Kvelden pakkar seg kring husa,
stilt og tidleg mørknar det.
Nokon er på flukt der ute,
la dei finne julefred.
Me har ly og lys og varme,
nokon manglar hus i kveld.
Rør vår evne til å dela,
dela kjærleik, mat og eld.
Salig jul , kom hit og finn oss,
til me strekkjer hand og arm,
slik at ingen treng å frysa,
gjer vår vilje ny og varm.
I det minste bur det store,
det som verda ventar på.
Kom til alle oss som leitar,
vis oss vegen me skal gå.
Gjev oss fred i kropp og tanke,
kjærleik, kom og finn oss att,
verda treng til lys og varme,
snart så er det julenatt.
Salig jul , kom hit og finn oss,
til me strekkjer hand og arm,
slik at ingen treng å frysa,
gjer vår vilje ny og varm
Du som mangla ly og husrom,
barn på flukt og heimlaus mann,
du som kom med håp og kjærleik,
rør vår vilje du som kan.
Salig jul, kom hit og finn oss,
til me strekkjer hand og arm,
slik at ingen treng å frysa,
gjer vår vilje ny og varm.
Rør ved våre stengte hjarte,
opna dei til me kan gje
av den kjærleiken du deler,
vis oss veg til julefred.
Nå har Hilde Svela begynt julekonsert turneen sin i lag med Solveig Leithaug og Marianne Engebretsen. Ho har laga ein nydeleg melodi til teksten over som eg gleder meg veldig til å kunna dela med dykk om ikkje så veldig lenge.
https://www.instagram.com/p/-dr2UKIYC2/
Sjølv skal eg på konsert i morgon. I går var det julemesse, og Kvitsøy er litt for langt unna for meg. Det er utruleg spennade å jobba med musikarar, og med biletkunstnarar og teaterfolk og forresten. Eg har jo fått prøva meg på samarbeid med mange, og det er noko av det kjekkaste eg veit.
Det var dagens reklame for ei veldig dyktig dame eg har samarbeida med i det siste. Få gjerne med deg denne konserten du og.
Heidi
Eg må innrømma at adventstida faktisk kjem litt som julekvelden på kjerringa. Dagane går så fort at eg mistar oversikten. Etter å ha skrive julesong, laga julebok saman med skriveelevane mine og vore med på siste innspurt rundt julemessa i kyrkja, burde eg vel ha fått med meg så pass… Eg tenkte å ta dei som les med inn i det romet der det er klart for julemesse i morgon. Eg fekk barnsleg lyst til å vinna dokkevogga på biletet. Eg fekk forresten ei raud dokkevogge til jul ein gong, og eg hugsar den magiske kjensla. Bestemor hadde sydd dyne, pute og madrass til vogga som var laga av kryssfiner, trur eg.
Desse barnemøblene skal og loddast ut. Me hadde nokre veldig liknande i raudt. Desse er laga på Åna, og det trur eg våre møblar var og. Eg trur nesten at foreldra mine har dei framleis. I tillegg var det ein kommode til dokkeklede akkurat som på biletet her.
Julemessa er noko av det mest velorganiserte dugnadsarbeidet me har. Her er deler av riggegjengen i full gang. Salsborda blir fylde med blomsteroppsatsar, dekorasjonar, konglekransar, heimebakte kaker, heimelaga handarbeid og diverse anna som folk har lyst til å gi til julemessa. Det er opning i morgon klokka elleve med eit opningsmøte, åresal, varesal og kafeteria.
Bare for å visa fram bittelitt. Her er pannebandt til barn med sauer og refleksgarn…
Her er dokkekledde og sengesett…
Lysestakar i sement, heimebakte julekaker, heimelaga godteri, vottar, sokkar, luer og mykje anna.
Og kristtorn med så mykje bær trur eg aldri eg har sett…
Eg er i grunnen litt stolt over det å vera ein del av ein dugnadskultur. Framleis står dugnadsånda sterkt på desse kantar av landet, og der trur eg det ligg stor verdi. Det er fint å få til noko saman med mange andre.
Og i morgon får eg det og litt travelt, for då skal eg baka bløtkake til julemessefesten klokka seks, og sjå nærare på talen eg har lova å halda der. Eigentleg så forundrar det meg litt alle desse rare tinga eg kastar meg uti. Nå og som festtalar… Men det kjennest som noko eg har lyst til å gjera, og det er vel det viktigaste…
Dersom nokon lurer på om dette innlegget er inspirert av målet å dra folk til julemessa, så er svaret ja. Det er alltid fint at det kjem folk på arrangement nokon lagar i stand. Men eg hadde ein tanke til bak dette, eg hadde lyst til å lukka døra litt på gløtt til eit av dei roma der eg kjenner meg heime, for å visa kva som mellom anna foregår der.
Med det forrige innelgget i minne, så kan eg jo oppfordra folk til å kjøpa nokre av julegavane på slike stadar som dette, der det ligg meir enn reine marknadsinteresser bak. Det er fint å kunna kjøpa noko som er laga med glede og overskudd og ingen annan forteneste, og det er fint å kunna støtta ei god sak, som eg reknar med er kyrkja sitt barne- og ungdomsarbeid slik det alltid har brukt å vera.
Til slutt må eg visa eit bilete frå eit av mine andre rom i nesten bokstaveleg forstand. I lag med skriveelevane mine held eg på å laga ei biletbok om julenissen som fekk seg i-phone og plutseleg følte seg sidrompa, utdatert og nissete. Han fann ut at noko måtte gjerast, for nå ville han og ha sixpack og kule klede. Han starta med intens trening og kjøpte seg lærbukse, tatoveringar, rastafletter og eit gullkjede til å ha rundt halsen. Han meinte at dette ville gjera han til ein meir attraktiv mann. På collagen over står han framfor spegelen og fleksar musklar. Kva utslag dette vil gjera for nissen på sikt, vil eg ikkje røpa her og nå…
Heidi
Det er så lett å gå rundt og tenkja på alt ein burde har gjort. Det er ofte vanskelegare å gjera noko med det. Av og til viser det seg at det går lettare enn tenkt å få til ting om ein bare får setja nokre idear i system. Litt sliten og utlada etter ein arbeidsdag og fire fine utviklingssamtalar etter vanleg arbeidstid, sette eg meg ned framfor fjernsynet. Nokså tilfeldig så fann eg eit program på NRK med temaet «Tema klima» som vart send direkte frå Gardermoen flyplass, der dei snakka om miljøgiftsparande tiltak dei ville utfordra folk til å setja i gang. Dei sa og at den viktigste faktoren for å få dette til i praksis er at folk inspirerar kvarandre. Det fekk meg til å tenkja at eg kanskje burde skriva litt om småting me har gjort i heimen i tilfelle me kunne inspirera nokon…
I sommar på Korsveifestivalen møtte me både bibeltimehaldarar, foredragshaldarar og andre festivaldeltakarar som var veldig opptekne av korleis ein i praksis kunne leva meir miljøvennleg. Me bestemte oss for å prøva å ta nokre små sjakktrekk i rett lei. Ein av dei som hadde ordet gav rådet å ta ein nytt steg kvar månad, slik at ein me små steg kunne opparbeida nye vanar og få nye haldningar.
Eg må innrømma at eg har ligge svært lågt i terrenget med dei små eksperimenta våre. For det første så vil eg veldig nødig framheva oss sjølve som folk som trur dei får det til og som trur dei er flinkare enn andre. For det andre kan det jo vera at desse tiltaka etterkvart dett til bakken med gedigne mageplask slik at alle ser at me mislukkast. Slikt kan nemleg fort skje. For det tredje så kjennest det ikkje som om me har anstrengt oss så veldig, og for det fjerde er jo dette eit område der det framleis er mykje synsing om kva som nyttar og ikkje. Det er lett å tenkja at små tiltak i eit hjørne av Norge ikkje påvirkar situasjonen globalt i det heile tatt. Det arvumentet ser eg. Det finst til g med dei, nokre av dei kjenner eg ganske godt forresten, som framleis ikkje går med på at klimaendringane er menneskeskapte. Eg skulle i grunnen ynskja at eg delte den overbevisninga, men det gjer eg ikkje…
Det første og minste skrittet:
Ikkje kjøpa bereposar i plast til å frakta varene heim frå butikken. Dette har eg tenkt i fleire år utan å få til å praktisera det skikkeleg. Nå har eg klart meg heilt utan bereposar, bortsett frå i eit einskild tilfelle. Trikset er å ha handlenett i stoff liggjande overalt, både i vesker, sykkelkorger, gangar og i sykkelkorga.
Eit litt større skritt:
Ikkje bruka bilen i tide og utide. Me har faktisk kjøpt oss el-bil for eit år sidan, men dei brukar jo energi dei og. På fjernsynet oppfordra dei alle til å begynna med ein bilfri dag i veka. Me har mange bilfrie dagar i veka. Me er så heldige å ha jobbane våre så nære at det går like fort å sykla som å gå. Eg har bare brukt bil til jobb i 2-3 tilfelle haust, og då har det vore spesielle grunnar til det. Ei unnskyldning for å ta bilen er at me skal handla på heimvegen. Me har fått oss ekstra sykkelkorger slik at me får med oss mykje sjølv på sykkel. Eg har ei på sykkelstyret og ei på bagasjebrettet. Korleis det blir med syklinga når snøen og hålka set inn vil tida visa…
Eit skritt som har forundra oss:
Me fann ut at me skulle begrensa bruken av kjøt og spesielt av raudt kjøt. Dette har vore så lett at me nesten utan å merka det har levd omtrent som vegetarianarar. Me har ete fisk 2-3 dagar i veka og vegetarmat dei andre dagane. Me har ikkje kjøpt kjøtpålegg. Vegetarianar har me ikkje blitt. Me et kjøt når me får det servert hos andre og me har servert kjøt av og til når me har gjester, kjøtkaker, fårikål og kyllingsuppe. Dette ser me mest på som eit eksperiment. Eg veit ikkje om me kjem til å fortsetja med det, og på julaften skal me eta pinnekjøt med stor glede.
Eit skritt me ikkje har klart å gjennomføra:
Eg hadde ein ambisjon om ikkje å kasta mat. Her kjem me framleis sørgjeleg til kort. Me er ikkje flinke nok til å planleggja, og me har framleis ikkje forstått heilt at me er ein familie på to og ikkje ein familie på seks. Det er farleg fort gjort at ein bunt gulrøter blir liggjande å skrumpa inn, eit rømmebeger blir ståande å mygla eller ein mjøkekartong plutseleg har stått to veker for lenge. Me er ikkje store mjølkedrikkarar. Her har me eit stort utviklingspotensiale.
Eit skritt eg ikkje får lov å skryta av:
Eg er ikkje komfortanel med flyturar, og flyr så lite eg kan. Det blir derfor fnyst av meg i dei fleste samanhangar der eg hevdar at eg tek toget for å reisa miljøvenleg. 😉 Det blir med ein viss rett påstått både her og der at dette er kamuflert flyskrekk og ikkje idealisme. Så lenge eg er så glad i å reisa som eg er, så blir det vel ein og annan flytur framover og, men dersom det ikkje ligg heilt spesielle tidsbegrensningar til grunn, så er det uaktuelt å for eksempel ta fly til Oslo eller Bergen.
Eg er ikkje fanatikar, men av natur er eg nok ein type menneske som godt kunne ha blitt det. Eg har i meg ein stor trong til at det eg gjer vil eg gjera skikkeleg. (Det viser bare ikkje så godt alltid). Eg meiner at fanatisme fort kan bli farleg, og saman med fanatikaren lever det og ein livsnytar i meg. Derfor blir det vel på eit vis ein slags balanse. Eg er ikkje oppteken av at alle burde gjera det same som oss. For meg er dette kanskje mest av alt noko det er litt spennande å prøva ut. Dette var eit innlegg frå ein vaklande idealist som har eit grunnleggjande ynskje for både å få barnebarn og om at dei skal veksa opp på ei jord der det er reint vatn og frisk luft.
Er dette eit provoserande innlegg? Kanskje det er det sjølv om det ikkje var slik meint. Eg vil gjerne høyra kva andre tenkjer om desse tinga, og eg vil gjerne la meg inspirera av andre sine erfaringar. Og sidan eg er ein rotekopp som heilt opplagt har mange ting eg ikkje fiksar på ein politisk korrekt måte, så reknar eg med at lesarane mine taklar ein liten rapport om eit til nå litt vellukka eksperiment.
Heidi
Eg er oppteken av lys og av fargar. Eg blir ikkje einig med meg sjølv om biletet over reint fargemessig kunne ha vore teke i juni bortsett frå rimen i marehalmen i framgrunnen… Eg forbind slike lyse lette pastellfargar meir med forsommar enn seinhaust. Likevel er det eit eller anna på biletet som ikkje heilt seier sommar, er det gulfargen, mon tru?
Fint var det i alle fall. I dag har veret vore gråare, og det passa meg i grunnen godt, for nå har eg så mykje som må skrivast. Eg har lova å halda tale på julemessefesten på laurdag som kjem, og det vil eg gjerne gjera skikkeleg. På skapande skriving har me skrive bok om julenissen som hadde fått seg ny mobil med instagram og facebook på, som oppdaga at han var lei av å vera ein kjedeleg julenisse, nå ville han ha six-pack, kule klær og ny sveis… Det gjekk fort å skriva boka saman med elevane, og meir tid til å reinskriva det i dag… Men nå er det gjort, nå skal me laga fine bilete slik at det kan bli ei julegavebiletbok. Det eg nå må gjera er å jobba med manuset til tiandeklasseforestillinga før påske, for det har eg lova å ha sånn nokonlunde ferdig til jul. Det er veldig kjekt, men ganske arbeidskrevjande å skriva i lag med ei gruppe ungdomar. Det pleier å bli bra til slutt.
Nå har eg hatt besøk av ein journalist frå Gjesdalbuen. Eg spurde om dei hadde lyst til å skriva om boka vår, og så kom dei og laga eit intervju. Det er alltid litt spennande. Det å vera sitt eige PR-byrå er ikkje den enklaste delen av det å driva forlag. Eg vil jo gjerne at folk skal vita om boka, men det å driva utadretta reklame for seg sjølv er ikkje så veldig enkelt, kjenner eg. Nå kan boka kjøpast på Vivo bokhandel på Bryne, men det er framleis billigare å kjøpa direkte frå oss. Eg er i tvil om kor mykje arbeid me skal leggja ned i å prøva å distribuera ho ut til andre bokhaldlar. Heldigvis er ikkje dette noko me tenkjer me skal leva av. Det er vel snarare ein hobby som det er kjekt å driva på med. Til nå har den delen av livet mitt gått av seg sjølv. Eg skriv blogg fordi eg har glede av å gjera det, og eg har blitt spurt akkurat passe ofte om å lesa opp, fortelja og underhalda rundt forbi. Det er bra slik.
Morgonane kjem og går og nokre dagar ser soloppgangane omtrent slik ut frå innsida av lærarlivet. Så heldig eg er som får bruka heile tida mi på å halda på med ting eg liker å gjera. Før helga fekk me vita at vår veldig fredelege og kjekke leigebuar i kjellaren har kjøpt seg ein eigen plass å bu. Nå er me spente på kven som etterkvart skal flytta inn til oss. Det er alltid spennande med forandringar, og me veit aldri kva dører som skal bli opna. Eg hadde bare lyst til å leggja att eit livsteikn sidan det er skrivedagen min. Då pleier eg å unna meg ein times tid med blogging…
Eg les ein Leonard Cohen- biografi eg har halde på med lenge. Det er inspirerande. Så les eg aviser og høyrer på nyheiter. Dei siste vekene har det vore vanskelege ting ute i den store verda som me blir utfordra til å ta stilling til. Eg gjer meg mange tankar. Tittelen på boka mi blir rettare og rettare. Ta heller med deg hjartet ditt, seier eg til meg sjølv og verda. Eg må innrømma at som pasifist frå ungdomstida av så har eg litt vanskeleg for å tru at flatbombing er ein god måte å løysa verdsproblem på. Det er hjarteskjerande å sjå syrarar leita etter familiemedlemmar i ruinhaugar etter vestleg bombing. Eg diskuterer med meg sjølv om eg er naiv eller ikkje, men eg tenkjer at det er viktig å hugsa at alle liv er like mykje verd. Det er sikkert ikkje mange som er ueinige i at alle uskuldege menneske har rett til å sleppa å bli offer for både flybombing og terror… Og kven har me plass til her i landet? Det er og eit vanskeleg spørsmål, men eg synest det er nyttig å ha i bakhovudet at det faktisk er heilt tilfeldig og ufortent at me trakk det store loddet i livslotteriet og vunne den store premien å få bu trygt og godt i Norge utan at nokon vurderer å kasta oss ut.
«Gud gje oss visdom i hjarta våre.» Det er ei bøn det er godt å klamra seg til.
Heidi
Dette nydelege biletet tok Leif i kyrkja i går på glaskunstfesten. Det me her snart skal få sjå er at Sonja gir hjartet sitt til engelen og får den heilage julestjerna i byte. Det er ein heil liten andakt innebygd i det. Det var fint å ha med seg teatertroppen frå Fantefylgje, eg trur rett og slett eg må gå og sjå på forestillinga deira i Storstova nå i begynnelsen av desember.
Om eg skal våga å seia det som eit medlem av komiteen, så vart arrangementet veldig vellukka. Me hadde tenkt oss fram til at mesteparten av arrangementet måtte vera inne i kyrkja fordi det sikkert kom til å regna og blåsa i november. Det viste seg at det skulle bli stjerneklart og vindstille og at festen var opptakten til den første frostnatta. Det var fint å sjå glasmaleriet bli offisielt belyst for første gongen til trompetfanfarar frå kyrkjetårnet etter at varaordføraren, smykka med ordførarkjede hadde sett støypselet i kontakten frå sin posisjon i liften.
Og sånn ser den nyopplyste glaskunsten ut sett frå mørket utanfor.
På fredag hadde me vandrekonsert i kulturskulen, og skrivekurselevane bidrog med sjølvskrivne dikt der dei prøvde å beskriva korleis dei trudde det var å vera på flukt. Her trykkjer eg to små dikt, men sidan eg ikkje har spurt om lov, så lar eg dei stå med anomym forfattar:
Båten kom nærmere,
Jeg gråt.
Båten la til kai.
Jeg gråt.
Vi gikk om bord.
Båten begynte å seile.
Vi kom på land.
Alt var annerledes.
Vi gråt.
*
Bestemor, bror min,
mor og eg,
heilt aleine.
Husa er ruinar,
me er heilt aleine.
Ei dokke midt på vegen,
dekka av støv.
Eg plukkar ho opp.
Eg vil ikkje at ho skal liggja slik,
heilt aleine.
***
Vandrekonserten var organisert slik at det var konsertar i tre bygg. Kvar av dei varte ein halv time. Folk vart guide mellom lokala slik at alle fekk med seg alt. Det vil seia at alle forestillingane vart spelte tre gonger. Eg var i lag med mine elevar og fekk bare sett den eine forestillinga. Eg hadde bare jobba med eigne elevar og var mektig imponert over det eg fekk sjå. Me har utruleg flinke elevar og eg har utruleg flinke kollegaer i TIme kulturskule. Den kvelden var eg stolt av arbeidsplassen min.
I dag fekk me tid til ei vandring langs havet i strålande solskin, sjølv om deler av dagen gjekk til å førebu og rigga til bønevandring til kveldsgudstenesta i kyrkja. Hovudaktørane i kveld var ein psykiater og ein bluesmusikar. Eg anbefalar kveldsgudstenestane i Bryne kyrkje. Dei pleier å vera fine.
Som det framgår av teksten, så har eg hatt ei travel helg. Det blir godt å ha skrivedag i morgon, sjølv om eg har tusen ting som den dagen gjerne ville brukast til og. Eg deler tida mi mellom å vera lærar og spesialpedagog, å vera kreativ frilansar og å vera ein ganske engasjert frivillig kyrkjemedarbeidar. Det kan vera ein travel kombinasjon, for alle rollane vil gjerne slå armane ut og breia seg utover timeplanen. Nå er det tida for foreldresamtalar, iop-ar, og snart for adventaktivitetar i skulen, så det er mykje som skjer. Det gjeld å halda tankane klare. I dag har eg oppdaga at eg har prestert å få til to dobbelbookingar i kalendaren min, eg får ta det som eit teikn på at det er på tide å pusta litt roleg inn og ut.
Eg har forresten fått lov av Leif til å skriva at nå veit eg nesten kor behageleg det kan vera å ha ei kone, noko eg alltid har hatt mistanke om… Han har eit roleg semester der mykje av jobbinga foregår i heimen. Det betyr at han står med middagen småputrande på komfyren og med nybakte brød på benken når eg kjem heim. Eg har nesten ikkje laga mat i heile haust bortsett frå av og til i helgene. I dag har eg forresten bakt ein stor porsjon safranbiscotti som eg tenkte kunne vera greitt å kunna by på til kaffien. For å seia det slik: Dei vart farleg gode. Kanskje det er like godt å halda seg vekke frå baking 😉
Fred over kvelden.
Heidi
Om ein ser bort i frå det som har skjedd i den store verda i helga, så har mi eiga, private fredelege vesle helg vore kjempefin. Eg har vore «aleine heime» og hatt god tid. Eg har mellom anna henfalle til ein gammal lidenskap, å skriva gammaldagse papirbrev, dei som får brev av meg er ekstra heldige fordi breva delvis er skrivne på Sissel sine fine kunstkort.
Odd Christian og eg hadde tenkt å støtta den nye bibliotekskafeen med eit besøk, men så viste det seg å vera stappfullt av folk der. Så vart det lunsj på pasta-pasta i staden. Dei treng sikkert å bli støtta dei og, og maten var veldig god…
På sundag var det først sundagsskule og så heim i full fart for å baka til sundagskaffien eg hadde invitert foreldre, barn og sysken til Eg følte nesten eg sanka litt husmorpoeng gjennom å baka to kringler, bollar, kanelbollar og eplekake i løpet av tre timar. Det hender eg glimtar til, men for å vera heilt ærleg så er det ikkje så frykteleg ofte det skjer. Det var ein koseleg ettermiddag å samla folk på, mørkt, kaldt, vått og blåsande, trur eg i alle fall. Eg rakk ikkje å koma meg ut meir den dagen.
I dag opplevde eg ein ufrivillig pangstart. Leif vekte meg frå mine djupaste draumar og spurde om eg visste at klokka var halv åtte. Eg prøvde å overbevisa både han og meg sjølv om at han bare tulla, men så gjekk det opp for meg at vekkjerklokkealarmen på mobilen min ikkje er innstild på å ringa på måndagar fordi eg som oftast har skrivedagen min då… Eg hadde gløymt å korrigera i går kveld… Heldigvis var ikkje klokka meir enn ti på halv åtte, men det var ein time seinare enn eg pleier å bli vekt og ein halvtime før eg burde vera på plass i klasseromet. Eg hadde tre «vikartimar» med matematikk i dag, og eg hadde tenkt å bruka litt tid på tilretteleggjing… Eg heiv meg i bilen, og oppdaga at det var på den tida av morgonen når alle barn på Bryne skal kryssa alle gangfelt for å koma til dei forskjellige skulane sine. Det var veldig mørkt og barn i mørke regnklede utan refleks var skremmande usynlege. Eg minde meg sjølv om at eg måtte minna folk om å bruka refleks, så nå gjer eg det her og…
Arbeidsdagen vart god sjølv om han ende i eit svalestup inn i kvardagslivet. Eg hadde mykje å gjera og vart sitjande heilt til dagen tok ein tidleg kveld. Dette er litt av utsikta frå arbeidsplassen min.
Vel heime har eg hatt ein hurtigarbeidande innsats med ein ny julesong. Eg skulle ynskja eg kunne dela han med dokke, for nå trur eg snart me er i mål. Eg håpar eg kan gjera det litt nærmare jul. Det er spennande.
Heidi
Framleis veks det prestekragar og andre blomar i verandapottene mine, og det er midt i november. Livskreftene er sterke. Måtte dei gode livskreftene og ømme kjensler for at menneskelivet er ukrenkeleg, gjera menneskehjartene varme og kloke.
I går var eg på kurs i Stavanger om interkulturell kommunikasjon. Øyvind Dahl var ein varm og klok forelesar, og i eit lite konferanserom med plass til omtrent tjuefem tilhøyrarar sette me seks frå Bryne skule oss tett saman på bakerste benk, nesten litt som fnisete tenåringar som for ein gongs skuld ikkje trong å vera den som hadde kontrollen på og oversikta over det som skjedde i romet. Det er godt å vera den som tek i mot, spesielt når foredragshaldaren har kloke tankar å koma med som kan utvida tankefelta våre litt. I pausen fann me eit bord i den store messehallen og åt pastasalat og drakk kaffi.
Eg gjekk ein tur i kveldsregnet og gjekk meg til gnagsår i dei nye skoa. Så pakka eg meg inn i eit teppe og såg på gamle episodar av Lindmo og Skavlan. Eg var i eit modus der eg hadde lyst til å lytta til livshistorier frå levande menneske. Etter å ha sett ein direkteepisode av Skavlan fann, eg fram nokre biografiske bøker eg har hatt lyst til å lesa. I dag morges vart eg liggjande å lesa i to og ein halv time. Vetle Lid Larssen si bok om han og far hans, rørte meg djupt. Eg gledde meg til å stå opp til kaffi, varme havrepannekaker og heimekokt eplemos. Eg skrudde på radioen og dei snakka med roleg stemme om «terrorhandlingane» i Paris. Eg trudde ikkje mine eigne øyre, og forstod ikkje hielt kva dei snakka om, men sidan det var ei nyheitssending, så tenkte eg at etterkvart ville eg få med meg kva som hadde skjedd. Eg la meg i går kveld og ante ingenting, og i dag morges visste heile verda at noko forferdeleg hadde skjedd. Etterkvart fekk eg eit bilete av hendingane medan eg sat på det stille kjøkkenet mitt med kaffi i ein lilla kopp med roser på medan haustregnet pøste ned og katten skrapte på døra og ville inn. Eg sit og skriv med radioen på, og høyrer akkurat nå at Gatwick flyplass er evakuert på grunn av ein mistenkjeleg pakke.
Det er rare tider me opplever akkurat nå. Me blir utfordra frå mange retningar, og det er lett å bli fortvila og forvirra. Mi bøn til Gud er at me må få varme hjarte og klare, kloke tankar. Dei fleste av oss kan ikkje setja oss ved dei store spakane som styrer internasjonal politikk i den graden slike spakar måtte finnast. Det me alle har fått utdelt er eit menneskeliv å høyra heime i og eit handlingsrom rundt oss som me kan operera i. Eg håpar me blir flinke til å skjelna det viktige frå det uviktige og det gode frå det forvirrande og mørke. Eg vurderte lenge fram og tilbake på kva eg skulle kalla den nye diktsamlinga mi. Nå veit eg at tittelen er heilt rett. «Ta heller med deg hjartet ditt,» seier eg til meg sjølv og til alle andre. I forvirrande og urolege tider trur eg det er det klokaste me kan gjera.
Heidi
Det er årstida for mørke ettermiddagar og kveldar. Plutseleg bare er ho her, den mørke tida av året. Nå kjem morgonane og kveldane til å bli mørkare og mørkare fram mot jul. Eg liker dette mørket, samtidig som eg kan forstå at det kan bli for voldsomt for mange. I går fekk eg lokka med meg Leif ein liten tur inn til byen fordi eg opp dei vinterskoa eg kjøpte på laurdag, og som eg var overlukkeleg for å ha funne, viste seg å vera litt tronge då eg kom heim… Heldigvis fekk eg bytta dei i ein storleik større, så nå burde alt vera bare bra. Lysa var tende i gatene, og i «fargegata», der eg aldri klarer å la vera å fotgrafera, så var det tend lysgirlander høgt over bakken. Det var fint. I fjor hadde eg ei kjensle av at året gjekk rett frå seinsommar til førjulstid, og den same opplevinga har eg i år. Det må ha noko med det flotte haustveret me har hatt to år på rad å gjera…
Me var ganske svoltne etter å ha reist rett frå jobb, så på heimvegen var me innom Ikea og åt middag. Der serverte dei mellom anna ein vegetarrett dei kalte grønsaksbollar, og det smakte kjempegodt. Inne på Ikea var det alt for tidleg julepynta, men i motsetnad til den opplevinga eg har hatt med det same tidlegare år, så opplevdest det faktisk ikkje provoserande. Det var reine julestemninga der med lukter av pinnekjøt og ribbe og surkål frå restauranten og masse julepynt. Midt i kjøkkenavdelinga hadde dei plassert ein steikeomn der det stod ei dame med juleforkle på og steikte peparkaker. Desse vart delt ut til kundane, og dei mindre standhaftige av oss mumsa fornøgd i seg eit nysteikt juletre laga av ikea sin peparkakedeig. Det var nok eit godt salgsknep, for peparkaker er unekteleg noko som lukter usannsynleg godt. Det var bare så vidt eg styrde unna boksane med peparkakedeig. Derimot reiste eg heim med adventservietter og stikkutformer til å laga tredimensjonale peparkakejuletre og stjerner som ein kan pynta bordet med. Eg la og diskret i korga ei stor adventstjerne i papir til å henga i tak eller vindu for å lysa opp i advent- og juletida.
I går prøvde eg å gå inn for tidleg landing, men det er eg ikkje flink til. Då klokka nærma seg halv tolv, tikka det inn ei melding frå ein musikar eg har samarbeida med. Ho hadde fått lyst til å laga ein julesong og lurte på om eg hadde ein tekst liggjande. Det trudde eg først ikkje eg hadde, men så kom eg til å tenkja på at for eit par år sidan så skreiv eg eit par julesongtekstar som eg aldri heilt fekk brukt. Eg stod opp for å leita på harddisken, men det viste seg å vera vanskeleg å finna fram. Til sist fann eg eit par tekstar, men var usikker på om det var dei endelege versjonane. Eg leita og på bloggen min utan å finna noko. Ved midnatt, medan eg sat og leitte kom det opp noko i facebookfeeden, den funksjonen som heiter «Minne frå tidelegare år», eller noko slikt. Der kom det ein juletekst opp på skjermen som viste seg å vera lagd der for på dagen to år sidan. Av og til opplever eg så veldig rare ting, spesielt rundt skrivinga mi, tilfeldigheiter kan vera så rare. Matematikarane mellom oss meiner at rare samantreff skjer alle med jamne mellomrom. Dei mest åndeleg fokuserte av oss vil vera skråsikre på at det av og til går englar gjennom roma. Eg trur på både matematikk og englar. Det spørs kva del av meg som for spørsmålet og kor tid det blir spurt… Nå ser det ut som om den eine teksten min er i ferd med å få seg venger i form av ein melodi, og eg gler meg til eg kanskje etterkvart får lov til å la songen fly gjennom bloggen min.
Dei same tusen kråkene som sat i treet utanfor skulen i fjor vinter, er nå på plass att. Eg er ikkje skråsikker på om det er kråker det er, men trur det må vera ein eller annan slags kråkeart. Dei er svarte og dei sit tettare på greinene enn epler på eit epletre. Det er alltid mørkt når dei sit der, og når det lysnar lettar dei i store flokkar og flyg som ein myggsverm rundt husa før dei forsvinn i dagen. Framleis er det så lyst at dei tek morgonflyginga si før elevane kom, men eg hugsar at i fjor var det nesten magisk då me kunne sjå frå klasseromsvindauget, sånn omtrent halvvegs i morgonsamlinga at kråkene letta frå trea. Det er i alle fall blitt mørkt nok nå til å helsa dagen velkomen med eit lys. Det er noko barmhjertig over det å la dagen begynna med tusmørke, stearinlys og litt lågmælte tankar.
I dag kom eg heim til ein røykvarslar som peip intenst og skjerande kvart andre minutt. Eg forstod at det betydde at batteriet var i ferd med å ebba ut, men gjorde ikkje noko med det fordi eg trudde me måtte kjøpa spesialbatteri, at eg ikkje ville klara å nå opp til røykvarslaren og at eg trong verktøy til å opna han med. Etter to og ein halv time med piping oppdaga eg at det var nok å stå på ein stol, at me hadde rett type batteri, og at det var lett å opna han… Eg kjende meg som ei skikkeleg handy-kvinne etter å ha fiksa det. I alle fall gjorde eg det heilt til akkurat nå, for nå høyrer eg at det pip igjen… Eg får ta meg ein runde og sjå om det er ein av dei andre røykvarslarane som og treng batteri, eller om det er den same som har begynt å pipa igjen….
Ha ei god «mørketid» alle saman…
Heidi
I helga fekk me Sunniva heim på besøk. Det gjorde at me fekk ei skikkeleg familiehelg, for alle hadde lyst på tid i lag med henne. Me sakna bare yngstemann, så hadde alt vore komplett. På sundagen reiste meg og jentene på bytur til Stavanger. Dei hadde spådd litt både-og-ver, men me var såpass tidleg ute at me var på veg tilbake til bilen då regnet kom for fullt. Byen kledd i haustfargar er eit ganske fint syn, og er ein i det rette området, så er byen i seg sjølv ganske fargerik og.
Me åt god lunsj på Sting og spaserte rundt i gatene utan så mykje meir mål og meining enn å ha det fint i lag. Om kvelden fekk Odd Christian, Leif og Oddvar og vera med på familiekveld med tacos, paiar og riskrem med innlagde brettspel. Det var nesten så me fekk litt ulovleg tidleg julestemning i huset. På sundag feira me farsdag og familiereunion med vaflar, eplekake og kaffi til alle mann, før me tok med Sunniva til Ålgård på kjøttkakemiddag slik at ho fekk helsa på mormor og morfar og. Så var helga over og den heimvende dottera måtte tilbake til Oslo for å vera klar til praksisperioden som tok til i dag.
Før hauststormen sette inn i gårkveld hadde eg heldigvisfylld vasane mine med blomar frå bed og verandapotter. Det er jo utruleg å kunna plukka blomar i hagen langt inn i november. Nå vil det visa seg om dei klarer seg ei veke til slik at det blir blomar neste helg og.
I dag er det første skrivemåndagen min på nokre veker. Det er så mykje eg gjerne ville ha rukke på desse måndagane, og timane går så utruleg fort. Eg hadde tenkt å avrunda skrivedagen med å skriva eit par gammaldagse brev dersom eg rekk det. Eg har ei fortid som pasjonert brevskrivar. Eg hugsar i studietida at det hende eg fekk både fire og fem personlege brev på same dagen. Eg hugsar og kor spennande det var å opna postkassa for å sjekka om det var brev der. Dessverre er den kunsten nesten døydd ut, sms-ar, mailar og sosiale media har overteke, men dei kan ikkje heilt erstatta dei gammeldagse breva…. Eg tek nok ut mykje av den same skrivegleda her på bloggen som eg tidlegare la i å skriva brev til vennene mine, men av og til får eg rett og slett så veldig lyst til å skriva brev, og då hender det at eg gjer det…
Denne grafittien fotograferte eg på ein vegg i Stavanger. Eg går ut frå at det er eit bestillingsverk heller enn spontan illegal gatekunst. Eg lar meg sjarmera. Eg er svak for fargar og figurar. Eg er svak for byar og, har eg funne ut. Eg har eigentleg alltid tenkt at eg ikkje var eit storbymenneske, men eg oppdagar at eg på mange måtar har større dragning mot lange vandringar i byar med innebygde kaffipausar enn tilsvarande turar i naturen… Eg tek med eit bydikt heilt til slutt som vel kombinerer begge deler. Det er skrive av Rolf Jacobsen, ein av mine mange favorittar…
Fortauene
Det er fortau for alt.
Det er fortau for migrene
og forelskelser under trær.Det er fortau hvor de selger levende kaniner
og fortau for pelsverk og militærorkestre.
Det er fortau hvor de sover på ristene
fortau for rushtid og for store snefall.
Det er fortau for middelstore bekymringer
og fortau for en mistet rose.
Det er fortau som en gang skal være fremme ved verdens
ende
og rope ut til himlene og til havet:
Her er vi med dem.
Rolf Jacobsen
Heidi
På torsdagar har eg ei fast rute som medvandrar med elevar. Fredag er symjedagen vår. Symjelærarane våre går ned med den første klassen og blir i bassenget. Eg går ned med klasse nummer to og opp att med klasse nummer ein, medan Marius går ned med klasse nummer tre og opp med klasse nummer to, før symjelærarane går opp att med den siste gruppa. Dette fordrar ein gjennomtenkt logistikk. Først tenkte eg at det var nesten litt misbruk av tid at lærarane var så mykje på vandring, men eg har ombestemt meg. Eg har oppdaga at ein blir godt kjend med ungane på denne måten. Det er nesten litt rørande at dei aller fleste, både gutar og jenter, gjerne vil leia læraren på vegen. Derfor må dette godet gå på rundgang. Det er koseleg å vandra gjennom haust og morgon ned til Sivdammen medan ein småpratar med dei ungane ein leier denne aktuelle morgonen. At det er ein del av det heile å stagga dei raskaste, masa på dei som går seinast og ordna opp i småkranglar undervegs, får ein ta med på kjøpet. I dag måtte me stansa litt på veg ned fordi ein av gutane meinte han såg vandrefalken, eller er det jaktfalken, stupa frå platået sitt på høghuset, og det måtte me sjå nærare på. Ei av jentene hadde oppdaga at ho kjende luktene betre viss ho lukka augene, så ho gjekk delvis i blinde. Ho kunne melda at det lukta av kulde og av døde blad på bakken.
Før me går ned, har eg klart å smiska meg til å få litt høgtlesingstid med gruppa som snart skal på symjing. Me er nå ferdige med to Pippi Langstrømpe- bøker og har lese dei første tjuefem sidene i Ronja Røvardotter. Eg les for dei to gonger i veka medan dei et, og elles når eg klarer å sjp mitt snitt til det. Eg har alltid elska «Mio min Mio» og «Emil i Lønneberget». I vaksen alder har eg fått ein ny favoritt i «Ronja Røvardotter». Denne boka kom først på åttitalet, så eg måtte oppdaga ho som vaksen medan ein del av dei andre Astrid Lindgren- bøkene høyrde til barndomen min. Eg er djupt begeistra for dei sterke og sjølvstendige jenteskikkelsane til Astrid Lindgren. Me treng dei kanskje meir enn nokonsinne. Eg har djup respekt for samfunnsrefsaren og skulerefsaren i Pippi Langstrømpe. Av og til kan eg dela hennar synspunkt på at ungar kan leva opp utan å vita når Karl den tovte døydde og kor mange kinntenner ein hest har, og kanskje til og med utan å kunna plutifikasjonstabellen på rams når frøken Rosenblom kjem for å sjekka ut kunnskapsnivået i skulen.
Historien om Ronja har og truffe meg midt i hjartet. Denne varianten av «Romeo og Julie for barn», har i seg den same djupe respekten for barn og for barnelivet som eg liker så godt hos Astrid Lindgren. Sitatet hennar om å gje barna kjærleik, kjærleik og meir kjærleik, så blir det nok folk av dei, er eit av mine grunnsyn på det å oppdra og undervisa ungar. Samtidig får ho på ein genial måte vist oss noko om det å veksa opp og sjå foreldra sine med eit nytt blikk etterkvart som ho blir i stand til å reflektera sjølv. Oppdaginga av at far hennar og den snille røvarflokken hans eigentleg lever av å plyndra andre går opp for henne som både sjokkarta og traumatisk. Me har vel alle fått vaksenlivet litt i fleisen på same måten ved på eit stadium å oppdaga at foreldra våre faktisk er feilbarlege menneske som ein ikkje kan einast med i eitt og alt, og ikkje minst at samfunnet me er ein del av faktisk har sine svin på skogen. Då det på eit eller anna punkt gjekk opp for meg at me er ein del av eit system som har drive med både kolonialisering, slavehandel og direkte undertrykking og utnytting av andre delar av verda fekk eg nok og ei slags Ronja-oppleving. Midt i det heile står Lovis, mor til Ronja med ein så klippefast og varm kvinnevisdom at ein tilgir henne på flekken at ho faktisk er gift med ein røvar og dermed del av eit system som i seg sjølv er ganske så uetisk.
Mest av alt er eg glad for at Ronja, kanskje meir enn Pippi,som nærast er eit overjordisk vesen, kan gje jentene våre litt motvekt til den rosa kulturen dei blir serverte på alle andre frontar. Då eg vaks opp var faktisk jenter og gutar mykje likare enn nå. Nå blir jentebabyar kledde heilt annleis enn gutebabyar, og leikebutikkane har ein avdeling med jenteleiker og ein avdeling med guteleiker. Eg har til og med høyrt argumentet frå klesprodusentar at guteklede må vera litt vidare og meir komfortable sidan gutane skal springa, klatra og slåst… Då eg såg ein lokal bokhandel ha to bøker ved sida av einannan i bokhandelen: «Bibelen for jenter» og «Bibelen for gutar», hadde eg nesten lyst til å gå inn og spørja kva i all verda som var forskjellen. Eg håpar det var bare fargen på omslaget og at ikkje gutebibelen hadde fokus på Daniel og jentebibelen på Ruth, slik me song då eg sjølv gjekk på sundagsskulen. «Og jeg vil ligne Daniel, og jeg vil ligne Ruth. For Ruth hun var så god og sann, og Daniel var modig han…»
I garderobane ser eg til at alle dusjar og får på seg badeklede. Eg fortel gutane at eg må innom av og til for å sjå at alt går bra, og at nakne gutar er eg vant med fordi eg er ei mor. Det godtek dei rimeleg greitt. Eg held meg likevel mest inne hos jentene. Før dei går i bassenget, legg eg våte hestehalar og parisefletter dobbelt og hjelper dei å ta på badehettene over runde nakkar og smale aksler. Det finst ting som plutseleg kan røra meg slik at tårene nesten stig opp i auga mine, kattepotar, varme smil og jentenakkar under ei badehette. Eg kryssar fingrane for at åra som kjem må vera dei vennlege og at dei ikkje skal spegla seg så lenge i dei ubarmhjertige skjønnheitsideala at nakkane blir bøygde og blikka triste. Eg las bloggen til ei jente på atten år nettopp. Ho fortalde at ho hadde fått operert silikon inn i brysta, og at ho var kjempefornøgd. Dei fleste kommentarane ho fekk gjekk ut på at ho var kjempemodig som fortalde dette, og at dei støtta henne fullt ut dersom det fekk henne til å føla seg betre. Nokre av dei som kommenterte fortalde at dei drøymde om å gjera det same og lurde på kor mykje det kosta… I innlegget festa eg meg med fylgjande setning. «Nå er det jo nesten vanligere med silikon enn uten silikon.» Eg greip meg i å håpa at akkurat det aldri kom til å bli sant. For det må då vera deilig for dei fleste av oss å sleppa å bli neddopa for å bli skorne i… Eller er det bare meg som tenkjer slik?
Eg er ikkje her på min høge hest for å fordømma plastisk kirurgi eller folk sitt ynskje om å føla seg fin nok og for å føla seg vel. Eg synest bare det er litt trist at me bur i eit samfunn der det kjennest nødvendig å leggja seg på eit operasjonsbord for å kunna føla seg fornøgd med eigen kropp. Me har alle behov for å føla oss levande og føla oss fine og beundra. Eg skulle bare ynskja at det skulle vera ein sjølvsagt ting for jenter både på tolv, atten og femti å kunne gjera det utan å ta kniven til hjelp. Eg skulle ynskja at me alle med same frimodige sjølvkjensle som Pippi kunne gå inn på parfymeriet og svara på spørsmålet frå plakaten ute på gata: «Nei, eg lider ikkje av fregner». Eg kom på ein song eg må læra elevane mine: «Jeg liker dine store ører, og nesa di har nydelig profil. Jeg liker dine mange tusen fregner, og jeg elsker ditt gode smil.»
Til slutt kan det vel passa å presentera litt barnekunst. Elevane har lært om Abraham som såg på stjernehimmelen og fekk løfte om ei stor slekt. I dag har elevane laga gruppebilete av hendinga. To av klassane vart ferdige med oppdraget.
Heidi
sporisand 