Barføtt med skoen på
I dag har eg bestemt meg for å opna døra inn til eit lite rom i huset mitt, eit rom eg ikkje så ofte har blogga i frå. Akkurat det har mange grunnar. Eg har tenkt mange gonger at ein eller annan gong skal eg skriva ei bok medan eg sit på ein pinnestol eller ligg på magen på golvet i akkurat det romet. Nå får det i første omgang bli ein serie på bloggen. Eg har tenkt å merka alle desse innlegga med merkelappen «Blåtoneskalaen», for eg tenkjer at det kanskje er nokon som vil lesa akkurat dei innlegga i samanhang.
Kva står det på dørskiltet på dette romet i livet mitt? Ja, dersom det ikkje har kome godt nok fram, så snakkar eg altså om eit indre rom. På døra inn til det romet står det eit lite skilt og påskrifta har eg lånt av Tande P. På skiltet står det «Født i overvektens tegn». Litt skamfull, men likevel med eit glimt i auget, og med vissa om at eg har interessante ting å visa fram, opnar me døra og går inn.
Større folk enn meg har hatt ting dei godt kunne tenkja seg å leva utan. Paulus hadde ein torn i kjødet, Akilles hadde sin akilleshæl, og Balder, den usårbare og udødelege guden, vart drepen av det einaste som kunne skada han. Den minst skremande av alt som hadde liv, ein liten misteltein, var det einaste som kunne såra han. Eg håpar det aldri har vore nokon tidsalder før oss med så stort fokus på kroppsvekt som akkurat denne. Med lang erfaring, mykje humor, stort pågangsmot og ein sterk rygg, ber eg kroppen min ganske lett, men eg grin inni meg når eg ser alt kroppsfokuset som får unge jenter til å slanka seg nesten i hel, vaksne til å sjå forakteleg på overvektige barn, og overvektige flotte damer til å nesten ikkje våga å visa kroppen sin fram.
Så nå gjer eg det. Eg tek skjerfet frå halsen og blottar strupen for å fortelja litt om korleis det er, og korleis det ikkje er, å gå rundt med det som er noko av det som gir lågast status i vera-vellukka- samfunnet, for mange kilo og ein stor kropp. Eg kunne ha skrive tre døgn i strekk om eg ville, for eg har så utruleg mykje eg gjerne ville ha sagt. Men nå tenkjer eg å gjera det gradvis og forsiktig her på bloggen. Eg vil skriva ned litt og litt, og så får tankane og orda koma som dei vil sånn etterkvart. Det vil seia, eg kan jo bare skriva om korleis det er å vera meg. Det er jo det eg verkeleg veit noko om.
Først vil eg med legitimitet i eige liv avliva tre myter. Alle desse irriterer meg grenselaust når eg høyrer dei bli brukte:
Det er din eigen feil at du er overvektig, det er jo bare å gjera noko med det:
Dersom du vil læra om slanking, så kunne du ha spurt den første overvektige du møter på gata om han eller ho har noko å læra deg. Dei fleste av dei har prøvd det meste. Sjølv var eg på min første alvorlege slankekur då eg var ni år gammal, og i dei 44 åra som har gått sidan det, så har eg stort sett hatt det å bli slankare som ei underoverskrift på alle dagane mine. Eg veit veldig mykje om veldig mange diettar, det kan eg kanskje skriva meir om seinare, men akkurat nå orkar eg ikkje gå meg vill i utleggingar om dei. I tillegg har eg prøvd sjølvhypnose og samtalegrupper, eg har i lange periodar skrive opp alt eg et, vege maten min, teikna vektgrafar på millimeterpapir, hatt lister på kjøleskapet over all styggeskap som kan vederfarast ein om ein er for tung, og skrive ned tankar om mat og følelsar, og om korleis det var å vera eit overvektig barn. Likevel, dette har ikkje teke så frykteleg stor del av energien min, eg har jo halde på nokre år, så det har vore tid nok å ta av.
Nå høyrer eg ein mannsstemme inne i hovudet mitt koma med ein kommentar på klingande jærsk: «Grævligt vellukka prosjekt!» Stemmen tilhøyrer ein av naboane mine, og eg forstår ikkje korfor han fekk lyst til å kommentera teksten min. Men slik er det i hovudet mitt, kommentarar og situasjonar dukkar opp som lange rekkjer av revynummer, og eg får lyst til å le høgt. Eit eller anna inni meg må vel på ein eller annan måte ha boikotta desse lange prosjektrekkjene, kanskje eg ein vakker dag avslører kva det er. Optimist som eg er, så tenkjer eg alltid og kvar einaste dag at nå har eg funne rett metode, så nå er det bare eit spørsmål om tid før vektproblemet ligg bak meg. Og så må eg rett og slett seia som reveenka sa til Korse i eventyret: «La han gå, la han gå, jeg trenger ikke gode råd». For gode råd har eg vassa i heile livet, og eigenrådig som eg er, så prøver eg ut eit og eit etter som det virkar mest truverdig på meg. Og sjølv om eg faktisk ler av heile situasjonssuppa, så er det eit punkt midt der inne der eg er sånn ca to år. Det er ikkje heilt sant at eg begynner å brekka meg kvar gong eg ser ei badevekt, men det er ikkje så veldig langt frå sanninga heller.
Overvektige menneske ligg på sofaen med chipsposen, sjokoladen og fjernkontrollen til TV-en, og let kroppen sin forfalla medan dei skjuler seg i skam under ei stor dyne.
Her er det faktisk lett å forsvara meg. Eg ligg veldig lite på sofaen, eg et aldri chips, og det sikraste eg veit om overvekta mi, er at ho ikkje skuldast sjokolade-eting. Eg ser veldig lite fjernsyn, og eg har ingen problem med å stå på scenen med ein lyskastar på meg og la folk betrakta meg så mykje dei bare vil. Nå høyrest dette ut som skryt, og det er klart at det er det det er. Men likevel er det sant. Eg innrømmar at eg ikkje joggar, at eg ikkje har vurdert å sykla nordsjørittet og at eg ikkje har gått over Hardangervidda… Men eg er glad i å gå, riktignok helst i snakke- eller tenkjetempo. Og eg torer å påstå at kosthaldet mitt i utgangspunktet er veldig sunt.
Overvektige menneske er ei belastning for staten. Dei er stadig sjukemelde og har generelt dårleg helse.
Her kan eg bare takka den fantastiske kroppen min, som kvar dag står opp med meg, om enn noko motvillig, og ber meg støtt gjennom dagane heilt utan problem. Om kvelden er han i sitt ess, og ser ingen grunn til å falla til ro… For å skryta endå meir, så er eg det friskaste mennesket eg veit om. Det er sjølvsagt rein nåde frå ein kropp som ber ganske tungt. I eit langt yrkesliv har eg ikkje vore sjukemeld ein einaste dag, eg har nesten bare brukt eigenmeldingane på sjuke barn, og eg har aldri vore i nærleiken av verken kiropraktor eller fysioterapeut. Dersom eg ikkje visste betre, ville eg tru at det kunne koma av at eg hadde behandla kroppen min særdeles godt, men sjølvsagt veit eg betre. Det er faktisk hovudgrunnen for å ønska seg eit fysisk lettare liv, dette at eg innerst inne veit at det ikkje er bra for helsa å vera tung. Det eg derimot trur at mange tenkjer for lite på i vår tid, er første delen av utsagnet «Ei sunn sjel i eit sunt legeme.» I mitt hovud er det å ta vare på sjela si, på ettertanken, varmen og kreativiteten like viktig som ein perfekt ytre bustad for sjela.
Eg tek meg sjølv i å bli oppriktig lei meg kvar gong nokon presenterer for meg den avsindige ideen at eg kunne jo ha tatt ein slankeoperasjon. For det første så har eg sjukehusskrekk og vil absolutt ikkje la nokon nærma seg meg med kniv i handa om det ikkje kjennest heilt nødvendig. Eg har ein sterk og frisk kropp som virkar, og ser ingen grunn til å utsetja han for slike påkjenningar. Det må då finnast betre løysingar. Og kvar gong dette kjem på banen tenkjer eg: «Neimen er eg så tjukk, det har eg viss ikkje forstått sjølv ein gong…» Det meste av livet mitt er eg nemleg ikkje inne i dette romet i det heile tatt. Eg valsar omkring og er oppteken av absolutt alt anna enn at eg er tjukk. Ein litt meir alternativt orientert person enn meg, som eg forresten er veldig glad i, sa ein gong til meg: «Du er sikkert litt dårleg inkarnert, for sjela di gløymer ofte at ho har kropp…» Med det meinte ho ikkje at sjela gløymer storleiken på kroppen, men det at eg i ein alder av femti år framleis susar fornøgd omkring utan å oppdaga at eg har blusen bak fram, jakken på vranga og mascara over halve ansiktet…
Nå trur eg at det er nok for denne omgangen. Det er vanskeleg å stansa tankestraumen når eg først er i gang. Eg spør meg sjølv korfor eg gjer dette. Svaret er at eg er overbevist om at mange av tankane mine er ting som bør seiast høgt, og då ser eg at eg kanskje er den som bør seia dei. Nå lurer du kanskje på om dette er ei stor sorg for meg? I grunnen er det ikkje det. Eg lever godt med at ting er som dei er, og eg synest faktisk at vekta til eit menneske er ein nokså liten del av det mennesket. Eg tenkjer og at dette er eit lite, men faktisk eit viktig rom i livet mitt, der eg har mange tankar, mykje kreativitet og lang erfaring.
Som eg har sagt til nokon når dette ein sjeldan gong blir diskutert: «Dersom eg kunne gå inn i eit skap og velja meg ein kropp då eg stod opp i dag morges, ville eg kanskje ikkje vald denne… Kanskje eg ville vald ein veldig liten og spe kropp for variasjonen si skuld. Eller ein kropp som såg ut som han hadde budd dei siste tre åra på treningsstudio. Det kunne og ha vore ei spennande erfaring. Men nå var det denne kroppen eg av ein eller annan grunn fekk tilbod om då eg skulle kle på meg i dag. Han er forøvrig ein god venn, sterk og funksjonell, og han har bore meg gjennom det meste…»
Og i motsetnad til mange område i livet. Dette veit eg faktisk litt om. Eg veit lite om korleis det kjennest å gå ein heil dag og lengta etter ein røyk eller ein pris snus. Eg har heller ingen erfaring med å gleda meg til det løftet eg vil få av å unna meg to flasker rødvin i kveld, eller med å å verkeleg sjå fram til å springa to rundar rundt Frøylandsvatnet. Derfor teier eg om dei tinga, og prøver å vera romsleg for at det i grunnen er mange ting i andre sine menneskeliv som eg veit veldig lite om…
Heidi
Det kjennest som helg, men dagen i morgon er jo eigentleg ein arbeidsdag, skrivedagen min. Den dagen er alltid ein oase. Det kjennest som om det er bare måndagar og fredagar for tida. Om ei veke reiser me austover. Eg gler meg veldig til det. På sundagen feirer me Halvard sin 20-årsdag og på måndagen er det boklansering på litteraturhuset av ei bok eg har vore med på å skriva. Ho heiter «Bibeldikt». Åtttiåtte norske forfattarar har fått kvar sine bibelvers som dei er blitt utfordra til å skriva eit dikt rundt. Eg synest ideen er kjempegod, og gler meg veldig til å sjå boka.
Denne veka har det plutseleg blitt haust. Slik ser morgonane ut:
Og slik er det ute på verandaen:
Plutseleg er det heilt på sin plass å tenna mange stearinlys og kosa seg inne med hekling av kosedyr og ein kjælen katt på fanget.
I RLE- timane denne veka har jødisk nyttår, Rosh Hashanah, som dei feirer akkurat nå, vore tema. Det slår meg kor lite eg sjølv har lært om jødedomen utover det at det var der den kristne kyrkja oppstod med «opprøraren» Jesus, som snudde dei gamle dogmene opp ned og forkynde ein heilt ny forståing av den gamle læra. Eg blir ofte veldig fenga av slikt eg set meg inn i som elevane skal læra. Det er så mykje interessant i verda som ein ikkje veit. Så blir det timevis med googling fordi det som står i lærarettleiinga på ingen måte er nok når eg har fatta interesse for noko.
I dag «feira» me med tradisjonell dypping av eple i honning, fengande musikkvideoar, shofar-blåsing på youtube og laging av tankekart. Det er så kjekt å oppdaga at elevane og blir fenga, og at dei hugsa masse frå timen på tysdag. Rosh Hashana, jødisk nyttår handlar om ettertanke og forsoning. Ein del av feiringa går ut på å gå ned til elva, sjøen eller vatnet og tømma lommene sine for ting ein ikkje lenger vil ta med seg. Eg tenkjer på alt det vanskelege i midtausten, og skundar meg med å seia at eg ikkje primart er pro- Israel. Hjartet mitt ligg like mykje på den palistiske sida av konflikten. Det heile er til å gråta av. Tenk om forsoning og ny start etterkvart kunne vera det som var hjartetemaet på begge sider i ein konflikt som kan opplevast som heilt uløyseleg. Ved Rosh Hashana bles dei på Shofar, bukkehorn. Det seiest at lyden i shofaren formidlar det språket i eit menneskehjarte som munnen ikkje har ord for. Eg har lytta ein heil del til shofartonar på internett dei siste dagane. Det er då ein betagande lyd i dette instrumentet…
Og eg sit her og tenkjer at eg er redd for at det eg skriv kan blir misforstått, det seier vel litt om nivået på ein konflikt som få er likegyldige til, men som det kjennest så godt som umogleg å gjera noko med. Neste veke skal elevane få høyra historia om då Adam, jordmannen, og Eva, livgjevaren, vert skapte og om forvisninga frå Paradiset etter å ha ete ulovleg frukt. Eg ser stadig nye nivå og djup i denne gamle forteljinga om mennesket sin situasjon i verda. Gamle mytologiske forteljingar fascinerer meg djupt, både dei som står i bibelen og dei som står heilt andre stadar. Religion og mytologi er spennande saker.
Eg tek meg sjølv i å gå rundt og forfatta bloggeinnlegg i hovudet. Når eg har tid til å skriva dei ned, er eg plutseleg ikkje sikker lenger på om eg har lyst til å skriva det eg hadde tenkt. I morgon blir det nok meir, eg får sjå kva for nokre av alle dei rare tankane mine eg får lyst til å setja ord på. Som det står i barnesongen: «Jeg har tusen tanker oppi hodet, mange av dem er helt på jordet, men jeg har bare en hjertevenn… – og det er deg…»
Eg kan forresten fortelja at onsdag 1. oktober er eg invitert til å fortelja og lesa dikt i Nærbø kyrkje klokka halv åtte. Eg skal ha med meg Torill Lode Bøylestad som skal syngja nokre av songane eg har skrive og omsett. Det gler eg meg til, ho er så flink til å synga, og eg skulle gjerne ha lytta til henne ein heil kveld. Eg har snakka med han som spurde meg i telefonen i kveld, me er blitt einige om at programmet vårt skal vara i ein liten time. Det høyrest lenge ut, men eg veit at tida går veldig fort når ein set i gang. I løpet av helga må eg bare laga klar manus og program. Eg reknar med at alle som har lyst til å koma er hjarteleg velkomne.
Heidi
I dag ville bestemor ha blitt 111 år gammal, dersom ho framleis hadde levd. Det får meg til å forstå kor fort tida går. Ho var eit veldig viktig menneske i livet mitt, og eg fekk behalda henne så lenge at dei eldste ungane mine hugsar henne. Frramleis kan eg drøyma at ho lever, og framleis kan eg diskutera ting med henne i mitt eige minne, sjølv om det faktisk er 21 år sidan eg mista henne.
Helga mi har vore god. I går kom hausten med masse regn og kaldare luft. På fredag kunne eg nyta det som kanskje vart den siste sommardagen i år med å skriva ute på verandaen med ein vakthund og ein vaktkatt til å halda meg med selskap.
I dag var det sol att, men lufta var ikkje lenger sommarvarm, og vinden bles ganske friskt. For første gong denne hausten tende me stearinlysa i lysekrona i går kveld. Me hadde invitert Hanne Lise og Gunnar til fylt krabbe, ost og heimebakte scones. Det blir mørkt om kveldane nå, og det er fint å vera inne. Det som prydar ostefatet i lag med druene er tomatbær, tomatar i bærstorleik. Det hadde eg aldri vore ute for før, så det kjøpte eg med meg.
I dag fekk eg først med meg gudsteneste med dåp og konfirmantpresentasjon. Så hoppa eg på toget til Stavanger, der eg møtte Anne Mette. Me la ut på byvandring i blåsande bygater, og nede i havna var vatnet uroleg og skummande.
Gule haustblad fauk rundt føtene våre, men frå togvinduet såg eg ein mann som bada. Han duppa i havoverflata med snorkel og dykkarmaske, og såg ikkje ut til å frysa i badebuksa si. Me to vandrarskene, syntest etterkvart at det var koseleg å søkja tilflukt på kafeteriaen på kulturhuset der me hadde varm te og litt lunsj. Denne dagen fungerte forresten utan ytterjakke og sokkar med sandalar. I ryggsekken hadde eg varmare klesplagg og sko dersom det skulle trengjast, men sekker trengde ikkje opnast. Det kan forresten anbefalast å leika turist i ein heilt lokal sundag. Med ryggsekk og togtur, og vandring og kafebesøk vart det nesten som ei lita feriereise i miniatyrformat.
Dei neste vekene har eg fleire oppdrag som diktlesar, forteljar og nesten-foredragshaldar, og i dag fekk eg spørsmål om eit arrangement til. Det er kjekt å gjera slike ting så lenge det let seg kombinera med jobb og alt det andre rare eg driv med. I haustferien reiser me nokre dagar til Oslo, det gler eg meg og veldig til. Innlagt på vegen er ei overnatting på Dalen hotell. Det har vore ein slags draum å gjera det ein gong, og nå har Leif blitt bedd om å halda foredrag i Dalen, så då passar det plutseleg å realisera draumen.
Men nå er det ei heilt vanleg, ganske travel arbeidsveke, så det er viss best å ta dagen inn for landing. God haust alle saman, for nå trur eg rett og slett at han er her…
Heidi
Det er sommar i september.
Kan det verkeleg gå an?
Roser blømer inn i hausten,
milde bølgjer slår mot land.
Nokon badar rett her ute,
fuglar flokkar seg og dreg.
Livet det har blitt september,
sommaren er att hos meg.
Tunge raunbær heng og gløder,
og potetgras blømer kvitt.
Det er sommar i september,
det er kyss i smilet ditt.
Sol av gull i horisonten,
vinden leikar som han vil,
det er sommar i september,
det er godt å vera til.
Det er sommar i september,
allting har si mogne ro,
takkar for alt som har vore,
sommaren har vore god.
Snart skal frosten kyssa jorda,
snart skal mørket falla tungt.
Me har sommar i september,
alt er framleis nytt og ungt.
Heidi
Det siste halvåret har eg hatt stor glede av å skriv små viser som kanskje er litt rare og naivistiske. Dette er eit forsøk i den retningen. Det er sikkert bare eit førsteutkast, men dei meldar at hausten skal koma sånn omtrent i morgon, så eg får skunda meg å posta medan det framleis er aktuelt.
Eg trur ikkje eg kan hugsa maken til slike fine haustveker som dei me har hatt i år. På dagane er det nesten sommartemperaturar, medan kveldane er blitt kaldare, mørkare og skarpare. I går kveld, litt før halv åtte, bestemte me oss for å dra ned til sjøen. Eg trudde me hadde god tid til å nyta solnedgangen, for solkula hang framleis eit godt stykke over horisonten, men det viste seg at me faktisk var seint ute. Det gjekk opp for meg at eg ikkje heilt har forstått kor seint på året det har blitt, for dagane er framleis fulle av seinsommar. Då me nådde ned til Orrestranda, var sola i ferd med å siga heilt ned i havet, hylla inn i ein rosaoransje dis. Havet låg der og blenkte i kvitt og metall, og nokre lette skyer hang glødande og lyste lågt på himmelen. Det vr til og med ei vertikal lysande sky der, som gjorde at himmelen nesten var krossmerkt. Folk bada i det glødande kveldslyset, og eg angra nesten litt på at eg ikkje hadde badetøy med meg. Eg har aldri bada på jærstrendene i siste halvparten av september, men i går kunne eg faktisk hatt lyst til å gjera det. I staden vart eg gåande og vassa i nærare ein time og bløytte ut både tights og kjolekant. I natt vakna eg med skikkeleg vondt i halsen, men viss det er nokon som helst samanhang med nestenbadinga i går, så var det faktisk verd det.
Dette har vore ei veke der eg verkeleg skulle ynskja at eg var fotograf og kunne meir om å fanga lys og inntrykk med kameralinsa, for det er så fint ute at det nesten gjer vondt. Naturen er på sitt mognaste og finaste nå ei kort stund før lyset og fargane skal tast i frå oss.
Eg tenkjer framleis at neste sommar må bli den første sommaren eg får hagen til å bli fin. Det er eit årleg mantra på same måten som jødane helsar kvarandre med «Til neste år i JErusalem». Men blomkarsen står fin..
Og septemberrosene i hagen til Eva er heilt fantastiske.
Og ikkje visste eg at Sandnes i kveldslys sett frå rett vinkel ser ut som ei eksotisk perle i det rette solnedgangslyset.
Me hadde ein fin kreativ kveld heime hos Eva, der me prøvde oss på collage på drivved.
Og Eva serverte varm økologisk tomatsuppe der masse grønsakar hadde hatt ein runde med stavmiksaren saman med tomatar. Servert med kokte egg, jærost, smør og økologisk flatbrød smakte det kjempegodt.
I Fritz Røed parken er det tiårsjubileum i desse dagar: «Hent fram ein klovn med hatt og fiolin, finn stylter fram, send skråblikk ned på livet. Om dagen er open om han er trong, om du snublar kvar einaste gong, så lat gkeda få bu i din song…», skreiv eg for ti år sidan i eit bestillingsverk, ein song laga til opninga av parken, som vart framførd på torget av alle skulebarna i byen.
Eg var så heldig å få behalda Sunniva heime heilt til måndag kveld, så på måndag ettermiddag reiste me ned til Bore-stranda. Ho måtte jo få pusta inn nokre inntrykk ho kunne ta med seg til hovudstaden. Oslo er ein flott by. På mange måtar kunne eg tenkt meg å bu der sjølv, men du all verda så takknemleg eg likevel er for at eg fekk lokka med meg austlendingen min til det landskapet som er heime for meg. Heilt utan klager har han budd her i snart tretti år. Eg trur til og med han liker seg… Og eg, kjenner meir og meir at landskapet, naturen og folkelynnet på Jæren nesten er ein del av kroppen min.
Heidi
I løpet av torsdagen fekk me heim både Halvard og Sunniva. Det vart feira med felles middag med alle fire ungane og mor og far. Det kjendest fantastisk å få «dei to små», som altså er vaksne studentar heim for nokre dagar.
Det var som om livet datt tilbake på rett plass og energinivået steig mange hakk… Me får la det fine sommarveret ta litt av æra og. For fem månadar sidan hadde me sommar i april, nå har me sommar i september. Begge deler kjennest som ein stor og uventa livsbonus.
Sunniva var eigentleg ikkje heime på ferie, men på kunstnarisk oppdrag. Ho var så heldig å koma på delt førsteplass i ein manus- konkurranse for ungdomar opp til 20 år i vår. Nå opplever ho at stykket hennar skal setjast opp av ca fjorten ungdomsteatergrupper rundt i Norge. I tillegg til dei som vann konkurransen, så er det med fleire norske profesjonelle forfattarar som Torun Lian og Olaug Nilsen. Desse til saman seks skodespela skal spelast rundt i heile landet i prosjektet DUS (Den unge scenen). Ungdomsteatergruppene vel mellom MAgnusagnus, så det var jo kjempekjekt for Sunniva at så mange valde hennar stykke. Nå i helga har dei gått gjennom alle manusa saman med regissørane inne på Rogaland teater. Spennande er det og at ho får dekt reisa slik at ho kan reisa og sjå på dei ulike framsyningane dersom ho får det til å klaffa med eigne studier. Så heldig ho er som får oppleva dette.
Halvard hadde og litt andre planar enn å bare vera i lag med familien sin, så det har blitt ei helg med mykje forskjellig innhald. Eg hadde ein kveld i lag med venninner, og i går kveld var eg ute og opptrådte saman med Torhild. Først fortalde eg litt, så spelte ho piano medan eg las dikt. Det vart litt sånn Odd Børresen-aktig. Sidan eg av svært naturlege grunnar aldri kjem til å synga solo i ei forsamling, så er det kjekt å prøva den varianten. Det er spennande å setja i saman rytme, stemme ord og musikk til ein slags større einskap.
Dei siste vekene har me levd med høg grad av kaos. Me har pussa opp kjellarleiligheiten for å kunna leia han ut, og oppdaga at det viste seg å vera frykteleg nedslitte, så me har malt, slikt golv og sett inn ny kjøkkeninnreiing. Det ville vera veldig gale å seia at eg har lagt ned ein stor innsats der nede, men eg har nå levd med alt som høyrer til det inne stua saman på gangen. Nå i helga måtte me verkeleg henga i for å bli ferdige til avtalt overvaking, men me klarte det akkurat…
Etter end gjerning, ville eg unna meg ein pause ute i sola med avislesing. Det var så aldeles nydeleg og varmt vêr, så eg la meg på magen med avisa medan fårikålgryta putra på eiga hand. Katten syntest det var ein dårleg ide og insisterte på å liggja pladask oppå avisa mi slik at eg heller kunne bruka friminuttet mitt på å kosa med henne.
Dagane er framleis deilig varme, men om kvelden er lufta mørk, skarp og kjøleg. Det er fint ute om kveldane, og koseleg å vera inne når mørket igjen pakkar seg lunt rundt oss på kveldstid.
Og inne vart det steikt vaflar og drukke te og kaffi, medan storebror skulle prøva å forklara Sunniva om funksjonar på Internett som eg i grunnen ikkje forstod heilt…
Halvard reiste tilbake i føremiddag, men Sunniva blir heime til i morgon. Katten nyt å ha henne heime, det blir nok mjauing og leiting når ho forsvinn att…
Det er seint og resten av huset søv. Eg får vel utslag meg i retning senga eg og. Nyt den fantastiske seinsommaren alle de sin deler han med meg!
Heidi
I går var det nydeleg seinsommarver. Først høyrde eg på ein veldig fin radiogudsteneste, som eigentleg var ei kvardagsmesse i «Kirkens bymisjon». Det er ein organisasjon eg har utruleg stor sans for, og som eg verkeleg kunne tenkt meg å engasjera meg i om eg hadde budd i Oslo. Eg opplever at det er høgt under taket der, at det er mykje menneskeleg varme og at dei har ei grunntru på at det nyttar å prøva å forandra på det som gjer vondt, enten det er på det menneskelege planet eller på eit meir systemisk plan. Grunnen til at eg bestmde meg for å vera heime og høyra radio var at Carl Petter Opsahl som er gateprest og musikar hadde fortald meg at dei skulle bruka ein nattverdssalme eg og han har laga saman, og det ville eg gjerne høyra på sidan eg ikkje har høyrd han bli framførd med den endelege melodien. Melodien var veldig fint, og arrangementet gjekk meg rett i hjartet. Dessverre hadde dei ikkje forsongar, så det var veldig vanskeleg å få tak på teksten under allsongen. Eg håpar å få høyra det betre ved ein annan anledning. Det er alltid fint å høyra noko ein har vore med på å laga bli brukt på ein god måte.
Veret var fantastisk, så eg svara ja med det same då Gerd spurde om eg ville bli med å gå tur. Begge hadde god tid, så me bestemte oss for å dra ned til Hå gamle prestegård og gå der i frå. Me gjekk nordover langs stranda og snudde då me kom til Refsnes. Mange andre hadde og teke turen ned til stranda, så me møtte fleire kjende.
I går var det rett og slett bortimot vindstille, men ein del av det som veks der ber preg av at her har det ikkje mangla på vinden.
Her har ein sjansen til å høyra lyden av ekte «vind i gardhol».
Og framleis er det masse markblomar i grøftene.
Då eg var liten hadde morfar eit «eplestykke», ein bitteliten potetåker der han dyrka eple, eller poteter som det til og med heiter på Jæren nå etterkvart. Framleis kan lukta av potetåker og «eplekål» setja meg rett tilbake til barndomen, så eg måtte bort og snusa litt.
Me måtte sjølvsagt inn og sjå på utstillinga. Det er ikkje så verst det kunstverket ein ser om ein kikkar ut gjennom dei glaset i dei solide murveggene i utstillingslokalet, som er eit gammalt fjos,» heller…
Inne var det og mykje spennande å sjå på, men etter å ha teke dette biletet, så var batteriet i kameraet flatt. Det betyr bare at dersom du vil sjå meir av utstillinga, så må du reisa ned dit sjølv. I kafeteriaen hadde dei utvida frå å ha bare kaffimat, slik dei har hatt «alltid», til å tilby lunsjrettar og. Ein annan gong har eg lyst til å prøva noko av det. I går vart det ein lefsebit på meg, og ein nysteikt lappe på Gerd, så sette me oss på eit av borda utanfor med den aller finaste utsikten til sjølve storhavet der lasteskip og cruiseskip segla forbi. Det var rett og slett fristande å bare bli sitjande der, men sidan det venta både middagsavtale og kinoavtale i heimen, så måtte me koma oss heim etterkvart.
Me rakk kinoen med knappast mogleg margin eg og Leif. Me ville sjå «Beatles», som er bygd på Lars Saaby Christensen sin roman. Eg vart fullstendig sjarmert av dei nydelege skildringane av fire gutar i brytningsalderen mellom barn og vaksen og eit komplisert kjærleiksforhold mellom hovudpersonen Kim Karlsen og den nye jenta i klassen, som kom frå eit heilt anna samfunnslag enn han. Filmen har fått blanda kritikk, eg elska han, men Leif var litt meir lunken.
Sidan me først er i det kulturelle hjørnet vil eg presentera to biografiske bøker eg har lese den siste veka:
Rigmor Galtung, mest kjend som komikar, mellom anna for veldig gode parodiar på Gro Harlem Brundtland, har skrive boka «Fullt lys og stummende mørke» om det å leva med ein depressiv/ bipolar lidelse. Ho skriv om det på ein måte som går langt under huda på meg som lesar. Eg har vore lukkeleg forskåna så langt når det gjeld depresjonar. Eg har aldri kjend på kroppen kva det dreier seg om, og trur faktisk ikkje eg har vore verkeleg lei meg meir enn ein halvtime om gongen. Eg kjenner menneske som i ulik grad har måtta leva med depresjonar som i periodar har virka tungt inn på livet deira. Eg hadde frå før utruleg stor respekt for dette, og den er ikkje blitt mindre av å lesa denne boka. Det er rett og slett vanskeleg å forstå at nokon skal måtta ha det så vanskeleg, ofte utan nokon god ytre grunn til å oppleva livet slik. Det får meg og til å tenkja at me må stella fint med kvarandre og behandla menneske med stor respekt. Ingen veit kva indre kampar andre står midt oppi.
Så har eg endeleg fått tak i Aud Tønnesen sin biografi om Ingrid Bjerkås, den første kvinna i Norge som vart ordinert til prest i 1961. For mange år sidan las eg sjølvbiografien hennar, «Mitt kall». Aud Tønnesen si bok gjorde at eg kjende eg vart betre kjend med både Ingrid Bjerkås, om korleis ho vart oppfatta i samtida og om det kyrkjelege landskapet på den tida. Mannen hennar som reiste saman med henne til Berg og Torsken prestegjeld i nordnorge, og som pensjonerte seg og la opp til eit supportarliv som middagskokar, småbrukar og kaffikokande prestemann, vart for meg ein liten helt i denne historia. Det var ekstra interessant å ta fatt på boka sidan eg studerte eit år saman med Aud Tønnesen på MF. For min del ende det med eit grunnfag i kristendomskunnskap etter eit veldig interessant studieår. Dersom det ikkje hadde vore mitt femte studieår i lærarutdanninga mi, så hadde det vore veldig fristande med litt meir teologi. Eg var ikkje heilt framand for teologistudier då eg var ferdig med vidaregåande, men til og med i 1980 var det så pass mykje motstand mot kvinnelege prestar at eg trur eg nærast måtte fått besøk av ein engel for å kjenna meg heilt overbevist om at det var rett veg å gå. Det har verkeleg skjedd store endringar i kyrkja dei siste femti åra. Det gir grunnlag for refleksjon at det som vart sett på som nærast uhøyrt då, ikkje får mange kyrkjelege augelok til å røra seg i dag.
Med hovudet til ein malande katt på høgrehanda medan eg skriv dette, så trur eg at eg rundar av for i dag. Eg håpar nokon kjenner seg inspirerte både til turar langs stranda, kunstutstillingar, kino og lesing av bøker…
Heidi
Eg trur det er slik med fleire enn meg at dei nesten kjenner kjenslene til dei som står dei nærast som kjensler i eigen kropp. Når eg høyrer stemmen til barna mine, mor mi eller syster mi i telefonen, veit eg etter sånn omtrent ti sekund noko om korleis det er å vera dei akkurat nå. Når eg møter dei, ser eg det same på måten dei rører seg på, les det av ansikta deira og ser det i auga deira. Det er ikkje mykje som varmar meg så mykje som dei gongene eg høyrer og ser at barna mine har det verkeleg bra. Dette fekk eg lyst til å prøva å fanga i nokre visestrofer, men eg trur ikkje eg har fått det heilt til enno. Det er litt meir sentimentalt enn eg tenkte at det skulle vera, men sånn ser det nå ut i kveld, så får eg finna ut i morgon eller ein annan dag kva eg skal gjera med det. Eg lar det stå her som det er enn så lenge, for eg innbiller meg at det er noko det går an å kjenna seg att i. Så er kunsten å leita seg fram til korleis dei store små tinga som på ein måte er litt sentimentale og kanskje til og med litt banale, kan få eit formspråk som gjer at det er enkelt og reint og ikkje svulstig og sukkersøtt… Det vart ein liten arbeidsrapport frå skrivarstova ein sein og regntung laurdagskveld i september. Det får vera greitt det…
***
Sjå regnet vaskar jorda og vindane sit laust,
sjå greinene er tunge av plommer og av haust,
og roser slepper kronblad mens nyper raudnar fram.
mens marka skifter farge, og trea byter ham.
Når nye grinder opnast mot alt som koma skal,
når fuglar søkjer flokken, og sommar står for fall,
når mjukt og mollstemd vemod vil fylla alt som er,
og livet blir september, med raude rognebær.
Då skal eg samla gleda eg finn i blikket ditt,
ho dansar over lepper, ho ler mot hjartet mitt
ho glitrar blidt i stemmen og er i dine ord,
ho varmar meg i vinden, fordi eg er di mor.
Sjå årstider skal koma, og du, du skal gå inn,
og finna fram til stien som du skal kalla din,
og leva håp og vemod, og lengt og sorg og tru,
om du kan bera gleda, velsigna vere du.
Heidi
*
Min elskede! Jeg har en vise å synge
når bladene faller og fuglene drar.
Det sukker i skog efter sang som forstummet,
det mørkner i muld etter grøde som var.
En blekere årstid skal røre vår tinning
med hastige vinger og drivende løv.
September skal gå over jorden og kalle
dens ånde til stillhet, dens hjerte til støv.
*
Det er noko med Einar Skjæråsen sine dikt som går rett i hjartet og i magen på meg. Dei eg er aller mest glad i, trur eg må vera dei dikta han har skrive om august og om september. Eg klarer ikkje å la vera å ta med teksten til «Høstvise» i år heller. Det er så vemodsvakkert og sant det han skriv. Eg trur eg er ein relativt glad og optimistisk person, men i musikken inne i meg er det nesten alltid ein streng som kling i moll. Eg trur kanskje denne strengen trengst som mørket som gjer gleda djup. Av ein eller annan grunn grin eg nesten aldri i sorg og sinne, men musikk og ord som rører ved denne strengen kan få tårene til å flyta forsiktig ned mot kinna.
En sommer er borte, og ringeren ringer.
Og vinteren venter bak visningens port.
Vi også skal møte vår høst og forarmes.
Vår styrke skal trenges tilbake – og bort.
Og sneen skal falle så stille så stille
– og stemmene dempes i fàr og i foss.
Og engang – en vårdag – skal knoppene springe,
og heggen skal ange, men ikke for oss.
*
Vi er hos hverandre, mens dagene vendes
mot fjernere himmel og lavere ild
– og alt som har feste og hjem under solen
er med i det store mysteriespill.
Jeg favner din favn og jeg kysser din panne
og har deg med ømmere tanke enn før.
Min elskede: jeg har en vise å synge
når fuglene flokkes og trekker mot sør.
Einar Skjæråsen
Har du høyrt vakrare vise om kjærleik. Eg skulle ønska eg kunne skriva slik. For meg er hausten ei av dei finaste årstidene, men han har eit streif av vemod som er både vondt og godt. Når fuglane reiser og blada skiftar farge blir ein så smerteleg klar over vår eiga vandring gjennom årstider og livsfaser. I naturen veit me at det alltid ventar ein vår for dei som får leva. Eg beundrar menneske som lukkar døra til livsfaser og går nyssgjerrige og med rak rygg gjennom døra til den neste. Eit slikt menneske vil eg gjerne vera. Eg las ein stad at det vart sagt om eit menneske at han bevarte nyssgjerrigheita og interessen for livet heilt til det siste. Eit slikt menneske vil eg og gjerne vera. Eg har sikkert brukt dette sitatet og før i dette forumet, men Stein Mehren toler å bli brukt fleire gonger:
For den som elsker er årstidene åpne dører
og du skal gå inn. (Stein Mehren)
Ha ein fin septemberdag.
Heidi
</I dag har me hatt nydeleg vêr. Bortimot sommartemperaturar, faktisk, men likevel med eit markant drag av haust i lufta. Etter å ha hatt hovudverk i litt varierande grad ei vekes tid, litt vond hals og lettare anspente skuldre, kjennest det heilt fantastisk at alt saman har slept taket… Så fint det er å vera frisk.
Eg skal ikkje skriva så mykje, bare visa eit par glimt frå desse dagane i overgangen mellom sommar og haust.
Det var fint å ha nokre relativt rolege dagar i helga, sjølv om oppussing av kjellarleilegheit tek litt plass både med rot og ting som må ordnast.
Med ingen ungar att i heimen er det koseleg med ein helgegjest.
Kyrkja var fint pynta med raunbær til kveldsgudstenesta på sundag.
Og Bryne Storband spelte så fint at eg nesten fekk lyst til å dansa i midtgangen.
På måndag fekk me vita at streiken var over…
Plutseleg var det masse fluesopp like ved skulen.
Det er ikkje eg som står for bittet, forøvrig…
I dag hadde elevane i andre klasse med seg ferdig oppskorne grønsakar, me gjekk ut og kokte suppe på bålpanne utanfor gapahuken vår. Så lukta det sånn koseleg bål av oss resten av dagen. Med eit stort mangfald i det som vart putta i gryta, så smakte brygget kjempegodt til slutt.
Og så inviterte me Odd Christian, Ingrid, Oddvar, mor og far på middag for å feira Odd Christian sin 28 årsdag i dag. Det gjekk med ein stor stabel pannekaker. Nå har eg vore mor i nøyaktig 28 år. Odd Christian spurte ein dag om det var tomt i huset. Eg sa at det var litt tomt, at me gjekk inn i ein ny livsfase og at eg ikkje følte meg ferdig med å vera mor. Han svarte at det er eg heller ikkje ferdig med, og det er eg jo ikkje. Gratulerer med dagen til min førstefødte.
Eg ser dei melder fint vêr i morgon og. Så flott.
Heidi
sporisand 