Og eg byr på min og Torhild sin julesong frå nokre år tilbake. Eg fekk det ikkje betre til enn dette, men eg trur det er leseleg.
Og vidare byd eg på den vakre versjonen Randi Engelsvold med band har laga av viseteksten min om havet.
Nå må eg gjera klar til gjestene eg har invitert 🙂
Heidi
Me er litt merkelege her til lands. Eit TV- konsept som går ut på å syngja gjennom salmeboka frå perm til perm høyrest veldig smalt ut. Likevel ser det ut at fleire enn nokon skulle ana ser på. Fordi eg har skrive to av salmene i den nye salmeboka, så er begge blitt sungne av kor på fjernsynet i dag. Det var både spennande og kjekt å få med seg akkurat det, men det som overraskar meg mest er at eg har fått så utruleg mange gode tilbakemeldingar frå folk som har sett på. Det varmar. Og eg tek meg sjølv i å lytta til salmar og kjenna freden senka seg. Eg håpar mange oppdagar at salmeboka er litt av ei skattekiste både når det gjeld tekstar og melodiar.
Eg har omsett to salmar i salmeboka og, ein frå kvænsk, med god hjelp av ei ord for ord omsetjing til norsk, og ein frå Iona. Trur dei blir spelte grytidleg i morgon, så eg får sjå om eg får dei med. Den kvænske salmen er så utruleg vakker, og det er salmane frå Iona og. Fleire av dei er med i salmeboka. Då eg fekk vita kva for nokre salmar som skulle med vart eg litt overraska over at dei valde «Kjærleik er gleda», eg hadde trudd at dei kanskje ville ha med «Dans og syng» eller «Lovsyng vår Gud», begge salmar som har blitt mykje brukt, i alle fall i Korsveisamanhang, men jurien ville det annleis.
I dag vil eg ta med ein tekst eg ikkje har skrive sjølv. Det er ein heilt ny tekst av Merete Bandak frå Danmark, ei flott dame eg møtte på salmeseminar på Lysebu i vår. Biletet øverst i innlegget har eg teke med til ære for denne teksten. Det er teke i dag, og det er då noko merkeleg med at prestekragane i verandapottene blømer uanfekta nå når me går inn i adventtida. Det er og litt spesielt at blomkarsen blømer i bedet og klatrar i hekken, og at ei rosa rose er i ferd med å springa ut ved inngangsdøra mi. I dag såg eg til og med eit instagrambilete av jordbærkart. Eg hugsar at me hadde nokre veldig milde vintrar på syttitalet og, men det er likevel litt besynderleg å nesten ta med seg sommaren med seg nesten til jul. Nå i dag er det ganske surt og kaldt ute, så det normaliserer seg kanskje… Likevel forstår eg godt at Merete vart inspirert til å skriva denne salmen. Eg har fått lov av henne til å ta han med meg inn hit.
Året som skal hælde
vil ikke gå til ro
Græs og brændenælde
blir stadig ved at gro
Gærdesmutten synger
og bøgen springer ud
Klimaskiftet tynger
mon du har set det, Gud
Herren var min hyrde
den tid er nu forbi
Hver må bær» sin byrde
vi holder aldrig fri
Stress er blevet normen
naturen er på speed
Man må holde formen
alt andet er fallit
Herre, vær min hyrde
og lad mig få et hvil
Bær naturens byrde
og lad mig se dit smil
Lad mig sove længe
og klap min trætte kind
Giv os grønne enge
i hjerte og i sind
Merete Bandak
Kanskje er det litt beslekta med at eg nå i år har skrive ein tekst som heiter «Sommar i april» og ein annan som heiter «Sommar i september».
Elles så har me vore på julemesse i kyrkja i dag, så arrangementa og kalendaren er i det minste i rute. EG har kjøpt englar til å pynta bordet med og kjeks, heimebakte knekkebrød, julekaker og rosinbrød til å by på i morgon når eg har invitert til adventkaffi. Lilla lys er og på plass, og eg har i alle fall funne den eine av to adventstakar eg pleier å ha framme. Den andre dukkar nok opp den og, og det håpar eg at nøkleknippet mitt og gjer. Eg har sakna nøklane sidan torsdag kveld, men erfaringa tilseier heldigvis at dei pleier å koma tilbake.
Ha ei fin adventstid. I mange år har eg hatt det slik at så sant eg kan så oppdaterer eg bloggen kvar dag i desember og mai. Me får sjå om eg rekk det år og…
Heidi
Forresten:
Denne grytekluten såg eg på julemessa i dag. Dei hadde eg nesten gløymt heilt… Og så fekk eg bera rundt på ein heilt nyfødd baby som folk trudde måtte vera barnebarnet mitt, men det er ein heilt anna historie. Babyar er det mest fantastiske av alt som er til…
Gårsdagen vart intens, først var det intens øving på forestillinga med andre klasse, og så ein snartur innom heimen for å få på reine klede, eta litt middag og finna fram til tekstane eg ville lesa om kvelden. Det er alltid utfordrande å vera medbestyrar for ei forestilling med så små barn. Me hadde fylt aulaen med foreldre og besteforeldre, og då vil me så gjerne at alt skal gå bra. Mest av alt er me spente på om teknologien står oss bi slik at me får lyd og lys og rett musikk. Heldigvis så gjekk det fint. Elevane var så flinke, og hugsa det aller meste av det me hadde øvd på. I tillegg er det heldigvis slik at ungar på sju år har ein naturleg sjarmfaktor som dekkjer over mange småting.
Etterpå kjørte me til Jærhagen på Klepp der eg fekk vera saman med ein stor gjeng forfattar som presenterte bøkene sine, las høgt frå dei og signerte bøker. Det var kjekt både å høyra på dei andre og opptre sjølv, og jammen vart det ikkje litt sal og signering og. Noko av det aller kjekkaste var at Randi Engelsvold var der med bandet sitt og song to av songane eg har laga tekst til. Det er kjempespennande når noko eg har laga får venger i form av ein melodi og legg ut i vera på eiga hand. Om få dagar blir ein av melodiane lanserte på Spotify, I-tunes og Wimp. Det gler eg meg til.
I dag var det skrivedagen min, men etter å ha rydda unna ein stor oppvask, så hadde eg time hos frisøren. Eg er ein sjeldan gjest på frisørsalongen, men veit å nyta det når eg er der. God tid, massasje i stolen, servering av kaffi og behagelig tid til å gjera ingenting medan ein blir stelt fint med er ikkje å forakta, og etter tempoet i går så var det heilt nydeleg. Medan eg var i sentrum hadde eg eit par ærend. Så kom Ingrid og henta det firbeinte fredagsdagbarnet Oscar, først tok ho seg tid til å eta litt middag saman med oss,så gjekk eg og ho ein ettermiddagstur med det same firbeinte vesenet medan det mørkna utanfor.
Og etterpå måtte eg bare: kikka litt på salmemaratonen på NRK 2, koka ein stor porsjon chilimarmelade, høyra eit par interessante radioprogram, hekla på kosedyra som skal bli ferdige til jul, laga ei utlodningskorg til julemessa i morgon, baka peparkaker av ikeadeig, pynta dei, og jobba ein times tid med ein annan julegave.
Eg har med andre ord hatt ein perfekt heime-aleine- fredagskveld, men eg må med ei viss skam melda at eg aldri har kome så langt som til skrivinga, om eg då ikkje skal rekna med det eg skriv akkurat nå… Eigentleg har eg masse eg skulle ha gjort, men eg går bruka litt tid i resten av helga… Eg trøystar meg med at to torsdagkveldar med opplesing, kanskje kan vekslast i litt fredagsfri? … Nå skal eg lesa meir om Malala frå sjølvbiografisk » Jeg er Malala.» Eg er mektig imponert over både motet hennar og det eg les.
Heidi
Først i kveld vil eg reklamera litt for julemessa i Bryne kyrkje laurdag føremiddag. I går kveld var me ein gjeng som var saman for å mala kakemann, pynta peparkaker og gjera ferdig ting som skal selgjast på messa. Akkurat i år har eg vore særdeles lite aktiv med laginga sjølv, men det er flinke damer som har sluppe kreativiteten laus, så det er mykje fint å få kjøpt. Det blir og sal av graut, kaffi og kaker. Det er ein god moglegheit til å støtta barne- og ungdomsarbeidet i kyrkja, og til å kjøpa julegåver laga med kjærleik og skaparglede…
På skulen i dag hadde me besøk av Ida Jaarvik Hetland som driv Idas hjelpefond. Elevane skulle få sjå kva pengane dei hadde samla inn skulle bli brukt til. Plutseleg vart eg så berørt at tårene silte. Eg vart så imponert og inspirert av pågangsmotet til Ida, som er ein tidlegare elev hos oss. Og det var så sterkt å sjå bilete av barn som sårt trong operasjonar foreldra ikkje hadde råd til og ikkje minst å sjå bilete av barn som har fått operert hofter og leppe- ganespalter. Det er så flott å sjå at det finst nokon som prioriterer å hjelpa fattige barn i Guatemala, og det er så fint at elevane våre får bli inspirerte til å vera med og gjera ein innsats for andre.
Og heime hos oss vart det bakt brød i dag. Dei siste vekene har eg fått nybakt brød rett som det er. Leif prøver ut ulike oppskrifter i tillegg til eigen kreativitet. Det er ikkje mange ting som luktar så godt som nybakt brød og nytrekt kaffi.
Då eg kom frå jobb var den andre overraskinga at spisestuestolane våre var komne og til og med henta og plasserte ved bordet. Så nå er stova ny og grå… Grått har aldri vore yndlingsfargen min, men det kan det kanskje bli…? Kattehåra frå den røytande katten Cleopatra var veldig synlege i den oransje sofaen, så me tenkte at grått kanskje kunne vera tingen… Men det er fint og litt uvant å ha ei stove som kanskje minner bittelitt om ein møbelkatalog, all erfaring tilseier at akkurat det ikkje kjem til å vara så lenge…
I morgon blir ein spennande dag med foreldreforestilling med andreklasse med masse song, litt dans og teater og til og med eit lite «tromme- og ukuleleorkestar». Mykje kan som vanleg gå gale, men det meste går heilt sikkert bra… Etterpå skal eg rett til «Jærhagen» på Klepp for å lesa dikt på eit arrangement.
I dag har eg kjøpt to sett med adventlys. Eg prøver å begripa at julemånaden bare er nokre dagar unna. Det har jo vore sommar nesten heilt til nå, og jula virkar framleis langt unna.
Likevel ser eg på lyset at det lakkar og lir på året. Morgonane har fått dette fine blå morgonlyset utanfor klasseromsvindauget.
Og på veg heim frå skulen går sola ned
Og lyset blir blått att.
Eg liker lyset i november og desember. Eg har til og med sansen for det fløyelsmjuke mørket, men eg er viss litt rar slik. Kanskje det korresponderer med melankolikaren inne i meg som av og til presser seg fram under dei rette lysforholda…
Heidi
I dag var me ute og gjekk i Sandtangen i likskap med veldig mange andre. Det var slik at aktører frå det lokale næringslivet ville vera med og sponsa bru over Frøylandsvatnet dersom mange nok viste interesse gjennom å gå tur i Sandtangen. Eg kjende meg nesten som eit av dyra i boka om geitekillingen som kunne telka til ti: «Å,nå telde dei meg og!» På instagram har mange brynebuar lagt ut bilete av seg sjølv i plaskande regn i Sandtangen, og eg kunne ikkje vera dårlegare. Sidan eg ikkje tok sjansen på å gå med mobilen i regnjakkelommen, eg har nemleg øydelagd mobilar før på den måten, måtte eg lokka Leif til å fotografera og lasta over til meg. Her er beviset på vår lokale dugnadsång… Det får ikkje hjelpa at eg ser halvblind ut fordi brillene dogga slik at eg ikkje kunne ha dei på, eller at me ser generelt litt halvgale ut. Her er me altså, sunne aktive sundagsnordmenn som ikkje let seg stoppa av litt regn, og paraplyen er i det minste fin. Som de kan sjå av biletet over, så var det ganske fint ute og med fargar som vart vaska reine av generøse mengdar vatn.
Etter halvannan time med regntøy og paraply måtte me bare koma oss heim i hus for då var til og med kleda under regnkleda våte. Sidan dagen endå var ung kjørde eg ein øvetur med Odd Christian. Det er alltid kjempekoseleg å få litt tid aleine med han. Me kjørde nedom Madland- havn og fotograferte litt, før han blei med heim til middag.
Den siste veka har eg opplevd noko som må forklarast nærmast som eit psykologisk fenomen: To gonger har eg blitt sitjane klistra til TV-skjermen for å sjå Magnus Karlsen spela VM-sjakk. Eg er ikkje interessert i sjakk, eg kan ikkje ein gong reglane, eg har bare ei svak oppfatning av reglane for flytting av dei ulike brikkene, og veit at det gjeld å ta motstandaren sin konge. Eg har snautt nok spelt noko som liknar på eit parti sjakk i heile mitt liv. Spelet kan ikkje påståst å vera spesielt intenst eller fengande i seg sjølv. Det seier meg at om innpakninga og formidlinga held mål og kanskje kan blandast med ein liten porsjon nasjonalisme, så kan nesten kva som helst fenga kven som helst…
Og nå kjem eg på at eg lovte i går å dela nokre av svanebileta til Leif. Her kjem eit par av dei. Dei er verkeleg fine!
Nå vil eg bruka resten av sundagen til noko minst like lystbetont og kreativt som å skriva blogg. Eg har mange tankar om slikt eg kunne ha lyst til å skriva her, men det får bli ein annan dag, så vil du vera med så heng på…
Heidi
I går hadde eg besøk av gode venninner, så helga starta godt. Vennene mine er noko av det eg set aller størst pris på her i livet. I dag hadde me bestemt oss for at me hadde tid til å bruka dagen på å koma oss ut og leika litt turistar i eige landskap, så etter å ha ordna litt sånn som ordnast måtte, så kom me oss på hjul. For nokre dagar sidan hadde far funne ein fin svaneflokk som han hadde fotografert. Nå hadde Leif lyst til å fotografera svaner han og, og me var spente på om me ville finna dei. På Orre fann me flokken, og så gjaldt det å fotografera før dei vart skremde. Leif sine bilete vart heilt fantastisk fine, så dei skal eg sjå om eg kan få lånt bileta hans i morgon. Inntil vidare får eg visa fram mine eigne.
Frå morgonen av var vêret ganske fint, men samtidig som eg høyrde på vermeldingane at det skulle koma regn, så begynte det å regna ute. Me køyrde frå svanene og sette kursen langs havet sørover til Egersund. Der var dei så smått i gang med pyntinga til julebyen, som eg går ut frå skal vera klar neste helg.
Nå kan eg leika reisejournalist og fortelja at dei serverer utruleg god indisk mat i Egersund. Eg trur restauranten heiter Little India. Maten der var heilt nydeleg.
Me stoppa langs vegen heim for å fotografera litt meir. Då me kom til Holmane var det veldig fint lys.
Men mindre enn ein halvtime seinare, så vart havbiletet mitt sjåande slik ut…
Det blir tidleg mørkt mot slutten av november, men på ein eller annan merkeleg måte, så er det ganske koseleg med mørke og. Vel heime tok me inn ved og fyrte i peisen. Eg sette meg i stolen med avisa i hendene og katten i fanget og presterte å sovna der. Det er farleg å kjøpa seg gode lenestolar. Då eg vakna var Leif i gang med å baka brød, inspirert av det haustgufsne vêret me hadde vore ute i, så var eg lettsindig nok til å koka oss ei gryte varm sjokolade av ekte kokesjokolade akkurat slik bestemor pleide å gjera det. Det er ikkje så ofte det skjer her i huset, men godt var det. Eg lurde på om eg skulle ha i nokre båtar fersk chili, for det skal vera så godt, men eg tok ikkje sjansen på å øydeleggja prosjektet.
Eld i peisen, nybakt brød, varm sjokolade, aviser, gode bøker og clementiner og ein malande katt. Eg kan melda om ein lat novemberkveld i Kong Sigurds gate, og oppfordrar andre og til å gjera novembermørket til noko positivt. Denne årstida går like fort forbi som alle andre årstider.
Heidi
Sidan eg var på adventsmøte i går, så kan det kanskje passa med eit julegavetips i dag. I denne boka er 88 norske forfattarar utfordra til å skriva eit dikt kvar ut i frå ein bibeltekst dei fekk tildelt. Eg var så heldig å vera ein av dei 88, men det er ikkje hovudgrunnen til at eg kjem med tipset… Hovudgrunnen er rett og slett at her er det veldig mykje fint, i den vidaste tydinga frå lyrisk og vakkert til utfordrande og litt provoserande. Eg les ho langsomt, så eg er ikkje komen i mål endå, men fleire av dikta har gjort sterkt inntrykk på meg. Eit dikt som både gav meg frysningar ned over ryggrada, utfordra meg og provoserte meg var Marit Kaldhol sin tekst, «Sju søner», eg har lese det om og om igjen og lese det høgt for fleire av dei som har vore innom dørene her. Nå har eg lyst til å dela det med deg som les her…
Sju søner
sju søner har eg født
den første sparka i magen min
eg lova Gud og sa: Isais rotskot skal kome
og løfte opp dei låge
guten vaks til og gjekk inn i Jerusalem
der spikra dei han på ein kross og spytta på han
to røvarar blei avretta saman med han, ein på kvar side
eg høyrer orda hans: min Gud, min Gud
den andre sparka i magen min
eg lova Gud og sa: eg er velsigna
guten vaks opp og køyrde inn i Kabul
kledd i ein vest tung av sprengladningar
sytten personar følgde han i døden den dagen
eg høyrer ropet hans: Allahu akbar
den tredje sparka i magen min
eg lova Gud od sa: eg har fått nåde
guten vaks opp og blei skoten av soldatar
medan han braut nattverdsbrødet
i eit kapell i San Salvador
eg høyrer orda hans: dette er Kristi kropp
den fjerde sparka i magen min
eg lova Gud og sa: vi som er sterke
skal bera veikskapen til dei svake
guten vaks opp og blei geriljasoldat i Rwanda
han drap og blei drepen i lag med 800 000 andre
eg høyrer skriket hans, svart som blod
den femte sparka i magen min
eg lova Gud og sa: Gud gløymer ikkje tenestekvinna si
guten vaks opp, flaug inn over Vietnam og sleppte napalm
mot menneskehud, brennande barn sprang omkring
millionar døydde
eg høyrer stilla i cockpiten etterpå:missiun complete
den sjette sparka i magen min
eg lova Gud og sa: frå slekt til slekt varer hans miskunn
guten vaks opp og sprengde ei bombe i Oslo
skaut med rifle på Utøya
syttisju personar mista livet den dagen
eg høyrer ropet hans: de skal døy, kulturmarxistar
den sjuande sparka i magen min
eg lova Gud og sa: ingenting er umogleg
for krafta frå Den høgste
guten er enno eit barn på fanget mitt, han leikar
med ein glødetråd i håret mitt
han gir meg nytt livsmot
han skal mette dei fattige og dei trøste skal han gi vatn
eg høyrer orda dine, Gud: ver ikkje redd
sju menneskesøner har eg født
bødlar offer drøymarar, sju gonger sytti gonger sju
eg lover Gud og seier: du ser meg, Gud
eg sit her i dette bildet med barnet på fanget
eg har sete for lenge,
np reiser eg meg, går ut av bildet, inn i verda
der barna mine er, der du er.
Marit Kaldhol
Eg gløymde å seia at det er Alf Kjetil Walgermo og Jan Ove Ulstein som har redigert boka. All ære til dei!
Heidi
I går var eg og Torhild ute og opptrådde saman. Me var på adventsamling på Høyland bedehus, eit arrangement dei har kvart år, og i år var dei tydelegvis tidleg ute. Det var eit lite koseleg bedehus mellom Bryne og Nærbø som eg ikkje heilt har visst om sjølv om det ligg nære vegen. Eg liker så godt å ha med Torhild slike gonger, me kjenner kvarandre så godt at samarbeidet går nesten av seg sjølv, og så er det veldig fint å vera to. Me prøver oss litt med kombinasjonar med song, piano og opplesing nesten oppå einannan i same sekvensen. Eg har lyst til å prøva det ut meir, og eg trur det kan bli ganske stilig etterkvart. Me prøvde oss på «Som når et barn kommer hjem om kvelden,» med opplesing og små sekvensar av song oppå melodien spelt på piano. Me hadde to sekvensar i lag, og i pausen vart det servert heimesteikte krotekaker, julebrød, smultringar, heimelaga riskrem, rød saus, ripsbærsaft og rød saus. Det er ikkje så ofte eg er på små bedehus lenger, og det dukka opp litt gode minner og flashbacks. Sidan det hadde namn av adventsamling, brukte me både adventsalmen og julesongen vår heilt til slutt. Eg har verken høyrt eller tenkt på julesongen på veldig lenge, og vart i grunnen overraska sjølv ved gjenhøyret. Eg trur eg har lagt han ut her for nokre år sidan, og kanskje dukkar han opp att på bloggen litt nærare jul. Dersom nokon treng ein «ny julesong», så har eg etterkvart fått notar til han i tillegg til teksten.
Sidan eg hadde lova for lenge sidan å lesa dikt på Høyland, så gjekk eg glipp av trekninga i den kommunale kunstklubben i går. Eg hadde vore nede og sett to gonger, og hadde gitt Elise ansvaret for å plukka ut bilete for meg. For å vera heilt sikker på at eg skulle få eit bilete eg hadde vald sjølv, så hadde eg laga ei nummerert liste frå ein til tjuesju. Eg var nemleg trekt til å velgja som nummer tjuesju av nokon-og-seksti. Overraskinga mi var derfor stor og overveldande då eg fekk melding om at eg hadde fått førstevalet mitt. Eg var rett og slett usikker på om eg hadde forstått sms-en rett. Førstevalet når tjueseks andre skal velgja først? Har eg verkeleg så sær smak? Førstevalet mitt var biletet over, det einaste biletet av Gunn Vottestad i lotteriet. Eg har ønska meg eit av husbileta hennar lenge, ikkje fordi eg er spesielt oppteken av kunstnarnamn, men fordi eg liker dei einslege, litt skakke, nordnorske husa hennar så godt. Eg har drøymt litt om å ta meg råd til å kjøpa eit av dei, men at eg skulle vinna det i går hadde eg ikkje drøymt om ein gong… Bileta i stova vår heng litt etter «ledig-spikar-prinsippet», men kanskje me ein vakker og energifylt dag står der med målband og drill for å foreta små skånsame omplasseringar…
Sjølv har eg vore på kreativ gruppe denne veka og malt akvarellar. Det var veldig kjekt. Så langt får eg på ingen måte til å mala slik eg ville likt å kunna mala, men ein kan jo kosa seg med ein aktivitet utan å vera spesielt flink. Akvarellmaling er det så lite organisering med å få sett i gang, at det burde la seg gjera å bare rett og slett gjera det av og til bare fordi det er koseleg.
Nå sit eg her og koser meg med det eg prøver å læra meg heiter clementinar og ikkje mandarinar. Godt smakar det i alle fall, og i går fekk eg som sagt ein forsmak på adventtida. Det kjennest framleis som om det er lenge til både jul og advent, eg lærer aldri kor fort tida går. Enn så lenge trivest eg i november. I kveld får eg besøk av gode venninner, og lurer litt på kva eg skal finna på å servera dei. Før eg kjem så langt skal eg skriva nokre timar til.
Ha ein fin fredag og ei god helg.
Heidi
I det det siste har eg lese mange bøker om oppvekst, og bøker der folk skriv om mødrene sine. I løpet av hausten har eg lese Anne B Ragde sine fargerike skildringar av mor si, og Tove Nilsen sine skildringar av far sin og mor si. Det slår meg kor utruleg mykje heilt ulikt innhald omgrepet «mor» kan ha. Alt etter kva ein har vakse opp med så kan normaliteten strekkja seg nær sagt til det uendelege, for alle kjenner me vår eigen barndom frå innsida, og tenkjer vel at det me har vakse opp med er det vanlege og normale. Det er og lett å tenkja på den barndomen ein har gitt eigne barn som ein heilt normal barndom…
Eg har og tenkt litt på ordtaket om at » It takes a village to raise a child.» Sjølv har eg i løpet av livet hatt fire personar eg rettmessig har kalt …mor, og alle har vore med på å forma meg og livet mitt, og til ei viss grad og barna mine. Først er det sjølvsagt rett og slett mor mi. Slapp av mor, om du av ein eller annan grunn skulle lesa dette. Dette er på ingen måte noko forsøk på å skriva biografien din, og slett ikkje etter modell av Anne B Ragde og dei andre. Eg kalte mor for mamma til eg var tre- fire år. Det kan eg godt hugsa at eg gjorde, men sidan ingen » store barn » på Jæren sa mamma og pappa stort lenger enn til dei hadde lært å snakka reint, den gongen på seksti- talet, så vart det fort skifta ut med det litt vaksnare ordet mor. Eg kan hugsa at eg syntest mor var vakker, og at ho lukta godt av noko frå ei sprutflaske som heitte yaxa. Mor brukte leppestift, og nokre av venninnene mine misunte meg å ha ei mor som brukte leppestift, for det hadde ikkje dei. At ho var ung då eg vart fødd, yngre enn mine døtrer er nå, tenkte eg ikkje over før eg vart vaksen.
Mi andre mor var mormora mi, som eg alltid har kalt bestemor. Ho hadde ikke fylt femtiåtte år då eg vart fødd, men eg tenkte alltid på henne som ei litt gammal bestemor. Ho gjekk i ermeforkle og hadde grått hår fletta i dult i nakken. At ho hadde ganske store helseproblem var noko eg aldri tenkte på og ikkje reflekterte over før eg var vaksen. Ho sleit med gikt, og gjekk ikkje lenger enn ein tur ut i hagen på fine sommardagar. Dei første fire åra mine budde me i det same huset, og så budde me i nabohuset i halvanna år før me flytta til Ålgård der eg vaks opp. Bestemor hadde ubegrensa med tid til oss barna, og ho kunne bruka heile dagar på å sy dokkeklær til dokkene mine eller fortelja om oppveksten sin på Figgen. Morfar var uføretrygda. Han var den som sykla til Bryne for å handla, laga middag og gjekk turar med oss ungane. Han kunne gjerne ta seg ein ekstra sykkeltur for å kjøpa brus og wienerbrød dersom det var ver for å sitja under parasollen i hagen og drikka brus og kaffi rundt det runde bordet. Bestemor var redd mangt og mykje og var ganske pysete på ein del ting. Dersom det skulle knusast egg på kjøkkenet gjekk ho inn i stova mens morfar gjorde det fordi rå egg var då ufysne. Bestemor sa at eg var heldig fordi eg hadde så veldig mykje fantasi. Eg forstod ikkje heilt kva fantasi var. I stova hadde ho eit gammaldags kabinett der me kunne spela 78-plater, og dersom eg var forsiktig fekk eg gjera det heilt sjølv, og musikken om «Hvite måke», » De nære ting» » Rosen og sommerfuglen»og » Møllerens Iren» fylde stova. Aller best likte ho sjølv å høyra Jim Reeves syngja «Adios amigo, adios my friend». Me forstod sikkert like lite sidan han song engelsk, men det forstyrra meg nok meir enn henne å ikkje forstå. Bestemor var min nære allierte til ho døydde nitti år gammal på sjukeheimen. Alle åra eg budde borte og studerte fekk eg brev frå henne kvar veke, og då eg flytta heim var eg på besøk minst ein gong i veka. Det hender framleis at eg drøymer at ho er i live, og at eg sit på kjøkkenet hennar og pratar med henne.
Mi tredje mor, farmor, var travelt oppteken arbeidskvinne. Ho stod tidleg opp og gjekk i fjoset før ho laga frokost og kokte egg. Så gjekk arbeidsdagane i eitt med matlaging, utearbeid, stell av høns, sal av egg, koking, baking, strikking og brodering. Medan bestemor sende morfar ut på sykkel for å kjøpa brød og bollar, bakte farmor alt brødet sjølv, ho laga kjøtkaker av kjøt og fiskekaker av fisk, ho kokte høner i timesvis på komfyren og hermetiserte pærer og plommer. Ho laga til og med isen sjølv, og dersom ho måtte, så trur eg nesten ho kunne stått for slaktinga sjølv og. Farmor sa ein gong til mor at husarbeid nok ikkje var det som låg mest for meg, og det kunne ho vel ha rett i. Hos farmor vart ein sett i arbeid, sjølv om det i grunnen bare var småting i forhold til alt ho sjølv hadde føre seg. Ho lærte meg å dekka bord og å vaska opp, eg plukka bringebær, gjekk på butikken og henta folk inn til middag. Eg hugsar ein sommar eg var der ei stund aleine at eg til og med klarte å henta inn kyrne frå beite og få dei på bås. Det hadde eg aldri tord nå, og då som nå syntest eg at kyr er ganske store dyr. Likevel var me alltid med farmor og farfar i fjoset når me var hos dei for å snakka og gå i vegen… Det gjorde inntrykk på meg at farmor og farfar kvar einaste dag etter fjosstell og frokost sette seg ned i stova for å høyra nyheiter og morgonandakt og at dei falda hender og bøygde hovuda under Fadervår. Dei to besteforeldreheimane mine var veldig ulike, men det var ikkje forvirrande i det heile tatt. Det var på den eine måten den eine plassen og på den andre måten den andre plassen og til saman gav det eit breitt erfaringsgrunnlag. Eg er djupt takknemleg for at farmor framleis er der, sjølv om ho sjølv seier at mykje ikkje er som før nå når ho snart er hundre år.
Den fjerde mor mi, var ho som vart svigermor mi. Ho forma meg sjølvsagt ikkje på same måten som dei andre, sidan eg av naturlege grunnar var vaksen då eg møtte ho, men ho var likevel det kvinnelege midtpunktet i noko som vart ein til heim for meg. Ho var Oslojente og oppvaksen i byen og hadde ein heilt annan erfaringsverden enn dei andre tre. Ho tok seg ubesværa fram på overfylde bussar så lenge ho var i stand til å gå på beina, og var på mange vis den mest sjølvstendige av dei alle. På trass av at ho på det punktet eg møtte ho var overlegefrue frå Bærum, så var ho eit av dei mest nøysomme og usnobbete menneska eg har møtt. Ho møtte og meg og dei andre svigerdøtrene med ein rausheit og eit storsinn som eg sette umåteleg stor pris på. Gjennom nesten tretti år rakk eg å bli godt kjend med henne, og eg er oppriktig takknemleg for at det vart akkurat ho som vart farmor til ungane mine.
For dei har og vore så heldige å veksa opp med fleire parallelle heimar, dei har kunna betrakta livet både frå vår stove og frå heime hos mormor og morfar og farmor og farfar. Dei har til og med blitt ganske godt kjende med oldemor i Vats, og dei to eldste har minne om oldemor på Bryne og. Det kan vera godt å ha fått med seg mangfaldet.
Då me flytta til Ålgård såg eg og at mødrer kunne vera heilt forskjellige, men dei aller fleste var varme, vennlege og interesserte. Det var flott å bli kjend med mor til Grete Iren, mor til Trude og mor til Torhild. Seinare vart eg kjend med mor til Karin, mor til Jane og mor til Rita. Dei var heilt ulike, men alle saman damer å bli glad i. Mor til Sissel fortener å bli spesielt nemnd. Der i huset følte eg meg nesten som ei reservedotter så godt vart eg motteken. Takka vera alle dei vaksne eg kjende fekk eg kjennskap til ulike kyrkjelege miljø, baptistar, pinsevenner, adventistar, noko eg sugde til meg som ein svamp. Takka vera besteforeldra mine føler eg meg knytta til bondelivet så vel som til arbeiderrørsla. Alle ungar skulle få oppleva å vera barn i forskjellige heimar, ein ser ting frå heilt andre vinklar så lenge ein er eit barn, og eg trur det gjer noko positivt med ein å oppleva mangfaldet.
Og dette er ei oppfordring til vaksne som les dette. Me har ein unik sjanse til å inkludera barn me blir kjende med i det som er kvardagsleg for oss og viktig for oss, ja rett og slett til å bli kjende med dei. Dei fleste ungar omgåst vaksne i meir profesjonelle settingar nå som barnehage, skule og SFO, og det er kanskje ikkje så vanleg som før at dei på ettermiddagstid går ut og inn av forskjellige heimar og lever liva til dei som bur der? La oss møta barna som heile menneske og trygge vaksne same om me er på jobb eller ikkje når me møter dei.
Dette vart ein lang tekst med utgangspunkt i at eg vart så inspirert av Anne B Ragde og alle dei andre. Eg veit at teksten har ei slagside sidan han omhandlar mødrer og ikkje gir så mykje plass til fedrene. Sorry alle fine mannfolk, det var slik det skulle vera akkurat i dag. Eg har lyst til å avslutta med eit av dei finaste mødre-dikta eg veit om, skrive av Marie Takvam:
Jord.
Mørker og mors mjuke lekam.
Håret hennar silande som tjære
mellom fingrane mine.
Lukt av hassel frå hårbotnen.
Hendene som strauk
over andletet mitt
raspa med moldherda hud.
Blomen min, vesle blomen min-
høyrde eg kroppen hennar kviskre
or natt og tung svevn.
Marie Takvam.
I dag har eg brukt litt av føremiddagen til å rydda vekk ein del av blomsterpottene på verandaen. Det er eit litt vemodig arbeid, for først når eg rydda innsåg eg kor mykje arbeid og tankar eg la ned dit i mai og juni. Det skulle bli den finaste sommaren nokonsinne utanfor huset vårt. Det vart det vel på ein måte, sjølv om langt frå alle frøa blei til blomar, og dei fem lyslyktene vart mykje mindre brukt enn eg hadde håpa. Paviljongen vart delvis tatt ned midt i august då dei melde storm, og etterpå har det blitt lite verandaliv. Men sommaren vart lang og god, og hausten har vore lang og fin. Noko blømer faktisk framleis, så noko skal få lov å stå litt til. Som med alt anna, så likar eg mykje betre å stella i stand enn å rydda opp att etterpå.
Litt utpå dagen tok me ein snartur inn til Stavanger. Det er så koseleg å vandra litt i gatene på lørdagar. Eg kjøpte meg akvarellskrin, papir og penslar, for nå har eg lyst til å prøva meg litt med akvarellmaling. Det er lenge sidan sist, men eg likte det veldig godt då eg gjekk på kurs for sånn ca tjuefem år sidan. Det var forresten nesten litt surrealistisk å sjå at det allereie er julepynt i gatene og butikkane. Det et rart å sjå verda pynta til jul medan eg framleis har blomkarse i beda og prestekragar i verandapottene. Jula kjem tidlegare og tidlegare, og sommaren ser ut til å ha vart lenger enn eg nokon gong kan hugsa å ha opplevd. 
Etterpå gjorde me noko for oss sjølv ganske uventa. Me drog innom IKEA ein tur for å kikka litt på ein lenestol, me opprinneleg hadde tenkt å kjøpa til stova, men då me fekk dei andre møblene, fann me ut at me ikkje hadde plass. Merkeleg nok var stolen nedsett med tjuefem prosent akkurat i dag, og plutseleg hadde me kjøpt han likevel, me hadde faktisk kjøpt to… Ikkje spør kva som gjekk av oss, men nå når me har hatt mykje familie på besøk, så ser me at me ynskjer oss gode plassar å sitja for alle som er innom. Stolane er veldig gode å sitja i, det gjeld bare å finna plass til dei… 
Det blir vel ein orden her til slutt… Nå sit eg her og kosar meg med ein kjælen katt ved kneet og opninga av kulturhuset Stormen i Bodø, på skjermen. Det ser ut til å vera eit fint hus, og programmet er flott. Akkurat nå spelar Leif Ove Andsnes så fint for meg og for dei andre som kikkar på. Den som kunne spela som han… Heidi
sporisand 