Me fann ut at me på ingen måte kunne reisa frå Ribe før me hadde vore inne i domkyrkja. Eg er veldig glad for at me tok oss tid til det. Det var ei fantastisk kyrkje. Den einaste fireskipskyrkja i Skandinavia fortalde guiden. Kyrkja var stappfull av historie og veldig gammal. På åttitalet måtte dei grava ut grunnen under kyrkja fordi ho hadde begynt å skli i frå einannan. Dei fjerna då tolv lag med begravde kister, og fylde på med sement, så nå skulle ho stå støtt. Det dei fann av levningar vart begravd på ein kyrkjegard, og messingbeslaga på dei mest fornemme kistene vart hengde opp inne i kyrkja.
Salmediktaren Brorson var biskop der i ein del år, og bispekåpa hans blir framleis brukt i heilt spesielle anledningar. Fram til reformasjonen var det lov å ha med seg hundar til gudsteneste, og ein mann hadde den tenesta under gudstenestene at han gjekk rundt med ein stokk for å få gøyande hundar til å tia stille. Fotografen eg reiser omkring med ville opp i tårnet for å ta oversiktsfoto over Ribe, eg er ikkje heilt komfortabel med lange bratte trapper opp til høge bratte tårn, så eg hekta meg i staden på ei guida gruppe inne i kyrkja. Dei viste seg å vera svenske konservatorar. Om det førde til at guidinga vart ekstra grundig veit eg ikkje, men det er ein fryd å høyra ein skikkeleg flink guide. Han fortalde så bra at eg trur nesten at eg hadde kunne guida ein skuleklasse sjølv etterpå. Eg kunne faktisk tenkt meg å jobba som guide på eit kunstmuseum eller noko slikt. Så lenge det ikkje inneber å finna fram utandørs, så er eg heilt klar.
Det litt morsomme var at kunsten i kyrkja varierte frå eldgamle eksempel på treskjeringsarbeid, middelaldermaleri og eit ganske modernistisk formspråk. Framme i koret i hovudallteret var det ein serie moderne bilete av kunstnaren Carl Henning Pedersen, laga i 1987, som danna ei slags moderne altertavle. Motivet over er eit av dei som visar profetien i frå Første Mosebok om at kvinna skal føda barn i smerte, slangen skal hogga henne i hælen, men ho skal knusa hovudet hans under foten sin.
Messehaglane, som hang utstilde i kyrkja var og overraskande moderne utforma til bruk i ei kyrkje som vart bygd i mellomalderen. Her er den grøne.
Og her er den raude. Dei er laga etter motiv i Brorson sine salmer. Den raude symboliserer ei rose.
Etter domkyrkja leita me oss fram til bakeriet Jane hadde anbefalt og kjøpte med oss lunsj. Eg har sjeldan sett så mange ulike typar lekre kaker, men me var fornuftige og haldt oss til ciabattabrød og flutes med egg og reker. Eg lurer på korleis dei klarer å berekna kor mange kaker dei skal selgja kvar dag, sidan utvalet er så enormt. Får håpa overskotet havnar på ein gamleheim eller i fryseboksen til dei ansatte og ikkje i ein stor søppelkontainar. Utanfor bakeriet møtte eg tre franske bulldoggar. Den eine såg ut akkurat som ein mops, men med øyrer som ein fransk bulldog, eg spurde eigaren om det var ein blanding av desse rasane, men han sa at det var ein reinrasa bulldog. Er det blitt noko litt gale med oss når me nesten spring etter hundeeigarar på gata? Litt seinare på dagen såg me to tyske mopsar bli løfta inn i bagasjeromet på ein bil, og me kunne ikkje dy oss frå å gå bort og helsa på dei og eigarane…
Eg hadde tenkt å laga eit lengre innlegg, men eg ser at det blir vanskeleg å behandla så lange tekstar med foto innimellom, så eg skriv heller ein tekst til. Fortsetjing fylgjer…
Heidi
Slik ser Ribe ut i morgonlyset. Er det ikkje ein nydeleg by? Eg må innrømma at eg ikkje var der då biletet vart teke, dei hadde veldig gode senger her på hotellet…
Då Leif fylde femti år, haldt Odd Christian tale, og sa at han i vaksen alder hadde forstått at overnattingane var den staden me kneip inn pengar på feriebudsjettet. Det er heilt sikkert sant. Då me i si tid reiste rundt i Europa med ein caravelle full av halvskitne glade ungar, overnatta me delvis i lavvo, delvis på sovesalar på ungdomsherberge og delvis på veldig billige hotell. Me er derfor ikkje veldig bortskjemde i hotellvegen, og let oss fort imponera over behagelege senger, tjukke badehandkle og ventande tøfler. Det siste opplevde me for første gongen her på hotell Dagmar, men me har så langt ikkje teke dei i bruk, og om ein halvtime sjekkar me ut.
Frokostsalen var gammal og fin. Då eg såg «drammebordet», forstod eg at nå var eg i Danmark. På sida av drammen var det eit glasskap med «Folkeskolens sangbog i tilfelle me skulle få lyst til å synga salmar til Drammen. Som den gode sørvestlending eg er starta eg ikkje dagen med ein «Morgenbitter», det gjorde heller ikkje sjåføren min.
I frokostsalen var det dannet stemning. Dei fleste gjestene såg ut til å vera ektepar på vår alder eller eldre. Konversasjonen var låg og mest ikkje til å høyra for dei av oss som liker å ta inn hørselsinntrykk til frokosten… Men eg høyrde dei diskuterte litteratur på eit av naboborda. Og så var det sjølvsagt aviser til frokosten. Det er jo spennande å lesa kva danskane skriv om Norge etter stortingsvalet. I følge denne avisa skal me få billigare spiritus, og det skal blive sjovere at være nordman…
Frokosten var forresten veldig god, utvalet var ikkje kjempestort, men bestod av veldig gode ting, det var masse frukt, ferskt brød, dansk rugbrød, kjøttpålegg, gode ostar og masse frukt.
Giv mig i dag mit brød at smørre
mykt og varmt skal smørrets solskin
møde brødets dybe mørke.
Det er disse ting vi lever af,
gult smør,
svart brød
og kærlighet
Benny Andersen (Sitert etter minnet)
Nå skal me få med oss Ribe domkirke før me reiser vidare. Jane har anbefalt meg å stikka innom eit lite bageri like ved domkirka før me reiser vidare, så det må me prøva å finna.
Heilt til slutt i dag eit lite sitat frå «Den indre rytmen», som er den åndelige treningsboka vår for tida. Dette synest eg er klokt sagt:
Et elsket menneske vil elske, og et menneske som får omsorg viser omsorg.
Utfordringen er ikke å prøve å elske andre mennesker, men å finne en indre kilde man kan øse kjærlighet fra.
Charles Ringma.
Nå er det rydding og utsjekk, så får me se kor bilhjula trillar hen i dag.
Heidi
Eg trur aldri før eg har vore i Danmark på denne årstida. Eg har vore i København eit par gonger vinterstid, men på Jylland har eg viss bare vore om sommaren. Likevel er det alltid litt som å koma heim når eg kjem til Danmark, eg trur eit hjørne av sjela mi må vera dansk statsborgar. Me hadde bestemt oss for å bruka dagen og vegen som det fall oss inn, og etter ein god frokost på danskebåten klokka seks, hadde me verkeleg ganske mykje dag å ta av då me kjørde i land. Fargene i naturen var heilt fantastiske, endå sterkare og finare enn heime på Jæren.
Me bestemde oss for å kjøra ytterste vestkysten av Jylland, så langt ut mot havet me kunne koma. Me fann ein veg som delvis gjekk heilt ute i havgapet, og på grunn av litt snirklete fjordar kjørde me nokre strekningar med hav på begge sider av oss. Vegen gjekk delvis gjennom eit våtmarksområde med veldig mykje sjøfugl. For hundre år sidan prøvde dei å drenera dette området for å kunna dyrka jorda, men heldigvis gjekk det ikkje, for her hekkar det mange sjeldne fuglar akkurat som på Jæren. Me såg masse fuglar og. Fuglane er tydelegvis i ferd med å flokka seg for å «ta te vett og flyg mot sør,» som det står i songen. Eg såg og fleire store flokkar av det som må ha vore grågås i plogformasjon over himmelen, me såg mange svaner, og store mengdar av ein svart fugl som eg trur må ha vore skarv, men eg kom ikkje nær nok til å sjå det skikkeleg.
Landskapet er omtrent like forblåst som det er heime, noko som viser på ein ganske sjarmerande måte på trea.
Me fann ein stad ytterst mot havet som heitte Harboeør eller Harboøre, eg såg begge stavemåtane, dit måtte me sjølvsagt dra… Me fekk oss ein fergetur med ei lita dansk ferge der bilane stod på midten og det var «fergely» på begge sider for folk som ville sjå utover sjøen, men ikkje frysa i vinden. Det eine var framleis for røykjarar, så dei har nok litt betre kår her enn heime i Norge.
Langs vegen var det mange småbyar, som nok er veldig sommarplassar for badeturistar. Den eine staden me stansa for å kjøpa oss lunsj var alle butikkar, restaurantar og butikkar stengde. Det einaste som haldt ope var den lokale «Brugsen». Me var dei einaste kundane der, og vareutvalet var heller beskjedent. Dagens tilbod var at det i inngangspartiet stod store korger med julepynt til halv pris… Men me fekk kjøpt ferske rundstykke, ost og «Kurvand med brus og citron», så me var godt fornøgde.
Det var ein verkeleg vakker biltur me hadde, men då ettermiddagen nærma seg fann me ut at me ville litt inn i landet att. Me bestemte oss for å kjøra til Ribe, som me har vore innom før, og som me hugsa som ein veldig fin by. Me er nå innlosjerte på eit veldig gammalt og veldig koseleg hotell midt i sentrum, hotell Dagmar. Hotellet er oppkalt etter dronning Dagmar som døde i Ribe på 1200-talet. Huset ser ut som det er nesten like gammalt. Golva i alle etasjane er skikkeleg skeive, men romma er koselege.
Utsikten frå vindauget er og fin:
Og byen er veldig triveleg. Me har vore på ei lita byvandring og ete buffet på ein kinarestaurant. Nå har me landa på romet med dei skeive golva og slik ein av og til gjer etter ei natt på båt og litt lite søvn, sit eg her og føler at eg er i sjøgang. Danskebåten som gjekk frå Stavanger til Hirtshals var stor og fin, og livet på danskebåten er alltid eit studie verd. I timen før midnatt var me på «dansebandkonsert» med fire svenske ungdomar som såg ut til å vera på Sunniva og Halvard sin alder. Den eine gjorde ein Mika-låt så suverent at skeptikaren eg hadde med meg mistenkte dei for bare å mima etter ferdig musikk, men nei då, klart dei song. Ei gruppe menneske med psykisk utviklingshemning var på båten og viste slik danseglede at det var til å bli varm om hjartet av. Eg vart oppbuden to gonger, først av ein utviklingshemma mann og så av ein overstadig berusa eldre mann. Eg kunne vel unna dei begge at nokon svarte ja, men denne gongen feiga eg ut. Eg var ikkje klar for veldig utagerande oppvisningsdans. Det vart ei relativt kort natt, så det blir nok ein tidleg kveld. I morgon har me tenkt oss til Odense viss det ikkje dukkar opp nye og spontane idear.
Helsing Heidi som elskar å leika reisereportar og ikkje alltid kjenner begrensningskunsten.
Eg vakna til lyden av handverkarar. Dei platene me bestilde til å ha over vasken og komfyren ein gong i august, kom av ulike grunnar først i dag. Dei viste seg å vera mykje meir intenst blå enn me hadde sett for oss… Det er dette med å læra at ein farge som ser akkurat passe ut på eit lite ark blir noko heilt anna over store flater. Me venner oss vel til det, eller så går det å skifta fargefolien…
Den eine brillestanga løsna og datt av, og eg oppdaga at eg mangla ei lita skrue. Servisen hos optikaren var upåklageleg. Dei hadde ikkje så små skruer, men sidan eg skulle ut og reisa seinare i dag, så skrudde dei ut skrua frå ei identisk innfatning og fiksa det gratis for meg. Eg blir så glad når nokon strekkjer seg litt lenger for å hjelpa. Eg var innom butikken i Stavanger med dei lilla støvlettane som rett og slett var for store. Eg prøvde å prakka dei på Ingrid, men til ingen nytte. Sidan dei var kjøpt på halv pris fekk eg ikkje pengane tilbake, men eg fekk ein tilgodelapp som må brukast innan eit år. Det er heilt greitt. Eg må bare hugsa kor han ligg, og hugsa å få brukt han.
Me har vore utan internett heilt til nå fordi nokon hadde sett på ein brann i ein eller annan fiberboks. Nettet forsvann i natt mellom eitt og to då eg sat og skreiv Kanskje det var like bra, for i dag har eg blitt nesten heilt ferdig med tredje utkast av diktsamlinga mi. Eg tek det med til Danmark og ser på det der. Og til eventuelle innbrotstjuavar: Det kjem til å vera folk i huset her heile tida medan me er borte. Folk og katt og kanskje til og med ein mops innimellom… Eg høyrer nemleg at nokon irriterar seg over at folk skriv det på internett når dei reiser på ferie…
Nei, nå må eg begynna å pakka, me skal kjøra om ein time, og så sant det let seg gjera kjem eg tilbake snart med reisebrev frå Danmark.
Heidi
Eg trur at mange av oss ikkje-katolikkar og har ein fascinasjon for paven. For nokre år sidan var eg i Roma med tre gode venninner. Eg innrømmar at det hadde vore veldig stort om me tilfeldigvis støtte på paven. Det var eit rom i Peterskyrkja der ein kunne gå inn for å be. Der var det så vidt eg kan hugsa mellom anna munkar og nonner i bøn. Eg hugsar at eg lurte på om paven nokon gong gjekk «fritt» i Peterskyrkja, eller om han bare kunne bevega seg med store oppbod sikkerheitsvakter med skotsikre vestar. Kvar julaftan er det eit slags rituale for meg å sjå på midnattsmessa frå Roma og kjenna at julefreden har senka seg etter ein alltid travel sisteinnspurt og alltid travel julekveld.
Den siste paven i rekkja, pave Frans, har imponert meg og gitt meg håp om at den store mektige kyrkja skal bøya seg ned og omfavna det som er svakt, fattig, skjelvande og utan makt. Eg har høyrd ei historie som går ut på at det er tradisjon at paven kvar skjertorsdag vaskar føtene til kardinalar. Historia seier at pave Frans ikkje ville nøya seg med kardinalføter, han bad om å bli køyrd til eit fengsel der han ville vaska føtene på nokre av dei innsette. Det seier seg sjølv at ein ikkje snur opp ned på premissene for pavedømet på ei vekes tid, men eg trur at pave Frans sine haldningar til maktstrukturer og til fattigdom kan ha ein viss symbolverdi. Bare det at han som den første paven har teke namnet Frans eller Franciscus etter Frans av Assissi, Guds vesle fattige, som sa frå seg rikdomen sin for å gifta seg med «Fru Fattigdom», er eit bodskap i seg sjølv. Tida vil visa korleis ting utviklar seg, men det må vera lov til å ropa «Heia Frans» for å vera uærbødig og ærbødig på same tida.
Grunnen til at eg kjem med mine pavetankar akkurat nå, er at eg sit med debutboka til Gro Dahle i hendene mine. Den flotte sprudlande dama med musehalane som me kjenner frå fargesterke biletbøker debuterte med ei lyrikksamling tjuefem år gammal. Frå omslaget smiler ho underfundig med håret samla i stram hestehale. Av alle ting har ho vald å laga tekstar der ho mellom anna funderer fritt og kreativt over korleis det mon tru må vera å vera pave. Sjølv om dette er ei diktbok for vaksne, så må eg seia at eg anar konturane av barnebokforfattaren ho snart skulle koma til å bli. Kanskje nokre vil lura på korfor i all verda ho valde å skriva leikande dikt om paven. Eg veit det ikkje, men eg liker dikta. Eg trur ho har inspirert meg til å skriva nokre av dei meir leikne dikta mine. Når eg gav ut den første diktsamlinga, omtrent like gammal som henne, og omtrent på same tida, så var eg nok litt meir seriøs og litt meir redd for å tulla. Eg har skifta litt meining sånn etterkvart… Her er nokre dikt frå diktsamlinga «Audiens».
Kardinalen henter
sin røde hatt
hos paven
Han tar den lange veien over
og banker på ved vatikanet
der paven hilser han med åpen hånd
Paven har et lite lager
slike hatter
og finner fram
en passe stor
til kardinalen
som prøver den
og nikker
Etterpå
når de tar turen rundt
viser paven dyrene til kardinalen
men kardinalen tenker mest på hatten
og hører ikke ordentlig etter
Da blunker paven lurt til hunden
og hunden smiler skjevt tilbake
*
Paven kaller søstrene til seg
Da kommer de
med flagrende føtter
hvite og lette som små høner
De sitter rundt paven
på røde puter
og tar hverandre i hendene
mens paven forteller
Han ber dem lytte til hunden
og sove med en stripete katt
på magen
*
Når paven blir trett
tar han tøflene av
og tasser med føttene
små hvite puter
over marmor og teppe
bort til senga
Ruller seg innunder laken
ruller seg godt innunder
laken og teppe
Krøller seg sammen
med den store katten
inntil den store
brunstripete katten
Og han får sove
nesten
med en gang
Gro Dahle
Det er vel mest sannsynleg at debutsamlinga til Gro Dahle aldri nådde vatikanet, men det er då tekstar til å bli i godt humør av?
Og kven veit korleis det eigentleg er å vera pave…
Heidi
I mine armer døde sommeren
Jeg holdt den lette lyse kroppen mot min
Inntil de grønne øynene lukket seg
Sirissenes sang sluttet i det samme
Gene Dalby
I dag var me ute ein tur for å fotografera hausten. Så var det familiemiddag med pepperbiff, heimelaga is og nysteikte lappar for å feira Halvard litt, og til slutt ein biltur med øvelseskjøring med Odd Christian. Nå sit eg her og let meg berusa av at vekkjerklokka ikkje skal ringa i morgon tidleg. Det er det desidert beste med å ha ferie. Nå må eg bare hugsa å tilbakestilla vekkjarklokka. I kveld skal eg nyta å sitja lenge oppe og skriva, trur eg. Før det let eg punkpoeten Gene Dalby sleppa til litt meir.
Brune barnåler
skogen
stille
Gene Dalby
Eg forstår kva han meiner med denne og, sjølv om eg kanskje ikkje ville uttrykt det akkurat slik…
Jeg maler fanden på veggen
så vet jeg hvor jeg har ham
Gene Dalby
Og nå skal eg ha ei arbeidsøkt med mine eigne dikt. Kanskje eg rett og slett siterer eit av dei neste gong eg er inne…
Heidi
Eg låner plass hos meg sjølv for å stela litt frå Sunniva sine skriverier. Eg må bare høyre om det er greitt for henne før eg legg det ut…
Du er på eit fjell midt i Sør-Amerika og utsikta er fantastisk –
Det du gjer er å passe på å ta bilete av alle vinklane
før du sett deg inn i bilen att, og køyrer heim til hostellet.
Du tenker i ein augenblink på alle som kjem til å misunne deg når dei ser bileta,
-og smiler.
Du er på eit fjell midt i Sør-Amerika, utsikten er fantastisk –
du går ut på toppen av utsiktspunktet,
tar eit bilete for minne,
legg kameraet i veska att.
Du setter deg ned, kjenner på stillheiten.
Du lukter ei både framand og kjent lukt av jord og blomar.
Du kjenner ein skygge på deg,
du ser opp,
over deg flyg det ei ørn.
Du kjenner at bakken er varma opp av sola,
men vinden er frisk. Den bles i håret ditt.
Du sitt der i ein time,
heilt til du har fullstendig ro i sjela.
Du reiser deg opp,
setter deg tilbake i bilen
og tenker at det var dumt
at du gløymte å ta bilete av ørna.
Men du smiler heile bilturen tilbake til hostellet.
Sunniva i Bolivia.
For dei av oss som ikkje er i Bolivia akkurat nå, høyrest dette veldig eksotisk ut, men dei same prinsippa gjeld for oss og.
Heidi
Av og til er det detaljane som gjer mest inntrykk i ei sundagsgudsteneste. Som at presten lar vera å bruka preikestolen og plutseleg syng ein song for oss. At presten går ned på huk for å velsigna eit barn som er med fram til nattverdduken. Å sjå henne med ortodoks bakgrunn pakka opp blondesjalet for å dekka til hovudet med stort alvor før nattverden, at småknisande konfirmantar vennleg blir slepte fram i nattverdkøen. At altaret plutseleg er pynta med paprika og tomatar i staden for blomar, at dåpsbarnet lyfter hovudet og smiler så strålande ut i salen at det går ein lågmælt og befriande lått gjennom kyrkjeromet. For gudstenesta er meir enn ord. Mykje meir enn ord, faktisk, men det hender me gløymer det.
Det er ganske fint å ha kyrkjebesøk som ein del av dei rutinane som er med å støtta opp eit liv. Det er ikkje nødvendig å vurdera om ein skal dit og ein treng ikkje sitja der og lura på om ein skulle ha vore ein annan plass. Det er i grunnen ganske fint å tru at ein høyrer til ein plass på same måten som ein høyrer til i ein familie og på ein arbeidsplass.
I dag song me bare gamle velbrukte salmer. Halvparten av dei minst hadde eg pugga utanåt då eg gjekk på skulen, for så lenge sidan er det at eg gjekk der at dei framleis dreiv med slikt. Eg ser det faktisk for meg at me stod der med største sjølvfølge og song før dagen starta og før me gjekk heim: «Så ta da mine hender og før meg frem» eller «Skriv deg Jesus på mitt hjerte, du min konge og min Gud, at ei lyst ei heller smerte deg formår å slette ut.» Eg går ut frå at me bare halvvegs forstod kva me song, men det var kanskje nok? Men som sagt, i dag var eg faktisk tilbake i klasseromet mitt på barneskulen, det var i grunnen uventa at det plutseleg skulle dukka opp så sterkt.
Gene Dalby blir kalla «Punk-poet». Han er og omtrent på min alder, og har vore ein stemme som er blitt lagt merke til av dei som les lyrikk. Det han skriv er ein totalt annleis sjanger enn salmer, trur eg ein kan seia, derfor kan dette passa greitt i lag. For slik er det jo å leva. Me vassar i totalt ulike stimuli som taler til oss på kvart sitt språk. Orda hans seier meg noko, akkurat som dei gamle salmene gjer det.
Observasjon underveis
På en reise. Sa jeg om landskapet At det
skiftet karakter Jeg tok feil Landskapet
skiftet ikke karakter Det var reisen
Gene Dalby
*
Blått tømmer
Jeg holder ditt ansikt i mine hender Mot mine
fingerupper føler jeg dine øynes ømme puls
Ser avtrykkene av mine fingre som årringer av
blått tømmer
Gene Dalby
*
Tredje natt
Er det bare du som har hud? Er det bare jeg
som har øyne
Gene Dalby
***
Eit anna sterkt inntrykk frå det siste døgnet er Jan Ivar som står på eit stillas på scenen i Storstova og et sjokolade medan han pakkar overkroppen sin inn i Glad-pack. Det er faktisk ein av dei scenane som verkeleg rørte meg i forestillinga «I blanke messingen», kanskje fordi ein får lyst til å le og gråta på same tida. Det er fleire forestillingar og framleis billettar å få kjøpt.
Ha ein god sundag.
Heidi
Nå er eg nettopp heimkomen frå ein nydeleg tur i Njåskogen saman med Torun og Torbjørn og med Oscar i band. Dei var heime på Jæren ein snartur for å feira ein familiegebursdag, og eg var så heldig å få ein tur saman med dei. Eg trur eg har den finaste buketten med venner som tenkjast kan, og det er eg utruleg takknemleg for. Eg hadde ikkje snakka med Torun sidan i sommar, og Torbjørn hadde eg ikkje sett sidan i mai, så det var veldig fint å vera i lag. Eg gløymde dessverre den fine i-phonen som eg har arva etter at ein annan her i huset oppdaterte sitt utstyr, så eg fekk ikkje fotografert dei fine haustfargane i skogen. Nokre år bles blada av trea nesten før dei har fått haustfargar, men i år har det vore mykje fint ver. I skogen gløda det i solgult, raudt, oker og oransje, kanskje eg må dit i morgon igjen. Me kom oss litt ut av stien og ende med å måtta gå over eit jorde, og krypa under eit par gjerde, men fram kom me til slutt.
I dag er det ein merkedag i heimen. Det er nøyaktig nitten år sidan Halvard vart fødd, og eg går inn i mitt aller siste år som tenåringsmor, og eg må vel innsjå at nå er dei faktisk vaksne heile gjengen. Jubilanten melde at han ikkje ønska stort oppstuss om gebursdagen, men det vart nå litt kake til frokost og ein familiemiddag i morgon. For eit par dagar sidan kjøpte han seg keyboard og ville gjerne ha deler av det som gebursdagspresang. Han har ein stor samling instrument nå, men eg trur det blir mest kosespeling på pianoet. Halvard er kanskje det aller mest kreative menneske eg kjenner, og eg er spent på kor han skal hen med kreativiteten sin. Dessverre er ikkje det å vera skapande noko veldig mange kan klara å leva av, men har ein mange kreative idear så blir det ikkje kjedeleg å ha fri heller. Sjølv er eg inne i ein fase der eg aller helst vil skriva, skriva og skriva. Om eg ville likt å leva av det om eg kunne, er eg likevel ikkje sikker på. Eg er utruleg glad i å vera lærar, og blir veldig knytta til elevane mine. Den store balansekunsten er å få plass til alt saman i eit vanleg liv og samtidig klara å prioritera fysisk aktivititet, gode venner og mykje ro og ettertanke. Det går ikkje heilt i hop, men det er kanskje like bra. Levande vanlege menneske er langt frå perfekte og langt frå maskinar, og det kan me sikkert prisa oss lukkelege for.
Sjølv er eg ei stor pyse på nokre felt i livet. Eit av dei er sjukdom. Akkurat nå er eg supernervøs kvar gong eg opnar postkassen fordi eg ventar på dette brevet frå mammografvesenet om korvidt alt er i orden etter rutinescanninga, eller om det skrur seg til med nye undersøkjingar. Det er sikkert menneskeleg det og, men eg trur eg er verre enn dei fleste. Fantasien er heilt i orden for å seia det slik og me hr alle vår tur til å koma på tynnare is enn vanleg. Livet er som ein stor komposisjon der rytmane og mønstera i musikken er skiftande heile tida. Likevel er det ikkje tvil om at nokre menneske ser ut til å ha ein lysare grunntone i musikken sin enn mange andre. Me kallar det vel å ha eit lyst sinn, men korfor nokre menneske er velsigna med det medan andre slit heile livet med tungsinn er ikkje godt å vita. Det må vera ei stor belastning å gå rundt å vera sur heile tida, og det er vel all grunn for oss som ser lysare på det å ver ekstra vennlege når me møter sure folk. Dei må ha det fælt.
Halvard spelar musikk. Han liker det meste, men i det siste har han høyrt på mykje klassisk. Eg liker å høyra på klassisk musikk som bakgrunnsmusikk frå radioen når eg held på med andre ting, men eg må innrømma at viss eg set på musikk for å lytta, så blir det sjeldan klassisk musikk eg lyttar til. Det er framleis mange rom å oppdaga, mange med musikk i, og mange som rommar heilt andre ting. Akkurat nå gir det meg veldig stor glede med systematisk diktlesing. I bokhylla mi hadde eg ei tredje bok av Henning Kramer Dahl. Denne kom ut i 1995, og det var altså ikkje lenger den purunge lyrikaren som hadde skrive. Eg var litt spent på korleis han skreiv då han var nokon og tretti år gammal. Boka heiter «Værhårmusikk» og viste seg å vera dikt skrivne til ulike komponistar. Eg tek med nokre av dei her.
Ein musikarkollega av meg i kulturskulen kommenterte at det var så mykje musikk i dikta mine. Det er heilt rett, dette med musikk er som eit slags motiv. Det står og mykje om ulike musikkinstrument. Eg har alltid drøymt om å verkeleg kunna spela på eit eller anna instrument. Eg har fleire venner som er dyktige musikarar. Dessverre har det aldri blitt min veg. Eg har prøvd meg litt med piano, gitar og fløyte, men eg er nok rett og slett ikkje veldig musikalsk i den instrumentale betydningen av ordet. Eg veit at eg ville hatt utruleg stor glede av å kunna spela, men eg har vel forsona meg med at det kjem eg nok aldri til å oppnå. Eg får gleda meg over å høyra på dei som heilt opplagt har fått gavar som ikkje er utdelte til meg. Men nå over til Kramer Dahl og komponistane.
Wolfgang Amadeus Mozart
Utslettet i desember… til
jubelsorg fra mindre hjerters
grådige slag. Det som var
overdådig gaverikt og sykere
og slitnere enn noen ante, har
stilt sin fremtids toneverden
til tjeneste hos en ukjent
uviss, kanskje diktet, og vi
står lykkelige igjen med
gårsdagens skyggemusikk, som
får oss til å gløde lik
sankthansormer kastet over
sommeren, lukt i armene på en
viner han har sluppet unna.
Vi som fulgte kisten til det
tomme feltet bak kirjen, til
det første hullet mellom
røtter nylig avskåret fra
lyset, kunne få oss til å
tenke: han er død, men
musikken spiller videre. Så
tok vi feil, som trøsten har
for vane. Det vi trenger, har
forstummet. Det vi hører, er
vår egen såre gråt.
Henning Kramer Dahl
*
Johann Sebastian Bach
Korallene slår gnister i
verdens natt, men de stanser
ikke snikskytterens kule på
vei mot syvåringens ansikt.
Preludiene bender mørkets
harde hender tilbake, men de
hinderer ikke moren i å fordøye
sønnens død før også hun forblør
på fortauet blant ivrige TV-team.
Fugene sprenger åpent eg hull
mot dagen, men selv ikke den
siste ulvens skinnmagre skrott
klarer å klemme seg gjennom.
Toccataene flammer som fakler,
mrn de nyfødtes antall vender
det myke underet til ondskap.
Pastoralens ro demper ikke
lyden av motorsager som eter
seg gjennom regnskogen.
Suitene følger deg til graven,
men ikke lenger.
Henning Kramer Dahl
I kveld skal eg på premieren på «I blanke messingen», der Jan Ivar spiller en arbeidsledig fabrikkarbeider som sammen med kameratene vil prøve seg som stripper i et siste håp om å finne en måte å tjene penger og å gjenvinne sjølvrespekten på… Det er ein musikal bygd på den meir kjende filmen. Eg såg ein prøveforestilling, og veit at nå kan eg bare gleda meg. Jan Ivar kjem til å ha ein stor gjeng kolleger på første rad, så nå har han bare med å innfri… Og før det så er det eit og anna å henga fingrane i her i huset , ja… Bare i tilfelle nokon lurde.
Heidi
Eg sit her med ullsokkar på føtene og panelomnane på og jobbar med den nye diktsamlinga mi. Det er eit krevjande, forvirrande og veldig kjekt arbeid. Klokka går så fort at eg rekk å registrera at det kanskje er på tide å bruka tida på litt andre ting og… Ingrid har vore innom med nydelege roser, og så åt me varm suppe på kjøkkenet for å feira at nå har me haustferie begge to. Ho har hatt travle veker med husoppussing, heimeeksamen og det å skulla laga eit eksperimentelt teaterstykke over Astrid Lindgren sine bøker om Madicken. Det siste er ei oppgåve ho har i samband med dramastudiene sine. Det at det skal vera eksperimentelt har gruppa hennar kome fram til sjølv. Dei har fått utdelt Madicken og 1 stk whitebox, og så skal dei laga, øva inn og spela fem skuleforestillingar. Det høyrest så spennande ut at eg nesten får lyst til å bli dramastudent sjølv og.
Sunniva er i Bolivia og opplever at livet der er veldig ulikt det me har her heime, ho skriv i bloggen sin (utdrag) :
«Disse to verdene som eg no har ein tilhørighet til, er så paradoksale. Så ulike. Det er rett og slett vanskelig og takle av og til. Eg håper sjølvsagt at eg aldri gløymer alt eg såg her. Eg håper at eg kan leve eit verdig liv når eg kjem heim til Noreg óg. Eg håper at eg aldri gløymer barneheimsbarna, og kva dei lærte meg. Eg vil ikkje komme heim og berre forsvinne inn i dei overfladiske tankane igjen, eg vil huske alt eg lærte. Men då må eg óg huske all smerten eg opplevde.
Eg saknar Noreg meir og meir, og mindre og mindre for kvar dag som går. »
Ho sluttar nå med å skriva om at ho gleder seg veldig til å koma heim fire dagar før julafta. Eg forstår at det ikkje er enkelt å sjå korleis andre har det og samalikna med den luksusen ein sjølv har vakse opp med. Og eg tenkjer at av og til veks ein av å måtta kjenna på andre si smerte og den verken det kan skapa inne i ein sjølv.
Og eg sit her og vasar og leikar med ting eg sjølv har skrive. Nokre gonger tenkjer eg at dette er bra, og nokre gonger tenkjer eg at dette er bare tull… Ein blir litt blind på eige arbeid, og må i alle fall ta pausar av og til. Eg spør meg sjølv kva eg vil formidla og korleis eg skal gjera det. Skal eg gå for det kvardagslege, fromme, folkelege, humoristiske eller surrealistiske. Svaret blir vel litt av alt for alt dette er på ein eller annan måte ein del av meg. Eg lurer og veldig på om eg skal gå for ei ganske tjukk diktsamling med bare tekstar, slik som den eg laga i fjor, eller skal eg gå for eit smalare utval og laga ein variant med mine dikt og Leif sine fotografi? Kanskje begge deler? Men det blir sjølvsagt dyrare enn å gå for det eine alternativet. Dersom nokon har synspunkt på det blir eg glad for å få dei…
Midt oppi arbeidet sit eg her og smugles litt på Henning Kramer Dahl sine dikt. I boka «Dansestykker for legeme og stillhet» har han laga små kapitteldikt som handlat om dikt og dans. Eg trur eg tar med desse. Framleis er det slik at dikta er skrivne av ein mann i tjueårsalderen. Eg trur alderen hans er det som imponerer meg aller mest.
1. posisjon
Født til å danse
Under en blekgul måne,
Født til å dø i gresset.
*
2. posisjon
Brød og vin; her er alt vi trenger.
Men sulten har forlatt oss,
Tørsten er ikke mer.
*
3 .posisjon
Ord som skal bli dikt,
I det minste skygger.
*
4. posisjon
Gjøglerne på torvet
I sommerstillheten.
Gi dem din blodfulle rose.
*
5. posisjon
Siste utvei: Berøringen
Henning Kramer Dahl
Eg hadde tenkt å la det bli med dette, men eg trur jammen eg tek med det siste diktet i denne lyrikksamlinga og. Det er eit tema som passar meg i dag.
Diktergjerning
Først dikter jeg en slette som aldri tar slutt.
Så dikter jeg et tre på denne sletten og med fugler i.
Så dikter jeg en slange av grus som bukter seg mot horisonten.
Så dikter jeg en by med hvite murer og med høye tårn
Som stanser slangen i dens streben mot denne horisonten.
*
Så dikter jeg et hus av glass og øde rom og lengsel.
Så dikter jeg i dette huset skapningen av henne jeg elsker
For å lege denne lengsel, disse åpne sår av savn.
Så dikter heg liv i epleplukkerskens bryst som om jeg var Gud.
Når mitt skaperverk bevrer av åndedrag, begynner jeg endelig
*
Å dikte det jeg kom hit for å dikte:
Kjærligheten Lidelsen og det nådeløse Fravær.
Så dikter jeg skyld det ikke finnes soning for,
Før døden denne sorte engel legger hånden på min penn:Det er nok nå. Resten dikter jeg.
Henning Kramer Dahl.
Og eg for min del får ta ein prosaisk pause i diktninga, varma resten av spaghettien til middag og ta ein tur med Oscar som er her og held meg med selskap i dag.
Heidi
sporisand 