Eg har hatt ein ekstra skrivedag i etterkant av påskeferien. Det har vore fint. Etter ein sosial og veldig fin påskeferie, var det faktsi godt med litt kreativ aleinetid med bare katten rundt seg. Biletet over er ikkje frå i dag. Leif tok det på påskeaftan. Han måtte ut og fotografera uveret. Storm og regn er ikkje bare å forakta. Det er ikkje mykje som ruskar så godt i hårmanke og sjel som ein skikkeleg storm på Jæren. Det skal og i ærlegdomen sitt namn seiast at det hender me blir leie av det og lengtar etter ein skikkeleg godversdag. Eg trur ikkje det er mange som blir så blidgjorde og mjukgjorde som jærbuen når veret verkeleg viser seg frå si mildaste side ein gong innimellom. Det er kanskje slike dagar som gjer at me orkar og bu her og endåtil likar oss.
Det å vera menneske har mange sider. Menneskelivet interesserer meg, på same måten som andre menneske interesserer meg. Eg trur det er rett å seia at eg er godt over middels interessert i korleis det er å vera andre menneske.
På jærsk har me eit ord for det som ikkje er udelt sjarmerande: «forveden». Det å vera forviten har i seg eit aspekt av genuin nyssgjerrigheit, men i seg sjølv høyrest det mest ut som det å grava i ting ein ikkje har noko med og ikkje minst ser ein for seg at forvitne menneske spring gatelangs for å fortelja andre kva dei har fått vita. Eg innrømmar at eg er «litt» forviten sjølv om eg likar uttrykket interessert betre… Og med handa på hjartet kan eg seia at eg er ganske flink til å teia stille om slikt eg veit… Som eit barn skreiv i ein tekst ein gong: «Eg veit jo bare korleis det er å vera meg.»
Når eg sit og skriv, høyrer eg ofte på programmet «Radiodokumentaren» på podcast. I radiodokumentaren klarer dyktige journalistar å skjera menneskelivet inn til beinet, slik at me får vita noko genuint om det å leva og om å vera menneske. Nå trur eg at eg har høyrt alle programma som ligg der, så nå får eg leita etter noko liknande. Når eg ser på fjernsyn så slukar eg dokumentarar. Eg er og veldig glad i program som «Hjemme hos Larsen,» der skodespelarar fortel om livet sitt, og ikkje minst «I heisen», der to menneske møtest i ein heis som står stille og må samtala om dei store spørsmåla i livet før dei slepp ut. Felles for dei fleste av dei er at dei faktisk etterpå fortel at det kjendest veldig fint å sitja og snakka om desse viktige tinga med ein lyttande person dei i utgangspunktet ikkje kjende til.
Før hadde eg vel ei slags einfaldig tru på at denne interessa for andre menneske var noko eg delte med dei fleste. Eg har etterkvart oppdaga at det er meir som ei særinteresse. For nokon er ukjende menneske like lite interessante som veteranbilar eller ishockeykampar er for meg. Det er fascinerande at me er så pass ulikt skrudde i saman.
Sjølvsagt er eg og ein lidenskapeleg lesar av biografiar. Eg les til og med biografiar om folk eg aldri har høyrd om, dersom eg får sjansen til det. Eg skal innrømma at biografiar er av nokså varierande litterær kvalitet, men det er lite som overgår ein god biografi. Nå i påsketida har eg lese fleire av dei, og dersom nokre er interesserte i boktips, så reklamerer eg gjerne for dei.
I «Mors historie» fortel Mona Levin om familiane både på mors og fars- sida som kom til Norge på jakt etter eit betre liv. I tiåra før andre verdskrigen vart det vanskeleg å vera jøde i mange europeiske land, ikkje så veldig mange av dei som flytta kom til Norge, men på trettitalet var det ein del familiar som budde i Oslo- området. På trettitalet var det to synagogar i Oslo.
Då krigen braut ut og det vart bestemt at jødane skulle ut av Norge, vart vesle Mona smugla ut i mora sin ryggsekk. Faren, musikaren Robert Levin, klarte og å flykta, men nokre medlemmar av storfamilien ende liva sine i konsentrasjonsleir. Boka fortel meg ein historie som er meir enn det eg visste frå før. Jødane var blant dei første som kom til landet vårt som «framande fuglar», og som skulle integrerast. Mona Levin skriv veldig levande om den fargerike familien sin, og spesielt om mora, som då boka vart skriven var 101 år gammal, men framleis hadde ein fantastisk hukommelse.
I «Maleren» av Sigrun Slapgard, blir me betre kjende med Anders Castus Svarstad, kunstmalaren som vart gift med Sigrid Undset og fekk tre barn med henne. Då dei to møttest var Svarstad allereie gift og hadde tre barn. Dette er ikkje bare eit portrett av kunstnaren Svarstad, men og historien om ekteskapet mellom Svarstad og Undset som sprakk omtrent samtidig med at det tredje barnet deira vart fødd. Dei var sterke menneske begge to, og utvikla seg nok i kvar sin retning.
Av dei seks barna som Sigrid Undset gjerne ville at dei skulle oppdra saman, var to utviklingshemma og trong mykje ekstra oppfylgjing. Sigrid Undset gjekk inn i morsrolla for alle saman, etter dåtidas kjønnsrollemønster og haldt på å slita seg heilt ut med å både vera der for familien og å vera forfattar. Då ho konverterte til katolisismen, fekk ho til Svarstad si store sorg kjend ekteskapet ugyldig. Dei to inntok og ulike politiske ståstadar i åra før den andre verdskrigen. Sigrun Slapgard har tidlegare skrive ein kritikarrost Undset- biografi, og klarer her å dra oss inn i Svarstad si livshistorie på ein sterk og empatisk måte…
Så dukka eg ned i Ketil Bjørnstad si bok «Vegen til Mozart», som eg las ut for eit par dagar sidan. Dette er ein sjeldan variant innan biografisjangeren. Annankvart kapittel handlar om komponisten Wolfgang Amadeus Mozart, og annankvart kapittel handlar om forfattaren sjølv, Ketil Bjørnstad. På den måten går Mozart og Bjørnstad si barndomstid og Mozart og Bjørnstad si ungdomstid parallellt som to trådar, der Mozart med jamne mellomrom dukkar opp i Bjørnstad sin eigen historie.
Eg vart veldig fascinert av denne måten å skriva på. Ketil Bjørnstad har eg alltid hatt sans for både som forfattar og musikar, og sjølv om han er ti år eldre enn meg, så kjenner eg mykje att i det han fortel om barndomen og ungdomen sin. Han skriv med ein ærlegdom som av og til kan minna litt om Knausgård, men han er likevel langt mindre utleverande når det gjeld menneska rundt seg. Ketil Bjørnstad sin historie om oppveksten er på nokre måtar historien om ein antihelt. Han vågar å framstå som ein som var klar over at han ikkje var blant «dei kule», og ein som heller ikkje hadde noko behov for å vera det. Denne boka kan eg og anbefala varmt til andre «biografinerdar».
Eg vart så fenga av Mozartboka at eg nesten hylte av fryd då eg oppdaga at Ketil Bjørnstad er i gang med ein serie bøker som er sjølvbiografiske på same måten som boka om Mozart. Så vidt eg forstår vil han skriva ei bok om kvart tiår frå han vart fødd og fram til nå. Den første boka «Seksti-talet» begynte eg på i går kveld. Her kjenner eg att vekslinga mellom personen Ketil Bjørnstad og «den andre historien «frå Mozart-biografien. Her vekslar han mellom å fortelja sin eigen historie og verds- og samfunnshistorie på ein måte som flettar hendingane inn i kvarandre. Eg skulle bare lesa litt før eg begynte å skriva i dag morges, men må innrømma at eg kom i gang med skrivinga eit par timar for seint. Nå planlegg eg rett og slett å ta ein ganske tidleg kveld for å få lagt inn minst ein times lesing på senga…
Nå registrerer eg at dette innlegget er blitt alt for langt nesten før eg har kome i gang med å skriva det eg eigentleg hadde tenkt å skriva då eg laga overskrifta…
Eg hadde lyst til å våga å utfordra både meg sjølv og andre til å våga å visa ansikt og våga å by på historiane om kven me er for kvarandre. På ein måte er det vel akkurat det eg gjer på bloggen min, og eg håpar at det er til glede for litt fleire enn meg sjølv.
Samtidig tenkjer eg at viss nokon trur dei veit alt om meg ut frå det eg skriv og det eg viser utad, så er det mykje dei ikkje veit. For alle me menneske er uendeleg samansette, og i alt me gjer redigerer me vår eigen overflate. Det er godt at det er slik, det handlar vel om identitet og om ynskjet om å vera heilstøypt. Etter å ha fått nokre tiår med livserfaring er konklusjonen min omtrent slik. «Me er mykje likare enn me er klare over, og samtidig meir ulike enn me har fantasi til å forstå.» Eg kjenner at eg skulle ha likt å «bli stansa i heisen» med mange ulike menneske, både med slike eg kjenner frå før og med slike eg aldri har møtt… Eg ser ikkje heilt vekk frå at eg kunne ha kjend eit snev av klaustrofobi og heisskrekk, men alt i alt trur eg at eg ville ha elska det.
Det er så lett å putta andre i båsar, eg synest eg høyrer kva som kunne blitt sagt om meg:
Kristen middelaldrande dame frå vestlandet, nynorskbrukar og lærar, overvektig og fråhaldsmenneske, salmediktar, ja… Jo takk, eg kjenner typen… Takk, men nei takk…
Og eg vel faktisk å tru at dei nesten ikkje har rett i det heile tatt i alt dei måtte tru…
«Eg lurer på korleis du lever, og korleis du tenkjer og trur…» , står det skrive i eit dikt eg hugsar bare delvis i minnet. Eg lurer på om det er skrive av Halldis Moren Vesaas. Eg er nokså sikker på at eg er mykje meir enn det du trur, og eg er endå meir overbevist om at det same kan seiast om deg…
Sjølv om dei som har lese heilt ned hit kanskje er ein spesiell type menneske…
Heidi
Det er ikkje så ofte eg må hoppa i badekaret for å få varmen i meg, men nå i ettermiddag gjorde eg akkurat det. Eg har latt meg verva til styret i Vennelaget for Hå gamle prestegard, og i dag har eg vore med på å arrangera den tradisjonelle familiedagen på annan påskedag. Konseptet er kjempekoseleg. Det er tenning av bål og koking av egg og pølser nede i fjøra, og det er gøymt over hundre påskeegg i papp på området rundt prestegarden og nede i fjøresteinane. Dei som finn eit slikt egg kan få det fylt med godteri.
I hovudhuset er det sal av lefser, lappar, kaffi, brus og annan god mat, og eg hadde to forteljarstunder for barn der eg fortalde legender.
Det som ikkje gjekk etter planen i dag var veret. Det har blåse kraftig og regna mest heile dagen. Mykje av programmet vart flytta innomhus, men det å vera i den uisolerte delen av det gamle fjoset var kaldt nok det og. Ganske mange lot seg nok skremma av veret, likevel var det mange regntøykledde barn med iskalde kinn og fingrar som kom stolte inn med påskeegg dei hadde funne. Den siste forteljarøkta mi skulle vera det siste som skjedde, og nesten alle valde å putta dei våte kalde ungane i bilen og få dei heim. Derfor møtte det ikkje opp fleire enn to små jenter som ville høyra legenden om korleis snøen fekk farge. Dei var så interesserte og entusiastiske at det faktisk vart ei stor oppleving å fortelja for dei.
Etterpå var det deilig å koma inn i det godt oppvarma hovudhuset for evaluering og varm kaffi. Eg hadde tenkt å kanskje få gått ein tur langs stranda når eg først var der, men akkurat då frista det mest å koma seg heim til husvarmen.
I går ettermiddag fekk eg lokka livskameraten min med ut på tur. I mitt hovud skulle den turen gå langs stranda. Det er då eg verkeleg får opplevinga av natur. Det er noko med havet som får noko i meg til å falla heilt på plass. Eg må innrømma at eg ofte får mast meg ned til sjølufta når me skal gå tur, men i går hadde Leif andre planar. Han hadde tenkt på at me aldri går tur på Lyefjell og at det skal vera så fine turløyper der.
Eg hadde ikkje så mykje å stilla opp mot det argumentet, så me la i veg. Eg måtte innrømma at det var ganske fint på Lyefjell og. Det liknar veldig på det terrenget eg vaks opp i på Ålgård, spesielt området rundt Flassavatnet og Kodlitjødnå der me både leika og gjekk på skeiser.
Me gjekk ikkje så langt, for det var blitt ganske seint på ettermiddagen og det var ganske vått og myrete utanom den store grusvegen.
Fargane, halmgult, mosegrønt og grått viser at me ikkje er kome så veldig langt på vår endå. Men fargane i mars har sin sjarm dei og.
Etterkvart har eg blitt veldig knytta til naturen på låg- Jæren, men dette minde meg på at det er veldig lenge sidan eg har vore ute og gått i naturen i Ålgårdsområdet der eg faktisk høyrde til størsteparten av oppveksten min. Kanskje me må dit neste gong?
Heidi
Nå spaserer det ein katt på tastaturet igjen. Meir eller mindre bestemt dyttar eg henne vekk, men ho skriv sjutal og t-ar og let seg ikkje avvisa. Eg raderer meir eller mindre tålmodig og begynner på ny. Ho har gått emjende gjennom stova og leita etter Sunniva, men nå har Sunniva reist. Ho reiste i dag morges og Halvard reiste alt på torsdag.
Eg trudde at eg hadde vent meg til at dei kom og reiste, men eg blir like overraska kvar gong over kor tomt det blir i huset. Det er akkurat som eg bare delvis har forstått at dei er vaksne heile gjengen og på veg ut i det store livet der huset vårt for lengst har slutta å vera «heilt heime».
I går var eg og Sunniva ute og handla litt, me gjekk på kafe og drakk kakao og me kjøpte inn mat til felles familiekveld og fyll til dei fire gjenverande påskeegga. Me har alltid opna dei første påskedag, men Halvard måtte få sitt før han reiste og dei andre fekk sitt i går kveld. Me kjøpte buntar med påskeliljer fordi tulipanane var i ferd med å visna og rakk akkurat å betala før butikkane skulle stengja.
I går kveld var me mange rundt bordet att og etter måltidet spelte me risk, jentene mot gutane og tinte kanelrullar og skulebollar og kokte kaffi. Jentelaget vann ein knepen siger begge omgangane, og det er blitt bestemt at det ikkje bør vera meg som nynnar songar som dei andre skal gjetta på. Eg for min del kan ikkje forstå at dei ikkje straks høyrer kva eg syng…
Eg og Sunniva hadde tenkt oss på midnattsmesse i Timekyrkja, men det ende med at me ombestemte oss. Me oppdaga at denne natta var ein time kortare enn alle andre, Sunniva skulle grytidleg opp for å nå eit fly neste dag, og ute var det kuling og piskande regn. Eg sa at det kan vera me angrar etterpå at me ikkje har gått, men me vart heime likevel.
Me vart plutseleg litt usikre på kva for nokre klokker og mobilar som stiller seg sjølv når me går over til sommartid og skal hoppa over ein time. Kunne me stola på det, og korleis kunne me vita heilt sikkert kva klokka var når mobilklokka ringde klokka seks? Me fann ut at det tryggaste var å stilla det me hadde av alarmar for å sikra ein oppstandelse i sekstida slik at Sunniva skulle rekkja flyet sitt og nå fram til ettermiddagsvakta si i Oslo.
I dag kjenner eg på at det hadde vore fint å fått midnattsmessa med seg. Det er noko heilt spesielt med å sitja i den mørke kyrkja nattestid med kvart sitt stearinlys som blir tend frå det store lyset etter at presten har forkynt at «Kristus er sanneleg oppstanden». Det er og veldig fint å stå ute på kyrkjegarden framfor kyrkja, i sirkel mellom gravene og syngja «Deg være ære, Herre over dødens makt». Det spørst nok om den siste delen lot seg gjennomføra i år med det regnet og den vinden me hadde i går kveld. Eg håpar me kan få det med oss eit anna år. Me får seia som jødane: Til neste år i Jerusalem.»
I morgon har eg ei ny oppgåve. Eg skal vera med og arrangera aktivitetsdag 2. påskedag på Hå gamle prestegard. Eg vart spurd om eg var komfortabel med å fortelja for barn, det sa eg at eg var. Eg skal fortelja ei eller to legender til barn som er der med familiane sine for å laga påskepynt og leita etter egg. Eg har fortald dei før, men det er vel på tide å finna fram tekstane og øva litt.
I dag er veret ganske bra igjen, så me får få oss ein tur ut etterkvart. Akkurat nå lagar nokon middag til meg, så heilt aleine med katten er eg ikkje.
Heidi
Det blir liksom ikkje heilt påske før eg har fått sunge «Påskemorgen slukker sorgen,» og i dag fekk eg heldigvis gjort akkurat det. Kyrkja var pynta med masse fine blomar, mellom anna med store mengder påskeliljer, og på galleriet øvde organisten med to trompetsolistar då eg kom med armane fulle av alt eg skulle bruka til påskevandring på sundagsskulen. Det var så fint.
På same måten er det med eit par andre songar. På 17. mai må eg få vera med og synga «Gud signe vårt dyre fedreland», og på julafta er det «Deilig er jorden» som er den magiske songen…
Alle som kom til kyrkja i dag fekk ei påskelilje i handa. Framme ved altaret stod det ein kross som var laga slik at ein kunne festa blomar på han. Gudstenesta begynte med at alle fekk gå fram og festa si lilje til krossen medan me song alle versa på denne gamle påskesongen. Det var til å få tårer i auga av.
Kyrkjeløva vår kjem kvar gong det er sundagsskule i kjellaren for å slå av ein prat med presten og for å ta barna med seg ned til barnesamlinga. I dag kom løva dansande i glede og plukka i smug ei lilje frå krossen for å ha noko fint å gje til presten på ein dag som denne. Saman festa dei lilja att slik at alle kunne ha glede av ho.
Nede i kjellaretasjen hadde me påskevandring for barn og for dei av dei vaksne som gjekk ned i lag med barna. Me fekk salve i hendene for å minnast salvinga i Betania, me svinga med palmegreiner, og ein fekk ri på eit provisorisk esel. Me hadde fotvasking, braut brød og drakk druejus til minne om det siste måltidet, me sovna i Getsemane, høyrde Peter fornekte Jesus og var bortom Golgata før me møtte engelen og fann grava tom. Til slutt feira me oppstandingsgleda med ballongar i gull og rosa, såpebobler som glitra i påskelyset og litt påskegodteri frå eit stort påskeegg. Det er aldri feil å vandra i bibelske historiar i lag med ungar.
Dagens formingsaktivitet var å laga fine sommarfuglar med følehorn av piperensarar og diverse pynt. For dei som ikkje måtte vita det, så er sommarfuglen eit gammalt symbol for oppstode.
Mest kvart einaste år skjer det same før eg går ut av kyrkjedøra første påskedag. Leif Andenes kjem og forærer meg påskeliljer som han har dyrka fram og pynta med i kyrkja denne dagen. Han seier kvart år at han har ikkje plass til alle heime hos seg sjølv. Dette er ein tradisjon det er lett å setja pris på. Eg synest det er rørande at nokon kvart einaste år dyrkar fram påskeliljer, gåsungar og forsythia i vekene før påske slik at den store påskedramaturgien i kyrkjeromet kan avsluttast med ein fargesterk og blømande påskedag med løfte om oppstode og nytt liv.
Heidi
For meg har påsken mange rom og mange trådar som blir tvinna saman til ei høgtidsveke.
Kyrkja sin påskebodskap rører meg på ein intens og levande måte. Påsken rommar så mykje. Kjærleiken som er sterkare enn døden, det gode som er sterkare enn det vonde, lyset som er sterkare enn mørket.
Noko av det påsken handlar om klarer eg bare å gripa som eit mysterium. For meg er det kanskje mange av dei menneskelege elementa i dei gamle historiane som gjer mest meining og kler tydelegast fram. Historiane om svik. Historiane om tilgjeving. Peter som sa han ikkje ville svikta, men som sovna i Getsemane og når det gjaldt som mest banna på at han aldri hadde sett den mannen før og så gol hanen for andre gongen.
Det handlar om alt som ikkje vart som dei hadde trudd og tenkt, om Pilatus som stod midt i eit dilemma han ikkje hadde bedd om å vera i og som det ikkje utan vidare lot seg gjera å koma ut av. Om kvinna som fekk kjeft fordi ho braut alle konvensjonane og salva Jesu føter med nardussalve medan han var i selskap, om kvinnene som stod under krossen når dei næraste mannlege vennene hadde gått i dekning, om dei kjærlege orda til Maria og til Johannes.
Det handlar om alt som vart annleis, om dei nye livssituasjonane som plutseleg opna seg, om Thomas som måtte stikka fingeren i sida på Jesus for å tru og om Judas. Judas har eg hatt frykteleg vondt av sidan eg høyrde om han før påske i første eller andre klasse. Eg retta opp handa og spurde eller kanskje eg gjekk fram til frøken etter timen for å spørja:
«Jammen, kva med Judas? Viss det var meininga at han skulle gjera det han gjorde, så var det frykteleg urettferdig at han skulle straffast». Frøken, Gerd Signy, svarte klokt, men spørsmålet slapp aldri heilt taket.
Eg ser for meg alle dei som har kome til å ta litt større feilsteg enn dei fleste av oss. Alle dei som må bera skamma for alt som har gått gale. Eg ser for meg ein mann med langt hår og kvit kjortel som går fram som eit lam for slaktebenken og skal ofrast for skulda og skamma som høyrer med i livet til alle menneske. For meg har denne mannen mange ansikt og eg forstår kva Jens Bjørneboe skriv i diktet sitt : «Maria alle smerters moder, be for oss i denne stund…»
Mykje i påskebodskapen er ikkje innlysande for meg. Nokre av elementa grip meg så sterkt at eg ikkje slepp taket i dei.
På onsdag fekk me vera med på noko spennande, eit tradisjonelt jødisk påskemåltid, sedermåltid, heime hos Arne og Inger. Dette måltidet som er ein viktig del av jødane si påskefeiring, minnemåltidet for utgangen frå Egypt. Det var dette måltidet Jesus feira med disiplane sine skjærtorsdag. Den varianten me var med på var eit messiansk sedermåltid, eit sedermåltid som og var tilpassa den kristne påskefeiringa.
Jødane sitt påskemåltid inneheld mange symbolhandlingar. Ein et bitre urter, peparrot og persille dyppa i saltvatn for å minnast israellittane sine tårer i Egypt. Søt mursteinsdeig av mandler som eit symbol på lengselen etter det gode dei lengta etter då dei var i ørkenen og usyra brød til minne om brødet dei bakte i hast då dei måtte bryta opp.
Det blir og drukke fire beger vin: For livet, for frelsa, for velsininga og for håpet-
I vår tid kunne dei same symbolhandlingane vore utførde av alle levande menneske. Bitre urter og saltvatn for å få ein smak av tårene til alle som lid og opplever urett, usyra brød for dei som er på flukt, mursteinsdeig for all lengten etter det me trur er det gode, og ikkje minst eit glas for livet, velsigninga, håpet og frelsa frå alt det som vondt er.
Skjærtorsdagsgudstenesta i kyrkja begynte med deilig kveldsmat i kyrkjeromet. Eit måltid slik påskemåltidet og var det.
Kyrkja var pynta med vårblomar og gåsungar og med eit bord med druer og brød. Eg tenkte då eg kom at eg er heldig som har eit slikt heilag rom og ei slik kyrkje å koma til.
Før preika oppdaga eg til min forbauselse at presten som sat der inne tok av seg stolaen. Gjorde han det i distraksjon? Hadde han fått på feil stola og ville skjula det? Eller endå verre; følte han seg plutseleg dårleg og måtte løysa på antrekket. For sånne som meg som er vane med å sitja i kyrkjebenken skal det ikkje meir til før me blir litt urolege.
Så kom ein person gåande barbeint opp midgangen og sette seg på ein stol- Presten tok av seg prestekjolen, festa eit linklede om livet og begynte å fortelja om då Jesus vaska føtene på disiplane. Han hadde lært teksten utanåt. Etter fotvaskinga vart han ståande, nesten i midgangen og halda talen sin. Det var blikkstille i kyrkja. Noko med denne handlinga greip oss djupt.
Etter gudstenesta vart altaret rydda. Ingenting låg att, ingen blomar ingen lys, ingen bibel. Så vart kyrkja strippa for blomar og dekorasjonar. Langfredag blir folk møtte med eit tomt kyrkjerom og eit altar med svart klede over. Slik er påsken sin dramaturgi. Kyrkja er i tillegg til alt anna den store teaterscena som handlar om liva våre.
Heidi
På biletet ser de ein som lever det gode liv for tida. Cleopatra har frå begynnelsen av vore «Sunnia sin katt» heilt frå ho fann ein forskremt og heimlaus kattunge då ho framleis gjekk på barneskulen. Då ingen svarte på oppslaga våre på butikken, vart det vesle grå dyret buande hos oss og snart var me sjarmerte i senk alle saman. Ikkje lenge etter kom Halvard heim i matfriminuttet med ein skjelvande, langhåra og stripete liten kattunge som nokon hadde kasta stein på utanfor skulen. Så hadde me plutseleg to kattar. Venus, den yngste var så nervøs at me ikkje visste om ho ville klara seg. Heller ikkje henne melde det seg nokon eigar til, så ho levde det gode kattelivet hos oss heilt til ho dessverre vart alvorleg sjuk og måtte avlivast.
I eit hus der me periodevis hadde både ein gjeng hamsterar, kaniner, to undulatar og diverse skadde fuglungar, flaggermus og rumpetroll som vart småfroskar, så har Cleopatra vore både dagens og nattens dronning heilt aleine dei siste fem-seks åra. Ho er innsmigrande og eigenrådg og får det stort sett som ho vil.
Det hender eg står opp to gonger om natta for å sleppa henne først ut og så inn, og eg har forlengst gitt opp å jaga henne frå tastaturet når eg sit og skriv. Bare når Sunniva er heime får eg fred, for då er eg ikkje så mykje verd lenger. Det mjuke pelsdyret insisterar på å liggja i fanget hennar når ho les, skriv og ser fjernsyn, når ho et og når ho snakkar med nokon…
Det er koseleg når «ungane kjem heim». For ungane blir dei heitande, sjølv om den yngste ungen blir tjueto i haust og den eldste rundar tretti omtrent samtidig. Plutseleg er me ein stor familie att med alle saman innan rekkevidde, og me fekk litt inn i det gamle livet som storfamilie med mange rundt bordet. Nå er Halvard reist tilbake, og Sunniva dreg i morgontidleg, og så er det oss og katten som får halda fortet.
Eg og jentene har nokre nesten rituelle ting me liker å gjera når alle er heime. Ein av dei er å reisa til Stavanger, vandra litt omkring i byen og eta saman ein koseleg plass. På tysdag var me på bytur og det var som alltid kjempekoseleg. Ein tur til » Fargegata» høyrer alltid til.
Ein tur til Figgen fekk me og lagt inn. Der vart det dekka koseleg påskebord til oss med kvar sin påskehare på toppen av glaset.
Og bare for å dokumentera at me har ete noko som var skikkeleg sunt og i påsken, ein nydeleg salat.
I Stavanger fekk eg kjøpt meg «nye spreke vårsko». Eg hugsar då me var barn at me snakka om spreke sko når me fekk av oss dei tunge vinterskoa. At eg aldri vart frykteleg sprek sjølv om skoa var det, er ei historie som ikkje høyrer heime her, men då eg skulle prøva dei på tur, så hugsa eg veldig godt kjensla av lette sko for første gongen om våren.
Påske er og tida for å dekka langbord og invitera slekt og venner og andre som måtte dukka opp… I beste påskeeggtradisjon, så trør me til med litt ekstra sukker, fint mjøl og andre former for karbohydrat. Kvardagen kjem tidsnok tilbake. Her er Sunniva i gjærbaksten. Og eit av dei mange påskeborda under dekking.
Ein tur langs stranda er og ein av dei tinga me gjer nesten kvar einaste gong Sunniva er heime. I går kveld var me på Refsnes, og lyset var så utruleg fint. Slike solnedgangsbilete kan lett bli litt «kitschy» og det er utruleg vanskeleg å fanga det magiske, florlette, pastellfarga lyset med ein mobiltelefon. Men det er lov å prøva…
Her har eg nesten klart det…
I tusmørket får det døde liv, og eg ser heilt tydeleg tre søvnige trollhovud stikka opp av havet på dette biletet. Av og til lurer eg på om det er bare eg som ser det eg ser…
Men at dette er eit blondegardin av lys og sjø, må vel alle sjå…
Som det går fram av overskrifta, så hadde eg så mykje eg ville skriva at eg fann ut at det får bli fleire innlegg… Dei andre kjem etterkvart…
Heidi
I dag var vêret ganske grått. Likevel gjorde lyset at ei vårbrune markene gløda i ein fin gyllen fargetone. Me sette oss i bilen og kjørde til Bjerkreim for å eta sein frokost i lag med Torhild og Per Magne på hytta deira. Vertinna stod på kjøkkenet i eit slags fargerikt easter- bunny- kostyme og kokte knallgule egg. Det er få personar som i eigenskap av sitt fargerike nærver får meg i så godt humør som Torhild…
Etterkvart reiste mennene ned att og me via dagen til å prata og le og så fann me ut at det var på tide med ein tur i badestampen. Vatnet var varmt og godt, så det var heilt ok å sitja ute sjølv om det regna.
Nå er eg heime att etter ein fin togtur frå Egersund. Eg ventar på at Sunniva skal dukka opp og vurderer om eg skal begynna å sjå på påskekrimmen eller ikkje… Det må vel vera eit luksusproblem.
Heidi
På veg gjennom livet mitt
ein prosesjon.
Stadig dukkar han opp att
i vegkryss og til påske,
på festvegar og i lange vakenetter.
Ein kvitkledd mann på ein eselfole,
med det lange håret
som sorggardiner rundt ansiktet,
ein spelande mann med hatt og gulltenner,
med fillete jakke og eit lite raudt trekkspel.
Så kjem ho med den gråtande fiolinen,
og så kjem alle klovnane.
Heidi
Store deler av dagen har eg vore på byvandring i Stavanger. Skulen til Leif er med i eit Comeniusprosjekt, og skal ta i mot elevar og lærarar frå forskjellige land om ein måmads tid. Då vil dei ta med gjestene på ei slik vandring, og i dag var prosjektet å prøva ut ei løype, og eventuelt justera og leggja til. Eg fekk beskjed om at me kom til å gå minst ei mil, så eg utstyrde meg med ryggsekk, fjellsko og kåpe som tolte regn og vind. Joggeskoa frå i fjor sommar er det ikkje meir att av, og eg frykta at vinterskoa av i år ville bli ubehagelege om ein skulle vandra ei mil og meir…
Det er ingen tvil om at Stavanger er ein fin by der det er mykje å visa fram. Til og med på ein grå sundagsmorgon i mars er det fint i gamle Stavanger. Eg må innrømma at eg aldri før har gått omkring i byen med spesielt fokus på street- art, så det høyrdest spennande ut. Me var der før ti, og til å begynna med var det ganske folketomt i gatene. Ein av dei første eg såg var ein ung mann som såg litt sliten ut, han gjekk i lag med ei dame som kanskje var mor hans, kanskje ei venninne. I det dei passerte høyrde eg han seia: «Det er så mykje fint eg kunne ha lyst til å gjera viss eg hadde hatt det bra, men slik det er nå så er det ikkje vits i noko.» Eg sende han ein varm tanke på vegen. Han merka det nok ikkje, men ein kan jo håpa at den varme tanken kunne virka likevel…
I desse gatene veit eg at det kjem til å bli veldig fint i sommar. Framleis er det fargane grått og brunt som rår, men folk har begynt å setja ut grøne planter og blomar, og i nokre kassar er det allereie planta ut vårblomar. Ei driftig dame kom ut på gata med feiekost og feiebrett med langt skaft og feidde opp sigarettstumpane som sikkert hadde havna utanfor huset hennar i løpet av gårsdagen og natta. Slikt pågangsmot for å få det fint rundt seg let eg meg imponera av.
Og i dette strøket møtest gamle og nye Stavanger på ein litt rotete og sjarmerande måte.
Noko eg set pris på er at dei har sett opp ein del blå skilt rundt i byen som fortel litt om historia til dei ulike bygningane.
Då eg las dette skiltet vart eg veldig nyssgjerrig på korleis det arta seg i det Stavangerske klubselskab når medlemmane møttes for å utøva livsglæde og hvile og pleia ein dannet og blid omgangsform…
Dei av oss som hugsar dei rustne mennene på Solastranda, kan gleda oss over å sjå dei att rundt i bygatene. Ein av dei hadde fått seg vest av reklameplakatar, Det var kanskje ikkje det kunstnaren hadde tenkt, men ein eller anna må ha fått den ideen at desse mennene som bare står der og ser tanketungt ut over havet like godt kunne gjera nytte for seg.
Eg veit ikkje om desse dekorerte blomsterurnene utanfor eit av hotella får sortera under begrepet street-art, men dei er ganske fine.
Nede på Vågen er det og ein rusten mann, og alltid flotte båtar.
Vågen i Stavanger har noko av det same som Bryggen i Bergen… I alle fall for dei som ser det med litt patriotiske auge…
Eg er ikkje heilt sikker på kva som får lov til å heita street-art og ikkje, men barnsleg som eg er, så har eg litt sansen for desse figurane som eg såg mange av…
Sidan det er palmesundag i dag, hadde me peila oss inn på å få med oss gudstenesten i domkyrkja. Eg trur aldri eg har vore der på gudsteneste før, så det gleda eg meg litt til. Denne delen av vandringa var den indirekte grunnen til ryggsekken min. Eg hadde fått det for meg at det såg litt rart ut å koma til høgmesse med nattverd i Stavanger domkirke med gamle slitte fjellsko, så eg hadde med skoskift. Det hadde eg ikkje trengt. Det var kaldt i den gamle steinkyrkja og folk sat med vinterkåper og skjerf. Eg kom på låtten av mine forsøk på eit diskret skobytte, og då eg fekk av kåpa oppdaga eg at jakken under var på vranga. Av og til føler eg meg som ein parodi på meg sjølv…
Høgmessa var fin og høgtideleg og starta med at ei songruppe på fire, den eine i kantorkappe kom inn og song ei inngangssalme i inngangspartiet før prosesjonen kom inn med dåpsbarn oo minst fire personar i liturgiske plagg. På biletet over står songarane under preikestolen og syng firstemt.
Preika og den katedralstemninga gav meg ein idé til eit litt spesielt påskedikt eg prøver å få skrive ned. Eg trur eg postar det som ein eigen post, elles druknar det i alle bileta og all teksten.
På veggene i Stavanger kan ein og lesa tekstar som lagar dikt på veggen. Denne teksten begynner fint, men sluttar litt trist… «I want love to grab a hold of me…»
Eg vart sjarmert av teksten under, eg veit ikkje om det er eit sitat frå eit eller anna eller spontanskriving på ein vegg…
Omtrent akkurat der gjekk batteriet på mobilen min, og eg fekk ikkje fotografert meir gatekunst før me hadde ete lunsj på kafeen på kulturhuset og fått lada litt. Stavanger kulturhus er forresten ein stad eg har stor sans for. Det er ein fin stad å lesa tidsskrift, sitja og skriva og rusla omkring på biblioteket og finna bøker ein har lyst til å setja seg ned og kikka nærare på. Det surrar alltid samtalar på mange ulike språk der. Eg trur mange har biblioteket som ein av dei sosiale møtestadane sine.
Ikkje langt frå kulturhuset kunne me lesa på eit av dei fine blå skilta at bygningen framfor oss var det eldste bedehuset i landet. Me såg at det var liv der inne og lurte oss inn for å kikka. Det viste seg at me kom midt i ein kinesisk sundagsskuletime. Etter handbevegelsane å dømma, trur eg barna song ein song om inntoget i Jerusalem på palmesundag og viftinga med palmegreiner. Me vart tekne vennleg i mot, men stoppa ikkje lenge.
For det var jo gatekunst me skulle sjå på. Her er me i området rundt Pedersgata.
Herremannen under kunne viss trenga at nokon ønskte han god påske.
Etter endt oppdrag passa det akkurat med tida å henta Halvard på Sola flyplass. Vel heime vart det mekking av tacomiddag til dei i familien som er heime og har påskeferie. Sunniva kjem i morgon kveld, då er me fulltallige i Bryneområdet…
2Denne tortillalefsa har du sikkert lyst til å laga eit ansikt av og fotografera,mor…» sa Ingrid. «Ho er som laga for barnslege vaksne…» Eg var sjølvsagt heilt med på at det måtte vera den perfekte måten å avslutta ein dag full av gatekunst på…
Heid
Først i ferien kjem det ei helg, og før det er det siste dag på jobb. I går vart eg godt varetatt som arbeidstakar. Rektor inviterte til påskefrokost på lærarromet ein halvtime før vanleg skulestart. Det skal ikkje meir til for å gjera ein vanleg morgon uvanleg. Tende lys, påskeliljer og gulfarga kokte påskeegg saman med kaffi og morgonkolleger gjer susen…
Elevane i tredje klasse kom i opp til klasseroma til første time og fekk sjå augenstikkerane dei hadde laga i lag med Siri frå Den kulturelle skulesekken i kvit leire ferdig monterte på steinane dei hadde hatt med. Dei vart kjempefine. Superlimen trong litt meir tid på å herda skikkeleg, så alle insekta får feira påske i vindaugskarmane på skulen.
Elevane på tredje trinn er for unge til å bli inviterte til å få sjå «Heima sjå osse» i Storstova. Takka vera litt velvillige kolleger i både skule og kulturskule fekk eg lov til å ta med meg ei lita gruppe elevar frå trinnet og sjå forestillinga ei gong til. Eg liker å sjå teaterforestillngar fleire gonger, for det er veldig mykje ein ikkje får med seg først gongen ein ser det. Når det er eit manus eg har vore med på å laga, og ein del av «mine» elevar som er på scenen, så er det ekstra kjekt å sjå. Eg skulle gjerne fått med meg alle forestillingane, men to av dei er ikkje verst det heller. Dei var minst like flinke denne gongen, og elevane eg hadde med som eigentleg er utanfor målgruppa, storkoste seg dei og.
Då eg hadde kome opp på skulen att og ete knekkebrøda eg hadde med meg, fekk eg ei melding om at kulturskulelærarane som hadde vore aktive i Storstova skulle eta lunsj saman på «Jordbærpikene». Ville eg bli med? Det ville eg. Det er alltid så velsigna deilig å slappa av saman etter eit stort prosjekt, og spesielt når dei involverte har ei felles oppleving av at dette har vore vellukka. Etter ein time og to tusla eg meg opp att for å avslutta det eg burde koma i havn med før ferien og rydda i rot som har hopa seg opp i travle kvardagar. Klokka vart halv seks før eg sykla heim med ferieutsikter i lomma.
På ein eller annan merkeleg måte blir ein alltid så utruleg søvnig av å få ferie. Det vart ein kveld i sofaen med ei bok, eit strikketøy og ein runde Skavlan. Det var deilig. Nå er eg på føtene att og tenkte å bruka dagen til å pynta litt til påske, skriva litt og koma seg ut på tur. I morgon dukkar Halvard opp i heimen for å vera heime 4-5 dagar, og på måndag kjem Sunniva. Det blir fint.
For meg har påsken alltid vore ei viktig tid, og ei tid som har inspirert meg til å skriva ganske mange tekstar. I dag avsluttar eg med ein tekst frå den siste diktboka mi:
NAMNET MITT ER MENNESKE
Skjærtorsdag med alle luktene,
med lam og brød og vin.
Han vaskar føtene mine.
Tankelaust dyppar eg brødet
i fatet saman med han.
Eg høyrer orda hans,
og kjenner blodet frysa til is
før eg reiser meg og går.
Eg sovnar i Getsemane,
og skammar meg
når eg møter blikket hans.
Eg kyssar han til helsing
før eg ser han segna under krossen.
Eg kastar sølvmyntar ut på jorda,
og bannar på at eg aldri før har sett den mannen.
Eg høyrer hanen gala for andre gongen.
Eg møter han i hagen
før eg får stikka peikefingeren min
inn i såret i sida.
Med matt blikk
ser eg meg sjølv i spegelen
og veit at namnet mitt er menneske.
Frå Ta heller med deg hjartet ditt (2015)
Heidi
sporisand 