Pusteøving for i dag:
(Les langsomt og pust rolig)
Pust ut uroen
Pust inn vennligheten.
Pust ut uroen.
Pust inn tålmodigheten.
Pust ut uroen.
Pust inn allkjærligheten.
Pust ut uroen.
Pust inn godheten.
Pust ut uroen.
Pust inn ydmykheten.
Pust ut uroen.
Pust inn gleden.
Pust ut uroen.
Pust inn trofastheten.
Pust ut uroen.
Pust inn sjelvbeherskelsen
Pust ut uroen.
Pust inn freden.
Mitt hjerte slår.
Gud er her.
Nå råder stillheten.
(Når du ikke finner ord er din pust ei bønn til Gud.)
Inspirert av Martin Lönnebo, og laga til ein av bønestasjonane på gudstenesta me skal ha i kveld.
Heidi
Den siste sundagen i februar mista eg ein nevø. Eg var svært glad i han. Eg ville skriva sorga, men orda var ikkje tilgjengelege. Dei vart feil og fattige på innhald same kva eg gjorde med dei.
Dagen etter prøvde eg å skriva sorga ned. Eg legg orda her som eit minne. Det gjer ikkje vondt på same måten lenger. Dagane er blitt kvardagar. Men eg har kjend at djupast sett er sorga ordlaus. Ho er heilt fysisk og gjer vondt i kroppen.
Sorga
etter deg
ei pute av ordløyse i strupen
ein svart liten fugl bak ribbeina
Kvalmen som fyller halsen
eit veksande tomrom rundt hjartet
der tonane skjelv
frå strenger i moll
mjuke, men utan stemme
for kva skulle ein vel seia
kva skulle kunna bera meining?
*
Dei legg seg flate, tårene,
dei vil ikkje ut
og tankane flyt heilt utan lyd
Bare dette tomromet
og dirigenten med løfta taktstokk
*
Gyngande, susande
duvande voggande
alt me gjorde
og ikkje gjorde
Tankane ber oss til døra
ho lukkar seg
med eit høyrbart knepp i låsen
*
Fløytekoret kjem vel
om ikkje så lenge.
Framleis bare
den salte smaken av sorg
heilt øverst i halsen.
Kyrie eleison
Heidi
Det er eit fascinerande prosjekt å sjå ein gjeng førsteklassingar erobra skriftspråket. I sist veke var det spennande med gåter. Nokre av mødrene i klassen legg regelmessig ein lapp med ei gåte eller ein vits på i matpakken til ungane, og så er det stor stas når alle får vera med og gjetta kva som er svaret på gåta. Nokre av jentene ville laga eigne gåtebøker med ei gåte øverst på kvar side, og svaret lenger nede. Dette er den søtaste gåta eg har sett i mitt liv:
VEM ER SNIL?
MOR
Det er mogleg eg balanserer på spissen av teieplikta akkurat nå, men i mitt hjarte er dette stor poesi som må ut til folket. Det er håp for framtida!
Heidi
Det snødde utanfor togvindauga, og nysnøen la seg kvit over alt det svarte. I den blå skumringstimen vart utsikta send i svart kvitt. Dei svarte nakne trea stod der med sprikande fingrar fulle av kvit, ny og tung snø. Trea kasta skuggar over den kvite jorda og den grå himmelen med det bleike kveldslyset.
Me skulle henta to kransar. Det viste seg å vera snakk om store kransar med laurbær og orkidear, den eine med kvite blomar, den andre med gammelrosa. Ekspeditøren såg forvirra på oss då han skjøna at me hadde tenkt å gå til krematoriet med gravkransane i hendene. Han meinte dei var for store og for tunge og at blomane kunne falla av. Det var snø og glatt på fortauet med svart våt snøsørpe ute på vegen. Me var i fare for å detta eller bli nedsprøyta av svart sølevatn. Kjærasten min fekk haik med Oddvar og Ingrid sin tosetars varebil, og insisterte på å hoppa baki varedelen av bilen i den mørke dressen sin for å sitja der saman med to kransar.
Krematoriet er vakkert pynta. Det er blomar overalt og avdøde smiler med glimt i auget frå eit innramma bilete på eit bord med levande lys. Me blir tekne i mot med varme klemmar, og sorga dirrar under det høge taket. Me blir til ein einaste sørgande organisme og held oss fast i kvarandre. Så kjem musikken og stryk varleg over gråten. Tonane kjem frå cello og trompet. «Panis angelicus», og «Gjev meg handa mi ven når det kveldar, det blir mørkt og me treng ei hand». Presten kjem med dei kloke orda, dei varme orda, dei trøystande orda; at me må takka for det som har vore av liv og glede. Takka for fylgjet og alle gode stunder sjølv om det er meiningslaust at nokon skal døy når dei bare er tretti år. Me kjenner at me let oss løfta og at me finn trøyst i å få stå saman om eit siste farvel.
Det er godt å synga, og plutseleg blir songane heilt rette. «Kjærlighet fra Gud,» «Ikke en spurv til jorden» og «Amazing grace».
Through many dangers, toils and snares
I have already come;
«Tis Grace that brought me safe thus far
and Grace will lead me home.
La oss ta i mot livet med opne hender så lenge livet kjem, og la oss vera der for kvarandre.
Herren velsigne oss og bevare oss.
Heidi
Dagane er viktige og dei krev oss, som Halvdan Sivertsen skriv i kjærlighetsvisa si. Denne veka har vore full av tankar og gjeremål, og plutseleg bikka kalenderen over frå skotårsdag til vår. Brått var vårsola her, og lukkelege vinterbarn, som har budd i heildekkjande regnklede og parkdressar med ullgensar og stillongs under, fekk plutseleg lov av oss vaksne å gå ut til uteleik med bare jakke og sko som ungane uttrykkjer det. Me vaksne gløymde reint å ta dei inn att til skriving og matematikk. Det var forunderleg deilig å kunna stå i ro i meir enn to minutt på same flekken utan å frysa, til og med utan luer, vottar, regntøy og boblebukser. Me har ikkje vore bortskjemde med sol denne vintaren, så det var nesten som eit snartur innom paradiset. Morgonane er blitt lyse nok til å sykla til jobben utan lykt, og ettermiddagane er blitt lyse og fine. For å sitera Halvdan Sivertsen endå meir «Vi e sterk og kan ta ka som helst når det krævest, vi har sola og snart er det sommer.»
I denne veka har eg og Helen fått avvikla kurset om barn og lesing som me har bygd oss opp til i lang tid. Det vart eit litt utan-om-det-vanlege-kurs med dokketeater, dikt og bokpresentasjonar, med kaffi og kaker i pausen, og jammen fekk me ikkje lokka kjærasten min ut på scenen og. Nå står det ein stor og nydeleg hortensia på stovebordet til minne om hendinga, og me har ca hundre bøker som skal leverast tilbake til to ulike bibliotek.
Den andre store hendinga var premieren på eit stort teaterstykke,»Blackstone» som det lokale ugdomsteateret her set opp. Det varer i heile to timar, og både Sunniva og Vilde er med. Sunniva har to rollar, den eine som bestevenninne til hovudpersonen, spelt av den heilt ekte bestevenninna hennar, Irene, som ho har hengt saman med sidan dei møttest i barnehagen tre år gamle. I den andre rolla spelar ho prostituert med korsett og fotsidt skjørt. Vilde er med som ein av hovuddansarane, og eg kjenner fleire av dei andre aktørane godt og. Det er sjølvsagt ei oppleving å sjå Sunniva synga, dansa og spela teater på ein stor scene saman med vennene sine. Neste helg skal forestillinga visast på eit endå større kulturhus nærare byen. Dei skal ha tilsaman fem forestillingar og eg kjenner ei viss dragning mot å sjå dei alle fem, men eg innser at det kan ein ikkje gjera. Foreløpig har eg sett ei av to forestillingar, men eg veit at eg må få med meg ei til.
Ellers så byr livet på små merksnodige smilehol og pustehol. I går kveld var eg heilt aleine på treningssenteret etter at det var blitt mørkt. Som medlem kan ein låsa seg inn dit kor tid som helst. Lydanlegget funka ikkje, så eg fekk slått på radioen. Den kanalen eg fekk klarast inn sende ein konsert for trombone, med delvis ganske modernistisk musikk. I det eine nummeret song solisten på innpust og utpust ein tone over eller ein halvtone under tonane han samstundes spelte på trombonen samtidig som han brukte mute av og på. Det var ganske spennande musikk og stemninga var ein smule surrealistisk. Bare det å finna seg sjølv i ei slik setting, lyttande til eksperimentell trombonemusikk medan ein energisk brukar ulike former for treningsapparat i eit stort tomt lokale med nattemørket utanfor. Av og til blir verkelegheita så snodig at eg tenkjer eg må få skrive eit dikt om det før eg gløymer det av.
Elles har veka hatt eit mjukt slør av sorg over seg. Ein eg var glad i er ikkje her lenger. Det kjennest så definitivt kvar gong nokon går stille gjennom den siste døra utan at me var førebudde på det. I neste veke blir det gravferd. Det minner meg om dette at me må leva medan me har livet mellom hendene. Som det står skrive i Vamp sin norske variant av teksten til Nils Ferlin:
Kim gir meg sitt hjerta så ei glede og ein trøst,
så ein duft så leke med meg øve kinnå,
så eg på mine stiar mot forgjengelse og høst,
ikkje reddast for den ytterste grindå?
Heidi
Saman med kjærasten min såg eg ein dokumentarfilm i kveld om ein mann på åtti år som heile sitt vaksne liv har sykla rundt i New York og fotografert folk han ser på gata. Fokuset hans er å dokumentera klesstilar og vandrande kunstverk, og så vidt eg kunne skjøna, har han ei fast spalte i ei avis. I leilegheita hadde han ei seng og eit par rekkkjer med arkivskap. Meir trong han ikkje, for han ville ha fullt fokus på det som var viktig for han, nemleg å fotografera folk på gata i New York.
Eg får alltid ein viss respekt for folk som er flinke å fokusera. Sjølv har eg sånn omtrent tusen fokus samtidig. Dei siste dagane har eg brukt mykje tid på å lesa meg opp på barnelitteratur, både på sjølve bøkene og på faglitteratur, for på onsdag skal eg og Helen halda foreldremøtet vårt om barn og lesing. Plutseleg hugsa eg veldig godt den barneboka eg nesten fekk gitt ut på Samlaget for ti år sidan. Eg skulle bare gå ein runde til og fiksa på nokre småting, men så langt kom eg viss aldri, nei… Det er alltid mest fristande å begynna på noko nytt… Men altså, eg må jo ha det manuset her ein plass… Det er jo barnebokforfattar eg eigentleg vil bli når eg blir vaksen…
Og slik rasar livet forbi medan fokuspunkta mine flagrar som sommarfuglar kring øyrene mine. Midt i det heile svimer eg omkring og har det eigentleg ganske bra. Og den malande katten på tastaturet sørgjer for at eg får tenkt litt innimellom tastetrykka. Eg veit så mange ting som eg så veldig gjerne ville ha gjort, men kjem tid kjem råd?
Og eg minne meg sjølv på sanninga i danske Piet Hein sitt kloke dikt:
Ting man gerne vil
er fjerne
ting man vil
nåer man til.
Thi at ville
er det lille
skridtet mer
end gerne ville.
Kumbel
Sant nok…Så kva vil du? Quo vadis?
Og svaret er at eg sullar omkring som ein kvinneleg Askeladd, kvifor er dei alltid menn i eventyra? Og akkurat som mitt manlige ideal så har eg «slikt å gjøre og slikt å føre, så eg fører vel den og…»
Det finnst så många saker man skulle sagt och gjort, och det blev så veldig lite man gjorde… Eller ikkje lite, eigentleg, det er bare tida som er for kort, eller eg som vil for mykje…
Så eg får heller synga vidare på songen «Skunda dig att elska…» Det er alltid ein fornuftig ting å gjera under alle ver- og føreforhold. Og akkurat nå kan me faktisk synga vidare «Dagarna ljusnar minut för minut…» Heiter det ljusnar? Lysnar som på norsk kanskje?
«Håll ljusen tända, nu går det mot våren…» Det veit eg, for i dag har eg plukka store mengder snøklokker, så nå luktar det vår og snøklokker på kjøkkenet mitt. «Vibå sko ha våre hær nå…» sa onkelen min i dag. Framleis hadde han ikkje sett nokon, og ikkje eg heller, men me får satsa på at nå kjem dei kva dag som helst.
Heidi
Eg er veldig glad ikunst og i kunstutstillingar. To gonger den siste månaden har eg kjend meg sterkt berørt av kunstutstillingar og tenkt at eg må skriva om dei. Den eine såg eg i Oslo då eg var på kunstformidlingskurs. Utstillinga hadde namnet «Formløshetens wunderkammer». Kunstnaren, danske Kirstine Roepstorff. Eit wunderkammer er eit gammalt begrep som eg ikkje kjende til. I tidleg moderne tid var det ikkje uvanleg at rike menneske rigga til eit «wunderkammer», eit rom der dei stilde ut sjeldne gjenstandar som dei på eit eller anna vis hadde fått tak i. Det kunne vera gjenstandar frå andre stadar i verda, gjenstandar av historisk eller vitskapleg interesse eller raritetar som folk kunne le av eller undra seg over. I ei tid før TV, film og fotografi skjøner eg at det måtte vera spennande for både barn og vaksne å få besøkja eit slikt lite privat museum.
I Kirstines wundeerkammer var det ei besnærande blanding av det meste. Fantastiske collagar, ein skog av ekte grantre, montrar med alt frå knappar og glansbilete til små skulpturar, det var fotografi og tekstile installasjonar, og i eit mørkt rom vart det vist ulike inntrykk på ein liten dreiescene medan det vart lese lyriske og merkelege tekstar. Eg kjende meg som ei lita jente i ein stor skog, og let inntrykka invadera meg så eg nesten mista pusten. Gjennom å mellom anna løfta fram objekt som blir sett på som ubetydelege og setja dei inn i ein ny setting, fekk ho fortald nye historiar som eg kjende att utan å vita at eg visste om dei.
I går hadde eg fint besøk av Eva Mari. Me tok bilen ut til Hå gamle prestegård der det var ei utstilling av og om Lars Kristian Gulbrandsen, på våre traktar mest kjent som «Malaren frå Hidra».Då eg var barn var han spesielt berømt fordi han gjekk i kvinneklær, og seinare i livet opptådde han som 70 år gammal mann med ansiktsmaling, Pippi Langstrømpe- fletter , tights og platåsko og under namnet Tatjana. Som fjortenåring var eg påei av utstillingane hans der han haldt foredrag for oss i lang kjole og breibremma hatt over langt svart hår. Eg og ei venninne, på same alder som meg, ramla meir eller mindre tilfeldig inn i lokalet. Eg hadde høyrt om malaren i dameklær og insisterte på at me skulle gå inn. Det han sa var så rart og uhøyrt samanlikna med det folk i heimbygda vår snakka om, at fnisebehovet som i utgangspunktet er ganske stort hos jenter på fjorten tok heilt over. Me vart nærmast kasta ut av lokalet, han sa at viss me lo av han og bileta hans kunne me heller bare gå.
Unnskyld, Lars Kristian. Eg hugsar framleis mykje av det du sa til oss, så det må ha gjort inntrykk… I går fekk eg sjå to filmar om han, og han framstod som eit svært uvanleg, men fargerikt, sårbart og varmt menneske. I tillegg hadde han ei sterk gudstru, men strevde med å bli akseptert i kyrkja. Eg oppdaga at fleire av bileta hans gjorde djupt inntrykk på meg. Det er ikkje lett å vera den som ikkje har sjanse til, eller interesse av å passa inn i A4 format. Sjølv om det nok etterkvart var litt villa outrert og det uttrykket han gjerne ville gje. Han fekk for eksempel ikkje lov å møta det norksekongeparet då dei besøkte byen hans og skulle få overrakt eit maleri han hadde laga. Grunnen var at han insisterte på at om han skulle møta dei så skulle han gå kledd i bikini.
Moralen, kjære lesarar, i den grad ein slik måtte finnast i denne teksten, må kanskje bli: Gå meir på kunstutstillingar, det gjer verda di større. Det har eg tenkt å gjera.
Heidi
sporisand 