Polen har verkeleg vore eit spennande land å feriera i. Desse valmuene knipsa eg då me hadde ein liten beinstrekk ein stad langs vegen.
Og slik såg Ketrzyn, byen me overnatte i i går ut i kveldslyset.
Me måtte venta i tjue minutt på å få passera ei skyvebru over ein kanal. Det gjekk forbi mange båtar med kanalturistAr i. Det såg kjekt ut, vêret var varmt og fint, sånn omkring 28 grader.
Eg måtte fotografera eit av dei krusifiksa folk har ved utkjørselen frå gardiner sine. Dei er pynta med lys og blomar.
Me stoppa ikkje så langt frå grensa til Litauen for å nyta sola og staden. Her var det ein idyllisk badeplass ved eit lite vatn.
Og ved badeplassen var det eit par kafear der folk år rødbetsuppe, syrna rugsuppe, eller kanskje det var bygg, og andre småretter. Leif gjekk for den internasjonale retten hamburgar, medan eg heiv meg på noko meir lokalt.
Pirogi, som er laga av ein litt pastaaktig deig med fyll i. Dette er varianten russiske pirogar som har eit fyll av miste poteter og krydder, noko som gjer at det minner ein del om komle på smaken. Dei vart serverte med steikt løk og bittelitt småhakka bacon. Det smakte veldig godt . Etterpå køyrde me over grensa, og var klare for nye eventyr i Litauen.
Heidi
Det me ikkje visste då me reiste på ferie, var at vår nye hobby skulle bli å studera storkungar i storkereir. Me har tydelegvis akkurat nådd » Fly- ut- av reiret- sesongen». I dag har me sikkert passert ti storkereir, og i omtrent alle saman står det store storkungar og øver seg på flygekunsten: Dei går ut til kanten av reiret og hoppar så høgt dei kan mens dei flaksar med vengene. Etter nokre sekund dett dei ned, og så skjer øvelsen om igjen. I reiret på biletet var det fem ungar, og ein av dei klarte nesten å fly… Det er viss eit instinkt i både storkar og menneske at på eit eller anna punkt så kjenner ein att det er på tide å nærma seg det store ukjende, og plutseleg kjenna trongen til å flaksa med vengene.
Akkurat som storkungane, så har me våga oss litt ut i det ukjende. Me har bestemt oss for å prøva å koma oss til Litauen. Dei siste åra har eg hatt fleire elevar frå Polen og Litauen, så eg kan nesten kalla det ei studiereise. Me hadde stilt GPS-en på at me ville dit, og den var i ferd med å geleida oss til målet. Plutseleg forstod me at GPS-en var i ferd med å leia vår veg gjennom Russland, og for å koma inn i Russland må ein ha visum. Me måtte derfor laga ei alternativ rute som har ført oss på mange koselege småvegar og forbi mange storkereir. Litt utpå dagen stansa me i ein bitteliten landsby, som eg ikkje ein gong trur me fann namnet på. Alle stirra openlyst og uhemma på oss og lurde på kva me var for nokre raringar. Kafear hadde dei ikkje, men me fann eit bakeri der me kunne få kjøpt kaffi.
Ved hjelp av fingrane fekk me bestilt kvar vår kaffi, to stykker honningkaker med sesamfrø på og ei pizzabolle på deling. Måltidet kosta oss i underkant av tjue kroner til saman.
Lenger nede i gata såg eg ein blomsterbutikk med blomar i dei mest fantastiske fargene ein kan tenkja seg. Då eg kom nærare såg eg at dei var laga av silke… Det er litt merkeleg at det skal vera marknad for silkeblomar i eit så frodig og blomstrande land. Eg lurer på om dei primært brukar dei på kyrkjegardane, for der bugnar det av fargesterke blomar. Det ser og ut til at kvar familie har sitt » kapell», eit slags skap med skråtak over og ein Maria- eller Kristus- figur inni. Det kan og vera eit stort krusifiks i staden for eit kapell. Desse blir pynta med blomar, gjerne silkeblomar, og fargerike band. Det liknar litt på måten dei pynter svenske maistenger på.
Me har nå slått oss til for kvelden i ein litt større by som heiter Ketrzyn. I brosjyren me fekk på turistkontoret står det at byen er 650 år gammal og at det har vore ei borg her for å beskytta byen som låg langs ei viktig ferdselsåre. Byen hR ein stor park og eit stort rekreasjonsområde, og er kjend for den vakre arkitekturen…
Då me kom til hotellet, var sjåføren min trøytt og trong å kvila litt, og eg la ut på ein ekspedisjon for å få tak i nokre småting me trong, mellom anna nål og tråd for å reparera den eine sandalen min som er blitt øydelagd. Eg traff ikkje eit einaste menneske som kunne kommunisera med meg på tysk eller engelsk, og det viste seg at eg måtte på ein sybutikk for å få tak i nål og tråd, det fekk eg vita etter å ha stått på ein Nille-liknande butikk og teikna synål, trådsnelle og sytråd. Då fekk eg peika retninga til sybutikken. «Go left and left». Ein eldre mann snakka til meg på gata, eg slo ut armane og prøvde med: » No polska, norveska!», men han fortsette å snakka polsk, bare litt seinare og tydelegare enn før.
Eg spurde etter minibank og vart vist vegen til bankar som var stengde for kvelden, eg såg eit apotek, og tenkte på noko eg kunne tenkt meg å kjøpa der, men alt var bak disk, og tanken på å utføra små pantomimar var ikkje forlokkande. Eg tenkjer at dette har eg vanvittig godt av. Det er utan tvil sunt å kjenna på følelsen av ikkje å bli forstått, forvirringa over å ikkje vita korleis ein ordnar ting i dette landet, og korleis ting fungerer. Eg veit om fleire mødrer som har kome aleine til Bryne frå andre verdsdelar med eineansvaret for små barn, og tek av meg hatten med tanke på kor godt dei har klart å vera flinke, sterke og ansvarlege i ein verden der alt er ukjend og ofte med sorger og traumer med i bagasjen. Dagens utfordring til oss alle får bli å ta varmt i mot dei framande som kjem til oss. Det må vera alt anna enn enkelt.
Heidi
Hotellet me bur på har ikkje frokost, og på veg ned hovudgata for å finna ein koseleg frokostplass vart me underholdt av ein gatemusikant og hunden hans.
Bente hadde anbefalt oss frokost på kafeen på det gamle sanatoriet. Det var ein kjempetriveleg plass som eg anbefalar andre som skal til Sopot.
Litt rufsete turist. Er det fleire enn meg som alltid er finare i spegelen enn på bilete? Mystiske greier det der…
Me var og blitt anbefalte å besøkja Pansnowa galleriet. Der var det tre etasjar med fine utstillingar.
Dette er eit av fleire sterke portrett laga av fotografen Robert Wolanski. Det som er litt spesielt er at portretta rett og slett er resultat av fotografering med mobiltelefon.
På maleriutstillingane var det ikkje lov å fotografera, men på skulpturutstillinga i tredje etasje var det lov.
Wladyslaw : Pieta of Earth.
Antony Kenav: Feminity.
Etterpå tok me tog til Gdansk. Det første me gjorde var å besøkja solidaritetsmuseet som var eit veldig interresant museum om utviklinga i Polen i etterkrigstida.
Om situasjonen i Sovjettida då det var køar og matmangel.
Og om prosessen som ende med at dei kunne snu Leninstauen mot ein vegg og seinare bli kvitt han.
I den fine kyrkja hadde Pave Johannes Paul 2. fått bilete på veggen og eige helgenkapell. Han er jo blitt helgenkåra for ikkje så lenge sidan.
Gamlebyen i Gdansk vart bomba heilt ned under krigen, men er bygd opp att i gammal stil. Helst ville eg skrive mykje meir, men nå får eg besinna meg… I morgon dreg me vidare.
Heidi
For ein fin dag dette har vore. Første delen av dagen brukte me til ein ca tolv mil lang kjøretur langs polske landevegar, som tidvis såg ut omtrent som dette. Langs veldig mange av desse vegane veks det høge tre på begge sider av vegen slik at ein køyrer gjennom ein grøn alle. Nokre gonger slår trea dei øverste greinene saman over vegen slik at dei dannar ein tunnell.
Første gongen me såg eit storkereir i toppen av ein telefonstolpe, vart me heilt ville av fryd. Me stoppa bilen framfor ein liten butikk og sprang for å fotografera. Storkeungane stod på kanten av reiret og gjorde flygeøvingar ved å hoppa opp og ned og flaksa heftig med vengene. Nokre menn framfor butikken lurte på kva me såg, og ville gjerne snakka med oss. Dei snakka bare polsk, så det var ikkje så lett. Den eine mannen trudde at viss han bare snakka polsk seint nok så ville han forstå. Dessverre gjorde eg ikkje det, men han peika på storkane og peika bortover vegen, så eg forstod det var fleire av dei.
Det var mange fine skilt langs vegen, sjølv om me ikkje forstod så mykje av det som stod på dei, og det var mange storkar…
Me såg fem storkereir med ungar, og dei siste to fotograferte me ikkje ein gong. Så fort blir ting ein vane. Ein gong måtte me stoppa for ein stork som stod midt i veien framfor bilen, men han flaug vekk før eg rakk å få opp kameraet.
Eg kjenner ein person som er busett i Polen, Bente frå Kverneland. Det viste seg at ho heilt tilfeldigvis bur i Sopot, den vesle byen utanfor Gdansk der Leif tilfeldigvis hadde bestilt hotell til oss i to netter. Kva er oddsen for det? Av og til opplever eg så rare samantreff. Akkurat i dag var ho heime og hadde fri, og vårt første møte med Sopot var at me fekk kaffi og nysteikt eplekake på verandaen hennar med nydeleg havsutsikt.
Om om kvelden viste ho oss litt rundt i Sopot. Nede ved havet er det ein marina og ein utruleg lang molo. Ein kan rett og slett gå kveldsturen sin ut i havet.
Dette biletet er teke i kveldslys frå moloen. Klokka halv ti, når det var blitt mørkt nok viste dei utekino der. Me vurderte litt å sjå på, men etter tittelen å dømma så kunne det sjå ut til å vera ein japansk dokumentarfilm med polske undertekstar, så me stod over. I staden møtte me ei veldig triveleg venninne av Bente som snakka godt norsk etter å ha budd og studert i Norge. Dei tok oss med til ein is- og kaffebar der me sat ute og snakka medan kvelden langsomt vart til natt.
Heidi
Området mot den polske grensa er eit vakkert stykke Tyskland. Kornåkrane stod gule med moge korn allereie. Nokre gonger hadde kornet eit blått skjær av kornblomar i åkeren, andre gonger eit raudt skjær av ville valmuer. Litt før grensa kom me over ein loppemarknad. Det stoppa me sjølvsagt.
Og Leif forstod at om ein skulle oppføra seg som tyskar i Tyskland, så måtte det Bratwurst til.
Og her er litt av det eg kjøpte:
Nei, eg kunne nok hatt lyst tilmålte kjøpa, men klarte å beherska meg. Me har lang veg heim… Men det var kjekt å sjå.
Så var me plutseleg i Polen. Me har kjørt langt i dag. GPS-en vår viste seg å ikkje virka i Aust- Europa, og Google-maps er ikkje heilt til å stola på. Me kjøpte oss eit polsk kart, men eg er dessverre ein ganske dårleg kartlesar, spesielt når kartet for oss er fullt av ukjende og nesten uleselege stadnamn skrivne med bittelita skrift. Dette gjorde at me rota litt, men til slutt fann me hotellet i feriebyen Ustka, som ligg ytterst mot havet heilt i nord.
Bortsett frå at det var litt vanskeleg å navigera, så har Polen så langt vore eit veldig kjekt land å kjøra i. Vegane er stort sett med norsk landevegsstandard, og for sånne som meg kjennest det mykje tryggare å kjøra i sytti på ein ganske humpete tofeltsveg enn desse tyske motorvegane utan fartsgrense… Her er det mykje å sjå som er ganske annleis enn det meste me er vane med.
Det mest uvante er å vera ein stad der me verken kan snakka, lesa eller forstå språket. Dei polske orda eg kan kan eg sikkert telja på to hender. Til nå har folk vore veldig greie og imøtekomande. Dei som vågar seg i samtale med oss, gjer det på ganske stotrande tysk eller engelsk, og me har allereie opplevd fleire gonger på hotell og kafear at dei hentar «nokon som kan litt utanlandsk».
Me leitte lenge etter hotellet som var i ei smal, kronglete og einvegskjørd gate. Då me kom, kom ei søt jente frå resepsjonen ut for å dirigera oss opp på fortauet på ein plass der det eigentleg ikkje var plass til fleire bilar. Eg var sjeleglad for ikkje å vera sjåføren…
Slik er er utsikten frå balkongen utanfor hotellvindauget vårt.
Og det at dei har leikekrok på gangen er for meg veldig sympatisk. Slike stadar får eg lyst til å bu.
Me bur i ein badeby med strandpromenade . Det minner om å vera i Syden. Langs strandpromenaden er det mange boder, små butikkar og kafear. Her er det mange glade sommarturistar, og alle virkar som dei snakkar polsk bortsett frå
oss. Nå passerer akkurat ein gjeng syngande, nærmast brølande mannfolk ute på gata. Kanskje dei feirer at fotball-VM er over?
Eg må fortelja at me har sett fleire storkereir og to storkar langs vegen. Dei var flotte. Vegskilt ber oss sjå opp for hjort og villsvin, men dei har me ikkje sett til nå. Eg får ta kvelden. Morgendagen ligg an til å bli innhaldsrik den og.
Heidi
At honning og honning kunne vera to forskjellige ting, fekk eg vita ved frokosten i dag om eg ikkje visste det frå før. Dei serverte sju forskjellige typar honning til nydeleg heimebakt grovbrød og ulike typar rundstykke. Dei som svergar til andre typar pålegg fekk dekt det behovet og.
I tillegg til å vera eit hotell, så var staden ein stor honningfarm, og bikuber frå ulike tidsepokar vart brukte som dekorasjonar.
Etter frokosten såg me deler av ein tysk friluftsgudsteneste på fjernsynet. Gudstjenesten var i «korsveiånd» og hadde tema brød. Altaret var laga av høyballar og under seremonien stod det barn og bakte surdeigsbrød saman med ein bakar. Eg tenkte at brøda kanskje skulle brukast under nattverden. Miljøvern var ein slags raud tråd i det som skjedde. Det gjorde det en stra sterkt at det silregna der gudstjenesten vart halden.
Det er nyttig å bli minna om at verken reint vatn eit robust økosystem eller brød for verda er sjølvsagt. Måtte Gud hjelpa oss å vera kloke nok til å ta gode val.
Heidi
Me har akkurat funne oss rom for natta på eit honninghotell, «Hofladen und Hofcafe zum Honigdieb». Det er utforma med tema honning, og er veldig fint.
Me held til ute på landsbygda, og skal nå ut for å utforska landskapet. Ein kilometer før me kom hit måtte me bråbremsa for ikkje å kjøra i hel ein grevling… Det var ein i overkant spennande opplevelse.
Dagen i dag starta tidleg med å pakka oss ut av huset og få tre av ungane på flyet heim. Ingrid og Oddvar kjørte heim i eigen bil, og i skrivande stund får me bekrefta at alle er trygt heime. Då me var aleine i bilen, sette me kursen mot Tyskland. Eg hadde tenkt å leggja ut ein del bilete egn har teke på turen, men det ser ut som om det er vanskeleg å få mobilen på nett her på hotellet, så det er ikkje sikkert eg får det til.
Det ser ut som om skuleferien i Nord -Tyskland begynte i dag, så dei første timane var det ein del kø, men det løyste seg heldigvis opp. I tretida stoppa me i Bad Segeberg, som viste seg å vera ein veldig idyllisk småby. Me gjekk til og med innom eit lite hotell i sentrum for å høyra om dei hadde rom for oss til natta. Det hadde dei ikkje, men uoppfordra hadde den svært hjelpsame resepsjonsdama, som forøvrig ikkje virka heilt edru, bestilt hotell til oss i ein skog eit stykke unna. Det var ikkje det me hadde tenkt, så me reiste ikkje dit. I staden valde me å eta litt på ein av fleire greske fortausrestaurantar. Eg åt god fiskefilet, med litt ris, masse tsaziki med mykje kvitlauk og salat på tysk vis med godhjarta mengder eddik over.
Neste stopp vart Rostock, ein Hansaby i tidlegare DDR. Byen viste seg å vera heilt nydeleg, og me fann ut at her ville me bu i natt. Dessverre vart lærdommen etter å ha kjørt opp og ned i einvegskjørde smale gamle bygatene, at dersom ein vil til Rostock ein laurdagskveld i juli med innlagd hotellovernatting, så bør ein bestilla hotell på førehand. Alle hotella viste seg å ha «alles belegt», eller så var dei nedlagde. Til slutt måtte me nøya oss med ein kopp kaffi på ein fortausrestaurant i hovudgata, det var idyllisk det og. Så sette me GPS- en på ein av fleire småbyar heilt ute ved kysten med hav på begge sider.
Etter nesten å ha kjørt ned grevlingen, kom me til honninghotellet for å stoppa og høyra om det var plass til oss her. Det var det, sjølv om det var litt dyrare enn det me eigentleg hadde tenkt oss.
Etterpå kjørte me opp til småbyane me først hadde tenkt oss til. Det var veldig idyllisk der med hotell med havsutsikt og ein slags voll mot havet med sykkelsti og skog på. Med tysk presisjon så var det nummererte havnedgangar ein kunne gå ned til sjøen på. Det var mykje som var heilt forbode, mellom anna å trø i sanddynene, som og var delvis innegjerda. Nede på stranda me var på kunne ein leia seg ein stor korgstol og sitja og sjå utover havet. Det såg i grunnen ganske hyggeleg ut. Eg kan ikkje la vera å tenkja at det er ein viss forskjell på dette og på strendene me var på i går der danskane jolla rundt i bilane sine…
Nå er me framme på det fine honninghotellet vårt. Me har kikka litt på bronsefinalen. Det einaste problemet vårt er at me i grunnen er ganske svoltne, for me fant ingen plass å kjøpa mat her i nærleiken. Det fekk bli litt sjokolade i staden, og så har me trøysta oss med kvar vår plastinnepakka honningdrops som låg på nattbordet. Me får gleda oss til frokosten i morgon, eg tippar dei serverer honning til brødet og te med honning i…
Og i morgon har me tenkt oss til Polen. Det gleder me oss til.
Heidi
Nå har me pakka og stova her er full av koffertar. Eg vil ikkje at denne delen av ferien skal vera slutt. Me har hatt det så fint her. I kveld reiste me ut for å ta det siste sjøbadet, og Oscar bada i sjøen for første gongen i sitt liv. Han har hatt litt vannskrekk.
I føremiddag var eg og Sunniva her og slappa av og koste oss i sola medan dei andre var ute på forskjellige andre aktivitetar. Det er så godt å kjenna på sommarvarmen.
På ettermiddagen reiste eg til nydelege Ribe saman med Odd Christian, Sunniva og Leif. Leif og eg oppdaga byen i haustferien, og ville gjerne ta ein tur dit når me først var i nærleiken.
Me åt lunsj på ein koseleg gaterestaurant og på menyen kunne me lesa at mannen som opprinneleg åtte dette huset ein gong for veldig lenge sidan, heitte Johannes Harboe. Kanskje me burde fått familierabatt.
I kveld var me på ein liten fototur her på Rømø.
Det er masse hestar ute på markene her. Nokre gonger går dei i store flokkar.
Havet utanfor her blir kalla vadehavet. Det er veldig grunt med store sandbankar og eit rikt sjøfuglliv.
På nokre av strendene er det utruleg langt ned til havet. Det er nesten som ein ørken. Folk kjører ned til sjøen i bilane sine. Det er eit av dei merkelegaste landskapa eg har sett.
Og eg innser at ein av grunnane til at eg har falt så pladask for dette landskapet er…
at det rett og slett liknar ganske mykje på heime… Her er det bare endå mykje meir av alt. I morgon tidleg går turen vidare her i frå, og eg kjenner at eg svært gjerne vil tilbake hit…
Heidi
For meg har alltid sommaren mellom alt anna vore det å ha god tid til å lesa bøker. Ein av sommarfantasiane mine gjennom vinteren er tanken på å liggja på magen i graset eller på ei solvarm trebrygge som luktar svakt av tjøre med ei god bok framfor meg og den besnærende tanken i hovudet at her kan eg liggja og lesa så lenge eg bare har lyst. I familieferiar med masse folk rundt meg, finn eg og små lommer i tida til boklesing. I føremiddag har eg lese boka «På ville veier,» av Cheryl Strayed. Boka har undertittelen » om å miste fotfestet og komme på beina igjen.» Boka er sjølvbiografisk. Etter å ha mista mor si i kreft etter eit sjokkarta kort sjukepleiar, kjem 22 år gamle Cheryl i ei djup personleg krise. Ho bryt av utdanninga si, separerer seg frå mannen ho gifta seg med då ho var 20 og hvirvlar inn i eit depressiv og sjølvdestruerande sorgmørke som til slutt endar opp med eksperimentering med heroin. Cheryl får den nokså ville ideen å bryta opp frå alt for å vandra ei hundre mil lang og krevjande fotturistløype langs vestkysten av USA. Løypa går delvis i høge fjellparti, og er så fysisk hard at bare ca hundre personar gjennomfører turen kvart år. Ho anar ikkje kva ho har gitt seg ut på, og den dagen ho legg i veg oppdagar ho at ho ikkje ein gong klarer å løfta den tunge ryggsekken med alt ho treng opp frå golvet.
Mot alle odds klarer ho å gjennomføra turen i løpet av tre og ein halv månad. Store deler av turen går ho heilt aleine på føter nesten øydelagde av gnagsår, vannblemmer og negler som blir blå og dett av føtene, og med djupe gnagsår av den alt for tunge sekken. Ho møter både bjørnar og klapperslangar, og har til tider svært knapt med mat og drikke, men er som besett av tanken på å gjennomføra.
Eg anbefalar boka. Ho handlar djupast sett om det å leva og om det at dei viktigste reisene i eit liv gjer ein aleine, anten dei er fysiske eller mentale. Boka handlar om styrke, om natur og om dei fine og dei vanskelege tinga i livet og i tillegg om kor sterke me er når me må.
Ei anna bok eg ofte har med meg er denne:
For dei som ikkje har lese så mykje i Bibelen, så kan eg opplys om at her finn ein det meste. Eg har lese systematisk dei siste fire år for å koma gjennom alle bøkene der, og eg les tre plassar om gongen. Akkurat nå les eg Josva, provoserande og opprørande. Det er ei bok eg nesten får vondt i magen av å lesa i… Heldigvis har eg ingen forventningar om at eg bør bli oppbygga av å lesa der, men eg tenkjer at eg bør kjenna til det. Den andre staden eg les er Høgsongen. Det er ei bok eg både har lese og høyrt framførde fleire gonger. Det er første gongen eg les skriftet i den nyaste nynorskomsetjinga, og det er utruleg vakkert. Skriftet har tre stemmer: Ho, han og koret. Det at deler av teksten er lagt til «koret», gjer at eg får dramaturgiar i hovudet medan eg les. I tillegg til Josva og Høgsongen les eg Johannesbreva. Dei er fine. I dag vart eg minna på at kjærleik til andre blir vist gjennom praktiske gjerningar, og det å snakka om nestekjærleik utan å vera det for dei som treng det blir meiningslaust og tomt.
Det å ha ei tru er og på ein måte å vera på reise. Eg håpar at livet stadig lærer meg noko nytt om livet, kjærleiken og Gud.
Denne boka såg eg i ein billigkasse i dag. Eg kjøpte ho ikkje, men vart mildt provosert og litt lattermild på same tida. Ho handlar om plastiske operasjonar ein kan ta for å halda seg skjønn heile livet. Nå ropar dei og spør om eg skal vera med og bada i sjøen. Eg får ta sjansen på at eg kan gjera det med frimodig sjølv om eg ikkje er plastisk operert…
Heidi
Nå er det kveld att. Grashoppene er høglydte, eller kanskje det er sirissar. I ein biologitime på lærarskulen for snart hundre år sidan, lærte me at grasshoppespelet er ein av dei lydane ein først mistar med stigande alder. Akkurat som dei fleste opplever å måtta lesa lita skrift med strake armar, så opplever dei fleste at dei ein sommar lurer på kor alle grashoppene er blitt av. Heldigvis så høyrer eg dei denne sommaren og.
Det har vore ein svært varm dag, nå svalnar han av mot kvelden. Ungdomen spelar «Settlers» rundt spisebordet, eg sit ute og skriv, Oscar spring ut og inn og nyt at temperaturen har gått ned, og kjærasten min ryddar koppar og glas. Mor og far har akkurat sagt ha det bra til oss og dradd til hotellet for å pakka. I morgon tidleg reiser dei heimover att. Det var faktisk litt trist at dei drog. Denne turen har me snakka om lenge, og nå er han over for deira del. Me andre skal vera her eit døgn til. I dag har far spelt fotballgolf med svigerson, dottersøner og barnebarnsvigerson. Det hadde vore storveges, trur eg. Mor spanderte lunsj på meg og jentene på pannekakehuset der me sat i skuggen av ein stor parasoll og åt pannekaker. I kveld har me grilla pølser, ete resten av spaghettien frå i går og hatt softgun- skytekonkurransar i hagen. Eg og mor har vore tilskoderar, dei andre har konkurrert.
I ettermiddag skulle eg gå tur med Oscar, men han stritta i mot og ville ikkje gå langt i varmen, så det ende med at eg gjekk tilbake med han og fortsette turen aleine. Eg gjekk bort til ei gammal fin kyrkje i nærleiken for å kikka nærare på ho. Eg kom meg ikkje inn i kyrkja, men tok meg ein tur på kyrkjegarden. Det er ofte ein eigen fred på kyrkjegardar. Dei gamle heime kallar det for «kjøregard». Eg har høyrt at dette ikkje er ein slurvete jærsk uttale av ordet «kyrkjegard», men at det stammar frå det gammalnorske «kyrregard» sidan kyrr betyr fredeleg på gammalnorsk. Om det er rett veit eg ikkje, men det er ein fin tanke.
Kyrkjegardar er fulle av historiar, kva som skjedde med Steen, som døydde i fjor får eg vel aldri vita, heller ikkje kven som takka for turen på engelsk og kalte han vikingene sin. På grava ligg og ein Stein med påskrifta «Kemp for alt vad du har kært», og eit merke på grava fortel at grava blir stelt av kommunen.
Denne støtta frå 1727 er ganske imponerande, og har påskrifta:
HER
HVILER DEN ÆR
LIG OC GUDFRYCHTIG MA
TRON KIERSTIN
PEDERSA BOLDMARK
SOM HENSOF ANNO 1727
DEN 13. SEPTEMB HENDIS
ALDER 80 AAR HENDIS SJÆ
LE HOS GUD I GLÆDE
Eg blir rørt av å lesa skrifta og lurer på korleis den gudfryktige matron var i levande live.
Det såg ut som om dei kanskje hadde gravd opp den borterste delen av kyrkjegarden og laga ny mur slik at bare porten stod att frå den gamle muren, men det kan og vera at denne porten opprinneleg var inne til noko heilt anna, kanskje ein gammal prestegard?
Det hadde vore spennande å koma inn i kyrkja, men døra inn var låst som ein kunne venta det på ein torsdagskveld, så det får nok veta til ein eventuell neste gong. Utanfor kyrkjegardsmuren stod denne steinen:
Steinen var eit nyare minnesmerke som vel tyder på at Rømø har vore tysk i ein periode før det vart gjenforent med Danmark? Det kan eg nok finna ut om eg går inn for det.
I morgon blir det den siste dagen vår på Rømø i denne omgangen, og så får me sjå kva han måtte ha å bringa. Akkurat nå har eg ikkje lyst til å dra her i frå, men vegane skal gå vidare. Det første eg må gjera nå er å koma meg i hus. Nesten- fullmånen heng over granene og myggane bit som bare det…
Heidi
sporisand 