Eg liker romjula. Det har eg visst alltid gjort, det er deilig å gli inn i rolege romslige dagar med vekkerklokkealarmen avslått, med mykje triveleg samver med andre, og tid til å lesa bøker, sjå filmar og kanskje gå ein tur bare fordi ein har lyst og fordi det er lyst ute.
Dei to føregåande dagane har vore herleg selskapelege med god mat og kjekke folk i julepynta hus.
Først var det julekaffi med kjekke damer hos Astrid. Ute var det blitt kvitt og frykteleg glatt, så pass glatt at eg måtte halda meg litt fast i buskar og vekster då eg gjekk snarvegen bort til henne. Sjå kor fin julestjerna er mot ettermiddagslyset ute.
Så var me i «vaksenselskap» saman med familien min om kvelden. Ute var det framleis vinter. Me åt varm og sterk suppe og snakka om slikt som er og slikt som har vore.
I går kjørde me opp til hytta til Torhild og Per Magne. Det var veldig glatte, bratte vegar opp dit, og ganske mykje snø. Me var glade for at me ikkje møtte bilar på veg nedover. Det var veldig fint då me var vel framme. Me åt god mat og feira fadderbarnet vårt, Maren som er blitt atten år, i lag med dei andre fadrane hennar, Olve og Elin. Me hadde med oss badetøy, men tida gjekk så fort at me kom oss aldri opp i den varme badebaljen ute i snøen på verandaen.
Og bålpanna vart heller aldri kveite, så me må nok opp dit att om ikkje så lenge for å testa kva me gjekk glipp av…
Og om kvelden var me i eit superkoseleg romjulsselskap heime hos Stig og Oddny saman med mange trivelege folk. Der kom eg viss ikkje så langt at eg fekk teke eit einaste bilete. Eg var takknemleg for å sleppa å vera sjåfør, for det var framleis frykteleg glatt ute…
I dag har me fått ny bil, ein el-golf som vart bestilt for ganske lenge sidan… I teorien er eg veldig for el-bilar, men eg er ikkje ein person som kjører bil med glede og entusiasme, og slett ikkje nye bilar. Det går seg vel til, kanskje, får me tru… Sjåføren min er i det minste entusiastisk, og me måtte ut for å testa ut det nye kjøretøyet. Ute var det så fint fotolys.
Me måtte innom mor og far for å visa fram bilen.
Så kjørde me heim att i den blå timen.
Elles så har eg brukt ledige timar på å lesa ut Yan Friis sin Beatles- biografi, som eg hadde kjøpt til Halvard til jul. Eigentleg er eg litt forundra over kor sterkt eg let meg fascinera av Beatles, musikken deira og historiane rundt dei. Kanskje eg skriv meir om det ein annan gong?
Heidi
I skrivande stund er det kvelden andre juledag, og i morgon tek jula oss med inn i det juleromet som heiter «romjul». Julefeiringa her i landet varer ganske lenge om ein tek med adventtida som jo og har jula som fokus, og før det igjen har julemessene i kyrkjer og på bedehus stort sett allereie blitt gjennomførde. I barneskulen har heile desember månad sterkt preg av julefeiring med adventsstund kvar morgon, laging av julepynt, klipping, liming, baking, julesongar og julemusikk. Lærarane går rundt med glitter på kleda og glitter under skorne, gjerne med brannblemmer frå limpistolen på fingertuppane og melisglasur på genseren. Det er julehandel og julebord og julegavetips overalt. Sjølv om jula som regel begynner eit par veker før eg er mentalt klar for det, så er det ei fantastisk tid i skulen og ei veldig travel tid.
Så blir det julehandel og juleferie frå skulen og julestyr i heimen for å rekka alt som rekkast burde av baking og pakking og pynting og vaskong. Det er nesten litt komisk korleis me kollektivt blir drivne inn i ei slags førjulstranse og om kveldane går me på julekonserter og lar tårene renna under songane fordi me er rørde, slitne og på underskot av søvn. Helst alt saman samtidig. Og me har ei kjensle av å høyra saman fordi me gjer dette saman. I førjulstida vandrar me gjennom kollektive rom me er saman om, alt frå kjøpesentera til konsertsalane og juleavslutningane på skulen. Når me møtest har me meir enn nok å snakka om som bind oss saman: «Javel, har du fått handla inn pinnekjøtet?» «Ja, nå er eg seint ute med juleposten i år igjen…» «Du fant parkeringsplass til slutt du og?» I tillegg til at det er ganske travelt, så fylgjer det masse varme med på vegen der me trengjer oss fram, skulder ved skulder, litt høge sådanne, med innbitte blikk og lange handlelister.
Dei siste dagane før jul endrar det heile litt karakter. Dei flinkaste av oss er ferdige og kan lena seg tilbake, dei siste begynner julehandelen og me på midten halsar målretta framover og tenkjer at me klarer det nok i år og, for det gjorde me jo i fjor og året før. Lille julafta er vist nok den store bulkedagen av bil. Då var representantar for oss i Kong Sigurds gate tidleg ute for å sikra oss parkeringsplass, handla alt me hadde gløymt å kjøpa til nå. Me klarte å parkera utan å bulka og på kjøpesenteret var det riktig gemytleg. På lille julafta er ein raus med juleklemmane og tek det med godt humør dersom ein må stå ei stund i kø. Pegane sit lausare i lommeboka enn nokon gong, og er det nokon me har gløymt å tenkja på eller nokon som godt kan få ein liten tilleggsgave? Og det er bare jul ein gong om året, så då treng me vel eigentleg ein bukett mørkeraude roser til spisestovebordet, ein tofarga til salongbordet og ein tulipanbukett til eg veit ikkje heilt kor, men det er så fint med juletulipanar? Og der har dei sånne raude, høge, blanke lys som er så fine, dei kan me vel unna oss til bordet me skal pynta. Og julepynten er allereie til halv pris i nesten alle butikkane. Det passar godt når me skal finna ein fin løpar til det nye bordet. I den lange køen i blomsterbutikken, kjem det ein eldre herre som skal kjøpa roser. Han nesten ropar muntert «Hvem av dere vakre damer har mest lyst til å ekspedere meg?» Mannen ler sjølv og me ler alle saman og i tur og ordning blir han ekspedert med eit stort smil. Eg trur folk kjenner seg som ein del av eit stort felleskap og når jula skal inn i den private fasen av feiringa. Det står opplysningar om juleribbe eller mangel på sådanne og om kvelden kan alle sjå på fejrnsynet korleis ein lagar julemiddagen, og halvparten av oss ler høgt og lenge av hovmeistaren som snoflar i eit isbjørnhode, eg er ikkje ein av dei, om det skuldast åndssnobberi eller dårleg didponering av tid skal eg la vera å gå nærare inn på her.
På julaftan føremiddag så er det meste under ein slags kontroll, men spenningsnivået er framleis høgt. Med elleve til middag og femten eller sytten til kaffi, så vil me jop gjerne at alt skal vera bra og fint og vakkert og vidunderleg, og av ein eller annan grunn blir det alltid seint på vesle julaften.
Julaften føremiddag samla me alle våre til sein frokost med nybakte rundstykke og grovbrød, og Odd Christian ankom med dressen i sporstbagen og ein stor juledekorasjon til mormor i armane. Den mest sjarmerande gjesten var denne karen, i alve/ nisse- kostyme frå Bolivia som Sunniva gav han til jul i fjor.
Kvart år tenkjer eg at eg skal ha god tid på julaften, drikka kaffi, eta klementiner og sjå fjernsyn, men slikt blir det aldri tid til. I staden blir eg ei litt sånn masete mor som vervar folk til å skrella store mengder poteter og piskar krem så fløten skvett i det nyvaska kjøkkenet og fortel at viss ingen andre enn meg kan reinska desse rosenkåla så rekk eg ikkje å skifta klede før me skal i kyrkja. Bare Halvard slepp billig unna, så lenge han spelar piano, så slepp han å bli sett til andre ting, fordi eg liker så godt å høyra på at han spelar. Eg vart ropt inn, som eg blir kvart år, for å sjå Timmy Grashoppe syngja «When you wish upon a star.» Ein eller annan gong har eg sagt til ungane at det på ein måte er når eg høyrer den smørglatte fyldige grashoppestemmen hans at jula begynner for min del.
Men me kom oss i veg, og akslene senker seg litt når eg sit i kyrkja mellom dei av dei vaksne barna som hadde lyst til å vera med og syng julesongar. Det er noko av det finaste med heile jula, og eit signal om at nå går jula inn i ein ny fase, nå er det sjølve julefeiringa som er i gang. Og me kjem heim, og far kjem med pinnekjøtet og me set for alvor i gang med middagen. Han har med seg kristtorn frå hagen som blir mellomplassert på verandaen fordi eg ikkje har tid til å setja dei i vase.
Og så tenner me tusen levande julelys, bare dei på juletreet er elektriske. Alt anna ville ha vore uansvarleg i ein heim som vår. Eit år drog resten av familien ut for å kjøpa nye julelys på julaften, for det er nemleg ofte då me oppdagar at dei gamle ikkje virkar. Ungane kom oppglødde heim med amerikanske juletrelys som blinka med ulike intervallar etter korleis me stilde dei inn. Heldigvis fekk dei lysa og eit kort liv…
Me begynte kvelden med eit ganske stilig dekka bord, men etter middagen sklei det meste ut. Og då kaffien kom utpå kvelden og alle framleis var veldig mette av pinnekjøt, var det så mange hyggelige folk i stova at det vart ein slags ståande buffet i eit hjørne av bordet.
Når gjestene reiser heim på julaften går me inn i to nye julefasar». «Ryddefasen» og «jul -med- låge- skuldre -fasen». Gavane er opna, julemiddagen er vel over, og i beste fall er alle glade og fornøgde. Jula har runda høgdepunktet og verda kan roa seg ned etter juleklimaks. Eg er sjeldan så fornøgd og avslappa som seint på kvelden på julaften. Nå er det ikkje noko som hastar lenger. Dette året vart eg og Sunniva og Odd Christian sitjande og spela eit scrabble-aktig spel som nokon fekk til jul etter at dei andre hadde reist heim eller lagt seg. Klokka fire om natta var det nokonlunde ferdigrydda. Eg hadde eigentleg ikkje lyst til å leggja meg, men tenkte at det burde eg vel kanskje…
Den mest spesielle julegaven kom frå Vik utpå kvelden. Ingrid og Oddvar hadde feira der og ville innom oss. Med seg hadde dei denne nissekona:
Det er dama Ingrid fotograferte og sende til meg og broren sin, fordi dei to har ledd av at det finnest ein del nissedokker som er så like mora. Eg såg det sjølv og brukte biletet til profilbilete. Då Ingrid fortalde svigerforeldra historien om mitt nye profilbilete, så insisterte dei, snille og generøse som dei er, på at den nissen skulle eg få. Det er ein veldig fin og forseggjort nisse med porselenshovud og fine klede. Ved nærare ettersyn så er ho nok nokre år eldre enn meg, for rynkene er fleire og håret gråare… Så då kan eg sjå korleis eg kjem til å bli sjåande ut etterkvart og sannsynlegvis konstatera kvar jul at nå er eg endå likare. Ho skal nok få ein god heim hos meg.
Første juledag var verda blitt kvit, og eg vakna utpå føremiddagen til vakkert vinterlys.
Det var deilig å vakna til ein morgon med god tid, og veldig koseleg å baka frokostrundstykke og eit nydeleg «julebrød» med rosiner, anis og nellik etter ei oppskrift eg fann på nettet. Ungane fekk varsel via telefon om at dei som hadde lyst kunne møta til veldig sein frokost hos oss.
Sånn etterkvart var det førstejuledagsselskap hos syster mi. Ho hadde pynta så fint at eg må ta med nokre av synsinntrykka her:
Og far hadde på seg den mest julete julegensaren nokon nokon gong har sett, som han fekk i presang kvelden før av eit av barnebarna.
I dag var det ein av desse dagane med god tid og lite planar. Fotografen min var ute medan eg framleis sov og tok nokre fantastiske morgonbilete av jul på Jæren. Her kan de sjå kor fint det var med «Kvit jul på Jæren» medan det framleis varte. Dette kunne eg ha fått sjå heilt på ekte dersom eg hadde vore litt meir av eit morgonmenneske… Det øverste biletet på sida er med i same serien.
Eg rusta meg for å gå tur og fotografera eg og, og snakka med naboane som og skulle ut på tur. Me var enige om at me måtte nyta vinteren før regnet kom. Det viste seg å ta ca ti minutt frå samtalen fann stad til regnet kom. Vinter er flyktige greier her i vårt hjørne av verda.
Mobilbileta mine toler dårleg å stillast ut saman med dei Leif har teke med flott utstyr, men eg må ta med dette likevel med blomar i bedet vårt ute i snøen andre juledag. I kveld har me sett ein nydeleg dokumentar frå Etterstadsletta, der eg faktisk har budd eit år ein gong der menneske i ulike leiligheiter i same bygarden blir filma og fulgt gjennom julaften 2014. Etterpå såg me filmen «Bare myke pakker under treet i år.» , ein julefilm bygd på Levi Henriksen si novellesamling og regissert av Bent Hamer. Den filmen blir med dette og anbefalt.
Ha ei god romjul alle saman.
Heidi
Det skulle ikkje forundra meg om det er fleire enn meg som blir litt sånn som Marta i bibelen sånn på tampen, og gjer seg strev og møye med mange ting. Ein eller annan plass las eg at det tradisjonelt sett er kvinnene som bestyrer jula, bestemmer kva som skal gjerast, kor tid det skal gjerast og kva måte det skal gjerast på. Mennene blir lett litt på sidelinja og føler seg skiftesvis tilsidesett og skiftesvis piska til å utføra oppdreg som julesjefen, altså kona har bestemt seg for at skal gjennomførast. Nå skal eg sjølvsagt ikkje antyda at det er slik framleis, bare nemna i forbifarten at nokon vil ha det til at det er slik det har vore… Eg skal heller ikkje nemna at dei fleste som dukker opp på bensinstasjonen klokka fem på julaftå, og vil ha tips til ein fire- fem julegavar, visstnok ikkje er kvinner…
Og av og til, stikk ein liten perfeksjonist hovudet fram i meg og. Når det gjeld husmoderlege sysler, så burde perfeksjonisten hatt vett til å liggja lågt i terrenget, for akkurat der er han dømt til mislukkast…
Når det går mot jul, får eg årleg denne galskapen over meg at nå i år skal alt vera på stell og det skal bli ei heilt vidunderleg julefeiring i heimen. Så kan eg ikkje heilt forstå at ikkje alle andre instinktivt forstår at her skal det ryddast og vaskast og bakast og strykast og skrivast brev og inviterast og pyntast. Og nå ein trur at nå er det så bra her at nå skal eg setja meg ned litt, så er det nokon som vil rigga seg til på bordet og pakka inn pakkar eller kanskje baka litt brød eller kanskje til og med ta maten ut av kjøleskapet og laga seg eit lite måltid. Og har verkeleg ingen handla multer til multekrem? Kven veit, då blir det kanskje ikkje jul i år, men heldigvis så har jo butikkane ope i morgon og, då må me og hugsa å kjøpa meir raud saus til riskremen, for korleis kunne nokon koma til å tenkja på å tru at ein kartong var nok. Og så var det nokon som ville laga seg mat, ja… Det må dei sjølvsagt få lov til, og sjølv skulle ein alltids ha stroke ein duk og tre eller pussa eit par sølvlysestakar… For som det står i songen:
Nå er det lemmer og liv om å gjøra
med påsken og prinsen og jula for døra…
Melding til alle travle damer, og eventuelt menn, som skal ordna til til julefeiring i morgon, meg sjølv inkludert : La oss koma oss i seng nå… Me rekk det nok likevel…
Heidi
Eg må med dette laga ein del to av innlegget om min og Sunniva sin bydag, for med så mange bilete vart formatet heilt uhandterleg på i- paden…
Etter at me var ferdige i byen, leika me julenissar og førjulsbesøkjarar, som etter avtalt spel ringde på dører og forstyrra folk midt i dei travlaste førjulsdagane.
Først ringde me på døra i Sevjebråtet der Torje og Vetle akkurat var ferdige med å pynta eit stort flott juletre. Me drakk kaffi og åt peparkaker og maryland -coockies og hadde det veldig triveleg saman med dei. Så kjørde me til Klokkarveien der me drakk kaffi og åt snickerskake i lag med Torhild, Kirsti, Eyvind og Maren, og klappa og koste med fine Hogan som var på besøk akkurat som oss. Nokon skreiv her inne at jul er aller best før jul, og eg tenderer til å vera einig.
Då eg kom heim kom Laila på førjulsbesøk til meg, og så vart det meir kaffi og prat. Etter ein fin julekonsert kom Sunniva og Irene glade og fornøgde for å sitja her og prata. Kanskje det blir ei råd med å få ete opp risbollane likevel… Leif hadde funne ut at det gjekk ein fin dokumentar på NRK 2 i kveld, og han lurte på om eg ville vera med og sjå. Dokumentaren var laga av Hollywoodregissøren Tom Shadyac og heitte «I am.»
Tom Shadyac er mannen bak hollywoodsuksessar som «Bruce Almighty» og » Ace ventura». Han levde den amerikanske draumen med eit slott av eit hus og privat helikopter i tillegg til luksusbil, og registrerte at han ikkje følte seg lukkelegare av å få stadig fleire ting og leva eit liv i stadig aukande
luksus. Etter ei ulukke vart han alvorleg sjuk og var ute av spel i fleire år på grunn av hodeskader med store komplikasjoner. Han begynte då å interessera seg for sjølve livet og for kva som verkeleg hadde betydning. Han hadde og begynt å interessera seg for nyare forsking på mennesket og forandra totalt syn på livet.
Dokumentaren handla om korleis menneske treng menneske. Han meiner å kunna belegga vitenskapeleg at mennesket treng å leva i flokk, at evna til empati og medkjensle er dei viktigste drivkreftene i eit menneske, og at me av natur er skapte for å ta vare på andre menneske. Han hevdar å ha vitenskapleg bevis for at det går mange impulsar mellom menneske som me fram til nå ikkje har klart å bevisa eller påvisa med målbare metodar, men at dei nå har kome eit stykke på veg. Han intervjua forskarar som meiner at me i mykje større grad enn me har visst er i stand til å kjenna andre sin smerte og identifisera andre sine følelsar med vår eigen kropp og eige sanseapparat. Han intervjua og idealistar som Desmond Tutu, – og sin eigen far, som dreiv eit sjukehus der fattige kreftsjuke barn fekk gratis behandling. Eit av utsegnene han heldt fram er delvis sitert i overskrifta mi og seier fylgjande : » If you want a different world, be the difference.» Filmskaparen hevdar at den vestlege verda, spesielt USA , er angripen av ein samfunnssjukdom. Me er lurte til å tru at me først og fremst er enkeltindivid som må kjempa egoistisk for vår eiga lukke, medan me eigentleg viser oss å vera flokkdyr, skapte for å stå saman med andre. Han hevdar logisk nok at ingen materielle ting kan bøta på det å ikkje vera elska, ikkje ha nokon å vera til for og ikkje å ha nokon å visa omsorg.
Tom Shadyac har seld luksusvillaen, bilen og helikopteret og fått seg ein veldig enkel bustad. Når han nå skal ta seg fram brukar han sykkel. Han meiner at mykje av det som han var opplært til som amerikanar er blank løgn. Eit samfunn der dei sterkaste og mektigste tråkker dei svake ned, er som ein kropp med kreftsvulstar der nokre celler veks uhemma og trekk kreftene ut av resten av organismen. Han hevdar at eit stykke inn i framtida vil dei usynlege kraftlinjene oss menneske mellom kunna målast og bevisast, og mykje av det me til nå har tenkt om individets sjølvstedigheit vil me kanskje le av slik me nå ler av at dei lenge var overbeviste om at jorda var flat.
Eg likte tankane og moralen i filmen. Om det eg prøvde å formidla var ubegripeleg, så prøv å få sett dokumentaren sjølv. Nå er det på tide å ta dagen inn for landing. I morgon er Det «litla julaftå». Eg håpar eg er litt mindre forkjøla då enn eg har vore i dag. Eg hostar og snufsar og prøver å ikkje smitta nokon med juleforkjølelse. Ein veldig fin dag har det vore i alle fall.
Heidi
Sunniva jobbar mykje i ferien, men me var einige om at me måtte prøva å finna tid til ein Stavangertur ein dag før jul, og den dagen som peika seg ut som vår store sjanse var i dag. Me konstaterte at det faktisk ikkje regna, og la optimistisk i veg utan regntøy. Sjølv om regnet begynte så snart me hadde begynt å kjøra, så var det ikkje mange regndropane me fekk i håret i løpet av dagen. Og sjølv om me bur i ein del av landet der det som oftast ikkje er kvit jul, så er det då julestemning på sitt vis Stavangergatene.
I butikkvindauga er det diverse formar for dekor…
Og utanfor i vest bryt havet på…
Bokhandelar er for meg butikkar det krev sjølvdisiplin å koma seg ut i frå.
Tom Shadyac
Før hugsar eg at dei kalte den siste sundagen før jul for skitnesundag. Då var det ikkje så nøye med om ein haldt helgefreden, som innebar minst moglegkvardagsarbeid på sundagane. Nå gjaldt det å bli ferdig før jul med alt som gjerast skulle. I dag trur eg me kan seia at me har hatt skikkeleg skitnesundag i moderne forstand. Rett nok så høyrde eg på ei fin messe på P2 i dag morges medan eg gjorde ferdig forskjellig.
Så begynte galskapen. I dag var det sundagsopne butikkar, og me fann ut at me ville inn til Forus for å kikka etter ein bestemt julegave me ikkje hadde fått tak på heime. Det var kø innover på bilvegen, skikkeleg valfart til butikkane. Då me kom fram til kjøpesenteret var det lange køar for å få parkeringsplass og inne kokte det av folk. Det var julemusikk og nissar og Whitney christmas, og ute høljeregna det. Vatnet øste ned som frå opne himmelsluser. Det er den mørkaste dagen i året, og det vart i grunnen aldri lyst ute.
Då me kom heim, kom Odd Christian vandrande i regnet og lurte på om eg og han kunne kjøra til Klepp for å henta noko han hadde bestilt. Dermed vart det endå meir kjøpesenter, men me oppdaga at me hadde frykteleg dårleg tid. I kassen på Mega hadde eg plutseleg ikkje bankkortet. Odd Christian var gentleman og betalte for meg og sa at eg måtte ta det med ro, dette ordna seg. Eg endevende lommebok og lommer, men ingen bankkort. Eg kom på at eg hadde brukt det i ein bokhandel og tenkte at eg måtte ha lagt det igjen i bankterminalen. Eg såg at dei var i ferd med å stengja, sprang inn for å rekkja det før gitteret gjekk ned, og sprang rett på eit gammaldags tiliters mjølkespann som stod i opninga med kvistar og kuler i. Spannet gjekk i golvet med eit brak og kvistane skvatt, eg unnskylde meg, rydda og spurde etter kortet omtrent samtidig, og såg meg sjølv litt utanfrå som ei hysterisk stressa » kåna på julehandel» av absolutt verste slaget. Dei forstod ingenting og hadde ikkje sett bankkortet. Eg fann det til slutt liggjande laust i veska, og kunne forlata senteret med rett rygg og ein tålmodig son i det dei stengde.
Vel heime bakte eg og Sunniva dei siste fire bretta med peparkaker, og eg laga uhorvelege mengder med risbollar. Nå er det nok baking for i år…
Og her er svigermor sine salt- og peparnissar som eg har arva. Ho var nok meir glad i nissar enn meg, så nå har me fått oss ei samling, mellom anna ein gammal stor piperøykjande nisse som heng fast i eit fat dei alltid hadde nøter på. Det må eg kanskje kjøpa for at det skal bli rett? Gammaldagse julenøter til å knekka med nøtteknekkar.
Heidi
I dag står fire lys og skin mot himmel og mot jord,
for himmelen har kome nær,
å Gud, kor du er stor,
hos deg blir mørket lyst som dag,
ei himmelstjerne lyste veg
for dei som leita og som fann,
Gud, la oss alle finna deg.
Heidi
I tillegg til masse pakkepakking, så bedreiv eg Tjuvstarting av julepynting av hus i dag. Det kjendest eigentleg alt for tidleg, men når treet først stod der i fot med lys og fire bolivianske juleenglar, så var det vel bare å få det skikkeleg pynta.
Med juletrea våre har det vore så ymse i åra oppover. For tjueåtte år sidan var det litt sjarmerande med eit tre som me fekk for halv pris fordi ingen andre ville kjøpa det og som måtte støtta seg til veggen for å stå oppreist. Eg hugsar eg hadde kjøpt diverse på ein hobbybutikk og ville laga pynten sjølv for det var ikkje noko me prioriterte å bruka pengar på. Eg trur Frode kom innom på besøk og fekk vera med på prosessen.
Seinare har det kome heim glanspapirkorger, dorullnissar og ispinneenglar. Gradvis har dei forsvunne frå tre og hyller, og gradvis er pynten blitt oppdatert. I dag var det plutseleg mykje eg ikkje hadde lyst til å henga opp fordi det er blitt så fint i stova at det liksom ikkje passar heilt inn. Kanskje me sakte, men sikkert er i ferd med å forandra oss til nokre skikkelege snobbar… Sannsynlegvis er det så langt fram dit at eg ikkje treng å bekymra meg så veldig. I dag opplevde eg det eg alltid opplever når eg pyntar juletre. Først ser eg veldig tydeleg alle feila, og tru meg, dei er der, for sjølv om me ikkje lenger sleper heim dei aller styggeste, så ligg det ikkje nokon stor feinschmeckar- aktivitet rundt utvelging av tre. Dei ser alltid skakke og usymetriske ut når me får dei inn i stova. Så gjeld detå prøva å retta det opp optisk ved å pynta litt meir der treet er spinklast… Om eg har tenkt på eit kunstig tre, nei ikkje i det heile tatt, ekte skal det vera. Eg blir alltid like skuffa når eg oppdagar at ein blom, ein potteplanteller eit juletre er av plast eller silke. Det er ikkje dermed sagt at det ikkje er meg det er noko gale med… Erfaringa seier at eg først blir forsonleg stemt overfor juletreet. Så aksepterer eg det, og på eit eller anna punkt så synest eg til og med at det er fint…
Men en julekrybbene våre liker eg. Denne er dansk med humoristiske figurer som eg blir i godt humør av å sjå på.
Og denne fekk eg i julegave av Sunniva då ho kom frå Bolivia i fjor jul.
Ungane mine har lenge påstått at det finst nissar som er prikklike meg… Då Ingrid fotograferte denne måtte eg innrømma at dei faktisk hadde eit poeng. Sidan eg heilt openlyst ikkje kan brukast som modell for Barbie- dokke -produksjon, så er det fint at eg har mine felt der eg kan fungera som modell og forbilde… Kanskje eg burde ønska meg denne til jul?
I kveld var eg og Elise på ein fantastisk konsert i Storstova. Magnus Rommetveit Staveland hadde med seg tre flinke tenorar, ein flink pianist og forloveden sin. Magnus jobbar som operasongar på store scener rundt i verda, og det er veldig kjekt å få høyra han her heime av og til. Eg hugsar faktisk tydeleg den første skuledagen hans på Bryne skule. Han var 7-8 år og sat på ein pult i klassen til Tove og smilte litt sjenert i busserull med kvite striper og var den nye guten i klassen. Eg var støttelæraren som skulle vera med og passa på at han fekk ein god start.
Konserten var humoristisk, vemodig og vakker med nesten alt som tenkjast kan av ulike julesongar. Høgdepunkta låg tett, og det toppa seg kanskje med avslutningsnummeret som sjølvsagt var «O helga natt» med Magnus som solist på første verset og alle fire tenorane på det siste.
I glimt blir me omfavna og oppslukte ved det vakre og ekte ved julefeiringen, slik kjendest det på konserten. Samtidig kjenner vel dei fleste av oss at jula og er stor balanaekunst. Kanskje spesielt mødrer har det slik. Me vil så gjerne at jula skal bli heilt vidunderleg for alle våre og at ingen skal bli skuffa. Me kjøper gavar me håpar mottakarane blir glade for, men nokre av oss grøsser litt når ein eller annan kvart einaste år entusiastisk kan fortelja at me har sett ny kjøperekord i år og. Me lagar god julemat samtidig som me gjerne vil vera sunne og trøystar oss med at det er bare jul ein gong i året. Me ordnar og fiksar og står på, men veit me bør ha litt krefter og energi att når kyrkjekokkene og sølvguttene forkynner at nå er jula her.
La oss prøva å ta godt vare på kvarandre og sørga for å hjelpa kvarandre å kvila i alt det som godt er. For visst treng me ein lysfest midt i den kaldaste mørketida. Og visst treng me ideal som omsorg, nestekjærleik og omtanke.
Heidi
I dag var det den første av dei dagane eg har gleda meg til å ta i bruk, dagar med god tid til å ordna i stand til jul. Etter god sterk morgonkaffi,sette eg meg til med juleposten, litt hadde eg fått i veg, men det meste stod att. Sjølv om det er eit felles julebrev som skal sendast, så blir det nokre handskrivne meldingar der eg kan finna plass på arka. Eg har alltid vore så forferdeleg glad i å skriva brev, så for meg er det i grunnen eit saken at ingen skriv brev lenger, i både barndomen og ungdomen skreiv eg brev til nokon nesten kvar einaste dag, og rett som det var kunne det slumpa til å liggja både eit og to og tre brev i postkassa når eg kom heim om ettermiddagen. Eg og Sunniva gjekk ned til sentrum og fekk send alt saman medan det framleis er sjanse for å få posten fram i tide. Etterpå rakk me ein koseleg lunsj på Kjøkkenet før ho skulle begynna i feriejobben sin. Kanskje det at det er det naturligste i verda å bruka ein heil vegg på ein kafé med bilete av kyr på bås sett bakfrå, understrekjer kanskje det faktumet at me bur i ein bitte liten by langt ute på landsbygda.
Mens me sat der vart ho oppringt av Det norske teateret, som ville at ho skulle senda den siste varianten av stykket sitt til dei fordi ein av omsetjarane deira vil omsetja det til engelsk… Dette er føljetong med mange vers, og det skjer jammen mange rare ting i løpet av eit liv. Ingenting av det eg har laga har vore i nærleiken av «Det norske testeret…» Som dei song på syttitalet : «Det er langt igjen til Royal Albert Hall», og slik vil det nok alltid vera.
Vel heime var juletreet kome til hus. Halvard sette i gang med stor entusiasme for å prøva å få treet oppi den fantastiske foten me kjøpte for nokre år sidan der treet blir halde på plass av nokre knivaktige greier med ein slags fjørmekanisme. Då eg skulle hjelpa han fekk eg vita at eg bruker neandertaler – metoden, trua på rå muskelbruk framfor refleksjon og teknisk analyse. Det kan han kanskje ha rett i… Men faktisk var det rå muskelbruk som skulle til i dag, nå står treet fanga i saksa. Merkeleg nok lyste alle lysa og, det skjer langt frå kvart år, men kanskje var det ein matematisk lov som gjorde at seinsommar har brukt tjue minutt eller meir på å få treet i foten skal sleppa dei lange rundene med å møysommelig sjekka ut ei og ei lyspære for å sjå om me fekk lys. Eg hengde på fire bolivianske juleenglar som Sunniva kjøpte til meg då ho var med på julemessa til misjonsalliansen for eit par veker sidan. Resten av pynter får hengjast på i morgon…
Det som verre var, var at ein pakke eg stressa for å få send på onsdag, fordi eg så gjerne ville ha han fram i tide låg i postkassa mi. Dei hadde teke feil av mottakaradresse og avsenderadresse… Det er meg ei gåte at det går an, for det var tydeleg merka slik det skal. Eg reiste ned att med pakken, og prøvde forsiktig å uttrykka mi undring over kva som hadde skjedd, men eg forstod raskt at det har lite for seg å styra budberaren, jenta i posten kunne ingenting for det som hadde skjedd, og sjølvsagt er det heilt bagatellmessig i den store samanhengen… Eg kryssar nå likevel fingrane for at det går bra. Julegaver er best når dei kjem fram til jul…
Eg hadde lova Halvard å baka aniskringler i ettermiddag, for det er han så glad i. Eg sette i gang og oppdaga at eg hadde for lite brød til å baka ut med, så halvparten av dei måtte bakast ut med speltmjøl, dei smakte heldigvis godt likevel. Ein smule ulike vart dei i både storleik og fasong, men det betyr i beste fall lite…
Halvard måtte overtas teikningar etter det første brettet, for eg hadde avtalt med Odd Christian at me skulle ut og øvekjøra. Me kombinerte turen med å vera litt praktiske, så me var innom eit gardsutsal og kjøpte lefser, rosenkål og poteter til julafta. Odd Christian hadde lasta ned og kjøpt ei lydbok «A christmas carol» av Charles Dickens. Det var rett og slett ei stor oppleving å høyra på. For eit fantastisk språk Dickens brukte, og for ein flink skodespelar det var som leste. Eg har lese historien mange gonger, og til og med øvd han inn og fortald til elevar ein gong for lenge sidan, men eg har aldri fått han lese opp i originalversjonen før. Me fekk med oss ca halve boka i løpet av halvannan time, og eg fekk veldig lyst til å høyra alt. Det høyrest litt sært og nerdete ut, det ser eg, men eg anbefaler denne lydboka varmt.
Heidi
Eg startar med ein dobbel trompetfanfare, for nå har juleferien starta for mitt vedkomande. Eg har ikkje hatt tid til å kjenna skikkeleg etter endå, men eg trur det kjennest veldig bra. Nå skal eg bare landa.
Og så må eg fortelja at dei to trompetistane er henta frå eit dårleg bilete eg tok under adventmessa i kyrkja på sundag. Dei spelte så fint at eg haldt på å begynna å grina. I dag har me avslutta juleverkstadaktivitetane i klasseroma med å laga gammaldagse juletrekorger i glanspapir. Det var ikkje den avanserte flettekorgvarianten, men den heilt enkle der ein klipper to sirklar som ein så bretter på midten og legg inntil einannan slik at det blir eit hjarte. Det var meir enn avansert nok for sjuåringane, men dei fleste klarte det på eiga hand. Så får me håpa at foreldra set pris på litt skakk- klipte, skeive og sjarmerande glanspapirkorger som dei stolte ber med seg heim.
Eg hugsar at eg laga flettekorger i saman med bestemor og morfar. Morfar vart send til Bryne på sykkel for å kjøp glanspapir. Hankane limte me på med kveitemjølsklister, eller brukte sytråd. Eg var veldig imponert over at dei vaksne klarte å fletta korger med bittesmå ruter. Eg vil tru bror min og var med i utgangspunktet, men at han var litt mindre tålmodig enn meg.
Ein annan ting morfar ofte kom heim med frå sykkelturane til Bryne før jul, var julegeiter, sirupskaker med klipte hakk i kvar ende. Eg meiner å hugsa at julegeitene me kjøpte før var meir kompakte og smakte meir av krydder enn dei dei har i butikkane nå. Eg lurer på om dei smakte anis? I dag fekk alle elevane på andre trinnet baka kvar si julegeit under leiing av flinke Irene. Dei knadde, trilla ut og klipte hakk, og då me kom til matpausen fekk dei servert nysteikte julegeiter,- med smør og brunost til dei som ville ha det. Det var stolte små bakerar som koste seg med julegeiter og ein episode av «Jul i svingen.»
Sidan fredag er skrivedagen min, takka eg meg diskret ut av bygningen, og lever med at eg går glipp av den eigentlege avslutninga i morgon. Eg rakk og å gjennomføra ein medarbeidarsamtale, handla inn diverse til jul og vera med på eit planleggingsmøte i sundagsskulen,før eg møtte ein gjeng venninner til deilig indonesisk laksesuppe og jerngrytesteikt parmesanbrød, grønn pesto, kaffi og julekaker heime hos Guro. Det var kjempekoseleg. Etter forslag frå Guro logga me oss inn og kjøpte teaterbillettar til Sunniva si forestilling i mars. Eg er i skrivande stund lukkeleg eigar av billett til to av forestillingene. Nå er min fremste og einaste tanke at i morgon tidleg kan eg sova så lenge eg vil! Det kjennest godt.
Heidi
sporisand 