kyrkjedøra på blåsande sommardagar og sett utover havet medan nordavinden tok tak i kleda deira.
Det var fint å få lov til å lesa tekstar her, akkurat i dag, og det var fint å høyra på orgelmusikken og den fine songen. Det var fint å vera med på nattverden etterpå. Ein av tekstane eg las er denne sommarsongen som eg i si tid laga saman med SIgvald Tveit til ein korkonsert. Dette er ein av dei tekstane eg sjølv liker best av alt eg har skrive.
Å bare stå i sommarregn
Å bare stå i sommarregn, med håret tungt og vått,
å bare stå og vera til, og kjenna det er godt.
Når dagen angar bjørk og pors og rosmarin og jord.
og alt du veit er sommaren med song i sine spor.
*
Å bare vera sterk og fri, og levande og glad.
Å sjå at vinden leiker blidt med grøne bjørkeblad.
Å stå og frysa lite grann, men stå slik likevel.
Å vera song og liv og lengt når det er seint på kveld.
*
Å stå og kjenna dette att, du kjenner i frå før
ein annan sommar, annan song, ei anna open dør.
Ein bris, ein song, eit bølgeskvulp og varme enkle ord.
Eit anna barn som var deg sjølv, ei tåre og ei mor.
*
Å bare stå i sommarregn, med tankar og med tid,
ein seljefløytetone, og ein mygg på handa di,
ein måne bak ei sommarsky, eit skip langt ut frå land
eit gammalt eventyr du kan, ein melodi du fann.
*
Du kjenner at Gud skapte deg av mold og lengt og song,
at sommarregn og lukt av gras var noko som du trong.
Med bare bein på heilag grunn, ein sommar går forbi,
ein fløytetone stemd i moll mot sommarsjela di.
Då eg kom heim, var det på tide å laga middag. Sunniva ynskte seg fiskebollar ein av dagane før ho reiste, så i dag vart det luksusvarianten; Fiskebollar i kvit saus med karri, kokte poteter, revne gulrøter, steikte baconterningar, steikt sjampinjong, mais og kvitløksmarinerte scampi. Det smakte kjempegodt. Nå har eg hengd ein optimistisk klesvask på snora ute, og snart skal me sjå Victoria. Livet er godt.
Heidi
Siste ferieveka skal nytast i fulle drag. Som eg alltid gjer i august, så lurer eg på om dette frie livet nesten utan klokke, avtalebok og mobiltelefon verkeleg let seg transformera til det vanlege fullmøblerte A4 livet, eh nei, forresten, ikkje A4 når eg tenkjer meg om, men dette fullmøblerte livet eg vanlegvis lever der det meste er timeplanfesta utan alt for store sjansar til store sprell… Men det går kvart einaste år. Etter tre dagar på jobb, så forstår ein at ein framleis hugsar korleis ein beter seg som lærar, og har nesten gløymt at ein nokon gong har hatt ferie. Nå er det store spørsmålet om dagane skal brukast til veldig fornuftige ting slik at alt er bort i mot velordna til skuleklokka ringjer, eller skal det brukast til det meir ufornuftige «Ta livet som det faller seg-konseptet». Det får vel bli ein slags kombinasjon, slik det ofte blir med meg. «Ja-takk-alt-saman», for å overgå sjølvaste Ole Brumm.
Før skulen startar skal eg senda Sunniva til Bolivia, og det er jo og eit prosjekt for seg sjølv. Ikkje å senda henne, for ho er fullt ut i stand til å senda seg sjølv, men det å gjera seg sjølv klar til å gi slepp på henne slik den gode mora alltid gjer det i eventyra. Nå skal eg nyta desse dagane eg har henne heime, så skal eg opna armane og la ho fly. I dag har me to vore på jentetur i Stavanger. Biletet over er eit illustrasjonsfoto frå kjærasten min sitt lager. Himmelen i dag var på langt nær så blå som han er på biletet, men til gjengjeld var det nok varmare. Tjue grader og høljeregn er i grunnen ein ganske sjarmerande kombinasjon. Sunniva har kjøpt seg strikkegenser frå Fretex, ho har ein forkjærleik for varme ullgenserar. Eg skulle i grunnen ikkje ha noko bestemt, men kom heim med ny jakke, veleigna for turar og uteleik i første klasse, med ny blå kjole og to singlet-under-kjolar i tillegg til ein treningstopp i knallrosa og knallilla. I Danmark kjøpte eg to treningsbukser, så nå skal det ikkje stå på utstyret. I tillegg kjøpte eg filmar på dvd, sjølv om kjærasten min meiner dvd eigentleg er heilt avlegs. Me skal nemleg ha jentetid og sjå VIctoria og fleire filmar me har lyst til å sjå før flyet lettar sundag morgon.
Me åt deilig lunsj på «Deja vu», kongerekesalat med coucous, brød og aioli. Me kikka på folk og filosoferte over livet, både vårt eige og dei me såg sine. Så diskuterte me om det er noko i alle menneske som gjer at ein kan bli glad i dei om ein bare blir kjend med dei. Det har vore eit av mine postulat heilt sidan eg var tenåring, men i veldig mange menneske sine øyre høyrest det naivt og forenkla ut. Sjølv påstår eg at det ikkje er naivt, at det er noko som ligg bak naiviteten og stikk djupare. Men eg står framleis for at eg sjølvagt ikkje liker alle sidene og alle handlingane til ein kvar person, men i alle menneske er det noko som gjer at ein kan bli glad i dei om ein vågar å møta menneska med eit ope sinn. Det må vel sortera under dei store spørsmåla i livet. Til dei enklare gledene høyrer det å eta softis i regnet. Softis er for meg sjeldan luksus, og det at det regnar toppar opplevinga av å innta eit «Verkelegpåkantenmåltid». Og snart er det «striskjorte og havrelefse» som dei gamle uttrykte det.
Og dette får bli eit illustrasjonsfoto over livet frå neste veke av, ein god og fornuftig, men dessverre alt for tidleg start på dagen… Eg har nemleg lært å akseptera at flinke gode samfunnsborgarar stiller opplagde og glade på jobb seinast kvart på åtte om morgonen og at dei ikkje fer og vasar med skriving og annan styggeskap etter tolv om nettene slik at dei ikkje kjem seg kvitrande opp i halvsjutida neste morgon. Sjølv om eg ikkje har levert ungar i barnehagen på veldig mange år, så treng eg minst ein disponibel time for å bli klar til å sykla flinkt til jobben med sykkelhjelp på hovudet for å vera eit godt eksempel for dei kjære små. Eg trur eg må begynna forsiktig å øva meg opp att til vekkjerklokkelivet frå i morgontidleg av.
Så er det dagens gjestepoet, som passande nok kjem frå Stavanger og heiter Mia Berner. Ho vart fødd i 1923 og døydde i 2009. Ho var sosiolog, filosof, forfattar og journalist. Ho budde 60 år av livet sitt i Sverige, men kom heim att mot slutten av livet. Eg liker veldig godt dei korte og innhaldsmetta dikta hennar, så eg trur me kostar på oss meir enn eitt…
Sand
Da jeg var barn bygde jeg sandslott på stranden.
Nå trasker jeg langsomt mens solen går ned
og skriver dikt med stokken i sanden
som bølgene kan leke med.
Mia Berner
Sorg
Å sørge over det som har vært
har en grense.
Å sørge over det som ikke har vært
er drømmen som forblir
i alt, hos alle,
alltid.
Mia Berner
Heidi
I dag er det eit heilt fantastisk ver dersom ein likar det dramatiske. Det har lynt og tordna like over hustaket, og regnet har truffe verandaplankane med små kontante plask før det har sprutte ti cm opp att. Det var så gale at me måtte trekkja ut kontaktane til datamaskinane. Eg sette meg i døropninga med kaffi for å sjå på teateret. Så prøvde eg å fotografera, men er usikker på om eg fekk til noko som kan likna på det verkelege synet. Eit skikkeleg uver i august er litt av ei forestilling. Nå brakar det at som av tunge vogner der oppe over skyene, men eg har bestemt meg for at det verste er over nå, slik at eg kan skriva litt…
***
Frustrasjon
Her hadde eg skrive eit veldig langt innlegg som eg snart skulle posta, og så forsvann alt saman. Truleg på grunn av eit eller anna relatert til uveret. Eg kan nesten ikkje tru det, og føler nesten sorg over at meir enn ein times arbeid bare forsvann. Autolagringsfunksjonen ser heller ikkje ut til å vera i funksjon. Plutseleg var skjermen tom, og det nytta ikkje å trykkja på angreknappen… Så var det vel ikkje så viktig då, i alle fall ikkje i den store samanhangen. Eg hadde skrive om Sweeny Todd, om religionsdebattar på nettet og om radioprogrammet eg høyrde om guten som hadde konvertert til islam fordi han etter å ha opplevd mange dødsfall og alvorlig sjukdom i heimen, tenkte det måtte vera noko meir. Han ville gjerne bli eit betre menneske, og eit av skritta på vegen var å finna ut om religionane hadde noko for seg eller ikkje. Han begynte med å oppsøkja ein imam, fordi islam var den religionen han var heilt sikker på ikkje var noko for han. Imamen møtte han med klokskap, god tid, tålmod, pizza og kaffi. Det vart mange samtalar, som ende med at han konverterte til islam. Då foreldra fekk høyra det, reagerte han med vantru, sorg og sinne, men nå støtta dei han fordi dei såg at religionen hadde gjort noko positivt med han. Mora sørga framleis litt over at det ikkje var i kristendomen han hadde funne det han leitta etter.
Eg siterte Martin Lönnebo, og skreiv at dette er så motkulturelt at det sikkert kan opplevast provoserande.
«Søk ikke etter glede, søk Gud, søk ikke etter glede, søk å glede andre… … Må fredens Gud være med deg, kjære venn. Bli ikke trett.»
Og heilt til slutt, ja dette blir eit rart og forkorta «Hummarogkanariinnlegg». Dagens poet frå bokhylla. Han heiter Keld Belert og er dansk. Diktsamlinga er frå 1978, og eg trur eg fann ho i ein kasse med brukte bøker ein stad i Danmark for 3-4 år sidan. Det er ei fin lita bok, prosalyrisk i stilen som handlar om det å oppdaga at kona har funne ein annan mann… Boka heiter «Den fælles brødrister», og her kjem ein smakebit:
Jeg tåler ikke din medlidenhed
jeg vil ikke elskes
fordi du synses det er synd for mig
fordi du ikke vil gøre mig ondt
jeg vil elskes fordi jeg leder efter
en klokketone
dybt inne i dig
fordi jeg aldri holder op med at lyttetil dig
jeg lægger øret til dit brystom natten
og hører dig fjærnt derinde
give lyd
synge
og jeg drømmer om
at det er til mig
- Keld Belert
Heidi
Merkeleg nok har den same debatten gått både på nettet og på radioen. Var det eigentleg betre før? Ville folk ynskja å bli 25 år igjen dersom dei kunne? Det som overraskar meg litt, er at dei fleste seier, at nei, dei ville ikkje bli tjuefem igjen. Dei har det mykje betre med seg sjølv nå, anten dei er førti, femti eller seksti, så seier dei omtrent det same. Men som ei dame på åtti sa på radioen i dag; det som var betre før var at eg var yngre. Visst, det blir ei umogleg problemstilling… Eg ville jo ikkje hoppa ut av livet mitt og gi barna mine tilbake til det store evige, men visst skulle eg lika å ta utdanning ei gong til, oppleva småbarnstida ein gong til, og ha tre fjerdedeler av livet framfor meg i beste fall i staden for mindre enn halvparten. På biletet over er eg forresten ikkje 25, men tjuetre, men det går vel ut på det same. Og viss barna mine les dette, får eg trøysta dei med at nei, eg gjekk ikkje rundt med den hatten til vanleg, det var mest i anledning biletet… Far deira gjekk derimot med ein matrosdressbluse han hadde kjøpt på loppemarknad…
Men visst hadde eg sånn bukse då eg var tjuefire år og nygift, og på bryllaupsreise i dåverande Vest- Berlin, og vart fotografert med ein tilfeldig tyskar. Eg syntest til og med at buksa var ganske fin. Då me kom heim hadde eg muntleg eksamen på MF, og eg hugsar eg stilde med musefletter, piratbukse, Minnie Mus T-skjorte og svart silkejakke…
Dei siste dagane har me brukt mykje tid på maling, med radioen på P2 og godt selskap, har det vore ganske triveleg. Og fint og blått har det blitt, men eg vil ikkje ha malarpolitiet dit med skarpe kritiske blikk. Det viktigste er at me faktisk har gjort det, og at det var ganske kjekt. Korfor pussa me ikkje opp der for ti år sidan, det trongst då og…
Først brukte me to dagar på å grunna med to strøk kvit grunningsmaling, og så vart det blått.
I dag har det vore «mykje ver». Det har vore tretti grader varmt, og ein varm vind, nesten som fønvind, har blese kraftig. Om kvelden utvikla det seg til kraftig torever og massivt regn. I dag kom både Ingridog Oddvar og Odd Christian glade og fornøgde heim frå ferie, så me arrangerte familiemiddag med Vilde inkludert. Me åt middag med open verandadør og lyn og torden ute, men likevel var det heftig varme bådr ute og inne.
Eg prøvde meg på ei nokonlunde anstendig leggjetid, men det var framleis så varmt og lummert, og eg så pass allergisk at eg fann ut eg heller ville unna meg å bedriva litt skriving i natta. Det er trass alt sommarferie i meir enn ei veke til, så det er nå eg har sjansen. Nå skal eg slutta med dagens gjestepoet. Me er nå komne fram til KJellaug Marie Bakke i lyrikkbokhylla mi. Ho er tante til mi venninne Inger, og gav ut den første boka si i ein alder av 69 år. Det står det respekt av. Boka heiter noko fint og: «Takk Gud for livet.»
Mange gruar for kvelden
og einsemda.
TIl meg kjem natta som ei gåve som er meg gjeven
til kvile for sinn og kropp.
Eg sørgjer ikkje over dagen i går,
den er ferdig.
Eg ligg ikkje vaken
for morgondagen,
den vil tidsnok koma.
I dag rakk kreftene til,
og eg sovnar med ein sukk og sæl takksemd.
Kjellaug Marie Bakke.
Og det får eg og gjera eit forsøk på, for nå er det snart morgon…
Heidi
Det er alltid med eit visst vemod eg registrerer at kalendaren blar seg opp på august. Høgsommaren går over til å bli seinsommar. Naturen er kanskje på sitt aller vakraste og aller mest frodige, og snart skal alt snu og bli til haust. Du får lyst til å gripa tida og halda ho fast. Sentimental som eg kan vera av og til, les eg Einar Skjæråsen sitt utruleg vakre augustdikt og får klump i halsen og tårer i auga. Ikkje fordi det er så trist, men fordi det er så fint.
August er det mykeste myke jeg kjenner,
denne skjelvende streng mellom sommer og høst,
denne dugg av avskjed i mine hender.
Sunniva og eg tok med oss Oscar for å gå ein tur langs stranda. Me kjørde ein liten omveg for å koma dit og såg moge gras og gule åkrar. Me snakka om at lamma i frå i vår snart er vaksne sauer, og me såg hestar beita fredeleg i graset. Sjølv om me bur i ein liten by, så bur me eigentleg langt ute på landet, me treng ikkje kjøra langt for å oppdaga det. Sunniva er godt kledd, kanskje ho prøver å få ein liten smak av norsk haust før ho dreg til Bolivia sundag om ei veke. I morgon kjem dei to eldste syskena hennar heim frå kvar sine feriar i utlandet, me må nok prøva å samla alle saman til ein god middag før ho reiser frå oss. Det var litt regn i lufta, men ikkje kaldt. Eg vassa i strandkanten, og kjende at det ikkje skulle mange minutta til før det kalde vatnet kjendest behageleg og lunka. Me snakka om at me kanskje måtte ned til sjøen for å bada ein kveld, for ingen av oss hadde rukke å bada i sjøen i sommar. Dei første vekene i august er ofte dei som har behagelegast badetemperatur ved jærstrendene. Her er eit gammalt augustbilete av eit kveldsbad:
Dette hemmelige milde inn over jorden,
denne lyende stilhet:
Tal Herre, tal!
dette lyset som hviler
på modningens høyde,
dveler
og synker mot visningens dal.
I går reiste eg og May Brit på besøk til farmor. Dagen før vart den siste systera ho hadde att gravlagd. Farmor hadde ikkje kjend seg sterk nok til å vera der. Ho seier det er rart å vera den siste att i ein syskenflokk og den siste att i ein generasjon. I går fekk ho besøk av det yngste barnebarnet, Hedda, som akkurat hadde lært seg å gå. Det var fint å sjå dei saman, fint å sjå at farmor hadde krefter til å lena seg sidelengs over armlenet og løfta henne opp i fanget. Tider skal komme, tider skal henrulle, slekt skal følge slekters gang. Me hadde med oss rundstykke, lefser, salatar og bringebær. Farmor koste seg med lefsene og sa at dei var minst like gode som dei ho pleidde å laga. Eg spurde henne kva ho hadde i deigen, og ho spurde om eg hadde tenkt å læra meg å steikja lefser. Sjølv hadde ho lært det av mora då ho var ungjente. Eg sa at det kunne ha vore kjekt, men tenkte at det spørst om eg hadde fått det til nokon gong, å kjevla ut papirtynne, store runde leivar å steikja dei utan at dei gjekk sund, tørka dei, bløyta dei, smøra dei og servera i ekstra fine anledningar. Visst kunne eg tenkt meg å læra det, men kjem eg til læra meg kunsten skikkeleg? Det tvilar eg nesten på. Det er litt synd at dei tradisjonelle lefsene kanskje kjem til å vera vekke om ein generasjon fordi ingen kan laga dei lenger. Enn så lenge går det an å kjøpa… Då me ville reisa heim sa farmor at ho hadde så veldig lyst til at me skulle bli litt til og eta kveldsmat med henne. Så vart det slik. Det vart sein kveld før me var heime att etter ein fin dag.
Disse kvelder da trær
er som skygger i skyggen.
Denne etterårsfred over sted og forstand.
Jeg har drømt at jeg seilte mot evigheten,
og en kveld i august var den første
besynderlig duse kjenning av land.
Og siglar mot evigheten gjer me vel alle på sett og vis, men me vil helst ikkje sjå så mange kjenningar av land, kanskje? Det er vemodig at alt kjem til ein ende. At liv kjem til ein ende, att barndomar kjem til ein ende, at somrar kjem til ein ende, og at sommarferiar tek slutt. Her i huset malar me gjesteromet på loftet blått. Eg har framleis små flekkar av kvitmaling frå grunninga og blåmaling frå det første strøket. Blåfargen er den same som på ein bleikblå som sommarhimmelen har når det kveldnar. Det er jo kjekt å sjå at me faktisk får det til på eit vis, at det kjem til å bli fint. Min entusiastiske ektemann har fått blod på tann og har lyst til å halda fram med meir maling og oppussing nå når me faktisk er i gang.
Jeg vet midt i alt det jeg ikke vet:
August er det mykeste myke jeg kjenner,
myk som sorg og som kjærlighet.
Einar Skjæråsen.
Og august og sorg og kjærleik er i slekt. Det er eg samd med Einar Skjæråsen i. Og framleis har eg ei veke ferie att. Katten sit på skrivebordet og malar, forresten. Ho sender meg eit grønt blikk. og geispar så høgt at både den bleikrosa tunga og dei spisse hjørnetennene kjem til syne. Kanskje ho er meir enn klar for ein porsjon kattemiddag?
Heidi
Du veit den kjensla ein kan ha etter ein eksamen… Er dette verkeleg bra, eller er det heilt hinsides dårleg? Det er litt slik det kjennest å dukka ned i alt det som viste seg å liggja på harddisken min, eller i dei mange notisbøkene mine av dikt og halvferdige tekstar. Plutseleg ser eg att tankar og kjensler eg i grunnen hadde gløymt at eg har hatt, men plutseleg hugsar eg det både med kroppen og tankane. Det merkelege er i grunnen at eg ikkje ante at eg verkeleg hadde så mykje ubearbeida stoff. Eg må ha tenkt, skrive, lagra og gløymt, og det er kanskje like bra? Nå sit eg her og har gitt meg ein føremiddag til å leika lyrikar, det er ganske fint, men altså og ein smule forvirrande…
Nå skal eg ta med eit par av dei dikta som eg ikkje er sikker på om er fine eller bare merkelege… For meg seier dei noko, så klart, men kva med andre som les…
*
Ofte nok
ser du deg forundra omkring,
prøver å finna halvtimen
du høyrer heime i
før tida forsvinn att.
Strikkesjal og varm te
skal du aldri meir forakta.
For det finst alltid
ventande rom.
Rom du skal inn i
i sommarkjole eller sørgedrakt.
Du skal halda deg fast
i alle dine augneblikk
stå med rank rygg
og bu i tida.
Du skal ikkje bare
sjå deg tilbake
eller kasta blikket
tankelaust framover.
Heidi
Eller dette?
Hengekøyer
skulle me hatt fleire av
og heilt sikkert
skulle det vore fleire forunt
å få trillingar
ein eller annan gong i livet,
men ein eller annan stad
er livet er fullt av kransekake,
og bak motbakkane lengst ut mot havet
blenkjar med blondedraperier
av sand og skum.
Alltid er det dekka bord ein stad
med levande lys.
med brød og grøne druer.
Heidi
Dei blå stolane
står og ventar.
Gatene kjem springande mot oss
med nye tider på urskivene
høgt heva over fortaua
På talarstolane står det oftast
ein ellar annan og brenn,
medan vegvisarar peikar
i forvirra vegkryss
mot stadar
det er alt for lenge sidan
me har besøkt.
Me gret stille
medan me syng halleluja
og bestemmer oss
for å opna oss att
roleg , roleg
mot livet.
Heidi
Det siste diktet handlar om det å oppleva sorg. Ein heil del av tekstane gjer akkurat det. Det har vore mykje sorg det siste året. I løpet av fjorten månadar mista me fire nære familiemedlemmar. Dei fleste av dei var heldigvis kome til den delen av livet der det er naturleg å døy. Eg tek med nokre dikt om sorg og.
Sorga
etter deg
ei pute av ordløyse i strupen
ein svart liten fugl bak ribbeina
kvalme som fyller halsen
eit veksande tomrom rundt hjartet
der tonane skjelv
frå strenger i moll
mjuke, men utan stemme
for kva skulle ein vel seia
kva skulle kunna bera meining?
Heidi
*
Det var det året me tok farvel,
stod tårøygde ved kvite kister,
bada i orgelmusikk,
og var på førenamn med dei frå byrået.
Det året me forfatta tekst til kvite sløyfer,
og annonser i avisene,
vog ord på gullvekter,
og leitte hol i salmebøkene.
Det var det året me skreiv talar
fylde kasse etter kasse
med alt ingen åtte lenger
me sov med mobilar på nattbordet
og høyrde ofte englane gråta før frokost.
Det var året for kvite liljer,
roser og gode ord,
då blomsterlukta
nesten ikkje forsvann frå stova.
Men visst snudde me kalenderblada
og visst gjekk livet vidare.
Og aldri har me undra oss så mykje
over det å vera levande.
Heidi
*
Eit og anna storband
spelte taktfast
ein stad i bakgrunnen.
Mennene i prosesjonen
løfta forsiktig og ærbødig
på hattane sine
før spaserstokkane small
taktfast bestemte mot brusteinane.
Me bar deg til grava
og gråt
medan me song halleluja.
Me bar deg vekk
og sidan var du her
ikkje lenger.
Men likevel
skal me leva
leva i eit bruste halleluja.
Du som bur i minnene,
skal rett som det er
vinka til oss derifrå .
Me skal tørka tårer,
løfta blikka
og halda oss fast
i eit trassig halleluja.
Det er alltid nokon
som vakar
over oss alle,
alltid nokon
som står der
med ein fast arm
om skuldra di
og eit blikk
fullt av engsteleg varme
Dersom nokon vågar å prøva seg som konsulent, og seia kva dei opplever fungerer og ikkje, så skal eg vera modig takknemleg. Eg understrekjer for sikker heits skuld at desse tekstane reknar eg ikkje som ferdige endå.
Men for at det skal vera litt ferdig og bra lyrikk for deg som har lese heilt til hit, så slepp eg nå til dagens gjesteslyrikar, som i følge den alfabetiserte bokhylle mi er,… eh skal sjå etter… ei dame som heiter Kari Bakke. Det er ei diktsamling eg fann heime hos svigerforeldra mine, og som i si tid er utgått frå Bærum bibliotek. Så bra at det går å kjøpa bøker som biblioteka ikkje har plass til lenger.
Ordene
Jeg går med ord i lommene
Holder dem i hånden
for å prøve deres tyngde.
Deres egenvekt.
Da hender det at ett
sprenger seg lysning i meg
Gnistrer til
og viser ansikt
Og jeg blir stående
stum som så jeg et gjenferd.
Kari Bakke.
Då får eg dukka tilbake til alle orda…
Heidi
*
Av og til får eg den fikse ideen at gode mødre har grønsåpeluktande ryddige hus og i tillegg nybakte bollar, slik at den gode lukta av nysteikt gjærbakst slår i mot alle som kjem inn dørene. I går brukte eg heile dagen på å prøva å få til det første, men det blir aldri riktig ferdig. Når det gjeld å få eit hus til å sjå ut som det er klipt ut av ikeakatalogen eller bonytt, så kan du like godt kalla meg Dona Quixota eller Sisyfos. Bakverk hender det derimot at eg lukkast ganske godt med. Då eg spurde Sunniva om ho hadde lyst på nysteikte bollar, spurde ho om det og gjaldt kanelrullar, så vart det begge deler. Eg prøvde å tilkalla heile storfamilien sidan det lukta så godt i heimen, men det var bare syster som ikkje hadde andre planar. God middag vart det og med lys og blomar og kuvertbrikker på linduken. Av og til er det deilig at sundag kjennest ut som sundag. Elles er noko av det fine med å ha lang sommarferie at ein kjem til det punktet der det ikkje betyr så mykje om det er tysdagskveld eller laurdagskveld, føremiddag eller midt på natta. Det er likson bare sommar alt saman. Den kjensla er som balsam for sjela til sånne som meg, som resten av året opererer med overmøblerte avtalebøker. Ja, bok har eg framleis, ville aldri våga å leggja alt det viktige på ein mobil som plutseleg går i golvet eller i vaskemaskinen.
Men i dag hugsa me at det var sundag føremiddag og sykla til kyrkja for å få med oss gudstenesta. Det me ikkje hadde fått med oss er at dei hadde framsunda alle sommargudstenestene ein halvtime i tid slik at me kom rett til preika. Og me som var så fornøgde med at me faktisk rakk fram i tide. Men me fekk med oss ein time inkludert preika nattverden og velsigninga, så heilt gale gjekk det nå ikkje.
Og feriegjesten, Oscar har det som ein liten prins. Her er det for tida fire personar som er mykje heime, så han får gå fleire turar til dagen, trena på alt han elskar å visa at han kan: – sittja, ligga, give me five, dansa, stå på to, bjeffa I love you, gje labb og liggja død på sida. Halvard prøver å læra han kommandoen hopp. Han er ikkje stødigare i kunstene sine enn at han av og til blir forvirra og gjer alt på ein gong for å få belønninga si. Han er og veldig glad i puslespelet over som går ut på å flytta på koppar og skyva på luker for å finna godbitar. Det er koseleg med ein liten hund i huset, men for oss som normalt sett er mykje på farten passar det nok betre med kattar som er i stand til å klara seg meir eller mindre heilt på eiga hand, og bare kjem når dei sjølv vil ha mat, husly og kos.
I morgon begynner eit nytt avsnitt i serien «Heidi gjer ting ho ikkje kan»… Me har to utflytta barnerom på loftet som me skal prøva å pussa opp, mala, leggja nye golv og innreia til koselege gjesterom/arbeidsrom. Eg må innrømma at eg ikkje har allverdas sjølvtillit med slike ting, men det er vel bare å krumma halsen…
Omtrent slik ser det eine romet ut. Påbyggsdelen har aldri fått parkett, me har bare hatt eit teppe over. Nå kjem me til å leggja eit eller anna rett oppå trur eg… Parkettplater? Laminat? Linolium? Og me diskuterer farge på furuveggene som me har tenkt å mala…
Sidan eg har to diktbøker av Jan Askelund, blir han gjestepoet i kveld og.
Hovudpersonen i boka «Som alle veit», er den førtiåtte år gamle, lettare desillusjonerte Olav Raufoss, som i grunnen ikkje har så mange vyer att. Eg tek med dikt nr 77 i den lett misantropiske livsfilosofien hans, og håper at eg personleg ikkje kjem så langt at eg får lyst til å skriva under på fylgjande.
77
Ikkje lenger henfallen
til livet.
Bare ei sval
interesse.
Jan Askelund
Her får eg leggja til at min personlege ambisjon er å vera hanfallen til livet så lenge det pumpar og går. Sjølv om det kan kreva si kvinne av og til.
Heidi
sporisand 