Om nokon hadde spurt, så kunne eg ha sagt at eg har sommarjobb. Ein sommarjobb som går ut på å få eit veldig overslept hus i nokonlunde vater att. Eg kunne ha sagt at det viste seg å vera ein endå større jobb enn eg først trudde, og at av og til hadde det vore fristande å gje opp heile prosjektet. Løna er det vel så som så med, men eg har eit håp om at dei som bur i huset kan vera litt takksame og glade, og at det nå vil vera enklare å halda litt betre orden enn før.
Sjølvsagt snakkar eg om vårt eige hus om nokon skulle vera det minste i tvil. I dag har eg av alle ting brukt store deler av dagen til å rydda i diktsamlingar. Som eg sa i går så er det mange, og dei skal vera i oversiktlige hyller i alfabetisk orden. Nå er diktsamlingane eg arva på plass mellom dei andre, og eg måtte utvida diktavdelinga for å få plass til det. Eg har langt i frå lese alle desse bøkene, og kjem nok aldri til å gjera det heller, men eg liker å ha dei her og ha sjansen til å bla i dei. I dag fekk eg den ideen at for å mellom anna visa dei eg deler hus med at eg har praktisk bruk av alle desse bøkene, så vil eg så ofte eg kan plukka nokre dikt, vers eller linjer frå ei av dei når eg skriv her. Det blir nok ikkje kvar dag og kvar gong, men det er då ein hyggeleg og lyrisk plan? Kanskje nokon kan ha glede av det og få lyst til å lesa fleire dikt frå denne eller andre forfattarar?
Men eg har fått teke meg tid til andre kjekke ting og. Eg har vore på stranda og gått tur med Gunn. Å gå tur ved stranda er noko heilt spesielt, og med så godt selskap blir det eit verkeleg høgdepunkt. Gunn er eit rasjonelt menneske på mange vis, så ho lurte på korfor i all verda eg gjekk og plukka blomar når ho kunne sjå at augo vart raude og høyra at nasen begynte å renna. Sei det du. Eg klarer ikkje å la vera sjølv om eg veit eg er… eh… litt allergisk mot markblomar. Dei er så fine der dei står i likørglaset sitt at det ikkje gjer så mykje om eg klør litt i nase, auge og øyregangar. Ein skal då kjenna bittelitt at ein lever? Og så fekk eg slik fin fluesmekke av henne beståande av to hender, som klappar saman om byttet. Kanskje slike som meg som ikkje orkar å drepa veps og fluer kan læra seg å sjå på det som underhaldande jakt? Det var til og med ein blink inni klappehendene så ein kan telja poeng.
Nå er dilemmaet om eg skal kasta ungane sine teiknebøker frå dei første skuleåra på barneskulen. Barneteikningar er då så sjarmerande… Eg trur faktisk at mine eigne teiknebøker ligg på loftet hos far og mor framleis, så eg er kanskje til og med arveleg belasta med denne kastevegringa? Men nå skal eg over på det eg lova; Eit lite dikt. Skal me sjå: Sidan eg er ein systematikar på merkelege små felt i livet, så er den første diktboka i hylla skriven av ein person på A: Odd Abrahamsen
St. Birgitta kapell
Det er tåken som stryker over deg
og langsmed det gamle nypekjerret
med de første perlegrå morgenfugler.
Du er alene med din egen elendighet
og det skitne vannet langs bryggen
og noe som kanskje er tyngre,jorden
som blir mørkere i regnfulle netter.
*
Du kjenner hvert sår i sinnet
som før daggryet isolerer deg
og blir bare større og større.
Ingen rører seg i morgentimen,
bare svaleungene utenfor treet,
bare noen gresstrå over bekken.
*
Et sted i din barndom,
i engammel døsig småby, du går
av fra hovedgaten, og du går
inn i et åpent kapell, alene
i det lave rom med ydmykheten
og brødet merket med korstegn
til utfordring og til omfavnelse.
Odd Abrahamsen
Eg likte spesielt dei siste linjene: Og brødet merket med korstegn, til utfordring og til omfavnelse.
Nå tilbake til ryddinga…
Heidi
Vannliljene. Dei er så fine. Sunniva og eg starta dagen med ein tur rundt Melsvatnet. Eg hadde ikkje tenkt å plukka blomar i dag, men tiriltungene var så utruleg fine. Eg måtte plukka med meg nokre. Så vart det litt skarprosa klokkelyng innimellom det gule, og blåklokker ser eg ikkje så ofte, så dei måtte eg og plukka litt av. Litt kløver vart det og, og nokre flekkmarihand. Så vart det litt markblomar likevel i eit glas på kjøkkenbordet. Eg klør i halsen og svir i auga, men det er ikkje sikkert det har med blomane å gjera. Det skuldast vel heller alt støvet frå dei to bokhyllene eg har rydda i dag. Etter å ha teke med oss litt for mange bøker frå Bærum, så har bokhyllene vore fulle innerst, og så har det vore stabla minst dobbelt utanpå. Rydda bøker er litt meditativt, og ganske vanskeleg. Eg har end opp med ei stor bunke bøker eg har lyst til å lesa i sommar. Kor skal eg leggja dei, mon tru? Dersom eg stablar dei på nattbordet, vil stabelen gå til taket…
Det positive er at eg faktisk har plukka ned ein sju-åtte bereposar med bøker som me kan gje til ein gjenbruksbutikk. Det sat langt inne, men nå er det gjort… Eg har rydda alle romanane, biografiane og kunstbøkene. I morgon skal eg ordna teologiske bøker, noveller, skodespel og diktsamlingar. Det høyrest overkomeleg ut, men diktsamlingar samlar eg på, bokstaveleg talt… Eg klarer aldri gå forbi slike kassar der dei ligg og er til sals for ein slikk og ingenting. Svigerforeldra mine hadde og store mengdar diktsamlingar. Giss kor dei har teke vegen…
Dersom sommaren skulle visa seg å ha vore i dag, så har eg bare delvis fått han med. Eg har rydda bøker, i fall nokon ikkje fekk det med. Men ein tur vart det som sagt, og Sunniva har servert både smoothies og salat med mozarellaost og rista pinjekjerner ute i sola. Så har eg vore og feira bror min som fyller år i dag, og veret tilsa nygrilla pølser og hamburgarar ute i hagen hans med kaffi, kake og bær etterpå. Om temperaturen ikkje vippar over tjue grader, så er me storfornøgde så lenge det er sol og nokså vindstille ute. Sidan eg har snakka så mykje om bøker, så skal eg finna iet fint dikt i dag og, for her på bloggen vart det viss mykje tomprat. Tove Ditlevsen si bok ligg rett framfor meg, så eg tenkjer det blir noko derifrå. nå når verda er lysblond og sommarleg tåler me nokre linjer i moll?
Med ingen
Med ingen kan
man dele
de inderste tanker.
Det viktigste i verden
er man
alene med.
Det er en varig byrde
det er en sagte glede
at her kan
ingen nå dig
og ingen
lukkes ind.
Tove Ditlevsen
Heilt til slutt eit frukostbilete av Sunniva. Eg nyt å ha henne heime. I kveld har ho og Thea laga seg ein Boliviablogg som dei skal oppdatera under opphaldet i Bolivia. Dei reiser om litt over ein månad. Det flagrar nesten ein sommarfugl og to gjennom min mage og når eg tenkjer på det…
Heidi
I dag har eg forkasta den planen eg hadde i går. Då lot eg meg gira opp av ein artikkel eg las i ei avis. Eg hadde finspissa formuleringane mine i hovudet, og hadde tenkt å bruka overskrifta: Helsing frå det mørke vestlandet. Innlegget var lite politisk korrekt, men det fekk stå til tenkte eg. I dag då eg begynte å tenkja på å skriva, kjende eg at nei, det har eg faktisk ikkje lyst til å skriva om lenger. I dag vil eg skriva om gleda og la det andre vera, for på sett og vis er alt det andre bagatellmessig i forhold til gleda. Eg legg likvel ved ei lenke, viss eg får det til:
http://www.vl.no/samfunn/elin-orjaseter-rodvin-er-blitt-den-nye-kaffen/
Og så kan heller dei som kjenner meg lura forferdeleg på kva eg hadde så lyst til å skriva, for nå har eg ikkje lyst til det lenger. Men artikkelen av Elin Ørjasæther er veldig verd å lesa.
Men nå til dagens tekst, for nå har sommaren verkeleg innhenta meg og det er ein fantastisk følelse. I dag ville eg skriva ein ikkje-ekskluderande-tekst fri for moralske peikefingrar. Då vil eg skriva om noko av det finaste eg veit; Når menneske møter menneske. Og som eit underpunkt kunne eg tilføya når sommaren møter menneske. Det er og eit veldig fint tema. I dag har eg vore på det høgaste punktet i det flate landskapet mitt. Eg gjekk opp til Tinghaug. Biletet på toppen av sida er henta der i frå, men det er eit gammalt bilete. I dag var himmelen endå blåare og graset endå grønare. Det blømde tett av smørblomar, gauksyre, raudkløver, kvitkløver, ville kvite nyperoser, blømande grobladkjempar hundekjeks og andre skjermplantar, det flagra påfugløyesommarfuglar der, og på tjelvene på veg opp var det viper. Knappurt og Mari Nøklebånd blomstra mot steingardane og vegen var varm og hard og god å gå på. Oppe på toppen av Tinghaug ser ein nesten heile verda. I alle fall kjennest det slik.
Då me gjekk akkurat der med skulen ein gong, sa ein opprømd førsteklassing til ein kollega av meg: «Nå kan æg sjå at jordå æ ronne!» Ikkje rart at dei valde denne plassen til Tingplass i vikingtida, og ikkje rart at dei valde å leggja gravhaugar for dei fremste i blant dei i både bronsealder og vikingtid. For meg er dette og eit landskap frå barndomen. Opp denne lange, bratte bakken gjekk eg med morfar, ein bitteliten tynn mann, med litt for stor trøye og sixpencelue med trykknapp i skuggen. Om han var lett på foten, så trong han nokre kvileppausar lent mot steingardane, for han hadde nokså dårleg helse, men det bekymra ikkje oss ungar. Eg trur at eg kanskje hadde ei lita brusflaske med saft i den raude rypesekkjen, og kanskje ein pakke Mariekjeks eller ein pose pinfantar. Eg ser heller ikkje vekk frå at bror min gjekk saman med oss, og hadde saft i sin mørkeblå sekk. Kanskje morfar hadde funne seg ein kjepp som han brukte til spaserstokk, og han hadde allereie vist oss skulehuseet nederst i Tubakken der han gjekk på skule, og som nå bare var eit gammalt tomt hønshus. Ein gong lurte me oss til å kikka inn, og då viste han oss kor pultane stod, og at læraren tok fram slirekniven sin og sa at viss nokon kom på skulen med lange svarte negler, ville han hjelpa dei å skjera neglene ned med kniven slik at dei hugsa å klippa dei i framtida.
Det siste var truleg sant, men morfar var ikkje alltid så nøye på det. Lenge trudde eg at eit område på Tu heitte Amerika, fordi morfar hadde sagt det. Då me gjekk heim etter turen den gongen sa han: «Ja, tenk, nå he dokke våre i Amerika!» – Og Amerika hadde me høyrt mykje om, så det var jo greitt å ha vore der. Morfar hadde sånn omtrent to tenner att i munnen. Det var hjørnetennene oppe. Dei andre hadde falt ut. I eit skap i kjellaren hadde han to eller tre gebiss, men han lærte seg aldri til å bruka dei. Med vaksen ettertanke kan eg ikkje forstå at det gjekk an å bruka gebiss før dei to lange tennene i overmunnen var trekte ut. Men då eg var barn tenkte eg ikkje på det som eit problem, så då skal eg ikkje problematisera det nå heller. Morfar var ein liten unseeleg mann som sleit alvorleg med helsa, men me elska han over alt på jorda, og var gjerne med på langturar til Tinghaug eller Amerika. Og det var i grunnen ikkje dette eg skulle skriva om, men det passar jo til overskrifta, så då får det heller vera med… Barnebarn og besteforeldre er jo intense møte mellom menneske, og eg vil tru at kjærleiken sjeldan er så ubetinga som i slike relasjonar.
Det eg mest av alt hadde tenkt å skriva om, var kor fint det er å bare sitja saman med andre menneske, når akslene får synka ned til eit behageleg nivå av kvile. Når verda er himmelblå og bjørkegrønt, og ein har ekstra god tid fordi kveldane gløymer å bli mørke ,og fordi ein ikkje treng vekkjarklokke neste dag. Noko av det finaste med juli månad for oss som har fri frå jobben akkurat då, er at det meste av program kan flyttast på, ein kan rydda tid til bare å vera saman med nokon. På fredag sat me fire venninner på ei hytte ved havet og tok oss tid til å lytta til einannan, med rosa peonar på bordet og store glasvindauge mot resten av verda. Dette må du skriva om, sa ei av dei, og eg sa at ja det kunne eg gjera, når eg fekk lyst eller tid eller begge deler. Eg kunne jo for eksempel bare skriva litt om kor fint det kan vera å sitja saman med nokon ein liker å vera i lag med. Eg kunne jo skriva litt om å lytta til orda og lytta til det som ikkje var orda, men alt dette andre som ikkje har ord eller namn. Eg kunne skriva om måkane som ikkje tidde stille, om plassen utanfor der ein kunne leggja seg ned og få sol på ryggen, eller om å reisa der i frå, litt gladare og litt klokare.
I går hadde me ein travel dag, og fekk rydda såpass at huset me bur i blei til eit koseleg hus att, og ikkje bare ein arena for eit større opprydniingsprosjekt. Eg fekk tak i gule og kvite valmuer og margeritter, som eg fylde i tomroma i bedet framfor huset, saman med rosa og lilla kantplanter. Viss staudene eg sette tidlegare i veka finn seg til rette og begynner å bera blomar, så kan det bli fint. Så laga eg ein god kyllingrett improvisert fram etter oppskrift frå Jan Ivar, og laga smuldrepai med rabarbra skoren i tynne skiver, eple og kanel, havregryn, hasselnøter og kokos. Me skulle få overnattingsbesøk av gode venner me bare ser eit par gonger i året, og eg ville gjerne at ting skulle vera fint og godt. Eg plukka peonar i hagen til onkel, og falt spesielt for nokre enkle kvite eg mest ikkje kan hugsa å ha sett før. Eg trur han må ha fått dei planta nokså nyleg, det er synd at han ikkje får sjå kor fine dei er nå i sommar.
Me rakk å vaska alle golv før gjestene kom, og eg rakk til og med å stryka ein av dei grøne lindukane som ikkje har vore i bruk på år og dag, og å dekkja bord med servietter med bleikrosa roser og grøne lys før dei kom. I det bilen kjørte inn i gardsromet, kjende eg kor søvnig eg var blitt av å bruka heile dagen på intense førebuingar, men me fekk teke eit langt steg framover mot å koma i orden i eigen heim. Og det kjendest godt. Og så opna kvelden seg og alt vart bare fint.
I dag hadde me lang og koseleg frokost med dansk rugbrød, egg, sild og mykje kaffi før dei måtte dra. Eg rydda til radiogudstenesta med Sunniva Gylver som snakka veldig klokt om det å faktisk vera kalla til å gjera ein forskjell i ein verden der ein av og til kan bli heilt overmanna over kor lite ein har å stilla opp med overfor alt som er vanskeleg.
Kjøkkenaltaret mitt…
I dag drypte det litt på meg av alle kjærasten min sine rundar her og der med golfbag og kølle. Han hadde vunne ein middag på eit av hotella her, og medan ungdomane var ute på sine ting, inntok me hotellet for ein sundagsmiddag. Det gjer me elles aldri når me ikkje er ute og reiser, og det kjendest litt som luksus på ein heilt vanleg sommarsundag. Medan me sat og åt kom ei dame bort og spurde om eg var eg. Det er eg jo, og eg er ikkje sikker på kven ho er, men ho ville bare fortelja kor glad ho er i dikta mine. Det varma verkeleg at ho rett og slett gjekk bort på eit innfall for å seia dei orda. Kanskje me skal bli flinkare til å våga å seia fine ting til menneske me ikkje kjenner veldig godt…
Og så vart det tur til Tinghaug, og etterpå bestemte eg for meg sjølv at sidan det var sommar og juli, så kunne eg få gjera akkurat det eg ville, sjølv om eg eigentleg hadde tenkt å «jobba» litt. Det var så varmt ute på terrassen at det var behageleg å leggja seg ned på magen med ei bok. Å liggja på magen ein varm plass med ei god bok og solvarme i ryggen er noko av det koselegaste eg veit. Det liker katten og, så ho la seg tett inntil meg og låg der heilt stille og mol. Veldig sympatisk at ho ikkje insisterte på å liggja oppå boka, for det gjer ho av og til, og då er det ein jobb for spesialpedagogar å få ho på andre tankar. Så låg me der me to i eit par timar og las ein Ferdinand Finne biografi eg tok med frå bokhylla til svigermor. Ho kejnde Feridinand Finne litt frå då ho jobba på Nasjonalgalleriet, og hadde stor sans for han. Eg kjenner at det å unna seg ein skikkeleg sundag/ fridag ikkje er dumt, så nå er tipset gitt vidare. Eg er kome såpass i sommarmodus at eg går utan klokke og nesten utan mobil. Det kan anbefalast det og.
Heidi
Heidi Strand Harboe @HeidiHarb
-
Tidspunktet. Omringa av kvite blomar. Orda legg seg i oss. Med tilliten sitt barneblikk. Tidene mine. Leiter etter tittel til diktsamling.
-
Kva med: Katten har gøymt seg? Annleislandet? Den blå perla? Det er velsigna du er? Det skulle heller ha vore sommar?. Hmmm det hastar ikkje
-
Eller kanskje: Bak meg skal katten mala. Skjera grådig av tida. Nåtida, dette velsigna brennpunktet. Visst kjenner me einannan att… tja…
***
Kanskje eg heller rett og slett skal støvsuga? Det går rykter om at det skal bli fint ver i morgon… Då er det fint å sleppa å støvsuga…
Heidi
-
Eg sit her og jobbar med dei gjenfunne dikta frå i går. Eit av fleire tema er «annleislandet». Dette er noko som eg faktisk brenn etter å få formidla, fordi det er motstraumstankar i ein kultur der me skal få, dyrka oss sjølve, prestera, vera vellukka og ha vårt eige velvere i fokus. Annleislandet er staden der ein slepp å bruka mykje krefter på å finna ut kva for ein shampo ein verkeleg fortener å få vaska håret sitt i. Det er mogleg desse dikta er litt uferdige, men eg tek med nokre av dei likevel. Om halvannan veke skal me på Korsveifestival. Det er ein fin stad for å utforska tankane om annleislandet.
Annleislandet
For visst bur eg i annleislandet
eg kan leggja meg ned i grønt gras
midt på vinteren.
Eg kan bu i stilla med heile meg.
Eg drikk av det ordlause og får ikkje nok.
Eg leiter meg fram til pausane
mellom linjene i livet.
Eg let den heilage stilla fylla meg,
bera meg, ta vare på meg .
*
Som eit lite barn
lener eg meg mot tilliten
og blir boren .
*
Eg treng ikkje det perfekte.
Eg treng ikkje alle tinga.
Det eg treng er avstanden
mellom notelinjene i partituret.
Heidi
***
Mysteriet
For eg skal sleppa å stå på tåspissane
sleppa å løfta namnet mitt
opp til stjernene og til himmelen.
Mysteriet heng ikkje i stjernene,
mysteriet er stilla mellom notelinjene,
er i orda skrivne i den varme sanden
er i lukt av jord og gras
når du ligg der på magen, pladask i sommar.
*
Eg skal leita fram puslespelbitar
og roleg leggja dei ned på bakken,
så skal dei andre koma med sine,
eller kanskje dei har vore der allereie.
Eg skal smøya buar og taggar
forsiktig på plass
*
Etterpå skal me stå der saman
smilande i ein ring og roleg sjå,
sjå biletet veksa fram.
Heidi
***
Vera glade
Me skal vera glade
for at me akkurat nå
alle saman kan stå her
barbeinte eller på gummistøvlar
og sjå biletet bli som det skal vera.
*
Meir er det ikkje å seia,
så me kan like godt ta fram gitarane
og synga resten av kvelden.
*
Der er alltid nokon,
ein eller annan,
i leopardkåpe, fjellanorakk
eller kanskje oransje regnjakke,
som bare veit
kor tonane skal liggja
og skapet skal stå.
*
Men songane eig me saman.
Me skal synga høgt og falskt
eller som ekte englar,
heilt til piggsvina og nattuglene
kikkar forvitne fram frå tre og steinar.
*
Me skal synga
av rein glede og livstrass
heilt til dagen smeltar saman med kvelden
og blir til natt.
Heidi
I dag har me feira denne flotte jenta. Ingrid er faktisk 24 år i dag. Først feira me ho og Vilde med eit kafebesøk. Så varta ho opp med bløtkake og nysteikte lappar heime i Lonarmyra. Det er godt at bileta frå alle åra som har gått framleis finst både på harddisken og i hovudet mitt.
For tida går så fort. Noko anna eg heldigvis fann att på harddisken var dikta mine. Eg har skrive mange dikt i vinter, skrive dei og gløymt dei. Her ein kveld skulle eg finna dei, og vart svært bekymra då dei var borte vekk. Eg ante ikkje kva filnamn eg hadde lagra under, for eg tenkte det var bare å bla seg tilbake og få opp alle filene på maskinene. Så enkelt er det ikkje, eg har nå lært at filer kan drukna i havet når det blir mange nok av dei. Eg leitte og leitte. Eg trudde eg måtte ha minst 30-40 dikt der ute ein plass. Første kvelden fann eg ingen, men i dag fann eg sikkert hundre. Nokre av dei handla om nettopp dette at tida går. Kanskje desse rare små tekstane kan finpussast og brukast til noko. I alle fall vil eg bruka eit par av dei akkurat nå og akkurat her. Så får me vel sjå kva som hender sånn etterkvart…
*
I stripete fangedrakt
stel eg tid
timar frå nettene mine
halvtimar frå dagane mine
Som eit godtesjukt barn
løftar eg
lydlaust
fingernemt
etter lang trening
loket av den prikkete kakeboksen.
Så grafsar eg til meg
timar som ikkje er mine,
slafsar dei begjærleg i meg,
til klokka har gått for mange rundar.
Vel vitande
at ho, den flinke jenta
som pustar bekymra
ein stad der inne under huda
må betala dyrt
***
For ikkje skal eg
springa etter minutta
eller halda sekunda
fast i halane.
Eg for min del skal roleg
bli ståande.
La dei koma til meg
alle saman
La dei promenera høgtideleg
forbi slottsbalkongen
der eg kan stå og venta
viss eg vil.
Så skal eg heva blikket
og sjå tida rakt i auga.
Eg skal sleppa
håret ut
og smila
til biletet i spegelen.
Så skal skjera
grådig av tida
med ostehøvel
utan å tenkja på
at ho kan ta slutt.
***
Du skal skrella
dagane dine
som store, mogne
appelsiner,
laga noko fint
av skalet,
elefantar kanskje?
Få det heile til
å henga saman,
i lange oransje remser,
medan du
full av ettertanke
smattar i deg
solfargen.
Knuser
små saftkapslar ettertenksomt
med tungespissen
mjukt mot ganen din,
om nokon spør deg
kor tidene dine bur,
svarar kan hende
stemmen din
heilt aleine
frå langt der inne
til di forundring:
Tidene mine bur
i hendene til Gud.
***
Heidi
.
så tek eg meg tid til å filosofera litt her. I det såkalte kristennorge, så er det ei slags myte om sommaren som åndeleg tørketid. Eg har alltid kjent det heilt motsatt. I ferien har ein tid til å tenkja tankane sine heilt ut, og i bestefall kan ein finna ut om det ligg ein tanke eller to bakanfor der og. Då vel eg å definera ordet åndeleg i litt vid foratand, ikkje bare med tanke på det religiøse, som mange veit er ein viktig del av livet mitt.
Eg har akkurat skore store mengder grønsakar til lapskausgryta, og medan eg stod der og var husmor fekk eg med meg eit av desse sommarprogramma dei alltid sender mange av om sommaren, der ein kjend person fortel litt om seg sjølv og livet sitt medan han spelar musikk han liker. Slike program er eg heilt vill etter, fordi eg alltid har likt forteljingane om korleis det er å vera eit anna menneska. Kanskje den interessen er litt av grunnen til at eg liker å dela nokre av mine forteljingar her. Der ute er det med ein viss sannsynlegheit nokon som liknar litt på meg, ein eller annan, som koser seg med å få kikka litt inn i mi forteljingsbok. Det er litt som Tove Ditlevsen seier det i eit av dikta: «Det er en lille pige hvis hjerte ligner mit, hun bor måske i Holstebro, måske i København. Hun lever andres drømme og har ofte mareridt, og skælver lidt når skingre stemme råber hennes navn»
I dag var verten for sommarprogrammet Erik Ulfsby, som er sjef ved det norske teateret. Han fortalde mellom anna om barndomen der han var heilt hekta på lego, han ynskte seg lego kvar gong han skulle få gåver, og laga ein eigen verden som han sjølv regisserte. Han var glad for at dei vaksne hadde latt han halda på med dette, for eigentleg skal, eller snarare skulle jo norske barn bruka fritida si til å leika utandørs. Eg kom til å tenkja at eg og hadde opptil fleire slike små samfunn på romet mitt i andre etasje hos bestemor og morfar. Eit heilt lite samfunn av papirdokker eg sjølv teikna og laga klede til, med mange familiar. Eg hadde og ei lita grend med store dokkehus eg sjølv hadde laga av pappøskjer med møblar laga av eggekartongar, trådsneller, stikkedåsar og små bitar av badedrakttøy, som moster tok med frå sopejobben sin på fabrikken. Eg er djupt takknemleg for at eg fekk lov, og for at ikkje dei vaksne syntest det vart for mykje rot. Bestemor hadde ein engels tålmod med leiken min. Ho lytta tålmodig viss eg ville fortelja og let meg få vera i fred viss eg ville det. Eg hugsar at eg reagerte med vantru då eg og ei venninne hadde laga eit liknande dokkehus på romet hennar og mor hennar hadde kasta det, fordi det bare stod og samla støv. I mine auge var det heilt hinsides å bare kasta noko slikt. Oppfordringa frå meg i dag må vera å la barna få lov til å rota litt. Kanskje er det noko i det Cornelis Vresvijk syng. «Barn er ett folk och dom bor i et fremmande land..»
Erik Ulfsby var fin å lytta til, og eg stod der og var nesten litt lei meg fordi eg pr definisjon har slutta med teater… Det høyrdest så kjekt ut å driva teater. Men det å slutta med barneteater opner nye dører av tid. Kven veit kva som kan opna seg sånn etterkvart? På eit eller anna vis er det klart at eg framleis skal jobba med teater.
I gårkveld såg me etter anbefaling frå Odd Christian ein dokumentar om den familien White frå West Virginia. Familien White viste seg å vera ein stor og brokete familie prega av rusmisbruk og kriminalitet, men likevel ein familie der medlemmane på mange måtar stod saman og var klare til å hjelpa einannan. Eg likte dokumentaren som viste livet frå ein vinkel dei fleste av oss nok heldigvis er beskytta frå å ha så mykje erfaring med. Som eit av barnebarna sa, folk hadde negative forventninar til dei så snart dei høyrde etternamnet. Likevel hadde dei på ein måte fått ein slags kultstatus i nokre miljø.
I dag har eg snakka meir og med fleire enn naboane enn eg nesten har gjort i løpet av heile vinteren. Foranledninga til dette var luking av det store bedet mot gata. Det var ein del ugras å ta fatt i ja. I fjor kjøpte eg fleire ulike typar stauder som dessverre stort sett ikkje har kome opp att. Eg skal ta ein tur ein av dagane å handla inn litt til å fylla tomroma etter ugraset med. Prestekragar, kornblomar og valmuer kanskje? Det er ganske kjekt å stella meg blomar når ein bare tek seg tid til det. Og så er me i gang med eit «kasta klede som ligg i kjellaren- prosjekt.» Normalt har eg alltid ein del av kleda eg ikkje bruker til ei kvar tid liggjande der fordi eg har eit veldig lite klesskap. Eg innser at ein del må sendast til Fretex. Plagg eg ikkje har hugsa at eg har hatt dei siste fem åra, bør kanskje gå den vegen? Eg er veldig lite flink til å kasta, og det er litt vemodig med alle minna som blir vekte til live i ein omgang kjellarrydding. På eit slikt hording- program på TV, ein amerikansk variant av «Ekstrem opprydding», blei det sagt at folk som samlar på alt mogleg gjer det fordi dei ikkje torer sleppa taket i fortida si. Et ikkje fortida verd å ta med seg til framtida, då? Eg innser at eg har minst eit snev av lidinga, og får vel gå og rydda vidare før nokon stiller ein alvorleg diagnose.
Me har nettopp ete god heimelaga lapskaus, som eg meiner skal vera kokt nesten til mos, medan mannen i mitt liv vil ha bitar som nesten let seg tygga. Halvard har fått sommarjobb i ein kombinert barnehage/ sommar SFO. Det er interessant å høyra korleis han opplever det. Det er litt vemodig å ikkje ha små barn ved middagsbordet lenger, samtidig er det jo interessant å kunna ha vaksne diskusjonar om tema dei etterkvart har begynt å interessera seg for. Ja, eg innrømmer det. Sjølv om eg saknar barndomen så er det interessant å oppleva at dei blir vaksne og. TIl rors Columbus…
Eg skal bare sjå om eg finn eit fint dikt å avslutta innlegget med… Eg er veldig glad i Tove Ditlevsen,sjølv om stemmen hennar nok er mørkare og meir melankolsk enn min.
Ungdom
Urolige hjerte,
hvor skyggerne gror
som graner i skumrende skove,
vor verden er lille,
vor længsel er stor,
vi har ikke tid til at sove
*
Det sker at vi fanger
et mørkeblåt blik,
hvor stjerneskud skælver og svinder,
da flygter vi angst for
de gaver vi fik
og ængstes for alt vad der binder.
*
Urolige hjerte,
hvor skyggerne gror,
av nætter i fremmede lande;
en verden i vrede
har sat sine spor
på ungdommens sænkede pande.
Tove Ditlevsen
Heidi
Denne sommaren har eg verkeleg gleda meg til. Etter eit ekstra intenst år med mange hendingar, og ein vår der alt har skjedd på ein gong, har eg sett utruleg fram til dagar som er romslege med tid til fritt bruk etter eige ynskje. Eg treng tid til å tenkja og til å pusta roleg. I tillegg er det alle desse andre tinga ein alltid skulle ha gjort, kanskje det blir litt tid til dei og. Framleis har me ting etter svigerforeldra mine me ikkje har funne plass til, rom i huset som skrik etter litt systematisk opprydning og oppusning og endå meir som eg ikkje skal nemna for ikkje å bli utmatta på startstreken til ferien. Etter ei flott veke i Danmark er kvilepulsen faktisk på plass, og nå er det tid for litt strukturert flink-jente-arbeid, les Heidi gjer ting ho ikkje kan, innebakt i det frie liv, det høyrest då fint ut. Innimellom skal eg slappa av med noko av det kjekkaste eg veit, lesa bøker og skriva. Det høyrest ut som ein plan til å leva med.
I går var det sundag og første dagen heime etter ein nokså utmattande heimtur med Fjordline, så då var det pr definisjon lov til å ta livet litt med ro. Koss eg har klart å få så morgonfriske døtrer, veit eg ikkje, men før eg var oppe kom Sunniva og sa at Ingrid hadde ringt for å invitera ho og meg til å gå tur med henne og Oscar langs stranda. Det høyrdest då riktig hyggelig ut, for å bruka danske termar, så me la i veg. Det er ikkje så verst vakkert i Norge heller, og faktisk var det varmare på Jæren denne dagen enn nokon av dagane i Danmark. Først gjekk me ein tur, så sette me oss ned i den varme sanden og betrakta livet. Me var einige om at det var vanskeleg å skiljast alt for brått etter å ha vore i lag i ei heil veke, så me handla inn til felles lunsj. Etter ei økt på kjøkkenet, dirigert av Ingrid og hennar oppskrifter, kunne me invitera resten av familien på nydeleg pastasalat, heimelaga pesto og heimebakt foccaciabrød. Det vart kjempegodt, og ein behageleg måte å dra ut ferien på. Om kvelden gav eg meg sjølv til å gjera noko av det eg forbind aller mest med ansvarslaus fridom, nemleg å bli sitjande oppe til langt på natt for å skriva og lesa ei god bok. Den gode boka var «Sortehusene» av Vibeke Marx, ei bok eg plukka med meg nokså tilfeldig frå Superspar,- ein dansk daglegvarebutikk. Eg likar å kjøpa med meg bøker på originalspråket når eg er er i utlandet, og denne boka var midt i blinken. Det var ei sterk skildring av mor-dotter- dotterdotter-problematikk, ei bok om kvinneliv, om det å sjå livet frå ulike vinklar og om det å bli middelaldrande og gammal. Eg veit ikkje om boka er omsett til norsk, men anbefalar ho sterkt om de får tak i ho. Dansk er jo eit ganske lett språk å lesa.
Og i dag er eg på plass som flink jente. Om ryddinga monnar lite, så er eg då i gang. Kosthaldet er lagt om etter ei sorglaus veke som ubekymra danske, og andre enn meg skal få eta opp pastasalaten i kjøleskapet… Nå er det meir rydding og ein forfriskande trimtur eller noko sånn som står på timeplanen, og viss eg er ekstra flink så skal eg få skriva litt dikt i kveld… Må bare nemna at det er eit element av eit humoristisk skråblikk på seg sjølv i denne teksten. Og ja, eg må innrømma at biletet som smykker teksten er av dotter mi og ikkje av meg… Men ho har då eit fint oppmuntrande sommarsmil, og det kan me alle ha bruk for.
Ha ein fantastisk julimånad alle saman. 🙂
Heidi
Av og til spør eg meg sjølv om eg kan vera riktig vel bevart. Nokre gonger er svaret «njaaa, mon det?», og så svaret på ekte sørlandsk: «Men æ de nøye?»
Nå skal eg avsløra noko av det mest utrulege som har funne stad i «familien Glum» i sommar: Sommarleikane Harboelympics. At eldstesonen fekk meg til å stilla i ein idrettskonkurranse med fylgjande greiner: 60 meter, lengdehopp, steinkast, pistolskyting, limbo, armbak, og symjing, må kunna tyda på at han er ein relativt flink pedagog. Då eg for eit par veker sidan gjekk tur med alle på andretrinn, var det nødvendig å springa litt for å tetta «eit hol» i rekkja av barn og vaksne som gjekk to og to frå Sandtangen. Den eine guten, som eg haldt i høgre handa, såg storøygd på meg og sa: «Heidi, eg visste ikkje at du kunne springa!» Med dette som bakgrunn, så er det både komisk og imponerande å stilla til start på 60 meter på ei strand i Danmark, om eg sjølv skal seia det. Eldstesonen poengterte kor viktig det var at alle var med, og at enkelte ikkje måtte ta seg sjølv så høgtideleg at dei ikkje våga å ha det kjekt… Ok då… Me var sikkert eit syn for alle forbipasserande, og såpass får me unna dei. Konkurranseinstinktet var det ikkje noko å seia på.
Første steget var å koma seg ned klitten til stranda via ei bratt trapp, som i grunnen var grunn nok i seg sjølv til ikkje å delta. Var det ikkje farleg mykje erosjon kring festebjelkane, og såg ikkje nokre av trinna ganske skrøpelege ut? Men kva gjer ein ikkje for familien sin? På biletet ser me bare nedste del av trappa, bare for å understrekja at ho er både lang og bratt.
Nede på stranda var det verkeleg vakkert, så eg er glad for at eg karra meg ned.
Der vart det konkurrert i 60-meter, langdehopp og steinkasting. Steinen var rund og tung, så det vart nesten som kulestøt…
Så marsjerte idrettstroppen opp til hytta for å skyta med softgun på ein boks,
før øvelsane limbo, armbak og symjing kunne finna stad. Heilt som forventa tapte eg Harboelympics, men eg fekk ein skikkeleg «High five» frå eldsteguten, som meinte at innsatsen var det ikkje noko å seia på. Ikkje heilt uventa, så vart det Oddvar som fekk gullmedaljen. Som den einaste ikkje-Harboen av alle deltakarane, så bekreftar han kanskje mistanken om at me ikkje akkurat glitrar på friidrettsbanen. Han vann alle konkurransane bortsett frå Limbo, der Sunniva imponerte stort, tett fulgt av Ingrid og Odd Christian.
Morgonen etter var det utvask av hytte og avreise til Hirtshals. Dagen var kald, regnfull og blåsande, så me vart einige om å bruka føremiddagen på Nordsjøsenteret, eller kanskje det heitte Nordsjøakvariet i Hirtshals. Eg hadde sett for meg store akvarium med symjande torsk og sild, og vart veldig imponert over kor fint det var der. Det var veldig bra pedagogisk lagt opp, og eg skulle gjerne ha vore der med skuleklassar. Opplegget var slik at det var interessant både for barn og vaksne. Me var så heldige å få med oss ei feiring medan me var der. Dei feira at dei hadde hatt ein klumpfisk, på norsk månefisk, i akvariet i 13 år. Månefisken kan bli veldig stor. Eg har aldri sett ein av dei før, og det var litt av eit syn. Ein dykkar var nede i eit gigantisk akvarium og mata både månefisken og småhaiar medan han kommenterte alt han gjorde i ein mikrofon. På utsida stod det ei dame som fortalde om fiskane samtidig som ho stilde spørsmål til froskemannen som mata fiskane. Det vart sunge gebursdagsong til klumpfisken:
«Det er ingen vanlig dæææg
for det er klumpfisks fødselsdæææg
hurræ, hurræ, hurræææ.»
Så bar dei inn to gigantiske gebursdagskaker som alle besøkjande fekk smaka på. Danskane er ikkje kjende for å vera puritanarar i matvegen, og det må vera den kraftigaste kaka eg har vore borti: Først eit lag med tjukk søt butterdeig, så eit kraftig lag sjokoladekrem og til slutt marsipan. Det er nok like greitt at vår deltaking i feiringa av klumpfisken etter alt å dømma er ei «once-in-a-lifetime-experience».
Av det litt meir tradisjonelle, var mating av selar som alltid ein populær programpost. Selen merka nummer 16, er tretti år i år. Nå får selane namn i staden for nummer, så ho var den einaste med tatovert nummer på sida. Fleire av selane hadde kome inn som «hylarar». Ein hylar er ein selunge som er forlaten av flokken, og blir liggjande i strandkanten og hyla. Gråselen har vore freda i Danmark, og nå er det ein overbestand. Dei meiner det ligg ei sjølvregulering i at dei svakaste ungane blir forlatt. Nå tek ikkje akvaria i mot hylarar lenger. Dersom ein finn ein slik selunge, skal ein observera han i 24 timar. Dersom mora ikkje kjem for å henta han, skal ein tilkalla dyrlege som kjem og avlivar han. Eg må innrømma at det måtte vera fristande å stilla badekaret til disposisjon for ein forlaten selunge, men det er heldigvis ikkje plagsomt mange hylarar langs jærstrendene.
Vinden tiltok meir og meir utover dagen, så eg begynte så smått å engsta meg for heimturen. Mistanken om at det kunne verta verhardt, vart ikkje mindre av at det vart delt ut bilsjuketablettar i ferjekøen… Me hadde bestilt billettar med den raskaste hurtigbåten som er ein catamaran. På overturen vart eg veldig i tvil om catamaranar på Skagerak er ein god idé… Me vart advarte då turen starta om at det ville bli ein god del vind. Det var ikkje overdrive.
Båten duva som eit lauvblad i bølgjene. Sjøen slo hardt mot botnen av båten, og nokre bølgjer slo heilt over han. Kapteinen valde ei alternativ rute, så turen vart ein time lenger enn planlagd. Etter eit kvarters tid begynte folk å kasta opp. Alle vart beordra til å bli sitjande i stolande. Betjeninga gjekk i skytteltrafikk. Nokre delte ut spyposar, tørre kjeks og kaldt vatn, medan andre gjekk rundt med svarte søppelsekkjer og samla inn brukte spyposar. Forbruket av posar var stort, og solidarisk nok sende folk ubrukte posar mellom stolane når nokon trong fleire enn dei sat inne med. Fire av oss seks kasta opp meir eller mindre heile turen på trass av reisesjuketablettane, og Oscar som måtte liggja nede i bilen hadde kasta opp han og. Når dette er sagt, så er eg full av beundring overfor dei som jobba på båten. Dei gjekk smilande rundt med plasthanskar og var folk til teneste. Minst ei av dei var ganske lysegrøn i ansiktet ho og, og måtte turar inn på toalettet innimellom. I høgtalaren takka dei folk for «godt sømanskap og tålmodighed» og forsikra om at det var «absolut ingen grund til engstelse, disse skibe er bygget nettopp for forhold som dette…» Då me gjekk av så vart setningen «Hope you have had a pleasant journey», erstatta med «memorable journey», og det var det absolutt. Sjølv med hovudet i spyposen kunne eg sjå litt av humoren i det heile. Eg har aldri vore med på noko som liknar litt ei gong. Hundrevis av menneske sat og spydde i takt, med det det måtte føra med seg av lydar… Men eg er ikkje heilt sikker på om me ikkje tek den tradisjonelle danskebåten i staden for catamaranen neste gong… Det var ein stor og udelt glede å kunna kjøra bilen på land etter turen, og senda medlidande blikk til dei som stod relativt intetanande på kaien i Kristiansand, klare til å kjøra ombord på ferga, medan beteninga på båten bar ut eit stort antal svarte søppelsekkjer…
Men som det skrive står: Alle var einige om at det hadde vore ein fin ferie.
Heidi
Om ein har ei forventning i hovudet om at den nordiske sommaren er sval, blond, lys og pastellfarga, kan ein kanskje få hjelp til å hugsa at Skandinavia er noko heilt anna enn «Syden». Lokalavisa her skriv om turistsvikt. Ein av dei antekne grunnane er veret. Folk vil ha sol på kroppen i sommarferien, og det er ein ikkje garantert å få på Nord-Jylland. Det siste kan me skriva under på etter snart ei veke med 13-17 grader om dagane. Ser ein vekk frå tankane om at ferie er å liggja flatt på stranda og gå omkring heile dagane i shorts singlet og solhatt, så er Nord-Jylland ein utruleg vakker plass å feriera. Eg har forelska meg heilt i landskapet her, og skulle gjerne ha vore her heile sommaren. I dag har me send «ungdomane» til Fårup Sommarland, og me «vaksne» er mopsepassarar og rår grunnen aleine. Ute skin sola frå lettskya himmel. Havet er flaskegrønt ved land og indigofarga lenger ute. Timotei, smørblomar og avblomstra løvetann bugar fram og tilbake i vinden, ute i bølgene duppar det ein stor kvit sjøfugl.
I går gjekk eg ein tur til Lønstrup aleine for å ta meg ein gallerirunde. Det var mykje fint å sjå. Eg skulle gjerne ha handla både kunsthandverk og bilete, men eg let det bli med ei bittelita brosje, ei lita rødspette i keramikk eg kan inspirera keramikkelevane mine med, og tre små presangar eg ikkje kan skriva meir om her. Eit av galleria vart drivne av kunstnarparet Jens og Karen. Det var så velkjend at eg måtte sjekka namna ein gong til. Då viste det seg rett nok at mannen heite Jørn og ikkje Jens, men alligavel..
Det er mange koselege kafear i Lønstrup, og det er aller kjekkast å ha nokon å dela eit kafebesøk med, så eg sende sms til Sunniva og spurde om nokon ville drikka kaffi med meg. Etter eit kvarter kom begge jentene saman med Oscar. Sidan me hadde med oss hund, sette me oss ved eit uteserveringsbord. Den søte serveringsdama kom ut med ei skål «Vand til hunden», og Oscar sat eksemplarisk under bordet heile tida med vatnet sitt. Han bjeffa bare litt i overmot når det gjekk hundar forbi, fordi han nok kjende seg trygg i bunkersen sin. Eg og Sunniva åt kvar vår pannekake og Ingrid åt banansplitt. Det var bare koseleg at det kom ei lita regnbyge medan me sat der under markisen. Oscar var til og med velkomen til å koma inn på eit kunstgalleri me gjekk innom. Dei er hundeliberale her i Danmark. Eg har til og med sett hundar inne på restaurantar. Er dei ikkje fine dei tre turistane eg gjekk i lag med?
Odd Christian og Sunniva laga eit stort opplag pizzahorn seint på ettermiddagen, som me åt rykande varme. Her nede har me minst to felles måltid kvar einaste dag. Det er veldig triveleg. Me er langt i frå så flinke med fellesmåltid heime. Spesielt frokostane er fantastiske. Då har ein eller annan vore ute og handla ferskt brød eller ferske rundstykke, og ein eller annan har dekka bordet og kokt egg og kaffi og kanskje til og med steikt bacon. Sjølv blir eg vekt når det meste er på plass. Eg er viss det einaste B-mennesket her. Alle går og legg seg medan eg framleis er lys vaken, og alle er oppe og kvitrar før eg har fått opp auga.
I kveldinga bestemte eg og kjærasten min oss for å ta ein kveldstur for å fotografera. Aller helst ville me til Skagen. Me ankom Skagen i det lyset var på det finaste, sånn i halv ti tida. Først drakk me ein kopp kaffi på ein liten bar/kafé med masse gamle gjenstandar hengjane på veggene og ein indianar i full storleik og full mundur oppe på hemsen. Han snakka med kjærasten sin i telefonen medan han laga kaffi til oss. Deretter fortalde han ein norsk kunde at han skulle fylla femti om tjue dagar, og eg heva mine invendige augebryn ved tanken på at mannen faktisk var to år yngre enn meg. Eg har ikkje eit ralistisk justert indre aldersur. Folk eg trur er fem år eldre enn meg, viser seg å vera fem år yngre. Det verste er at eg er realistisk til å innsjå at den andre parten sikkert tenkjer det same om meg. Den hyggelege femtiåringen gav oss kart og fortalde kva område i byen det var fint å kveldsfotografera, men sidan kjærasten min er av den opprørske typen som ikkje vil la seg styra, så fulgte me ikkje råda. I staden sette me kursen mot Grenen. Me såg at klokka gjekk så fort at me ikkje hadde tid å mista viss me ville ha med oss solnedgangen.
Etterpå reiste me til Gamle Skagen for å fotografera litt der og.
Ikkje rart at ein av fargane på fargekartet faktisk heiter Skagensgul.
På veg heim stod det plutseleg eit dådyr midt i vegen. Eg veit at rådyr er mykje vanlegare, men dette såg verkeleg ut som eit dådyr. Me var veldig nære før det hoppa vekk. To harar hoppa og over vegen like framfor bilen, så det var fint at kvelden var junilys. Kjærasten min meinte til og med at han såg ein rev langs vegen, men den kan ikkje eg stå inne for. Vakkert er det i alle fall som allereie sagt i dette hjørnet av verda. Nå blir det ei symjetur, ikkje i sjøen, men bassenget. Genialt å leia hytte med basseng. Nå får me bada i ferien og.
Heidi
sporisand 